Emirdağ Ekizceliler Wiki - Kullanıcı katkıları [tr]

Celasun İsmi Hakkında Bilgiler

2018-01-04T00:40:51Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "  <div id="content" class="col-full"> <section id="main" class="col-right"> <article class="post-12599 post type-post status-publish f..."

<div id="content" class="col-full">

<section id="main" class="col-right">
<article class="post-12599 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-c category-erkek-isimleri category-mogolca-isimler tag-celasun tag-celasun-akrostis-siir tag-celasun-isimli-unluler tag-celasun-isminin-analizi tag-celasun-isminin-anlami-nedir tag-celasun-kuranda-geciyor-mu tag-celasun-nedir tag-cesur tag-gurbuz tag-kahraman tag-yigit comment-status-open">

<header>

<h1>Celasun İsminin Anlamı Ne?</h1>

</header>

<div class="fix"></div>

<section class="entry">
<div id="toc_container" class="toc_wrap_right no_bullets"><p class="toc_title">Konu Başlıklar</p><ul class="toc_list"><li><a href="#Celasun_Ismi_Hakkinda_Bilgiler"><span class="toc_number toc_depth_1">1</span> Celasun İsmi Hakkında Bilgiler</a></li><li><a href="#Celasun_Isminin_Anlami"><span class="toc_number toc_depth_1">2</span> Celasun İsminin Anlamı</a></li><li><a href="#Celasun_Isminin_Analizi"><span class="toc_number toc_depth_1">3</span> Celasun İsminin Analizi</a></li><li><a href="#Celasun_Isminin_Numerolojisi"><span class="toc_number toc_depth_1">4</span> Celasun İsminin Numerolojisi</a></li><li><a href="#Celasun_Isminin_Kader_Sayisi_ve_Uyumu"><span class="toc_number toc_depth_1">5</span> Celasun İsminin Kader Sayısı ve Uyumu</a></li><li><a href="#Celasun_Ile_Ilgili_Akrostis_Siirler"><span class="toc_number toc_depth_1">6</span> Celasun İle İlgili Akrostiş Şiirler</a></li><li><a href="#Celasun_Ismi_Konulabilir_Mi"><span class="toc_number toc_depth_1">7</span> Celasun İsmi Konulabilir Mi?</a></li><li><a href="#Celasun_Isimli_Unluler"><span class="toc_number toc_depth_1">8</span> Celasun İsimli Ünlüler</a></li></ul></div>
<h2 id="section-1"><span id="Celasun_Ismi_Hakkinda_Bilgiler">Celasun İsmi Hakkında Bilgiler</span></h2>
<p>Şimdi işe <strong>Celasun</strong> ismi ile ilgili kısa ve faydalı bilgiler vererek başlayalım.</p>
<ul>
<li><strong>Celasun isminin kökeni</strong>: Moğolca</li>
<li><strong>Celasun isminin cinsiyeti</strong>: Erkek</li>
<li><strong>Celasun isminin rengi</strong>: Mavi</li>
<li><strong>Türkiye’deki Celasun sayısı</strong>: Bilinmiyor</li>
<li><strong>Türkiye’de kullanım oranı</strong>: Bilinmiyor</li>
<li><strong>Celasun isimindeki harf sayısı</strong>: 7 harfli</li>
<li><strong><strong>Celasun </strong>Kuran’da geçiyor mu</strong>: Hayır</li>
</ul>
<h2 id="section-2"><span id="Celasun_Isminin_Anlami">Celasun İsminin Anlamı</span></h2>
<div class='code-block code-block-2 ai-viewport-1' style='margin: 8px 0; clear: both;'>
<div style="font-size:12px;color:#676767; margin: -1px 0 -2px 0; text-align:none;">Sponsorlu Bağlantılar</div>
<script async src="//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
<ins class="adsbygoogle"
style="display:block; text-align:center;"
data-ad-format="fluid"
data-ad-layout="in-article"
data-ad-client="ca-pub-4744542956557265"
data-ad-slot="4384290431"></ins>
<script>
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
</script></div>
<p><strong>Celasun </strong>isminin anlamı nedir, ne anlamlara geliyor görelim.</p>
<div class="woo-sc-box tick">
<ol>
<li>Kahraman, cesur, atak delikanlı, yiğit.</li>
<li>Genç ve sağlıklı, gürbüz kimse.</li>
</ol>
</div>
<p><strong>Celasun </strong>isminin Kur’an’daki anlamı: <strong>Celasun </strong>ismi Kuran’ı Kerim’de geçmemektedir.</p>
<p><a href="http://ismininanlamine.com/wp-content/uploads/2014/09/erkek-bebek-4.jpg"><img class="alignnone size-full wp-image-9507" src="http://ismininanlamine.com/wp-content/uploads/2014/09/erkek-bebek-4.jpg" alt="erkek bebek-4" width="550" height="350" /></a></p><div class='code-block code-block-8 ai-viewport-3' style='margin: 8px 0; clear: both;'>

Generals of the Mongol Empire

2018-01-04T00:32:21Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "Category:Mongol Empire people Category:Military history of the Mongol Empire <div class="mw-category-generated" lang="en" dir="ltr"><div id="mw-subcategories"> <h2>Subcateg..."

[[Category:Mongol Empire people]]
[[Category:Military history of the Mongol Empire]]

<div class="mw-category-generated" lang="en" dir="ltr"><div id="mw-subcategories">
<h2>Subcategories</h2>
<p>This category has only the following subcategory.
</p><div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><h3>Y</h3>
<ul><li><div class="CategoryTreeSection"><div class="CategoryTreeItem"><span class="CategoryTreeEmptyBullet">► </span> <a class="CategoryTreeLabel CategoryTreeLabelNs14 CategoryTreeLabelCategory" href="/wiki/Category:Yuan_dynasty_generals">Yuan dynasty generals</a>‎ <span title="Contains 0 subcategories, 7 pages, and 0 files" dir="ltr">(7 P)</span></div>
<div class="CategoryTreeChildren" style="display:none"></div></div>
</li></ul></div>
</div><div id="mw-pages">
<h2><span id="Pages_in_category"></span>Pages in category "Generals of the Mongol Empire"</h2>
<p>The following 22 pages are in this category, out of 22 total. This list may not reflect recent changes (<a href="/wiki/Wikipedia:FAQ/Categorization#Why_might_a_category_list_not_be_up_to_date?" title="Wikipedia:FAQ/Categorization">learn more</a>).
</p><div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><div class="mw-category"><div class="mw-category-group"><h3>A</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Aju" title="Aju">Aju</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>B</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Baiju" title="Baiju">Baiju</a></li>
<li><a href="/wiki/Bo%27orchu" title="Bo'orchu">Bo'orchu</a></li>
<li><a href="/wiki/Borokhula" title="Borokhula">Borokhula</a></li>
<li><a href="/wiki/Boroldai" title="Boroldai">Boroldai</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>C</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Chilaun" title="Chilaun">Chilaun</a></li>
<li><a href="/wiki/Chormaqan" title="Chormaqan">Chormaqan</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>H</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Hachiun" title="Hachiun">Hachiun</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>J</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Jebe" title="Jebe">Jebe</a></li>
<li><a href="/wiki/Jelme" title="Jelme">Jelme</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>K</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Qasar" title="Qasar">Qasar</a></li>
<li><a href="/wiki/Kitbuqa" title="Kitbuqa">Kitbuqa</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>M</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Muqali" title="Muqali">Muqali</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>N</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Nawr%C5%ABz_(Mongol_emir)" title="Nawrūz (Mongol emir)">Nawrūz (Mongol emir)</a></li>
<li><a href="/wiki/Negudar" title="Negudar">Negudar</a></li>
<li><a href="/wiki/Nogai_Khan" title="Nogai Khan">Nogai Khan</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>O</h3>
<ul><li><a href="/wiki/%C3%96gedei_Khan" title="Ögedei Khan">Ögedei Khan</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>S</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Sali_Noyan" title="Sali Noyan">Sali Noyan</a></li>
<li><a href="/wiki/Samagar" title="Samagar">Samagar</a></li>
<li><a href="/wiki/Subutai" title="Subutai">Subutai</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>T</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Teguder_(Chagatai_prince)" title="Teguder (Chagatai prince)">Teguder (Chagatai prince)</a></li></ul></div><div class="mw-category-group"><h3>Y</h3>
<ul><li><a href="/wiki/Yasa%27ur" title="Yasa'ur">Yasa'ur</a></li></ul></div></div></div>
</div></div><noscript><img src="//en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAutoLogin/start?type=1x1" alt="" title="" width="1" height="1" style="border: none; position: absolute;" /></noscript></div> <div class="printfooter">
Retrieved from "<a dir="ltr" href="https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:Generals_of_the_Mongol_Empire&oldid=547741558">https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Category:Generals_of_the_Mongol_Empire&oldid=547741558</a>" </div>
<div id="catlinks" class="catlinks" data-mw="interface"><div id="mw-normal-catlinks" class="mw-normal-catlinks"><a href="/wiki/Help:Category" title="Help:Category">Categories</a>: <ul><li><a href="/wiki/Category:Mongol_Empire_people" title="Category:Mongol Empire people">Mongol Empire people</a></li><li><a href="/wiki/Category:Military_history_of_the_Mongol_Empire" title="Category:Military history of the Mongol Empire">Military history of the Mongol Empire</a></li></ul></div></div> <div class="visualClear"></div>
</div>
</div>
<div id="mw-navigation">
<h2>Navigation menu</h2>
<div id="mw-head">

Jelme

2018-01-04T00:27:49Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Jelme''' ({{lang-mn|Зэлмэ}}, ''Zelme'', c.1160 - ?) was a general and close companion of Genghis Khan. He was the older brother of Subutai and was of the Uriankhan c..."

'''Jelme''' ({{lang-mn|Зэлмэ}}, ''Zelme'', c.1160 - ?) was a general and close companion of [[Genghis Khan]]. He was the older brother of [[Subutai]] and was of the Uriankhan clan.<ref>Richard A. Gabriel, ''Subotai the Valiant: Genghis Khan's Greatest General'', Westport, Conn.: Praeger, 2004, {{ISBN|0-275-97582-7}}, [https://books.google.com/books?id=ePgHOJs0YU0C&pg=PA7&dq=Jelme&hl=en&ei=Sap0TOXsBY22sAOsqfGNBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CE4Q6AEwBw#v=onepage&q=Jelme&f=false pp. 7, 6].</ref> Jelme was appointed as leader of a [[Mingghan]], or one thousand men.

==Biography==
In [[The Secret History of the Mongols]], Jelme is chronicled as having been given to [[Genghis Khan|Temujin]] when the latter was an infant, but was deemed too young, and sent back with his father. Jelme's father Jarchiudai again gives his son to Temujin when Temujin was meeting with the [[Wang Khan]]. The reason for Jelme's having been given to Genghis is unclear.

When Temujin is wounded by an arrow to the neck by his future general [[Jebe]], Jelme saves his life by sucking the poisoned blood out. He further brings Temujin watered yoghurt (after failing to find milk) from the enemy's camp.

Jelme's worth to Genghis is exemplified by one of Genghis's proclamations, where Jelme is granted immunity from prosecution even if he commits nine crimes.

==References==
*''The Secret History of the Mongols'', translated into modern Mongolian by [[Tsendiin Damdinsuren]]
<References/>

{{Generals and ministers of Genghis Khan}}

[[Category:Mongol Empire people]]
[[Category:Generals of the Mongol Empire]]
[[Category:Year of death unknown]]
[[Category:Year of birth unknown]]
{{Asia-mil-bio-stub}}

Jeti-Ögüz District

2018-01-04T00:25:22Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{About|the district|other uses|Jeti-Ögüz (disambiguation){{!}}Jeti-Oguz}} {{Infobox settlement |name =Jeti-Ögüz |settlement_type =Raions of Kyrgyzst..."

{{About|the district|other uses|Jeti-Ögüz (disambiguation){{!}}Jeti-Oguz}}
{{Infobox settlement
|name =Jeti-Ögüz
|settlement_type =[[Raions of Kyrgyzstan|Raion]]
|official_name =
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|motto =
|image_skyline = Jety-Oguz, Kyrgyzstan 2010 09 07 01.jpg
|imagesize =
|image_caption = The Jeti-Ögüz rock formation from which Jeti-Ögüz District gets its name, and near-by resort.
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_blank_emblem =
|blank_emblem_size =
|image_map = Kyrgyzstan Jeti-Ögüz Raion.png
|mapsize = 300px
|map_caption =
|image_map1 =
|mapsize1 = 150px
|map_caption1 =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =
|subdivision_type = [[Countries of the world|Country]]
|subdivision_name = [[Kyrgyzstan]]
|subdivision_type1 = [[Regions of Kyrgyzstan|Region]]
|subdivision_name1 = [[Issyk-Kul Region]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|seat_type =
|seat =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = 
|leader_name1 =
|established_title =
|established_date =
|area_magnitude =
|unit_pref = 
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 14499
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2009
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 82085
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
|timezone = GMT +5
|utc_offset = +5
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd=|latm=|lats=|latNS=
|longd=|longm=|longs= |longEW=
|elevation_footnotes = 
|elevation_m =
|elevation_ft =
|postal_code_type = 
|postal_code =
|area_code =
|website =
|footnotes =
}}
'''Jeti-Ögüz''' or '''Jeti-Oguz ''' ({{lang-ky|Жети-өгүз}} {{IPA-ky|dʒeti œɣýz|}}, ''seven bulls'') is a [[raion]] (district) of [[Issyk-Kul Region]] in north-eastern [[Kyrgyzstan]]. The capital lies at [[Kyzyl-Suu]],<ref>[http://enrin.grida.no/htmls/kyrghiz/soe2/english/map/map3.htm Enrin.grida.no] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802180521/http://enrin.grida.no/htmls/kyrghiz/soe2/english/map/map3.htm |date=2009-08-02 }}</ref> Its area is {{convert|14499|km2}}, and its resident population was 82,085 in 2009.<ref name=stat>{{cite web|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%98%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%BA-%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |title=2009 population census of the Kyrgyz Republic: Issyk-Kul Region |accessdate=2017-01-04 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173507/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%98%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%BA-%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf |archivedate=10 August 2011 |df= }}</ref> and the province comprises much of the eastern end of the [[Teskey Ala-Too Range]].

==Geography==
The [[Terskey Alatau]], Ak-Shiyrak Range, [[Borkoldoy Too]], Jetim Bel Range, and [[Kakshaal Too]] spread across the Jeti-Ögüz District. Major valleys include Issy-Kul Valley, Upper Naryn Valley, Ak-Shiyrak Valley and so on. The district contains deposits of ores of [[tin]], [[tungsten]], [[copper]] and other metals. Among its large rivers are the [[Naryn River]], [[Aksu River (China)|Saryjaz River]], Barskoon River, Jeti-Ögüz River, etc.

==Rural communities and settlements==

As of 2009, Jeti-Ögüz District included 42 villages located in 13 rural communities (aiyl okmotus). Each rural community may consist of one or several villages. The rural communities and settlements in the Jeti-Ögüz District are:<ref>[http://www.citykr.kg/en/ailnie_okruga.php List of rural communities of Kyrgyzstan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209084327/http://www.citykr.kg/en/ailnie_okruga.php |date=2010-02-09 }}</ref>
# Ak-Debe aiyl okmotu (Munduz, Ak-Debe, An-Osten, and Tilekmat)
# Ak-Shyyrak aiyl okmotu (Ak-Shyyrak)
# Barskoon aiyl okmotu ([[Barskoon]] and Karakol)
# Darkan aiyl okmotu (Darkan)
# Jargylchak aiyl okmotu ([[Ak Terek (Issyk Kul region)|Ak Terek]], Jenish, [[Kichi Jargylchak]], Chong Jargylchak)
# Jeti-Ögüz aiyl okmotu (Jeti-Ögüz, Ak-Kochkor, Jele-Debe, [[Jeti-Ögüz resort]], Kabak, Taldy-Bulak, and Chyrak)
# Yrdyk aiyl okmotu (Baltabay, Jon-Bulak, Kytay, Konkino, and Yrdyk)
# Lipenka aiyl okmotu ([[Lipenka, Kyrgyzstan|Lipenka]], [[Bogatyrovka]], Zelenyi Gay, Ichke-Bulun)
# Orgochor aiyl okmotu (Orgochor, Boz-Beshik, and Kurgak-Ayryk)
# Kyzyl-Suu aiyl okmotu ([[Kyzyl-Suu]], Jalgyz-Oruk, Kaynar, and Pokrovskaya)
# Aldashev aiyl okmotu (Saruu, Juuku, and Issyk-Kel)
# Svetlaya Polyana aiyl okmotu ([[Svetlaya Polyana]], Chong Kyzyl-Suu)
# Tamga aiyl okmotu (Tamga, Tosor)

==Gallery==
<gallery>
File:Kyrgyzstan Canyons Dzhety Oguz 001.jpg|Broken Heart Rock
File:Base of Juuku Gorge.jpg|Near the end of Juuku Gorge
File:Teskey Ala-Too from Ak Terek.jpg|The Teskey Ala-Too range as seen from the beach at Ak Terek
File:Mountains around Jeti Oguz.jpg|The mountains a bit south of Jeti Ögüz rock formation
</gallery>

== References ==
{{reflist}}
{{Districts of Kyrgyzstan}}
{{Geographic Location 2
| Center = Jeti-Ögüz District
| North = [[Issyk Kul]]
| Northeast = [[Ak-Suu District]], [[Issyk-Kul Region]]
| ENE =
| East = [[Ak-Suu District]], [[Issyk-Kul Region]]
| ESE =
| Southeast = [[China]]
| South = [[China]]
| Southwest = [[At-Bashi District]], [[Naryn Region]]
| WSW = [[Naryn District]], [[Naryn Region]]
| West = [[Tong District]], [[Issyk-Kul Region]]
| WNW =
| Northwest = [[Tong District]], [[Issyk-Kul Region]]
| image =
}}

{{coord|42.339596|N|78.001701|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}}

[[Category:Districts of Issyk-Kul Region]]

{{IssykKul-geo-stub}}

Kazakhs

2018-01-04T00:22:07Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Blacklisted-links|1= *http://www.hunmagyar.org/turan/turk.html *:''Triggered by <code>\bhunmagyar\.org\b</code> on the local blacklist''|bot=Cyberbot II|invisible=false}} {{distin..."

{{Blacklisted-links|1=
*http://www.hunmagyar.org/turan/turk.html
*:''Triggered by <code>\bhunmagyar\.org\b</code> on the local blacklist''|bot=Cyberbot II|invisible=false}}
{{distinguish-otheruses|Cossacks|Kazakh (disambiguation)}}
{{Infobox ethnic group
| group = Kazaks <br /> {{lang|kk|Қазақтар}} <br /> {{lang|kk-Latn|Qazaqtar}}
| image = Kazakh shepard with dogs and horse.jpg
| caption = A Kazakh shepherd with his dogs and horse
| total = {{circa|17 million}}
| popplace = {{flag|Kazakhstan}} 11,244,547 (2014)<ref name="Demogr2013">[http://www.stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT081783 Агентство Республики Казахстан по статистике. Этнодемографический сборник Республики Казахстан 2014.]</ref>
| region2 = {{flag|China}}
| pop2 = 1,500,000
| ref2 = <ref>Census 2000 counts 1.25 trillion Kazakhs [http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136924.htm The Kazak Ethnic Group], later the Kazakh population had higher birth rate, but some assimilation processes were present too. Estimates made after the 2000 Census claim Kazakh population share growth (was 0.104% in 2000), but even if this share value was preserved at 0.104% level it would be no less than 1.4 million in 2008</ref>
| region3 = {{flag|Uzbekistan}}
| pop3 = 800,000
| ref3 = <ref name="Uzb-2009">Kazakh population share was constant at 4.1% in 1959–1989, [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html#People CIA estimates] this share declined to 3% in 1996. Official Uzbekistan estimation ([https://books.google.com/books?id=wvnqAAAAIAAJ E. Yu. Sadovskaya "Migration in Kazakhstan in the beginning of the 21st century: main tendentions and perspectives"] {{ISBN|978-9965-593-01-7}}) in 1999 was 940,600 Kazakhs or 3.8% of total population. If Kazakh population share was stable at about 4.1% (not taking into account the massive repatriation of ethnic Kazakhs ([[Oralman]]) to Kazakhstan estimated over 0.6 million) and [https://wayback.archive-it.org/all/20091113151127/http://www.stat.uz/STAT/2008year/doklad_rus_tab.pdf the Uzbekistan population in the middle of 2008] was 27.3 million, the Kazakh population would be 1.1 million. Using the CIA estimate of the share of Kazakhs (3%), the total Kazakh population in Uzbekistan would be 0.8 million</ref>
| region4 = {{flag|Russia}}
| pop4 = 647,732
| ref4 = <ref name="Prerepis2010total">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab5.xls Russia National Census 2010]</ref>
| region5 =
| pop5 =
| ref5 =
| region6 = {{flag|Mongolia}}
| pop6 = 201,526
| ref6 = <ref name="Mong2010" />
| region7 = {{flag|Kyrgyzstan}}
| pop7 = 33,200
| ref7 = <ref name="Kyrgyz">In 2009 [http://www.stat.kg/stat.files/tematika/демограф/Кыргызстан%20в%20цифрах/демо6.pdf National Statistical Committee of Kyrgyzstan. National Census 2009] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308134750/http://www.stat.kg/stat.files/tematika/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE6.pdf |date= 8 March 2012 }}</ref>
| region9 = {{flag|United States}}
| pop9 = 24,636
| ref9 = <ref name="USCB">{{cite web |title=Place of birth for the foreign-born population in the United States, Universe: Foreign-born population excluding population born at sea, 2014 American Community Survey 5-Year Estimates |url=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_11_5YR_B05006&prodType=table |publisher=[[United States Census Bureau]] |accessdate=16 July 2013 }}</ref>
| region10 = {{flag|Turkey}}
| pop10 = 10,000
| ref10 = <ref name="ottoman">{{cite web |url=http://www.inform.kz/rus/article/2207298 |title=Казахское общество Турции готово стать объединительным мостом в крепнущей дружбе двух братских народов - лидер общины Камиль Джезер |publisher= |accessdate=18 March 2015}}</ref>
| region11 = {{flag|Canada}}
| pop11 = 9,600
| ref11 = <ref name="Canada Estimations">{{cite web |title=2011 National Household Survey: Data tables |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=0&PID=105411&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF |accessdate=16 July 2013 }}</ref>
| region12 = {{flag|Iran}}
| pop12 = 3,000 - 4,000 to 15,000
| ref12 = <ref name="Iran">{{cite web |url=http://news.iran.ru/news/32852/ |title=Казахи "ядерного" Ирана |publisher= |accessdate=18 March 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.inform.kz/rus/article/2250506 |title="Казахи доказали, что являются неотъемлемой частью иранского общества и могут служить одним из мостов, связующих две страны" - представитель диаспоры Тойжан Бабык |publisher= |accessdate=18 March 2015 }}</ref>
| region13 = {{flag|Czech Republic}}
| pop13 = 5,639
| ref13 = <ref>https://www.czso.cz/documents/11292/27914491/1612_c01t14.pdf/4bbedd77-c239-48cd-bf5a-7a43f6dbf71b?version=1.0</ref>
| region14 = {{flag|Ukraine}}
| pop14 = 5,526
| ref14 = <ref>[http://ukrcensus.gov.ua/rus/results/nationality_population/nationality_popul1/select_51/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=25&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20%20%20%20&n_page=2 Ukrainian population census 2001] {{dead link|date=March 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}: Distribution of population by nationality. Retrieved on 23 April 2009</ref>
| region15 = {{flag|United Arab Emirates}}
| pop15 = 5,000
| ref15 = <ref name="BQ">{{cite web |url=http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality |title=UAE´s population – by nationality |work=BQ Magazine |date=12 April 2015 |accessdate=12 July 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711160839/http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality |archivedate=11 July 2015 |df=dmy-all }}</ref>
| region16 = {{flag|Austria}}
| pop16 = 1,685
| ref16 = <ref>{{cite web|url=http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstruktur/bevoelkerung_nach_staatsangehoerigkeit_geburtsland/ |title=Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit und Geburtsland |publisher=[[Statistik Austria]] |accessdate=18 March 2015 }}</ref>
| region17 = {{flag|Belarus}}
| pop17 = 1,355
| ref17 = <ref>[http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf population census 2009] {{webarchive |url=https://www.webcitation.org/65BNNIkIs?url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf |date=3 February 2012 }}: National composition of the population.</ref>
| region18 = {{flag|Germany}}
| pop18 = 1,000
| ref18 = <ref>{{cite web |url=http://www.botschaft-kaz.de/de/index.php?option=com_content&view=article&id=24&Itemid=35/ |title=Kasachische Diaspora in Deutschland. Botschaft der Republik Kasachstan in der Bundesrepublik Deutschland }}</ref>
| languages = [[Kazakh language|Kazakh]], [[Russian language|Russian]]
| religions = Predominantly [[Sunni Muslim]]<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136924.htm |title=The Kazak Ethnic Group |accessdate=18 March 2015 }}</ref><ref name="Prerepis2010total" /><ref>[http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9D%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.rar Kazakhstan population census 2009] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511000000/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9D%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.rar |date=11 May 2011 }}</ref><ref name="Everyculture.com">{{cite web |url=http://www.everyculture.com/Russia-Eurasia-China/Kazakhs-Religion-and-Expressive-Culture.html |title=Religion and expressive culture – Kazakhs |publisher=Everyculture.com |date= |accessdate=5 February 2012}}</ref><ref>"Chapter 1: Religious Affiliation". The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. August 9, 2012. Retrieved 4 September 2013</ref>, [[Christianity]],<ref name="2009 Census" />
| related = [[Kyrgyz people|Kyrgyz]], [[Karakalpaks]], [[Nogais]], [[Turkic peoples]], [[Naimans]], and [[Mongols]].
}}

The '''Kazakhs''' (also spelled '''Kazaks''', '''Qazaqs'''; {{lang-kk|Қазақ, Qazaq}}, {{lang|kk-Arab|قازاق}} {{Audio-IPA|Kk-kazakh.ogg|/qɑ'zɑq/}}, {{lang|kk|Qazaqtar, Қазақтар}}, {{lang|kk-Arab|قازاقتار}} {{Audio-IPA|Kk-kazakhs.ogg|/qɑzɑq'tɑr/}}; the English name is [[transliteration|transliterated]] from Russian) are a [[Turkic peoples|Turkic people]] who mainly inhabit the southern part of Eastern Europe [[Ural mountains]] and northern parts of [[Central Asia]] (largely [[Kazakhstan]], but also found in parts of [[Uzbekistan]], [[China]], [[Russia]] and [[Mongolia]]), the region also known as Eurasian sub-continent. Kazakh identity is of medieval origin and was strongly shaped by the foundation of the [[Kazakh Khanate]] between 1456 and 1465, when several tribes under the rule of the sultans [[Zhanibek Khan|Zhanibek]] and [[Kerey Khan|Kerey]] departed from the Khanate of [[Abu'l-Khayr Khan]].

The Kazakhs are descendants of the Turkic and medieval Mongol tribes – [[Argyns]], [[Dughlats]], [[Naimans]], [[Jalairs]], [[Keraits]], [[Khazars]], [[Qarluqs]]; and of the [[Kipchaks]] and [[Cumans]],<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/318970/Kipchak |title=Kipchak (people) |work=[[Encyclopædia Britannica]] |date= |accessdate=5 February 2012 }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.angelfire.com/on/paksoy/ozkaz.html |first=Z. V. |last=Togan |title=The Origins of the Kazaks and the Uzbeks |journal=Central Asian Survey |volume=11 |number=3 |date=1992 }}</ref> and other tribes such as the [[Huns]], and ancient Iranian nomads like the [[Sarmatians]], [[Saka]] and [[Scythians]] who populated the territory between [[Siberia]] and the [[Black Sea]] and remained in the area when other nomadic groups started to invade and conquer the area between the 5th and 13th centuries AD.<ref>{{cite web |url=http://rjgg.org/index.php/RJGG/article/download/116/131 |title=Archived copy |accessdate=16 February 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109115244/http://rjgg.org/index.php/RJGG/article/download/116/131 |archivedate=9 November 2013 }}.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.khazaria.com/genetics/kazakhs.html|title=Kazakh Genetics — DNA of Turkic people from Kazakhstan and surrounding regions |accessdate=18 March 2015 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/kazakhstan/8039830/Kazakhs-striving-to-prove-Genghis-Khan-descent.html |title=Kazakhs striving to prove Genghis Khan descent |author=Richard Orange |date=3 October 2010 |work=[[The Daily Telegraph]] |accessdate=18 March 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://academicpublishingplatforms.com/downloads/pdfs/mhsj/volume6/201103290607_01_V6_MHSJ_KZ_Berezina_Svyatova_et_al_Genetic_Structure.pdf |title=The analysis of the genetic structure of the Kazakh population as estimated from mitochondrial DNS polymorphism |first1=Galina |last1=Berezina |first2=Gulnara |last2=Svyatova |first3=Zhanar |last3=Makhmutova |journal=Medical and Health Science Journal |volume=6 |date=2011 |pages=2–6 |via=academicpublishingplatforms.com |format=PDF }}</ref>

== Etymology of ''Kazakh'' ==
The Kazakhs probably began using this name during either the 15th or 16th century.<ref>{{cite book |first=V. V. |last=Barthold |authorlink=Vasily Bartold |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator=V. & T. Minorsky |location=Leiden |publisher=[[Brill Publishers]] |date=1962 |volume=vol. 3 |pages=129 }}</ref> There are many theories on the origin of the word Kazakh or Qazaq. Some speculate that it comes from the Turkish verb ''{{lang|tr|qaz}}'' ("to wander"), because the Kazakhs were wandering steppemen; or that it derives from the [[Proto-Turkic language|Proto-Turkic]] word ''{{lang|trk|khasaq}}'' (a wheeled cart used by the Kazakhs to transport their [[yurt]]s and belongings).<ref name="olcott">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=0QAraz9qVY4C&pg=PA4 |last=Olcott |first=Martha Brill |title=The Kazakhs |publisher=Hoover Press |year=1995 |page=4 |isbn=978-0-8179-9351-1 |accessdate=7 April 2009 }}</ref>

Another theory on the origin of the word Kazakh (originally ''{{lang|trk|Qazaq}}'') is that it comes from the ancient [[Turkic languages|Turkic]] word ''{{lang|trk|qazğaq}}'', first mentioned on the 8th century Turkic monument of [https://web.archive.org/web/20060205181454/http://www.orientalistica.ru/resour/runica/collection/e3a.htm Uyuk-Turan]. According to the notable Turkic linguist [[Vasily Radlov]] and the orientalist Veniamin Yudin, the noun ''{{lang|trk|qazğaq}}'' derives from the same root as the verb ''{{lang|trk|qazğan}}'' ("to obtain", "to gain"). Therefore, ''{{lang|trk|qazğaq}}'' defines a type of person who seeks profit and gain.<ref>{{cite book |last=Yudin |first=Veniamin P. |title=Центральная Азия в 14–18 веках глазами востоковеда |trans-title=Central Asia in the eyes of 14th–18th century Orientalists |location=[[Almaty]] |publisher=Dajk-Press |year=2001 |isbn=978-9965-441-39-4 }}</ref>

=== Kazakh ===
Kazakh was a common term throughout medieval Central Asia, generally with regard to individuals or groups who had taken or achieved independence from a figure of authority. [[Tamerlane|Timur]] described his own youth without directory authority as his {{lang|trk|Qazaqliq}} ("Qazaq-ness").<ref>{{cite journal |title=Centralizing Reform and Its Opponents in the Late Timurid Period |first=Maria Eva |last=Subtelny |journal=Iranian Studies |volume=21 |issue=1/2: Soviet and North American Studies on Central Asia |date=1988 |pages=123–151 |jstor=4310597 |publisher=[[Taylor & Francis]], on behalf of the International Society of Iranian Studies}}</ref> At the time of the Uzbek nomads' Conquest of Central Asia, the Uzbek [[Abu'l-Khayr Khan]] had differences with the Chinggisid chiefs Giray/Kirey and [[Janybek Khan|Janibeg/Janibek]], descendants of [[Urus Khan]]. [[File:SB - Inside a Kazakh yurt.jpg|280px|thumb|Kazakh family inside a [[Yurt]], 1911/1914]] These differences probably resulted from the crushing defeat of Abu'l-Khayr Khan at the hands of the Qalmaqs.<ref>{{cite encyclopedia |last=Bregel |first=Yuri |authorlink=Yuri Bregel |title=Abu'l-Kayr Khan |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |volume=1 |pages=331–332 |publisher=Routledge & Kegan Paul |year=1982 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/abul-kayr-khan-oglan }}</ref> Kirey and Janibek moved with a large following of nomads to the region of [[Zhetysu]]/Semirechye on the border of Moghulistan and set up new pastures there with the blessing of the [[Moghulistan|Moghul]] [[Descent from Genghis Khan|Chingisid]] [[Esen Buqa II|Esen Buqa]], who hoped for a buffer zone of protection against the expansion of the [[Oirats]].<ref>{{cite book |first=V. V. |last=Barthold |authorlink=Vasily Bartold |chapter=History of the Semirechyé |title=Four Studies on the History of Central Asia |translator=V. & T. Minorsky |location=Leiden |publisher=[[Brill Publishers]] |date=1962 |volume=vol. 1 |pages=137–65 }}</ref> It is not explicitly explained that this is why the later Kazakhs took the name permanently, but it is the only historically verifiable source of the ethnonym. The group under Kirey and Janibek are called in various sources Qazaqs and Uzbek-Qazaqs (those independent of the Uzbek khans). The Russians originally called the Kazakhs 'Kirgiz' and later Kirghiz-Kaisak to distinguish them form the [[Kyrgyz people|Kyrgyz]] proper.

In the 17th century, Russian convention seeking to distinguish the Qazaqs of the steppes from the [[Cossacks]] of the [[Imperial Russian Army|Russian Imperial military]] transforms the ending of the word to "kh" instead of "q" or "k".
* Kazakh – {{lang|ru|Казах}}
* Cossack – {{lang|ru|Казак}}

The Russian term Cossack probably comes from the same Kypchak etymological root: wanderer, brigand, independent free-booter.

=== Oral history ===
Due to their [[nomad]]ic pastoral lifestyle, Kazakhs kept an epic tradition of [[oral history]]. The nation, which amalgamated nomadic tribes of various Kazakh origins, managed to preserve the distant memory of the original founding clans. It was important for a Kazakh to know his or her genealogical tree for no less than seven generations back (known as ''{{lang|kk-Latn|şejire}}'', from the [[Arabic language|Arabic]] word ''{{lang|ar-Latn|shajara}}'' – "tree").

== Three Kazakh Zhuz (Hordes) ==
{{Main|Kazakh tribes}}
[[File:Жуз.svg|thumb|250px|right|Approximate areas occupied by the three Kazakh jüz in the early 20th century.
{|
|{{legend|#ccff99|[[Junior juz]]}}
|{{legend|#fdd99b|[[Middle Juz|Middle juz]]}}
|{{legend|#ffaaaa|[[Great juz]]}}
|}]]
In modern Kazakhstan, [[tribalism]] is fading away in business and government life. Still it is common for a Kazakh man or woman to ask another one which tribe he or she belongs to when getting acquainted with each other. Nowadays, it is more of a tradition than necessity. There is no hostility between tribes. Kazakhs, regardless of their tribal origin, consider themselves one nation.

Those modern-day Kazakhs who yet remember their tribes know that their tribes belong to one of the three ''[[Zhuz]]'' (juz, roughly translatable as "horde" or "hundred"):
* The [[Zhuz#Senior zhuz|Senior Horder (also called Elder or Great)]] (Ulı Juz)
* The [[Zhuz#Middle zhuz|Middle or (also called Central)]] (Orta juz)
* The [[Zhuz#Junior zhuz|Junior (also called Younger or Lesser)]] (Kişi juz)

=== History of the Hordes ===
There is much debate surrounding the origins of the Hordes. Their age is unknown so far in extant historical texts, with the earliest mentions in the 17th century. The Turkologist Velyaminov-Zernov believed that it was the capture of the important cities of [[Tashkent]], [[Turkestan (city)|Yasi]], and [[Sayram (city)|Sayram]] in 1598 by Tevvekel (Tauekel/Tavakkul) Khan that separated the Qazaqs, as only a portion of the Century possessed the cities.<ref>Russian, Mongolia, China in the 16th, 17th, and early 18th centuries. Vol II. Baddeley (1919, MacMillan, London). Reprint – Burt Franklin, New York. 1963 p. 59</ref> This theory suggests that the Qazaqs then divided among a wider territory after expanding from [[Zhetysu]] into most of the Dasht-i Qipchaq, with a focus on the trade available through the cities of the middle [[Syr Darya]], of which Sayram and Yasi belonged.

== Language ==
{{Main|Kazakh language|Kazakh alphabet}}
[[File:Kazakh-Mongolian Eagle Hunter.JPG|right|thumb|300px|Kazakh eagle hunter in [[Altai Tavan Bogd National Park]], [[Mongolia]].]]

The Kazakh language is a member of the [[Turkic languages|Turkic]] [[language family]], as are [[Uzbek language|Uzbek]], [[Kyrgyz language|Kyrgyz]], [[Tatar language|Tatar]], [[Uyghur language|Uyghur]], [[Turkish language|Turkish]], [[Azeri language|Azeri]], [[Turkmen language|Turkmen]], and many other living and historical languages spoken in [[Eastern Europe]], [[Central Asia]], [[Xinjiang]], and [[Siberia]].

Kazakh belongs to the [[Kipchak people|Kipchak]] (Northwestern) group of the Turkic language family. Kazakh is characterized, in distinction to other Turkic languages, by the presence of {{IPA|/s/}} in place of reconstructed proto-Turkic {{IPA|*/ʃ/}} and {{IPA|/ʃ/}} in place of {{IPA|*/tʃ/}}; furthermore, Kazakh has {{IPAslink|ʒ}} where other Turkic languages have {{IPAslink|j}}.

Kazakh, like most of the Turkic language family lacks phonemic [[vowel length]], and as such there is no distinction between long and short vowels.

Kazakh was written with the Arabic script during the 19th century, when a number of poets, educated in Islamic schools, incited revolt against Russia. Russia's response was to set up secular schools and devise a way of writing Kazakh with the Cyrillic alphabet, which was not widely accepted. By 1917, the Arabic script was reintroduced, even in schools and local government.

In 1927, a Kazakh nationalist movement sprang up but was soon suppressed. At the same time the Arabic script was banned and the [[Latin]] alphabet was imposed for writing Kazakh. The native Latin alphabet was in turn replaced by the Cyrillic alphabet in 1940 by soviet interventionists. Today, there are efforts to return to the Latin script.

Kazakh is a state (official) language in [[Kazakhstan]]. It is also spoken in the [[Ili Kazakh Autonomous Prefecture|Ili]] region of the [[Xinjiang]] Uyghur Autonomous Region in the [[China|People's Republic of China]], where the Arabic script is used, and in western parts of [[Mongolia]] ([[Bayan-Ölgii]] and [[Khovd Province|Khovd]] province), where Cyrillic script is in use. European Kazakhs use the Latin alphabet.

== Religion ==
[[File:Kazakh wedding 3.jpg|thumb|left|A Kazakh wedding ceremony in a [[mosque]].]]

Ancestors of modern Kazakhs believed in [[Shamanism]] and [[Tengrism]], then [[Zoroastrianism]], [[Buddhism]] and [[Christianity]] including [[Church of the East]]. [[Islam]] was first introduced to ancestors of modern Kazakhs during the 8th century when the [[Arab]] missionaries entered Central Asia. Islam initially took hold in the southern portions of [[Turkestan]] and thereafter gradually spread northward.<ref>Atabaki, Touraj. ''Central Asia and the Caucasus: transnationalism and diaspora'', pg. 24</ref> Islam also took root due to the zealous missionary work of [[Samanid]] rulers, notably in areas surrounding [[Taraz]]<ref>Ibn Athir, volume 8, pg. 396</ref> where a significant number of Turks accepted Islam. Additionally, in the late 14th century, the [[Golden Horde]] propagated Islam amongst the Kazakhs and other tribes. During the 18th century, Russian influence toward the region rapidly increased throughout [[Central Asia]]. Led by [[Catherine the Great|Catherine]], the Russians initially demonstrated a willingness in allowing [[Islam]] to flourish as Muslim clerics were invited into the region to preach to the Kazakhs whom the Russians viewed as "savages" and "ignorant" of morals and ethics.<ref>Khodarkovsky, Michael. ''Russia's Steppe Frontier: The Making of a Colonial Empire, 1500–1800'', pg. 39.</ref><ref name=EncycSex572>Ember, Carol R. and Melvin Ember. ''Encyclopedia of Sex and Gender: Men and Women in the World's Cultures'', pg. 572</ref> However, Russian policy gradually changed toward weakening Islam by introducing pre-Islamic elements of [[collective consciousness]].<ref name=Hunter14>Hunter, Shireen. "Islam in Russia: The Politics of Identity and Security", pg. 14</ref> Such attempts included methods of eulogizing pre-Islamic historical figures and imposing a sense of inferiority by sending Kazakhs to highly elite [[Russia]]n military institutions.<ref name=Hunter14 /> In response, Kazakh religious leaders attempted to bring religious fervor by espousing [[pan-Turkism]], though many were persecuted as a result.<ref>Farah, Caesar E. ''Islam: Beliefs and Observances'', pg. 304</ref> During the [[Soviet Union|Soviet]] era, [[Muslim]] institutions survived only in areas where Kazakhs significantly outnumbered non-Muslims due to everyday Muslim practices.<ref>Farah, Caesar E. ''Islam: Beliefs and Observances'', pg. 340</ref> In an attempt to conform Kazakhs into [[Communist]] ideologies, gender relations and other aspects of the Kazakh culture were key targets of social change.<ref name=EncycSex572 />

In more recent times however, Kazakhs have gradually employed a determined effort in revitalizing Islamic religious institutions after the fall of the [[Soviet Union]]. Some Kazakhs continue to identify with their Islamic faith,<ref>Page, Kogan. ''Asia and Pacific Review 2003/04'', pg. 99</ref> and even more devotedly in the countryside. Those who claim descent from the original [[Muslim]] soldiers and missionaries of the 8th century command substantial respect in their communities.<ref>Atabaki, Touraj. ''Central Asia and the Caucasus: transnationalism and diaspora''.</ref> Kazakh political figures have also stressed the need to sponsor Islamic awareness. For example, the Kazakh Foreign Affairs Minister, [[Marat Tazhin]], recently emphasized that Kazakhstan attaches importance to the use of "positive potential Islam, learning of its history, culture and heritage."<ref>[http://www.inform.kz/showarticle.php?lang=eng&id=154837 inform.kz | 154837] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071020120928/http://www.inform.kz/showarticle.php?lang=eng&id=154837 |date=20 October 2007 }}</ref>

Pre-Islamic beliefs—the worship of the sky, of the ancestors, and of fire, for example—continued to a great extent to be preserved among the common people, however. The Kazakhs believed in the supernatural forces of good and evil spirits, of wood goblins and giants. To protect themselves from them, as well as from the evil eye, the Kazakhs wore protection beads and talismans. Shamanic beliefs are still widely preserved among the Kazakhs, as well as belief in the strength of the bearers of this worship—the shamans, which the Kazakhs call bakhsy. In contradistinction to the Siberian shamans, who used drums during their rituals, the Kazakh shamans, who could also be men or women, played (with a bow) on a stringed instrument similar to a large violin. At present both Islamic and pre-Islamic beliefs continue to be found among the Kazakhs, especially among the elderly.<ref name="Everyculture.com" /> According to 2009 national census 39,172 Kazakhs are [[Christianity|Christians]].<ref name="2009 Census">{{cite web|url=http://www.stat.kz/news/Pages/n2_12_11_10.aspx |title=Итоги национальной переписи населения 2009 года (Summary of the 2009 national census) |language=Russian |publisher=Agency of Statistics of the Republic of Kazakhstan |accessdate=21 May 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130612063733/http://www.stat.kz/news/Pages/n2_12_11_10.aspx |archivedate=12 June 2013 |df= }}</ref>

== Genetic studies ==
According to mitochondrial DNA studies<ref>{{cite web|url=http://elibrary.ru/item.asp?id=9184531|title=Полиморфизм митохондриальной ДНК в казахской популяции|publisher=}}</ref> (where sample consisted of only 246 individuals), the main maternal lineages of Kazakhs are: [[Haplogroup D (mtDNA)|D]] (17.9%), [[Haplogroup C (mtDNA)|C]] (16%), [[Haplogroup G (mtDNA)|G]] (16%), [[Haplogroup A (mtDNA)|A]] (3,25%), [[Haplogroup F (mtDNA)|F]] (2.44%), which is of Eastern Eurasian origin (58%), and haplogroups [[Haplogroup H (mtDNA)|H]] (14.1), [[Haplogroup T (mtDNA)|T]] (5.5), [[Haplogroup J (mtDNA)|J]] (3.6%), [[Haplogroup K (mtDNA)|K]] (2.6%), [[Haplogroup U (mtDNA)|U5]] (3%), and others (12.2%) of western Eurasian origin (41%). An analysis of ancient Kazakhs found that East Asian haplogroups such as A and C did not begin to move into the Kazakh steppe region till around the time of the [[Xiongnu]] (1st millennia BCE), which is around the onset of the Sargat Culture as well {{harv|Lalueza-Fox|2004}}.<ref>{{cite web|url=http://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol82/iss2/2/|title="aDNA from the Sargat Culture" by Casey C. Bennett and Frederika A. Kaestle|publisher=|accessdate=18 March 2015}}</ref>

In a sample of 54 Kazakhs and 119 Altaian Kazakh. The main paternal lineages of Kazakhs are: [[Haplogroup C-M217|C]] (66.7% and 59.5%), [[Haplogroup O-M175|O]] (9% and 26%), [[Haplogroup N-M231|N]] (2% and 0%), [[Haplogroup J-P209|J]] (4% and 0%), [[Haplogroup R-M420|R]] (9% and 1%).<ref name=Zerjal2002>{{cite journal |vauthors=Zerjal T, Wells RS, Yuldasheva N, Ruzibakiev R, Tyler-Smith C |title=A genetic landscape reshaped by recent events: Y-chromosomal insights into central Asia |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=71 |issue=3 |pages=466–82 |date=September 2002 |pmid=12145751 |pmc=419996 |doi=10.1086/342096 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0002-9297(07)60328-0}}</ref>

In a sample of 409 ethnic Kazakhs the main paternal lineages of Kazakhs are [[Haplogroup C-M217|C]], [[Haplogroup R-M420|R]], [[Haplogroup G-M201|G]], [[Haplogroup J-P209|J]], [[Haplogroup N-M231|N]], [[Haplogroup O-M175|O]], [[Haplogroup Q-M242|Q]].<ref>Kazakh Family Tree DNA-project – Y-DNA – https://www.familytreedna.com/public/alash/default.aspx?section=yresults</ref>

{{multiple image
| align = center
| direction = horizontal
| image2 = Kazakh man.jpg
| width2 = 155
| image3 = A Kazakh woman.jpg
| width3 = 125
| image4 = Kazakh women.jpg
| width4 = 220
| image5 = Kazakh man in traditional costume.jpg
| width5 = 250
| footer = Kazakh people
}}

== Population ==
[[File:Issaliev Rauan.JPG|thumb|right|300px|[[Rauan Isaliyev]] is captain for the ethnic Russians dominated [[Kazakhstan national bandy team]]]]

{{Main|Demographics of Kazakhstan}}

{| class="wikitable" style="text-align:right;"
|+Ethnic Kazakhs in percent of total population of Kazakhstan
|-
!| 1897 !! 1911 !! 1926 !! 1939 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 1999 !! 2009
|-
|| 73.9% || 60.8% || 59.5% || 38.0% || 30.0% || 32.6% || 36.0% || 39.7% || 53.4% || 63.1%
|}

'''Historical population of Kazakhs:'''
<ref name="ReferenceA">rjgg.org/index.php/RJGGRE/article/download/129/146 Этногенез казахов с точки зрения популяционной генетики</ref>

{| class="wikitable"
|-
! Year !! Population
|-
| 1520 || 1,000,000
|-
| 1600 || 1,200,000
|-
| 1723 || 2,000,000
|-
| 1800 || 2,500,000
|-
| 1900 || 3,600,000
|-
| 1939 || 3,000,000
|-
| 1980 || 6,500,000?
|-
| 2013 || 13,600,000
|}

== Kazakh minorities ==

=== Russia ===
{{Main|Kazakhs in Russia}}

[[File:Valikhanov.jpg|thumb|[[Shoqan Walikhanov]] and [[Fyodor Dostoyevsky]]]]
In [[Russia]], the Kazakh population lives primarily in the regions bordering Kazakhstan. According to latest census (2002) there are 654,000 Kazakhs in Russia, most of whom are in the [[Astrakhan Oblast|Astrakhan]], [[Volgograd Oblast|Volgograd]], [[Saratov Oblast|Saratov]], [[Samara Oblast|Samara]], [[Orenburg Oblast|Orenburg]], [[Chelyabinsk Oblast|Chelyabinsk]], [[Kurgan Oblast|Kurgan]], [[Tyumen Oblast|Tyumen]], [[Omsk Oblast|Omsk]], [[Novosibirsk Oblast|Novosibirsk]], [[Altai Krai]] and [[Altai Republic]] regions. Though ethnically Kazakh, after the [[dissolution of the Soviet Union]] in 1991, these people acquired Russian citizenship.

{| class="wikitable"
|+ Ethnic Kazakhs of Russia<ref>{{cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nation.php |title=Ethnic composition of Russia (national censuses) |publisher=Demoscope.ru |date=27 May 2007 |accessdate=5 February 2012}}</ref><br />{{small|national censuses data}}
!align="left"|1939!!%!!1959!!%!!1970!!%!!1979!!%!!1989!!%!!2002!!%
|-
|align="left"| 356 646 ||0.33|| 382 431 ||0.33|| 477 820 ||0.37|| 518 060 ||0.38|| 635 865 ||0.43|| 653 962||0.45
|}

=== China ===
[[File:Kazakhs people.jpg|thumb|Kazakh family in [[Xinjiang]], China]]
{{Main|Kazakhs in China}}
{{See also|Kazakh exodus from Xinjiang}}

Kazakhs migrated into [[Dzungaria]] in the 18th century after the [[Dzungar genocide]] resulted in the native Buddhist [[Dzungars|Dzungar Oirat]] population being massacred.

Kazakhs, called Hāsàkè Zú in Chinese ([[wiktionary:哈|哈]][[wiktionary:萨|萨]][[wiktionary:克|克]][[wiktionary:族|族]]; literally "Kazakh people" or "Kazakh tribe") are among [[List of Chinese ethnic groups|56 ethnic groups]] officially recognized by the [[People's Republic of China]]. Thousands of Kazakhs fled to China during the 1932–1933 famine in Kazakhstan.

In 1936, after [[Sheng Shicai]] expelled 30,000 Kazakhs from Xinjiang to Qinghai, [[Hui people|Hui]] led by General [[Ma Bufang]] massacred their fellow Muslim Kazakhs, until there were 135 of them left.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=m98sAAAAIAAJ|title=The Annals of the American Academy of Political and Social Science, Volume 277|author=American Academy of Political and Social Science|year=1951|publisher=American Academy of Political and Social Science|location=|page=152|isbn=|pages=|accessdate=28 June 2010}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=NnY5AAAAMAAJ|title=Annals of the American Academy of Political and Social Science, Volumes 276–278|author=American Academy of Political and Social Science|year=1951|publisher=American Academy of Political and Social Science|location=|page=152|isbn=|pages=|accessdate=28 June 2010}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=2t5VAAAAYAAJ|title=The Annals of the American Academy of Political and Social Science, Volume 277|author=American Academy of Political and Social Science|year=1951|publisher=American Academy of Political and Social Science|location=|page=152|isbn=|pages=|accessdate=2012-09-29|quote=A group of Kazakhs, originally numbering over 20000 people when expelled from Sinkiang by Sheng Shih-ts'ai in 1936, was reduced, after repeated massacres by their Chinese coreligionists under Ma Pu-fang, to a scattered 135 people.}}</ref>

From Northern Xinjiang over 7,000 Kazakhs fled to the Tibetan-Qinghai plateau region via Gansu and were wreaking massive havoc so Ma Bufang solved the problem by relegating the Kazakhs into designated pastureland in Qinghai, but Hui, Tibetans, and Kazakhs in the region continued to clash against each other.{{when|date=December 2015}}<ref>{{cite book|author=Hsaio-ting Lin|title=Tibet and Nationalist China's Frontier: Intrigues and Ethnopolitics, 1928–49|url=https://books.google.com/?id=osn1WrRCelcC&pg=PA112|date=1 January 2011|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-5988-2|page=112}}</ref>

Tibetans attacked and fought against the Kazakhs as they entered Tibet via Gansu and Qinghai.{{citation needed|date=December 2015}}{{when|date=December 2015}}

In northern Tibet Kazakhs clashed with Tibetan soldiers and then the Kazakhs were sent to Ladakh.{{when|date=December 2015}}<ref>{{cite book|author=Hsaio-ting Lin|title=Tibet and Nationalist China's Frontier: Intrigues and Ethnopolitics, 1928–49|url=https://books.google.com/?id=osn1WrRCelcC&pg=PA231|date=1 January 2011|publisher=UBC Press|isbn=978-0-7748-5988-2|pages=231–}}</ref>

Tibetan troops robbed and killed Kazakhs 400 miles east of Lhasa at Chamdo when the Kazakhs were entering Tibet.{{when|date=December 2015}}<ref>{{cite book|title=Blackwood's Magazine|url=https://books.google.com/?id=p-LQAAAAMAAJ|year=1948|publisher=William Blackwood|page=407}}</ref><ref>https://www.academia.edu/4534001/STUDIES_IN_THE_POLITICS_HISTORY_AND_CULTURE_OF_TURKIC_PEOPLES page 192</ref>

In 1934, 1935, and from 1936–1938 Qumil Eliqsan led approximately 18,000 Kerey Kazakhs to migrate to Gansu, entering Gansu and Qinghai.<ref name="Benson1988">{{cite book|author=Linda Benson|title=The Kazaks of China: Essays on an Ethnic Minority|url=https://books.google.com/?id=ntpwAAAAMAAJ|year=1988|publisher=Ubsaliensis S. Academiae|isbn=978-91-554-2255-4|page=195}}</ref>

In China there is one Kazakh [[autonomous prefecture]], the [[Ili Kazakh Autonomous Prefecture]] in the [[Xinjiang]] Uyghur Autonomous Region and three Kazakh autonomous counties: [[Aksai Kazakh Autonomous County]] in [[Gansu]], [[Barkol Kazakh Autonomous County]] and [[Mori Kazakh Autonomous County]] in the [[Xinjiang]] Uyghur Autonomous Region. Many Kazakhs in China are not fluent in [[Standard Chinese]], instead speaking the [[Kazakh language]]. "[[In that place wholly faraway]]", based on a Kazakh [[folk song]],{{citation needed|date=December 2015}} is very popular outside the Kazakh regions, especially in the [[Far East]]ern countries of China, [[Japan]] and [[Korea]].{{citation needed|date=December 2015}}

=== Mongolia ===
In the 19th century, the advance of the [[Russian Empire]] troops pushed Kazakhs to neighboring countries. In around 1860, part of the Middle Jüz Kazakhs came to [[Mongolia]] and were allowed to settle down in Bayan-Ölgii, Western Mongolia and for most of the 20th century they remained an isolated, tightly knit community.
Ethnic Kazakhs (so-called Altaic Kazakhs or Altai-Kazakhs) live predominantly in Western Mongolia in [[Bayan-Ölgii Province]] (88.7% of the total population) and [[Khovd Province]] (11.5% of the total population, living primarily in [[Khovd (city)|Khovd city]], [[Khovd, Khovd|Khovd]] [[Sums of Mongolia|sum]] and [[Buyant, Khovd|Buyant]] sum). In addition, a number of Kazakh communities can be found in various cities and towns spread throughout the country. Some of the major population centers with a significant Kazakh presence include [[Ulaanbaatar]] (90% in [[khoroo]] #4 of [[Nalaikh]] [[düüreg]],<ref>Education of Kazakh children: A situation analysis. Save the Children UK, 2006 [http://www2.ohchr.org/English/bodies/cerd/docs/ngos/soc.pdf]</ref> [[Töv Province|Töv]] and [[Selenge Province|Selenge]] provinces, [[Erdenet]], [[Darkhan (city)|Darkhan]], [[Bulgan (city)|Bulgan]], [[Sharyngol]] (17.1% of population total)<ref>[http://mauc.org.mn/index.php?option=com_content&task=view&id=40&Itemid=90 Sharyngol city review] {{dead link|date=June 2011}}</ref> and [[Berkh, Khentii|Berkh]] cities.
{| class="wikitable"
|+ Ethnic Kazakhs of Mongolia<ref name="#10">[http://www.ses.edu.mn/books/ptrc/ptrc_10.pdf "Монгол улсын ястангуудын тоо, байршилд гарч буй өөрчлөлтyyдийн асуудалд" М.Баянтөр, Г.Нямдаваа, З.Баярмаа pp.57–70] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090327100852/http://www.ses.edu.mn/books/ptrc/ptrc_10.pdf |date=27 March 2009 }}</ref><br />{{small|national censuses data}}
!1956!!%!!1963!!%!!1969!!%!!1979!!%!!1989!!%!!2000!!%!!2010<ref name="Mong2010">[http://www.toollogo2010.mn/doc/Main%20results_20110615_to%20EZBH_for%20print.pdf Mongolia National Census 2010 Provision Results. National Statistical Office of Mongolia] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110915000000/http://www.toollogo2010.mn/doc/Main%20results_20110615_to%20EZBH_for%20print.pdf |date=15 September 2011 }} (in Mongolian.)</ref>||%
|-
|36,729||4.34||47,735||4.69||62,812||5.29||84,305||5.48||120,506||6.06||102,983||4.35||101,526||3.69
|}

=== Uzbekistan ===
400,000 {{Citation needed|date=June 2010}} Kazakhs live in [[Karakalpakstan]] and 100,000 {{Citation needed|date=June 2010}} in [[Tashkent province]]. Since the fall of the Soviet Union, the vast majority of Kazakhs are returning to Kazakhstan, mainly to [[Mangystau Province|Manghistau Oblast]]. Most Kazakhs in [[Karakalpakstan]] are descendants of one of the branches of "Junior juz" (''Kişi juz'') - [[Adai people|Adai]] tribe.

=== Iran ===
Iran bought Kazakh slaves who were falsely masqueraded as [[Kalmyks]] by slave dealers from the Khiva and Turkmens.<ref>http://www.iranicaonline.org/articles/barda-iv</ref><ref name="AbbottAmanat1983">{{cite book|author1=Keith Edward Abbott|author2=Abbas Amanat|title=Cities & trade: Consul Abbott on the economy and society of Iran, 1847–1866|url=https://books.google.com/?id=1f9tAAAAMAAJ&dq=Cities+and+Trade%3A+Consul+Abbott+on+the+Economy+and+Society+of+Iran+1847-1866&q=Kuzzauks+|year=1983|publisher=Published by Ithaca Press for the Board of the Faculty of Oriental Studies, Oxford University|isbn=978-0-86372-006-2|page=20}}</ref>

[[Iranian Kazakhs]] live mainly in [[Golestan Province]] in northern [[Iran]].<ref>{{cite web|url=http://www.anobanini.ir/travel/fa/golestan/cat-227 |title=گلستان |publisher=Anobanini.ir |date= |accessdate=5 February 2012}}</ref> According to ethnologue.org, in 1982 there were 3000 Kazakhs living in the city of [[Gorgan]].<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=iran |title=Ethnologue report for Iran |publisher=Ethnologue.com |date= |accessdate=5 February 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204023910/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=iran |archivedate= 4 February 2012 |df= }}</ref><ref>http://www.golestanstate.ir/layers.aspx?quiz=page&PageID=23 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091207144216/http://www.golestanstate.ir/layers.aspx?quiz=page&PageID=23 |date=7 December 2009 }}</ref> Since the fall of the [[Soviet Union]], the number of Kazakhs in Iran decreased due to emigration to their historical motherland.<ref>{{cite web|url=http://jolay.blogfa.com/85093.aspx |title=قزاق |publisher=Jolay.blogfa.com |date= |accessdate=5 February 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091025195710/http://jolay.blogfa.com/85093.aspx |archivedate=25 October 2009 }}</ref>

=== Afghanistan ===
[[Afghan Kypchaks]] are [[Aimak]] (Taimeni) tribe of Kazakh origin that can be found in Obi district to the east of the western Afghan province of [[Herat Province|Herat]], between the rivers [[Farah Rud River|Farāh Rud]] and [[Hari Rud]]. Afghan Kypchaks, together with the Durzais and [[Kakars]], two other tribes of [[Pashtun people|Pushtun]] origin, constitute the [[Taymani]] tribe. There are approximately 440,000 Afghan Kipchaks.

=== Turkey ===
Turkey received refugees from among the Pakistan-based Kazakhs, Turkmen, Kirghiz, and Uzbeks numbering 3,800 originally from Afghanistan during the [[Soviet war in Afghanistan]].<ref>{{cite book|title=News Review on South Asia and Indian Ocean|url=https://books.google.com/?id=B5AgAQAAMAAJ|date=July 1982|publisher=Institute for Defence Studies & Analyses.|page=861}}</ref> Kayseri, Van, Amasva, Cicekdag, Gaziantep, Tokat, Urfa, and Serinvol received via Adana the Pakistan-based Kazakh, Turkmen, Kirghiz, and Uzbek refugees numbering 3,800 with UNHCR assistance.<ref>{{cite book|title=Problèmes politiques et sociaux|url=https://books.google.com/?id=pWWzAAAAIAAJ|year=1982|publisher=Documentation française.|page=15}}</ref>

In 1954 and 1969 Kazakhs migrated into Anatolia's Salihli, Develi and Altay regions.<ref name="Espace">{{cite book|title=Espace populations sociétés|url=https://books.google.com/?id=RCkkAQAAIAAJ|year=2006|publisher=Université des sciences et techniques de Lille, U.E.R. de géographie|page=174}}</ref> Turkey became home to refugee Kazakhs.<ref name="Forbes1986">{{cite book|author=Andrew D. W. Forbes|title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949|url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA156|date=9 October 1986|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-25514-1|pages=156–}}{{cite book|author=Andrew D. W. Forbes|title=Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949|url=https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&pg=PA236|date=9 October 1986|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-25514-1|pages=236–}}</ref>

The Kazakh Turks Foundation (Kazak Türkleri Vakfı) is an organization of Kazakhs in Turkey.<ref>{{cite web |url=http://www.kazakturklerivakfi.org/index.php?limitstart=118 |date= |website=Kazak Türkleri Vakfı Resmi Web Sayfası |publisher= |access-date= |quote= |title=Kazakh Turks Foundation Official Website}}</ref>

== Culture ==
{{Main|Culture of Kazakhstan}}

== Music ==

Many are also skilled in the performance of Kazakh traditional songs. One of the most commonly used traditional musical instruments of the Kazakhs is the ''[[dombra]]'', a plucked lute with two strings. It is often used to accompany solo or group singing. Another popular instrument is ''[[kobyz]]'', a bow instrument played on the knees. Along with other instruments, these two instruments play a key role in the traditional Kazakh orchestra. A notable composer is [[Kurmangazy Sagyrbayuly|Kurmangazy]], who lived in the 19th century. After studying in Moscow, [[Gaziza Zhubanova]] became the first woman classical composer in Kazakhstan, whose compositions reflect Kazakh history and folklore. A notable singer of the Soviet epoch is [[Roza Rymbaeva]], she was a star of the trans-Soviet-Union scale. A notable Kazakh rock band is [[Urker]], performing in the genre of ethno-rock, which synthesises rock music with the traditional Kazakh music.

== See also ==
* [[Chala Kazakh]]
* [[Kazakh Americans]]
* [[Kazakhs in Canada]]
* [[Turkic peoples]]
* [[List of Kazakhs]]

== Notable Kazakhs ==
{{Main|List of Kazakhs}}

== References ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== External links ==
{{Commons category|Kazakh people}}
* [http://www.mfa.kz/ Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan]
* [https://web.archive.org/web/20080410091956/http://clp.arizona.edu/cls/kaz.htm Kazakh Language Courseware from University of Arizona Critical Languages Series]
* [http://www.hunmagyar.org/turan/turk.html Ethnographic map of Kazakhstan]
* [http://www.akft.org/ Kazakhs in France – AKFT]
* [http://www.kazaktar.kz/ World Association of the Kazakhs]
* https://web.archive.org/web/20070928070538/http://sana.gov.kz/showarticle.php?lang=eng&id=342
* [http://www.massagan.com/ Massagan.com (The largest web site in kazakh language)]
* [http://www.suhbat.com/ Suhbat (Atameken Toby)]
* [http://www.elim.kz/ Kazakh tribes]
* ‘Contemporary Falconry in Altai-Kazakh in Western Mongolia’''The International Journal of Intangible Heritage (vol.7)'', pp. 103–111. 2012. [http://www.ijih.org/volumeMgr.ijih?cmd=volumeView&volNo=7&manuType=02]
* ‘Ethnoarhchaeology of Horse-Riding Falconry’, ''The Asian Conference on the Social Sciences 2012 – Official Conference Proceedings'', pp. 167–182. 2012. [https://web.archive.org/web/20131203091424/http://iafor.org/offprints/acss2012-offprints/ACSS2012_offprint_0271.pdf]
* ‘Intangible Cultural Heritage of Arts and Knowledge for Coexisting with Golden Eagles: Ethnographic Studies in “Horseback Eagle-Hunting” of Altai-Kazakh Falconers’, ''The International Congress of Humanities and Social Sciences Research'', pp. 307–316. 2012. [https://web.archive.org/web/20131203001924/http://www.analytrics.org/Documents/HSS_Actes_Proceedings_2012.pdf]
* ‘Ethnographic Study of Altaic Kazakh Falconers’, ''Falco: The Newsletter of the Middle East Falcon Research Group 41'', pp. 10–14. 2013. [https://web.archive.org/web/20151017084620/http://www.mefrg.org/images/falco/falco41.pdf]
* ‘Ethnoarchaeology of Ancient Falconry in East Asia’, ''The Asian Conference on Cultural Studies 2013 – Official Conference Proceedings'', pp. 81–95. 2013. [https://web.archive.org/web/20141218143204/http://www.iafor.org/offprints/acas2013-offprints/ACAS_2013_Offprint_0108.pdf]
* Soma, Takuya. 2014. 'Current Situation and Issues of Transhumant Animal Herding in Sagsai County, Bayan Ulgii Province, Western Mongolia', E-journal GEO 9(1): pp. 102–119. [https://www.jstage.jst.go.jp/article/ejgeo/9/1/9_102/_pdf]
* Soma, Takuya. 2015. Human and Raptor Interactions in the Context of a Nomadic Society: Anthropological and Ethno-Ornithological Studies of Altaic Kazakh Falconry and its Cultural Sustainability in Western Mongolia. University of Kassel Press, Kassel (Germany) {{ISBN|978-3-86219-565-7}}.
{{Kazakhstan topics}}
{{Turkic peoples}}
{{Ethnic groups in Kazakhstan}}
{{Ethnic groups in China}}
{{European Muslims}}

{{Use dmy dates|date=April 2011}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Kazakh}}
[[Category:Turkic peoples]]
[[Category:Ethnic groups in Russia]]
[[Category:Ethnic groups in Kazakhstan]]
[[Category:Ethnic groups in Kyrgyzstan]]
[[Category:Ethnic groups in Mongolia]]
[[Category:Ethnic groups in Tajikistan]]
[[Category:Ethnic groups in Turkmenistan]]
[[Category:Ethnic groups in Uzbekistan]]
[[Category:Muslim communities of China]]
[[Category:Muslim communities of Russia]]
[[Category:Ethnic Kazakh people| ]]
[[Category:Kazakhstani people]]
[[Category:Turkic tribes]]
[[Category:Ethnic groups in Iran]]
[[Category:Modern nomads]]

Huyan

2017-07-01T16:24:19Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Infobox surname | name = Huyan | image = 呼延姓 - 楷体.svg | image_size = | caption = Huyan in regular script | pronunciation = Hūy..."

{{Infobox surname
| name = Huyan
| image = 呼延姓 - 楷体.svg
| image_size =
| caption = Huyan in [[regular script]]
| pronunciation = Hūyǎn <small>(Pinyin)</small>
| language = Chinese
| languageorigin = [[Xiongnu]] language
| origin =
| derivation = name of the earliest matrilineal ancestor of the Huyan clan
| meaning =
| variant =
| cognate =
| derivative =
| seealso =
| family =
}}
The '''Huyan''' ({{zh|c=呼延|w=Hu-yen}}) was a noble house that led the last remnants of the [[Northern Xiongnu]] to [[Dzungaria]] during the second century after the [[Battle of the Altai Mountains]]. The House of Huyan is an earlier maternal lineage name subsequently replaced by [[Suibu]], much as the [[Ashina (clan)|Ashina]] (阿史那) and [[Yujiulü Shelun|Yujiulu]] (郁久閭).<ref name=lin>Lin (1986), p. 33–45, 114-119</ref><ref name=wang>Wang (2004), p. 132–147,</ref><ref>Bichurin N.Ya., ''"Collection of information on peoples in Central Asia in ancient times"'', vol. 1, Sankt Petersburg, 1851, p. 15 ( note 1: ''Huyan'' and ''[[Suibu]]'' always were in marital relationship with ''Shanuy''. ''Suibu'' had a post of the State Judge. The custom of taking for the Khan maidens only from the same houses also survived in the Chingis-khan's house.)</ref> Mongolian [[Khiyad]] tribe's name is probably derived from Huyan.<ref>History of Mongolia, Ulaanbaatar, 2003</ref>

By the 3rd century BCE, the upper stratum of the [[Xiongnu]] was made up of five aristocratic houses, [[Luandi]] (攣鞮, house of the [[Chanyu]] and the [[Tuqi King]] of the east and west), Huyan (呼衍), Xubu (須卜) (later transcribed as ''Suibu''), [[Qiulin]] (丘林) and [[Lan (tribe)|Lan]] (蘭). Both the Huyan and Xubu settled in the east, Qiulin and Lan in the west and Luandi at the center of [[Mongolia]].<ref name=lin/><ref name=wang>Wang (2004), p. 132–147,</ref><ref>Gumilev L.N., "Hunnu in China", Moscow, 'Science', 1974</ref>

==Prominent people with family name Huyan==

* [[Empress Huyan (Liu Yuan's wife)|Empress Huyan]], wife of [[Han Zhao]]'s founding emperor, [[Liu Yuan (Han Zhao)|Liu Yuan]]
* [[Empress Huyan (Liu Cong's wife)|Empress Huyan]], wife of Liu Yuan's son, [[Liu Cong (Han Zhao)|Liu Cong]], the fourth emperor of Han Zhao
* [[Empress Huyan (Southern Yan)|Empress Huyan]], wife of [[Murong Chao]], emperor of the [[Southern Yan]]
* [[Huyan Zan]] (呼延贊), general of the [[Song dynasty]] (d. 1000)
* [[Huyan Zhuo]] (呼延灼), fictitious descendant of Huyan Zan in ''[[Water Margin]]'', one of the [[Four Great Classical Novels]]

==Notes==
{{reflist}}

==References==
*Lin, Gan (1986). ''A Comprehensive History of Xiongnu''. Beijing: People's Press. CN / K289.
*Wang, Zhonghan (2004). ''Outlines of Ethnic Groups in China''. Taiyuan: Shanxi Education Press. {{ISBN|7-5440-2660-4}}.
*Gumilev L.N., "Hunnu in China", Moscow, 'Science', 1974, {{ISBN|5-85990-092-9}}

[[Category:Chinese-language surnames]]
[[Category:Han dynasty]]
[[Category:Xiongnu]]

{{Asia-hist-stub}}

Kurt Ata

2017-06-29T08:16:45Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Kurt Ata''' – Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Kurt Tanrı. '''Kort (Kord, Kurd, Gurt) Ata''' olarak da bilinir. '''Börü (Börö, Böri) Ata''' ve Moğolca '''Çına (Şo..."

'''Kurt Ata''' – Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Kurt Tanrı. '''Kort (Kord, Kurd, Gurt) Ata''' olarak da bilinir. '''Börü (Börö, Böri) Ata''' ve Moğolca '''Çına (Şono, Şına) Ecege''' sözcükleri de aşanlamlı olarak kullanılır.

==Özellikleri==
Kurtları koruyan ve aynı zamanda kurt kılığına girebilen tanrıdır. Hemen hemen tüm Türk boyları ortak bir inanış olarak kurttan türediklerine inanırlar. Kağoçı (Kao-Çı) Türkleri’nin söylencelerine göre ilk kağanlarının kızları babaları tarafından bir tepeye bırakılmış. Sonrasında küçük kızı bir kurt kılığında gelen Kurt Tanrı ile birleşmiş ve Kağoçı halkı onların çocuklarından meydana gelmiştir. Göktürk bayraklarının tepesinde daima bir kurt başı bulunurdu. Tarduş Türkleri’nin atası kurt başlı bir insandır. Kurt daima yol gösterici olarak kabul edilir ve peşinde farklı ülkelere gidilir. Onun uyarısıyla tehlikeler kılpayı atlatılır. Kutsal ruhların dokuz oğullarının hepside kurda benzer. Gök yeleli, gök kuyruklu tabirleri kullanılır. [[Başkurtlar]] kurttan türediklerine inanırlar ve isimleri de bu yüzden Baş-Kurt şeklindedir. Kurt Ata’ya Avrupa efsanelerinde örneğin Roma’nın kuruluşuyla ilgili olarak [[Romulus ve Remus|Romus ve Romulus]] Efsanesinde rastlamak mümkündür. Bu motifin Türkler’le bağlantılı bir kavim olduğu tahmin edilen [[Etrüskler]] aracılığıyla İtalya’ya ulaşmış olması muhtemeldir. Kurtlar Türklerce kutsal sayıldığı için toplumsal hayatın her aşamasında hatta çağdaş toplumda bile etkilerini gösterir. Örneğin Cumhuriyet dönemi’nde üretilen ilk yerli lokomotife “Karakurt” adı verilmiştir. Ayrıca Cengiz Aytmatov’un, bozulan ve yokolan doğal dengeyi bir kurdun gözünden anlattığı Dişi Kurdun Rüyaları adlı eseri de Türklerde kurdun doğa, yurt ve yaşamı simgelemesi açısından değerlendirmek de yerinde olacaktır. Tarduşların ataları kurt başlı bir insandır. Şaman dualarında altı ağızlı kurttan sık sık bahsedilir. Oset efsanelerinde Kurdalagon adlı bir demirciden bahsedilir.

== Etimoloji ==
'''Kurt:''' (Kur/Gur/Kür) kökünden türemiştir. Güç, kuvvet, dayanıklılık anlamlarına gelir. Kurtarmak fiili ile de bağlantılıdır.

== Kaynakça ==
* Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011, [https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrk_S%C3%B6ylence_S%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC (OTRS: CC BY-SA 3.0)]

== Dış bağlantılar ==
* [http://www.akcaabat-acisu.com/Content-TRABZON-YORESINDE-KURT-DEDE-ve-TARIHI-BAGLANTISI-item-29.html Kurt Dede, Necati DEMİR]
* [http://www.turkmitolojisi.org/?p=274 Kurt Ata, Fuat Bozkurt]
* [http://www.tulomsas.com.tr/1958.htm İlk Lokomotif]
* [http://www.kenthaber.com/ic-anadolu/kirsehir/cicekdagi/Rehber/turbeler/kalender-karakurt-baba-turbesi Karakurt Kaplıcası ve Kalender Baba]
* [http://www.scribd.com/doc/75844793/ Kalender-Baba]

== Ayrıca bakınız ==
* [[Bozkurt (mitoloji)]]
* [[Kurt Ana]]
* [[Romulus ve Remus]]

{{Türk-mitoloji-taslak}}

[[Kategori:Türk mitolojisi]]
[[Kategori:Türk tanrıları]]

Divanü Lugati't-Türk

2017-05-26T21:38:54Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{El yazması bilgi kutusu | ad = Dîvân-ı Lugati't-Türk<br />ديوان لغات الترك | korunduğu_yer = Millet Yazma Eser Kütüphanesi | resim = Kashgari map.jpg | r..."

{{El yazması bilgi kutusu
| ad = Dîvân-ı Lugati't-Türk<br />ديوان لغات الترك
| korunduğu_yer = [[Millet Yazma Eser Kütüphanesi]]
| resim = Kashgari map.jpg
| resim_açıklaması = Eserde yer alan harita.
| tür = Sözlük
| tarih = 10 Şubat 1074 <small>({{age in years and days|1074|02|10}} önce)</small>
| menşei = [[Bağdat]], [[Karahanlılar|Karahanlı Devleti]]
| diller = [[Karahanlı Türkçesi]] , [[Arapça]]
| katip = Muhammed ed-Dımaşki
| yazar = [[Kaşgarlı Mahmud]]
| konular = Türkçe'nin söz varlığı
| nüshalar = Muhammed bin ebî Bekr ibn ebi'l-Feth
| keşfeden = [[Ali Emîrî]]
}}
{{Vikikaynak|Dîvânü Lugati't-Türk|Dîvânü Lugati't-Türk}}
'''Dîvânü Lugati't-Türk''' ([[Arapça]]: ديوان لغات الترك) ([[Türkçe]]: Türk Dilleri Sözlüğü), [[Orta Türkçe]] döneminde [[Kaşgarlı Mahmud]] tarafından [[Bağdat]]'ta [[1072]]-[[1074]] yılları arasında yazılan [[Türk dilleri|Türkçe]]-[[Arapça]] bir sözlüktür. Türkçenin bilinen en eski sözlüğü olup, batı [[Asya]] yazı Türkçesiyle ilgili var olan en kapsamlı ve önemli dil yapıtıdır.

Bir kültür hazinesi olan Divanü Lûgati‟t-Türk (DLT), bir yandan XI. asırda söz varlığının genişliğini ve çeşitliliğini gözler önüne sermekte, bir yandan da o dönemde insan ve toplum yaşamıyla, maddî ve manevî kültürümüzle ilgili, ilgi çekici kayıtlar ortaya koymaktadır. Bu bakımdan zamanımızdan yaklaşık bin yıl önce yazılan DLT, Türkçenin ilk sözlüğü olmaktan öte pek çok araştırmacının teslim ettiği üzere tarihi ve kültürel başvuru kaynaklarımızın da ilklerindendir. Toplumların yaşam biçimleri, dünyayı algılayışları o toplumun dilinde de kendini gösterir. DLT, yaklaşık bir asırdır Türklük biliminin başlıca araştırma konularından biri olmuştur. Bu eser, edebiyat bakımından önemli olduğu kadar kültür özelliklerini yansıtması bakımından da değerlidir.<ref>Adem,AYDEMİR,"[http://turkolojimakaleleri.page.tl/D%26%23304%3BVAN-Ue--L-Ue-GAT%26%23304%3B-h-T_T-Ue-RK-h-TE-%26%23304%3B%26%23350%3B-KAVRAMINA-DA%26%23304%3BR-VER%26%23304%3BLER.htm DİVANÜ LÜGATİ'T-TÜRK'TE İŞ KAVRAMINA DAİR VERİLER]",[http://turkolojimakaleleri.page.tl Türkoloji Makaleleri]</ref>

Kökleşik [[Araplar|Arap]] sözlük bilgisi ilkelerine göre hazırlanmış olan sözlük, [[Kaşgarlı Mahmud]]'un [[Türk halkları|Türk]] boylarıyla ilgili ayrıntılı bilgisinin yanı sıra, [[Arap]] [[dil bilimi]] konusunda da esaslı bir eğitim görmüş olduğunu gösterir.

== Yapıtın Genel Özellikleri ==
* 11.yüzyılda yazılmıştır.
* Türkçenin ilk sözlüğü, antolojisi, ansiklopedisi ve dil bilgisi kitabıdır.
* Araplara Türkçe öğretmek, Türkçenin yaygınlığını göstermek için yazılmıştır.
* Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır.
* Yazarı, birçok Türk boyunu gezerek derlemeler yapmıştır.
* Sözcükleri güzel örnekleyen atasözleri ve şiirler kullanmıştır. (Bu özelliği, onun, kendinden sonraki Türk yazını için çok önemli bir kaynak olmasını sağlamıştır.)
* Divanü Lugati't Türk 7500'den daha fazla Türkçe sözcük içerir.
* Dön
=== Yaşamı ===
11. yüzyılda, [[Karahanlılar]] döneminde yetişen, soylu bir aileden gelen ve iyi bir eğitim alan Kaşgarlı Mahmud, bilinen ilk Türk dil bilginidir. Kaşgari olarak da tanınan ünlü Türk dil bilgini, Türk yurtlarını adım adım gezerek derlediği sözcük, bilgi ve şiir örnekleriyle o dönemin Türk diline ilişkin bilgiler vermiştir. Bir dönem [[Bağdat]]’ta bulunan Kaşgarlı Mahmud, Türk kültürünün Araplara tanıtılmasında büyük rol oynamıştır.

Türkçeyi Araplara öğretmek amacıyla Divânü Lügati’t Türk ve [[Kitabu Cevahirü'n Nahv Fi Lugati't Türk]] adlı kitapları yazmıştır. Bu tür çalışmalarıyla Türkçenin gelişmesine ve Türk dil birliğinin sağlanmasına önemli katkıda bulunmuştur. Kaşgarlı Mahmud, ömrünün sonlarına doğru yeniden Kaşgar’a dönmüş ve burada ölmüştür.

== Yapıt ==
Türk dilinin en eski ve değerli sözlüğünün, elde bulunan tek yazma nüshası, [[1266]] yılında [[Şam]]'da yaşayan müstensih<ref>El yazması eserini el yazısıyla kopya eden kimse. ''Güncel Türkçe Sözlük''.</ref> Muhammed bin Ebû Bekir ibn Ebi'l-Feth es-Sâvî ed-Dimaşki (''Muḥammad bīn Abū Bakr ībn Abū'l-Fath aṣ-Ṣāvī ad-Dimašqī'') tarafından temize çekilip [[1 Ağustos]] [[1266]] (''Hicri 27 Şevval 664'') Pazar günü tamamlanmıştır.

El yazma nüshası 638 sayfadır ve yaklaşık 9000 [[Türkçe]] kelimenin ve cümlenin oldukça ayrıntılı [[Arapça]] ve başka dillerde açıklamasını içerir. Ayrıca Türklerin tarihine, coğrafi yayılımına, boylarına, lehçelerine ve yaşam yöntemlerine ilişkin kısa bir ön söz ve metin içine serpiştirilmiş bilgiler içerir.

== Ali Emiri Yazması ==
[[1915]] yılında [[İstanbul]]’da tesadüfen [[Ali Emiri Efendi]] ''([[1857]]-[[1923]])'' tarafından eski maliye nazırlarından Nafiz Bey’in akrabası yaşlı bir hanım tarafından Sahaflar Çarşısı’nda satılması için Burhan Bey’in sahaf dükkânına bırakılan bu Divanü Lugâti’t-Türk’ün birinci nüshası eseri üç lira da bahşiş verip toplam otuzüç [[lira]]ya satın almıştır. ''Bir söylentiye göre de, yanında para olmadığı için eve gidip parayı alana dek kitabın başkasına satılmaması için, dükkan sahibini dükkâna kilitlemiştir. (Ancak daha önceki yüzyıllarda [[Antepli Aynî]] ve [[Kâtip Çelebi]] de Divan'dan söz ederler.)''

[[Ali Emiri]] yazması, Sadrazam [[Talat Paşa]]'nın ''([[1874]]-[[1921]])'' araya girmesi ile [[Kilisli Rıfat Bilge]] Bey'in ''([[1873]]-[[1953]])'' denetimi altında [[1915]] - [[1917]] yılları arasında üç cilt hâlinde basılmış hemen bütün dünya [[Türkolog]]larının ilgisini çekmiştir.

[[Wrocław|Breslav]] Üniversitesi Sâmi dilleri Profesörü [[Carl Brockelmann]] [[1928]] yılında, atasözlerini, halk edebiyatı örneklerini ve [[Türk edebiyatı]] ve dili ile ilgili bulunan bütün kısımları ayrıntılı notlarla sözlüğün [[Almanca]] çevirisini yayımlamıştır. [[Besim Atalay]]'ın modern Türkçe çevirisi [[1940]] yılında [[Türk Dil Kurumu]] tarafından basılmıştır.

[[1982]] – [[1985]] yılları arasında [[Robert Dankoff]] ve [[James Kelly]] tarafından yayına hazırlanan ve çevirisi yapılan önsöz ve fihrist (''gösterge'') içerikli [[İngilizce]] çevirisi, Harvard Üniversitesi basımevi tarafından yayınlanmıştır.

[[Kaşgarlı Mahmud]]’un eserinin keşfedilmesi ve yayımlanması Türkoloji tarihinde yeni bir devir açan olağanüstü bir olaydır<ref>Bu eserin keşfedilmesi, Türkiye’de ve Avrupa’da yayımlanması ve araştırılması üzerine daha ayrıntılı bilgi için bkz. M. Şakir Ülkütaşır: Büyük Türk dilcisi Kâşgarlı Mahmut, 2. baskı Ankara 1972.</ref>. Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati’t Türk kitabı döneminde yazdığı ve o döneme ışık tutan başka bir kitabı (''[[Kitabu Cevahirü'n Nahv Fi Lugati't Türk]]'') kayıptır.

== İçerik ==
=== Önsöz ===

[[Kaşgarlı Mahmud]], Divânü Lügati't-Türk'e şöyle başlar;

Esirgeyen, koruyan Allah'ın adıyla

<blockquote>''"[[Allah]]'ın, devlet güneşini [[Türk]] burçlarından doğurmuş olduğunu ve Türklerin ülkesi üzerinde göklerin bütün dairelerini döndürmüş olduğunu gördüm. Allah onlara Türk adını verdi. Ve yeryüzüne hâkim kıldı. Cihan imparatorları Türk ırkından çıktı. Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. Türkler Allah tarafından bütün kavimlere üstün kılındı. Hak’tan ayrılmayan Türkler, Allah tarafından hak üzerine kuvvetlendirildi. Türkler ile birlikte olan kavimler aziz oldu. Böyle kavimler, Türkler tarafından her arzularına eriştirildi. Türkler, himayelerine aldıkları milletleri, kötülerin şerrinden korudular. Cihan hâkimi olan Türklere herkes muhtaçtır, onlara derdini dinletmek, bu suretle her türlü arzuya nail olabilmek için [[Türkçe]] öğrenmek gerekir.."''<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 3, 4</ref></blockquote>

=== Bölümler ===
"''Ben bu kitabı [[hikmet]], [[Seci|seci']], [[Atasözü|atalar sözü]], [[şiir]], recez<ref>Vezni altı defa müstef'ilün'den ibaret olan bir nevi şiir veya bahire denir. http://www.sozluk.net/index.php?word=recez</ref>, [[nesir]] gibi şeylerle süsleyerek hece harfleri sırasında tertip ettim. ... Bu lûgat kitabını baştan sonuna dek sekiz ayırımda topladım.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 5.</ref>
# [[Hemze]] kitabı,
# Salim<ref>Bir kelimede ''harf-i illet'' denen "'''ا و ي'''" (''elif, vav, ya harfleri'') harflerinden birisi aynı cinsten yan yana iki harf bulunmazsa ona "'''سَلِم''' salim" denir.</ref> kitabı,
# Muzaaf<ref>Bir kelimede aynı cinsten iki harf yan yana gelir, birinci harf sakin, ikincisi hareketli olursa "'''مُزاَاَف''' muzaaf" denir.</ref> kitabı,
# Misal<ref>Kelimenin ilk harfi ''harf-i illet'' harflerinden biri olursa "'''مِسَل''' misal" denir.</ref> kitabı,
# Üçlüler kitabı,
# Dörtlüler kitabı,
# Gunne<ref>Kendisinde genizden gelen bir harf bulunan kelimeye "'''غُنّأ''' gunne"li denir.</ref> kitabı,
# İki harekesiz harfin birleşmesi kitabı.

=== Harita ===
[[Kaşgarlı Mahmud]]'un 11. yüzyılda [[Balasagun]]'u merkez alarak çizdiği '''Dünya''' '''haritası''' o dönem Türklerinin yaşadıkları bölgeleri ve dağılımlarını göstermesi bakımından dikkate şayandır.

Harita, Türklerin bulunduğu bölgeleri göstermek amacıyla çizilmiştir. Daire şeklinde olan haritanın çevresinde Doğu, Batı, Kuzey, Güney yönleri belirtilmiş, bazı deniz ve ırmaklar gösterilmiştir. Batıda işaret edilen yerler [[İdil]] boylarına, yani Kıpçakların ve Frenklerin oturdukları bölgelere kadar uzanır. Güney-Batıda [[Habeşistan]]'a, Güneyde Hint, Sint, Doğuda [[Çin]] ve [[Japonya]]'ya işaret edilmiştir.

=== Şehirler ve Seyahat Güzergâhı ===
Ortada [[Balasagun]], solda sırası ile [[Sayram|İsbicâb]], [[Taraz]], [[Nzl]] (''Näzäl''), [[Yafınç]], [[İkiöküz]] ve [[Kumi Talas]], sağda ilk başta [[Barsgan]], sonra aynı sırada üç şehir daha işaretlenmiş fakat isimleri yazılmamıştır, ikinci sırada sırası ile [[Koçnğar başı]], [[Uçturfan İlçesi|Uç]], [[Onsu İlçesi|Barman]] ve [[Kuça|Koçu]], üçüncü sırada başta [[Kaşgar]], [[Yarkent]], [[Hotan (şehir)|Hotan]], [[Çerçen İlçesi|Çurçan]] ve [[Dunhuang|Şançu]].

('''بِلَدُ أويغور''', ''Bilādū Uyghur'') Uygur ilinde yedi tane şehir işaretlemiş, fakat bunlardan yalnız [[Beşbalık]], [[Can-balık]], [[Karahoca|Qočo]] ve [[Barköl Kazak Özerk İlçesi|Sulmi]] gibi şehirlerin isimlerini haritaya yazmıştır. Suyun çıktığı bozkırlar ve kumlar ise Lop Nur Gölü olabilir.

==== Tohsı ve Çiğil İlinde ====
[[Kuyas]], [[Kayas]] (''Saplığ Kayas'', ''Ürünğ Kayas'' ve ''Kara Kayas'').

==== Oğuz İlinde ====
[[Karnak (şehir)|Karnak]], [[Sapran]] (''Sepren''), [[Sitgün]], [[Karaçuk]] (''Fârap''), [[Cend]], [[Yengi-kend|Yenkend]] (''Dizruyin''), [[Sugnak]]

==== Yağma İlinde ====
"'''''ترتق''' Tartuk" "Yağma ilinde bir şehir.''" O dönemde [[Seyhun|Siri Derya]] havzasında konumlanmıştır.

==== Uygur İlinde ====
[[Arişang İlçesi|Aşçan]] (''Aşıçan'')<ref>"'''اشجان''' Aşçan" "Çin’e giden yol üzerinde konak yeri olan bir şehir."[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=a%C5%9F%C3%A7an&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK ''Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı'']</ref>, [[Beşbalık]], [[Can-balık]], [[Çerçen İlçesi|Çurçan]], [[Kuçar İlçesi|Koçu]], [[Kinğüt]] (''Künğüt''), [[Karahoca|Qočo]], [[Barköl Kazak Özerk İlçesi|Sulmî]], [[Hotan (şehir)|Xotan]] (''Udun''), [[Yanğıbalık]] ve [[Yarkent]].

==== Diğerleri ====
[[Maralbeşi İlçesi|Barçuk]], [[Buhara]], [[Bulgar (şehir)|Bulgar]] (''Bolğar''), Itlık<ref>Tıraz’a yakın bir şehir adı. [http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kategori=dltbul&hng=ltn&kelime=Itlık TDK ''Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı'']</ref>, [[İnçkend]], [[Katun sını]], [[Kazvin (şehir)|Kazvin]], [[Kençek Señir]]<ref>Kençek Senğir: Talas yakınında bir şehrin adıdır. Burası Kıpçak sınırıdır.</ref>, [[Keşmir]], [[Kum (şehir)|Kum]], Mankent<ref>Kaşgar yakınında bir şehrin adı; bugün haraptır.[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Mankent&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK ''Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı'']</ref>, [[Merv]], [[Nişabur]], [[Özçent]] (''Özçend'', ''Özkent''), [[Özkend]] (''Fergana''), [[Sayram]] (''İsbicâb''), [[Semerkand]] (''Semizkend''), [[Suvar (şehir)|Suvar]], [[Taşkent|Şaş]] (''Taşkent'', ''Terken''), [[Şıknı]], [[Tünkent]], [[Türk (şehir)|Türk]], [[Yafgu]] ve [[Kocand|Xoçand]] gibi daha birçok Türk kentleri yer almıştır.<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2</ref>

=== Ülkeler ve Halklar ===
Asya'nın batısı, kuzeyi ve güneyi çizilmeden bırakılmış, bir plan olarak bile pek çok hatalarla dolu olmasına karşılık, Doğu bölgelerine ilişkin verdiği bilgiler gerçeğe uymaktadır. Haritasında [[Çin Seddi]]'ni göstermiş, bu seddin ayrıca yüksek dağların ve denizin [[Yecüc ve Mecüc|Ye'cüc ve Me'cüc]] ([[Arapça]]: '''يأجوج و مأجوج''' ; ''Ya'jūja Wa Ma'jūja'')lerin<ref>Qālū Yā Dhā Al-Qarnayni 'Inna Ya'jūja Wa Ma'jūja Mufsidūna Fī Al-'Arđi Fahal Naj`alu Laka Kharjāan `Alá 'An Taj`ala Baynanā Wa Baynahum Saddāan - Dediler ki: “''Ey Zu'l-Karneyn, gerçekten Ye'cüc ve Me'cüc, yeryüzünde bozgunculuk çıkarıyorlar, bizimle onlar arasında bir sed inşa etmen için sana vergi verelim mi''” - Kuran-ı Kerim [http://transliteration.org/quran/WebSite_CD/MixTurkish/018.asp Al-Kahf] suresi 18:94</ref> dillerinin öğrenilmesini engellediğini bildirmiştir. [[Japonya]]'ya gelince; onu haritasının doğusunda bir ada olarak göstermiş ve denizin onların dillerini öğrenilmesine olanak vermediğine işaret etmiştir.

İlk Japon haritası bir Japon tarafından 14. yüzyılda çizilmiş, bir Dünya haritasında yer alması ise 15. yüzyılda olmuştur. Bütün bu bilgilerin ışığı altında, bir plan biçiminde olsa da, yanlışlarla dolu da olsa ilk Japon haritası 11.yüzyılda [[Kaşgarlı Mahmud]] tarafından çizilmiştir.<ref>R. V. Tooley, Ma/is and Map Makers, London 1952, id ed., sayfa 107.</ref>

Divanü Lügati't-Türk'ten [[Orta Asya]] ve [[Uzak Doğu]]’nun o zamanki coğrafi deyimlerini öğreniyoruz;

"''Tawgaç: Maçin'in adıdır. Burası Çin'den dört ay uzaktadır. Çin, aslında üç bölüktür: Birincisi, Yukarı Çin'dir ki, doğudadır; buna "Tawgaç"<ref>"'''تڤغاج''' Tawgaç" “Maçin’in adıdır”.[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Tawga%C3%A7&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı]</ref> derler. İkincisi, Orta Çin'dir; burası, "Xıtay"<ref>"'''ختاى''' Xıtay" “yukarı Çin”.[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=X%C4%B1tay&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı]</ref> adını alır. Üçüncüsü, Aşağı Çin'dir, "Barxan"<ref>"'''برخان''' Barxan" “Aşağı Çinin adıdır”.[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kategori=dltbul&hng=ltn&kelime=Barxan TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı]</ref> adı verilir; bu, Kaşgar'dadır. Lâkin şimdi "Maçin", "Tawgaç" diye tanınmıştır. "[[Hitay|Xıtay]]" ülkesine de "Çin" denilmiştir.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 343, 483</ref>

Bütün uzmanların fikrine göre; [[Kaşgarlı Mahmud]]’un Divan’ında tarihi coğrafya bakımından önemli bilgiler vardır. “''Yazarın verdiği bilgiler genellikle güvenmeğe değer, Orta Asya’da yeni arkeoloji buluntuları da bunları sık sık teyit etmektedir''”<ref>İ. YU. Kraçkovskiy, ''İazbrannıe Soçişneniya'', Moskva-Leningrad 1957, Cilt IV, sayfa 268</ref>

=== Türk Boyları ===
"'' '''ٱغُز''' [[Oğuzlar|Oğuz]]: Bir [[Türk]] boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. Bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi ve hayvanlarına vurulan bir alameti (tamgası) vardır. Birbirlerini bu belgelerle tanırlar. Birincisi ve başları: '''قنق''' [[Kınık boyu|Kınık]] "lardır. Zamanımızın Hakanları bunlardandır. Hayvanlarına vurdukları işaret şudur: [[Dosya:kinik.png|25 px]] ......, Bu saydığım bölükler köktür. Bu kökten bir takım oymaklar çıkmıştır; onları söylemedim, sözü kısa kestim. Bu bölüklerin adları onları kurmuş olan eski dedelerin adlarından alınmıştır. Araplarda dahi böyledir.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 55 - 59</ref> Oğuzları tanımladıktan sonra;

"''[[Yağma]], [[Toxsı]] (Tukhs)<ref name="kror">http://www.kroraina.com/hudud/index.html [[Hudud ul-'alam min al-mashriq ila al-maghrib|Hudud al-'Alam]], The Regions of the World</ref>, [[Kıpçak]], [[Yabaku]], [[Tatar]], [[Kayı boyu|Kay]] [[Çomul]] ve [[Oğuzlar]], birbirlerine uygun olarak, ('''ذ''' Dāl; dh) harfini her zaman ('''ى'''‎‎ Yā; y) ye çevirirler ve hiçbir zaman ('''ذ'''‎) li söylemezler. "[[Kayın]]ağacı<ref>"'''كُرْت''' kürt: Kayın ağacı. Bundan yay, kamçı, değnek gibi şeyler yapılır.</ref>"na bunlardan başkası "kadhınğ", bunlar "kayınğ" derler.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 32.</ref> ve "'''اراموت''' Aramut" "''Uygur illerine yakın oturan bir Türk bölüğü.''" ve "''Bir yer adı.''"<ref>[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Aramut&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK ''Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı'']</ref> ve "''Rum ülkesine en yakın olan boy Beçenek'tir; sonra Kıpçak, Oğuz, Yemek<ref>''Yemek'', Kıfçakların bir oymağıdır.</ref>, Başgırt, Basmıl, Kay (Kayı), Yabaku, Tatar, Kırkız (Kırgız) gelir. Kırgızlar Çin ülkesine yakındırlar.''".<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 28.</ref> Ayrıca "''Çomul boyunun kendilerinden bulunduğu çöl halkı ayrı bir dile sahiptir, Türkçeyi iyi bilirler. Kay, Yabaku, Tatar, Basmıl boyları da böyledir. Her boyun ayrı bir '''ağzı''' vardır; bununla beraber Türkçeyi de iyi konuşurlar. Kırgız, Kıpçak, Oğuz, Toxsı<ref>doğru yazılış şekli için Lütfen buraya bakınız [http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=tox&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK ''Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı'']</ref><ref>'''خ''' = '''x''' Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa xxxııı.</ref> (Tukhs)<ref name="kror" />, [[Yağma]], [[Çiğil]], [[Oğrak]], [[Çaruk]] boylarının öz Türkçe olarak yalnız bir dilleri vardır. Yemeklerle Başgırtların dilleri bunlara yakındır. .... Dillerin en yeğnisi Oğuzların, en doğrusu da Toxsı ile Yağmaların dilidir.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 30.</ref> şeklinde Türk boylarının yerlerini ve ağızlarını tanımlamıştır.

[[Soğdlar|Soğdak]], [[Kençek]], [[Argu]], [[Xotan]], [[Tibetler|Tübüt]] ve [[Tenğüt]] halkları hakkında [[Kaşgarlı Mahmud]], Dîvânü Lugati't-Türk’de şu bilgileri de verir:

"''En açık ve doğru dil - ancak bir dil bilip - Farslarla karışmayan ve yabancı ülkelere gidip gelmeyen kimselerin dilidir. İki dil bilen şehirlilerle düşüp kalkan kimselerin dilleri bozuktur. İki dil bilenler "'''سغداق''' Soğdak" <ref>Soğdak ('''سغداق'''): “Balasağuna gelip yerleşmiş olan bir ulustur”.</ref>, "'''كنجاك''' [[Kençek]]" <ref>Kençek ('''كنجاك'''): "türklerden bir bölük".</ref>, "'''ارغو''' Argu"<ref>Argu ('''ارغو'''): Bir Türk boyu.</ref> boylarıdır. Gezginci olarak yabancılarla karışanlar "'''شْتَن''' Xotan" ve "'''تبت''' Tübüt" halkı ile "'''طَنغُت''' Tenğüt"lerin bir kısmıdır''."<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 29.</ref>

[[Kaşgarlı Mahmud]], 1041 yılında Müslüman Türklerle [[Paganlık|Pagan]] [[Yabaku]] ve [[Başmil|Basmıl]] Türkleri arasında cereyan eden büyük savaşa iştirak eden Türk gazilerini görmüş ve onlarla konuşmuş olması<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt III, sayfa 227</ref> eserini yazdığı tarihten aşağı yukarı otuz yıl önce [[Türkistan]]’da, Kâşgar’da ve çevresinde bulunmuş olması gerektir. Kaşgarlı Mahmud, koyu bir Müslümandır. [[Paganlık|Pagan]] Türklerle savaşan, Budistlerin tapınaklarını yıkıp putlara en ağır hakaret eden gazilerin destanlarından parçalar nakletmektedir.<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 463</ref>

:''Keldi maŋa Tat''
:''Aydım emdi yat''
:''Kuşka bolup et''
:''Seni tiler us böri''

“''Bana bir Tat geldi; ona: yat, kuşlara et ol, kuşlar, kurtlar seni bekler''”, dedim.<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 36</ref>
Bu gibi şiirler naklederken Kaşgarlı mutaassıp bir Müslüman heyecanıyla izah ediyor. Fakat Müslüman Türklerin eski [[Şamanizm]] kalıntılarından olan kelimeleri ve terimleri izah ederken tam bir Şamanist Türk gibi konuşuyor.

Bazan, Şamanist kalıntısı olan inanışları ifade eden kelimeleri ve terimleri anlatırken “''Türkler böyle inanırlar''”, “''bu inanış çok yaygındır''” demekle yetinir. Kaşgarlı’nın “''[[umay]]''” üzerine verdiği bilgiler dikkate değer. Bilindiği gibi '''Umay''' eski Türklerin dişi tanrılarından biridir (çocukları koruyan ruh). Mahmud Kaşgarlı’nın bu ruh hakkında verdiği bilgi pek fazla İslamlaştırılmıştır. Bununla beraber “''umayka tabınsa ogul olur''”, “''kadınlar bunu uğur sayarlar''” diyerek eski inanışa da işaret etmiştir.<ref>Prof. Dr. Abdülkadir, İnan “''Umay ilahesi hakkında''” Türkiyat II, 1926; Makaleler ve İncelemeler 1968 sayfa 397-399</ref>

Çıvı cinlerden bir bölük. İslam'dan önce Göktanrı dinini ([[Tengricilik]]) benimseyen Türkler şuna inanırdı ki: iki bölük birbiriyle çarpıştığı zaman bu iki bölüğün vilayetlerinde oturan cinler dahi kendi vilayetlerinin halkını kollamak için çarpışırlar. Cinlerden hangi taraf yenerse onlardan yana çıktığı vilayet halkı da yener. Geceleyin bu cinlerden hangisi kaçarsa onların bulunduğu vilayetin hakanı da kaçar. Türk askerleri geceleyin cinlerin attıkları oktan korunmak için çadırlarında saklanırlar. Bu, Türkler arasında yaygındır, görenektir.<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt III, sayfa 225</ref>

Divânü Lügati't-Türk'te; "'''''قُلباَق''' Kulbak<ref>''Kulbak'': Bir Şaman evliyası</ref>" "Bir Türk tapganın, din ulusunun adıdır. [[Balasagun]] dağlarında bulunurdu. Anlattıklarına göre, bir gün sert bir kaya üzerine "'''تآنغرِ كُلِ كُلبَك ''' Tengri kulı Kulbak" diye yazar, yazı apak meydana çıkar, bir de bir ak kaya üzerine bu yazıyı yazar, yazı kara olarak belirir. İzleri bugüne kadar durmakta imiş.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 474-475 ve Cilt III, sayfa 80</ref>.

Günümüzde [[Moğolistan]] Halk Cumhuriyeti’nin Bulgan Aymag ([[Moğolca]]: Булган Аймаг) bölgesinin sınırları içinde, Gurvanbulag ([[Moğolca]]: Гурванбулаг) Sum ([[Moğolca]]: сум, ''ok'')'un 17 km güneydoğusundaki Gurvaljin Uul’da (1176 m yükseklik) bulunmaktadır. Yazıt, 130-103 x 98-92 cm boyutundaki granitten bir kaya üzerine yazılmıştır. Yazıt başka bir yere (bir anıt mezara) götürülmek üzere burada hazırlanmıştır. Yazılı olduğu granit kaya parçası, üçgen şeklindeki bir dağın eteğinde bulunduğundan, Moğol bilginlerce ''Gurvaljin Uulın Türeg Biçes'' (Üçgen Dağın Türk yazıtı) diye adlandırılmıştır. Gurvaljin sözcüğü Moğolcada "üçgen", uul ise, "dağ" anlamına gelir. Yeri O. Namnandorj tarafından saptanan yazıt üzerinde ilk yayınlar Moğol ve Rus bilginlerce yapılmıştır. Türk bilginler ise, yazıtı "''Gürbelçin Yazıtı''", "''Gürbelcin Yazıtı''", "''Gürbelçin Abidesi''", "''Gurbalcin Yazıtı''", "''Gurvaljin Yazıtı''", "''Gurvaljin Uul Yazıtı''" biçiminde adlandırmışlardır. Fakat bu şekilde adlandırılmasıyla "üçgen yazıtı" anlamına gelmektedir. Oysa yazıtın adı, Moğolca‘da "''Gurvaljin Uulın Türeg Biçes''" sözcük kümesiyle karşılanmıştır. Bu sözcük kümesinin Türkçe‘deki karşılığı "Üçgen Dağın Türk Yazıtı" şeklindedir. Dolayısıyla, bu Eski Türk yazıtının Üçgen Dağın Türk Yazıtı diye adlandırılması daha uygundur.

Üçgen Dağın Türk Yazıtı'nda bulunan ibare şudur:

''Tengri kulı, bitidim''

Bu ibare, günümüz Türkçesi ile "(Ben) Tanrı kulu, yazdım." anlamına gelmektedir. Yazıttaki bu ibare, [[Kaşgarlı Mahmud]]'un anlatmış olduğu ''Kulbak'' adlı eski Türk erenini akla getirmektedir.

=== Divanü Lügati't Türk'te Şamanizme Ait Kelimeler ===
[[Kâşgarlı Mahmud|Mahmud Kâşgarî]] bu çok kıymetli eserini Türklerin bir devlet olarak islâm dinini kabul ettiklerinden bir buçuk asır sonra Irak'ta, ihtimal Bağdad'da oturduğu zaman yazmıştır. İslâm dünyasının kültür merkezi olan Irak'a ne zaman geldiğini bilmiyoruz. 1069-74 yıllarında en fasih ve beliğ arapça ile büyük bir eser telif edebilen Kâşgarî'nin her halde uzun müddet islâm kültürü merkezlerinde bulunmuş olduğuna şüphe yoktur. Onun, 1041 yılında müslüman Türklerle müşrik Yabaku ve Basmıl Türkleri arasında cereyan eden büyük savaşa iştirak eden Türk gazilerini görmüş ve onlarla konuşmuş olması (III, 227) eserini yazdığı tarihten aşağı yukarı otuz yıl önce Türkistan'da, Kâşgar'da ve çevresinde bulunmuş olması gerektir. Kâşgarî koyu bir müslümandır. Müşrik Türklerle savaşan, budistlerin tapınaklarını yıkıp putlara en ağır hakaret eden gazilerin destanlarından parçalar nakletmektedir (I, 343, 483). Bir müslüman Türk bir budist Uygur'u öldürdüğünü öğünerek anlatıyor: "Bana bir müşrik Uygur geldi, dedim: şimdi sen yat, kuşlara et ol, seni kerkes ve kurd istiyor" (I, 36). Bu gibi şiirler naklederken Kâşgarî mutaassıp bir müslüman heyecaniyle izah ediyor. Fakat müslüman Türklerin eski şamanizm kalıntılarından olan kelimeleri ve terimleri izah ederken tam bir şamanist Türk gibi konuşuyor. Bazan, şamanist kalıntısı olan inanışları ifade eden kelimeleri ve terimleri anlatırken "Türkler böyle inanırlar", "bu inanış çok yaygındır" demekle yetinir. Kâşgarî'nin "umay" üzerine verdiği bilgiler dikkate değer. O, bu dişi tanrıyı unutturma çabasını, bilerek göstermiştir.<ref>Abdulkadir,İNAN,"[http://turkolojimakaleleri.page.tl/D%26%23304%3BVAN-Ue--L%DBGAT_%26%23304%3BT_T-Ue-RK-h-TE-%26%23350%3BAMAN%26%23304%3BZME-A%26%23304%3BT-KEL%26%23304%3BMELER.htm DİVANÜ LÛGAT-İT-TÜRK'TE ŞAMANİZME AİT KELİMELER]",[http://turkolojimakaleleri.page.tl Türkoloji Makaleleri]</ref>

=== Çeviri ve Tıpkıbasımlar ===
[[Dosya:Mahmud al-Kashgari map (Türkçe).png|250px|küçükresim|Sözlükteki haritanın Türkçeleştirilmiş versiyonu.]]
* Mahmud bin el-Hüseyn el-Kaşğari. ''Kitabu Divanı Lugati’t-Türk''. Dar ül-Hilafet-i Aliye, Matbaa-yi Amire, İstanbul, 1333, Rıfat Kilisli neşri, 1. cilt, 1915.
* Mahmud bin el-Hüseyn el-Kaşğari. ''Kitabu Divanı Lugati’t-Türk''. Dar ül-Hilafet-i Aliye, Matbaa-yi Amire, İstanbul, 1333, Rıfat Kilisli neşri, 2. cilt, 1915.
* Mahmud bin el-Hüseyn el-Kaşğari. ''Kitabu Divanı Lugati’t-Türk''. Dar ül-Hilafet-i Aliye, Matbaa-yi Amire, 1335, İstanbul, Rıfat Kilisli neşri, 3. cilt, 1917.
* Divanü Lugat-it-Türk Tercümesi. Çeviren: Besim Atalay. Ankara: Cilt I, II, III, IV - 1939 - 1941.
[[Kaşgarlı Mahmud]]’un Divan’ının [[Besim Atalay]] tarafından yapılan ve [[Türk Dil Kurumu]] tarafından yayımlanan çevirisi Türkologların eline düşünceleri bakımından derin, malzemesi bakımından ise önemli bir eser vererek Türkolojinin gelişmesine büyük katkılar sağlamıştır.
* ''[[Divanü Lugat-it-Türk. (Tıpkıbasımı). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1990.|Divanü Lugat-it-Türk]]''[[Divanü Lugat-it-Türk. (Tıpkıbasımı). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1990.|. (Tıpkıbasımı). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1990.]]
* Mahmud bin el-Hüseyn el-Kaşğari. ''Kitabu Divanı Lugati’t-Türk'', Farsça’ya çeviren ve önsöz yazan: Prof. Dr. Hüseyin Düzgün ([[Hossein Mohammadzadeh Sedigh]]), Tebriz (İran), Ahtar Yayınevi, 2004.<ref>http://www.duzgun.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7/357-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%B1%DB%8C</ref>

== Dış bağlantılar ==
* [http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/korkmaz_08.pdf Kaşgarlı Mahmut ve Divan-ı Lugati't- Türk hakkında- Zeynep Korkmaz]
* [http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/5.php Türkçenin Gelişimi İçinde DLT. ]
* [http://www.achiq.org/pitikler/dlt---.pdf Divanü Lugat-it-Türk Dizini] (PDF)
* [http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosyagoster.aspx?DIL=1&BELGEANAH=109859&DOSYAISIM=KasgarliMahmudveDivaniLugatitTurk.pdf Kaşgarlı Mahmut ve Divanü Lugat'it-Türk, Kültür Bakanlığı e-kitap] (PDF)
* [http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/3.php/ Divânü Lügati't-Türk'te şamanizm]
* [http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/korkmaz_08.pdf‎ Divânü Lügati't-Türk]
* [http://www.kasgarlimahmud.org 2008 Kaşgarlı Mahmud Yılı]
* [http://www.turkiyat.hacettepe.edu.tr/index2_dosyalar/bildiriler.htm Kaşgarlı Mahmut Sempozyumu Bildirileri]

== Notlar ==
<div class="references-small">
{{Kaynakça}}
</div>

== Kaynakça ==
* Besim Atalay, Divanü Lügati't - Türk, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2006 ISBN 975-16-0405-2.
* Məhmut K̡əxk̡eri, Turki Tillar Diwani / Diwanu luƣat it-Turk, Ürümqi, Xinjiang həlk̡ nexriyati 1980
* [http://www.kroraina.com/hudud/index.html Hudud al-'Alam, The Regions of the World] {{en}}

[[Kategori|11.yüzyıl kitapları]]

[[Kategori:Edebi eserler]]
[[Kategori:Türkçe sözlükler]]
[[Kategori:Türkoloji]]
[[Kategori:Kâşgarlı Mahmud]]

Dîvânü Lugati't-Türk

2017-05-26T21:38:18Z

Kıpçaklar 1

2017-05-25T14:10:33Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı|Kumanlar}} {{Diğer anlamı|Kıpçak}} {{Diğer anlamı|Kıpçak grubu}} Dosya:State of Cuman-Kipchak (13.) tr.png|thumb|right|300px|Kıpçakların Yayılma Alan..."

{{Diğer anlamı|Kumanlar}}
{{Diğer anlamı|Kıpçak}}
{{Diğer anlamı|Kıpçak grubu}}
[[Dosya:State of Cuman-Kipchak (13.) tr.png|thumb|right|300px|Kıpçakların Yayılma Alanı MS 1200]]
[[Dosya:Қыпшақ даласы.png|thumb|right|300px|[[Deşt-i Kıpçak]]]]
'''Kıpçaklar''' veya '''[[Kumanlar]]''' ([[Rusça]]: По́ловцы Polovtsı ya da Кума́ны Kuman, [[Çince]]: 钦察, Qīnchá), eski Türk halklarından biridir. Dilleri [[Kıpçakça]] olup üç kol halinde gelişim göstermiş ve daha sonra da [[Kıpçak dilleri]]ne kaynaklık etmiştir.

En azından 8. yüzyıldan beri bilinen, '''kıbçak'''/'''kıpçak''' adı dışında, aynı [[Türk]] topluluğu için, üçü yerli (Türkçe) ve dördü de yabancı olmak üzere toplam yedi ad tespit edilmiştir:
#Diğer Türk kavimlerinin kullandığı, İslamî tarih ve coğrafya edebiyatında görülen ve daha sonraları [[Moğollar|Moğol]] ve [[Çin]] kaynaklarında da rastlanan '''kıpçak''';
#Genellikle [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] yazarları tarafından kullanılan ve nadiren [[Rus]], [[Şark]] ve [[Latin]] kaynaklarında da görülen '''kuman''';
#Daha çok [[Macarlar]]ın benimsediği ve birkaç Arapça coğrafya kitabında da bulunan '''kun''' adları, yerli sözler iken;
# 11. yüzyıldan beri Rus metinlerinde bulunan '''polovets''';
#Bremenli Adam’ın 11. yüzyıla ait [[Latince]] eserinde zikrettiği '''palladi''';
# 13. yüzyıl [[Orta Almanca]] ve [[Latince]] metinlerde görülen '''valwen''';
#[[Urfalı Matthaios]]'un 12. yüzyıldan kalmış [[Ermenice]] kitabında zikrettiği '''xarteşk’n''' adları da, komşuluk temaslarından sonra yapılmış birebir kelime tercümeleridir. Hem Türkçede hem de diğer dillerde ''Kıpçak-Kuman'' sözcükleri ''sarışın'' anlamına gelmektedir.<ref>Peter B. Golden, Türk Halkları Tarihine Giriş.</ref>

Kıpçaklarda da diğer bazı Türk boylarında olduğu gibi bir “sarışın”lık ve açık renk göz durumu söz konusudur.<ref>S.A. Pletneva, Kipchaks, Publishing house "Science", 1990, p.35, ISBN 5-02-009542-7</ref><ref>[[Ahmet Taşağıl]], Çin Kaynaklarına Göre Eski Türk Boyları</ref> Ayrıca görüşlerden bazıları etnonimin Rusça versiyonu olan ''polovets'' adının Slav dillerinde hep sarı değil, bazen mavi rengi(göz) de bildirdiğini belirtir.<ref>Ignjatić, Zdravko (2005). ESSE English-Serbian Serbian-English Dictionary and Grammar. Belgrade, Serbia: Institute for Foreign Languages. p. 1033. ISBN 867147122-5.</ref>

== Tarih ==
[[Dosya:Igorsvyat.jpg|thumb|200px|[[İgor Destanı]]'nda [[İgor Svyatoslaviç|Knez İgor]]'un ''Polovtsler'' ile yaptığı muharebe sonrası (Ressam: [[Viktor Vasnetsov]])]]

Kıpçaklar, tarih sahnesine 9-11. yüzyıllar arasında, [[İrtiş]] boylarında [[Kimekler]]le iç içe çıkmışlardır. Bunlar daha 8-9. yüzyıl civarında [[Orta Asya]]’dan [[Urallar]]a geçmiş ve burada üstünlük kurmuşlardır. Sonra onları [[Seyhun|Siriderya]] boylarında, [[Oğuzlar]]la yan yana ve Orta Asya’ya dağılmış hâlde görüyoruz. Kıpçaklar, Moğol istilasından önce de [[Siriderya]], [[İdil]] ve [[Don]] arasında, [[Kafkas]] ve [[Kırım]] dağlarında, [[Hazar]]’ın kuzey düzlüğü ile bugünkü [[Kazakistan]]’ın orta ve kuzeybatı kısmında yaşayıp pek çok Türk kavmi ile karışmışlar ve [[İran]], [[Suriye]], [[Rusya]], Doğu Avrupa ve [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] ile askerî, ticarî ve iktisadî ilişkiler kurmuşlardır. Önceleri “[[Mafazat Al-guz]]” (Oğuz bozkırı) diye bilinen topraklar da, artık XIII. asırda [[Deşt-i Kıpçak]] adıyla anılmaya başlanmıştır. [[Çin]]’den Don nehrine, Ural’dan [[Karadeniz]]’e kadar olan alana yayılan Kıpçaklar, bu devirden sonra da büyük bir hareketlilik içindedirler.

[[Dosya:Baba 010.jpg|left|thumb|200px|Kıpçak balbalı, 12.yy. ([[Lugansk]])]]

Daha ziyade [[Macar]] tarihçilerinden edinilen bilgilere göre, 1020 civarında, Batı [[Sibirya]]’da büyük bir Kimek-[[Kıpçak]] kavimler birliği vardır. Kuman ([[Macarca]] Kun) kavim yapısının, Kunlar ve Sarıkların yanı sıra en önemli üçüncü halkı olan Kıpçaklar bu devirde birleşmişler ve kaynaşmışlardır; sonraları çok meşhur olan Kuman kavim adı da, işte bu devirde ortaya çıkmıştır. Bu devirde görülen Kuman-Kıpçak kavimler birliğinden evvel, Kuman halkı daha doğuda yaşarken, [[Sarı Uygurlar]]ı yenip ülkelerini işgal etmişler ve bu halkın bir kısmını kendilerine bağlamışlardır. İşte bu Kuman-Sarı Uygur birleşmesi, 10. yüzyılın ikinci yarısında, Kıtaylar ve komşuları Kayların sıkıştırmasıyla, batıya, [[Oğuzlar]]ın ve [[Karluklar]]ın topraklarına yönelmişlerdir. Bu göçün devamıyla, yukarıda zikredilen Oğuz bozkırı, artık, tarih kaynaklarında Kıpçak bozkırı olarak yer almaya başlayacaktır. Onların tarihte az görülen bu yürüyüşleri, 11. yüzyılda [[Rus]] beyliklerine karşı kazandıkları bir dizi galibiyetten sonra, [[Karpatlar]]’a, [[Balkanlar]]’a kadar sürecektir. Böyle gelişen Kıpçak-Kuman varlığı, 13. yüzyılın sonlarına kadar, bu bölgenin tayin edici bir gücü olagelmiştir. Balkanlardaki Eflak-Boğdan Prensliğini Kıpçaklı Komutan ''Toktemirus'''un oğlu Başbuğ ''Basarapa'' Kurmuştur. Önemli Kıpçak Başbuğlarından biri olan ''Kopyak'' (köpek) sık sık Rus Knezlerine baskın yaparak Kırım sahil hattının yükünü hafifletmiş Rusları sibirya bölgesine hapsetmiştir.

[[Dosya:Polovtsy.jpg|right|thumb|sol|200px|Ukrayna'da bulunmuş Kıpçaklardan kalan balballar ([[Dnipropetrovsk]])]]

Özellikle 13.yüzyılda, [[Moğollar|Moğol]] akınları önünde, [[Avrasya]] bozkırlarında çok geniş bir alana yayılan Kıpçaklar, dinamik bir güç olarak komşu devletlerin bazen korkulu düşmanı ve bazen de güvenilir müttefikleri olmuşlarsa da çok parçalanmışlar ve tarihte, kendi adlarıyla anılan bir devlet bırakamamışlardır.

Bölgeye Kumanlar’dan yadigar kalan bir isim de [[Kemençe]]’dir. Kemençe Kumanlar da şahıs ismi olarak ta kullanılmıştır. 1290 da Macar Kralı IV. Laszlo’yu öldüren Kumanlardan birinin adı ''Kemenche'' idi. Kemençe ismini Kumanların yayıldığı sahalarda da görmek mümkündür. Kırım yarımadasında Kemençe, Küçük Kemençe, Murzatar Kemençe isimli köyler bunlardan bazılarıdır. Gagauzlarda Kemençe kelimesinin anlamı Keman olup Kemençe çalıp oynanan oyunun adı da Horodur.

=== Moğol İstilası ===
[[1237]]’de [[Moğol İmparatorluğu]]'nun saldırısına uğramış ve 1239'da tamamen yenilgiye uğramışlardır. Bu yenilginin ardından Kıpçakların bir kısmı bugünkü [[Rusya]], [[Ukrayna]] ve [[Kazakistan]] toprakları üzerinde kurulan [[Altın Orda]]'nın egemenlik sahasında kaldılar. Diğer kısımları ise ''[[Deşt-i Kıpçak]]'' topraklarından değişik bölgelere yayıldılar.Gürcü- Kıpçak karma Ordusunun Başkomutanı [[Kubasar]] önderliğinde bir kısım boylar Doğu Karadenizi yurt edinmişlerdir. Bu durum aynı zamanda Osmanlı fethinden önceki ilk Türkleşme hareketlerindendir.

=== Mısır'da Memlûkler ===
Kıpçakların esas sahalarının dışında [[Mısır]] bölgesi, onların savaşçı güç ve köle (Ar: memlûk) olarak geldikleri bir bölgedir. Zamanla bu bölgede hakimiyeti ele geçirip [[Memlûk Devleti]]’ni kurmuşlardır. Böylece, Mısır'da [[Bahri Hanedanı|Bahriye Memlûkleri]] olarak bilinen hanedanı kurdular. [[Memlûk Devleti|Memlûkler]]'in en önemli hükümdarı olan Sultan [[Baybars]], [[Kırım]] yarımadasında doğmuştur. Memlüklerde Mısır tarihinde önemli yeri olan ; ''Kutuz'' , ''Aybek'' , ''Aktay'' , ''Kalavun'' gibi önemli Kıpçaklı askeri komutanlar yetişmiştir. Bu komutanların mukavemeti Mısır'ı Moğol istilasından korumuş, Mısır Kıpçak ordusu Dünya'da Moğolları yenen ilk ordu olmuştur.

=== Macaristan'da Kunlar ===
Kıpçak Diyarının Moğol istilasına uğramasıyla Başbuğ ''Köten'' komutasında Yaklaşık 40.000 haneli bir grup ise bugünkü [[Macaristan]]'a gitmiş ve Kunlar denilen etnik grubu oluşturmuştur. Kıpçak Beylerinden ''Kemenche'' Macar kralına suikast düzenleyerek öldürmüştür. Macaristan Kıpçakları Hristiyan olarak dil ve kültürlerini kaybetmişler zannediliyordu ama son yıllarda Macaristan’da kendilerinin Köten Han’ın torunu olduğunu söyleyen ve Büyük Kumanistan yani Nagykunsag’ın bir şehri olan Karsak civarında yaşayan 75.000 civarında bir Kıpçak Türk grubunun olduğu tespit edilmiştir. Bunlar Hristiyandırlar. Bu Kıpçakların dili olan Kıpçakçay'ı Macaristan’da son kullanan kişi 1804 yılında vefat etmiştir. Fakat bu dilden kalan son hatıra bir dua halen söylenmekte ve bilinmektedir. TRT yapımı Özütürk belgeseli bunları kayda almıştır.

== Askeri güç ==
Kıpçak askerleri genelde kargı kullanan Süvari birliklerinden oluşmuştur. Otorite sahibi askerler miğfere bağlı maskeler kullanırdı.<ref>Anthony Karasulas, '''Mounted Archers of the Steppe B.C. 600 - A.D. 1300''', Osprey Publishing, 2004.

Akdes Nimet Kurat, '''Rusya Tarihi: Başlangıçtan 1917'ye Kadar''', TTK Basımevi, 2010.

John Keegan, '''Savaş Sanatı Tarihi''', (Çev.) Füsun Doruker, Sabah Kitapları, 1995.
</ref>
[[Dosya:Kıpcak - Kuman Soldier.jpg|alt=|thumb|307x307px|<ref name="dunyaharptarihi.blogspot.de">http://dunyaharptarihi.blogspot.de/2012/06/kalka-irmagi-savasi-ms-1223.html</ref> Süvari ve Piyade olan maskeli Kıpçak askerleri. (Temsili.)]]
Savaş yöneticisi olarak genelde Başbuğ'lar bulunurdu. Askerlerden farklı kıyafet giyerlerdi. Askeri olarak çok gelişen Kuman Devleti'nde Başbuğlar, ordu için çok büyük önem teşkil etmekteydiler.<ref name="John Keegan 1995">John Keegan, '''Savaş Sanatı Tarihi''', (Çev.) Füsun Doruker, Sabah Kitapları, 1995.

Akdes Nimet Kurat, '''Rusya Tarihi: Başlangıçtan 1917'ye Kadar''', TTK Basımevi, 2010.</ref>
[[Dosya:Kipcak Basbug.jpg|thumb|<ref name="dunyaharptarihi.blogspot.de"/> Kıpçak Başbuğ'u.(Temsili)]]
[[Dosya:Kıpcak Women Soldier.jpg|thumb|<ref name="dunyaharptarihi.blogspot.de"/> Kıpçak kadın askeri.(Temsili)]]
Daha önceki Türk devletleri gibi Hatun'lara önem vermişlerdir. Ordu da birçok kadın asker yer almıştır.<ref name="John Keegan 1995"/>

== Gürcistan'da Kıpçaklar==
{{ana|Gürcistan Kıpçakları}}
Gürcü-Kıpçak ilişkisi oldukça eski ve resmi bir ittifaktır. Nitekim Dağıstan Bölgesi Kıpçaklarının Hristiyan olması bu ittifakın sonucudur. Bu iki toplum aynı Ülkeyi paylaşmış ortak bir siyasi ve sosyal kültür kurmuştur.

1. Göç : 1118 Yılında Kral Davit Kıpçaklarla kavgalı bulunan ve onlara Kafkas geçitlerinden yol vermeyen Alanları (Osetyalı)ları yola getirdi. Kalelerini ele geçirdi. Kıpçaklı Başbuğ ''Şaraga'' Han (Sarıcık ) nın torunu ''Atraga'' Han( Atrak) 45.000 aileyi bu geçitlerden aşırıp Gürcistan’a getirdi. Kral Davit Onlara toprak ve başka mülkler dağıttı. Askerlik hizmetleri için gerekli araç, gereç ve silahlarla donattı. Yarı ilkel bu Kıpçakları sıkı bir askeri eğitime tabi tuttu. İki yıl sonra Gürcistan artık iyi yetişmiş 40.000 kişilik süvari ordusuna sahip bir ülke haline geldi. Davit’in bundan başka 5.000 kişilik bir muhafız ordusu daha vardı. Bu orduya ‘Monaspa’ (Köle Sipahiler) adı veriliyordu. Bu askerlerin görevi kral sarayını korumaktı. Bu kıpçak Ordusu Selçuklu Devletini ağır bir yenilgiye uğratarak Tiflis' den attı (1123) ve kısa zamanda Gürcistan'ın sınırlarını iki buçuk katına çıkardı.

2. Göç : 1185 Yılında Annesi Kıpçak olan Kraliçe ''Tamar'' Döneminde Başbuğ ''Sevinç'' Han önderliğinde 40.000 Kıpçak ailesi Deşt-İ Kıpçak'dan Gürcistan'a göç etti. Bu yeni Kıpçaklar Kraliçe ''Tamar'' tarafından Trabzon İmparatorluğu sınırlarına kadar iskan edildi ve bir bakıma Batı sınırı garantiye alındı. Şaman olan savaşçı Kıpçaklar Trabzon Rum Devletini sık sık rahatsız etmelerine karşın Erzurum , Gümüşhane Bölgelerindeki Gürcü Beylikleri ile yakın ilişkiye girmeleri Zaman içerisinde Hristiyan olarak kültürlerini kaybetmelerine yol açtı.

== Dini inanç ==
Kıpçaklar çoğunlukla [[paganlık]] ve [[animizm]]i benimsemişti. İnanç sistemleri diğer göçebe halkların inanç sistemleriyle hemen hemen aynı idi. Hayvanlara, özellikle de diğer Türk boyları gibi kurda saygı gösterirlerdi. Kıpçak toplumunda [[kam]] adı verilen [[şaman]]ların özel bir yeri vardı. Bu şamanlar, falcılık ve hekimlikle uğraşırdı. Atalar [[kült]]ü ve kahramanlık kültü gelişkindi.

== Codex Cumanicus ==
{{ana|Codex Cumanicus}}

1. Ave, učmaqnïŋ qabaγï, tirilikniŋ aγačï! Yemišiŋ bizgä teyirdiŋ, Yesusnï kačan tuvurdïŋ, Ave, Maria, kim ačtïŋ kökni daγïn endirdiŋ qutqaručïmïz Yesusnï, kim tušmanïmiznï yeŋdi.

2. Biz oqurbiz arï Stefandan, kim köp tözdi Teŋri üčün daγï köp taŋlar etti Teŋriniŋ bolušmaχï bile.
kačan köp qïn tözdi, soŋrasïnda taš bile tašlap öldürdiler.
kačan ani taš bile tašlar idi, ol aytïr idi, yoχarï baχïp:
«Körüŋiz! Men körärmen, kim kök barča ačïluptur daγï Kristus turur Atasïnïŋ sav qolïnda».
kačan anï ayttï, andan qattï ura bašladïlar.
Tizin čöküp, yügündi daγïn ayttï:
«Beyim Teŋri, sen bošatχïl alarγa: bilmezler, ne-dirler!».
Daγï ayttï:
«Beyim Teŋri, menim tïnim alγïl!».
Ol sözni ayttï da dzanïn Teŋri eline berdi

== On Bir Batı Kıpçak Boyu (Ak Kıpçaklar) ==

1. TOKSOBA (Dokuzoba) : Tatar kökenlidir. Moğollarla işbirliği yaparak Durutları yok etmenin eşiğine getirmiştir.

2. JETİOBA (Yedioba) : Kalabalık bir boydur.

3. BURDJOGLİ (Burçoğlu): Kıpçak Toplumunun Merkezini oluşturan boylardan biridir.

4. ELBARLİ (Kurtbölgeli): Kıpçak Hanları bu boydan seçilirdi.

5. KANGAROGLİ ( Konguroğlu ): Peçenek asıllıdır. Sonradan Kıpçak organizasyonuna girmiştir.

6. ULADJOGLİ ( Ulaşoğlu ) : Macaristan'da iz bırakmış bir boydur.

7. DURUTLAR ( Dörtler-Dörtoba ): Moğol saldırısından büyük zarar görmüş Deşti-Kıpçak'dan göçmüştür.

8. KULABOGLİ ( Kulobaoğlu ): At besleme kültürü çok güçlüdür.

9. JORTAN ( Çortan ): Turna balığı anlamına gelmektedir.

10.KARABİRKLİ ( Karaşapkalı ): Peçenek asıllıdır.

11. KOTAN ( Kutan ): Kuman asıllıdır.

== Tarihte kayıtlı Kıpçak Bey ve Komutanları ==

#''Ebulkasım Saltuk Bey'': '''Erzurum ve çevresinde, Müslüman''' - Sultan Melikşah’ın Bağdad’da zehirlenerek öldürülmesinin ardından Büyük Selçuklu Devleti bünyesinde meydana gelen taht kavgaları ve Haçlı seferlerinin sebeb olduğu karmaşa ortamından sonra Kıpçaklar’ın Anadoluya muhaceretiyle beraber Ebulkasım Saltuk Bey tarafından 1072 tarihinde Erzurum'da Saltuklu Beyliğini kurmuştur.
#''Atraga'' (atrak): '''Dağıstan, Şaman''' - Kendisine bağlı 40.000 aile ile Gürcistan'a göçmüştür.
#''Asen'': '''Bulgaristan, Ortodoks'''
#''Aktay'': '''Mısır, Müslüman''' - Kutuz tarafından öldürülmüştür.
#''Aybek'': '''Mısır, Müslüman''' - Kutuz tarafından öldürülmüştür.
#''Baybars'': '''Mısır, Müslüman''' - En meşhur Kıpçakdır. Kutuz'u süikast düzenleterek öldürtmüş ve yerine geçmiştir.
#''Basaraba'': '''Eflak-Boğdan, Ortodoks''' - Balkanlar'daki ''Basarabia'' adlı bölge kendisine atfen namlandırılmıştır. Eflak -Boğdan prensliğini kurmuştur.
#''Baytursun'': '''Dağıstan, Şaman'''
#''George TERTER'': '''Bulgaristan, Ortodoks'''
#''Gorgor'': '''Gürcistan, Ortodoks'''
#''Jortan'': '''Artvin, Ortodoks''' - Mensubu olduğu ''Çortan'' Boyu ile anılmış şahsi ismi kullanılmamıştır. Osmanlı tapularında kendisine ait mülklerden bahsedilmektedir.
#''Toktemirus'': '''Eflak- Boğdan, Ortodoks''' - Basaraba'nın babasıdır.
#''Sevinç'': '''Dağıstan, Şaman''' - Kendisine bağlı 40.000 aile ile Artvin- Trabzon Rum devleti arasına yerleşmiştir.
#''Stefan ŞİŞMAN'': '''Bulgaristan, Ortodoks''' - Sishman ailesi uzun yıllar Bulgar Kraliyet ailesini oluşturmuştur.
#''Şaraga'' (sarıcık): '''Kırım, Şaman''' - Önde gelen Fetihci komutanlardandır. Hayatı boyunca aktif bir politika izlemiş komşu milletlere korku salmıştır. Baskın düzenleyip köle alma konusunda oldukça başarılı idi.
#''Tumanbay'' (dumanbey): '''Balkanlar, Şaman'''
#''Kemenche'': '''Macaristan, Ortodoks''' - Macar Kralına Suikast düzenleyip öldürmüş, Yakalanıp idam edilmiştir.
#''Kubasar'' (ters saldıran): '''Gürcistan, Ortodoks''' - Darbe ile Başkomutanlıktan alınmış üzüntüden felç olmuştur. Kendisine bağlı oymaklar Rize'ye göçmüştür.
#''Kutlu Aslan'': '''Gürcistan, ortodoks''' - Kubasar'a darbe düzenlemiş yeni yönetimde rol almıştır.
#''Kutuz'': '''Mısır, Müslüman''' - Aybek ve Aktay 'ı öldürmüş, Baybars'ı keşfetmiştir. Yönettiği [[Ayn Calut Muharebesi]] ile Dünya'da Moğolları yenen ilk komutan olmuştur. Baybars'ın düzenlettiği süikast sonucu ölmüştür.
#''Kopyak'' (köpek): '''Kırım, Şaman''' - Kırım Bölgesinin önde gelen Başbuğlarındandır.
#''Köten'': '''Macaristan, Şaman''' - Macaristan'ı istila etmiş, Kral ile anlaşarak kendisine bağlı 40.000 aile ile yerleşik hayata geçmiştir.
#''Könçek'' (pantolon): '''Kırım, Şaman''' - Önde gelen komutanlardandır. Balkanlara sık sık inmiş Bizans ordularını çok yıpratmıştır.
#''Kalavun'': '''Mısır, Müslüman'''
#''Tapar'' HAN: '''Güney Rusya, Şaman''' - Kıpçak organizasyonunu kuran ilk Kıpçak Hanıdır. Elbarli Boyuna mensuptur.
#''Akbaş'': '''Romanya, Ortodoks''' - Devlet adamı.
#''Akkuş'': '''Romanya, Ortodoks''' -Devlet adamı.
#''Çolpan'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Toluntay'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Payandur'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Tutarkan'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Berkiş'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Balika''' (Balık): '''Balkanlar, şaman''' - Dobric'in babasıdır.
#''Dobriç'': '''Balkanlar, Şaman''' - Balkanlardaki Dobruca Devletini kurmuştur.
#''Buğa'' (Boğa): '''Romanya, Ortodoks'''
#''Ötemiş'': '''Romanya, Ortodoks'''
#''Altunapa'': '''Balkanlar, Şaman ''' - Devlet adamı.
#''Kumantay'': '''Balkanlar, Şaman'''
#''Sargis'': '''Gürcistan, Ortodoks'''
#''Tugorkan'': '''Güney Rusya, Şaman''' - Bönek ile birlikte peçenek baskınını yönetti,
#''Küre'': '''Güney Rusya, Şaman''' - Tugorkan ile birlikte Kiyef knezliği baskınını yönetti.
#''Tomuzaba'': '''Balkanlar, Şaman''' - Devlet adamı.
#''Arslanaba'': '''Balkanlar, Şaman''' - Devlet adamı.
#''Temirtaş'': '''Romanya, Ortodoks''' - Devlet adamı.
#''Berçil'': '''Romanya, ortodoks''' - Devlet adamı.
#''Berendey'': '''Romanya, Ortodoks''' - Devlet adamı.
#''Burçka'': '''Moldovya, Şaman''' - Macaristan'a ilk saldırıyı yapmıştır. Emrindeki kitlelerle toplu halde vaftiz olmuştur.(1233)
#''Boluş'': '''Güney Rusya, şaman''' -1055 Pereyaslavl knezliği antlaşmasını yapmıştır.
#''İskal'': '''Güney Rusya, Şaman''' - Kıpçak Boy birliğinin sağlanmasıyla kuzey saldırılarını başlatandır.
#''Kapuç'': '''Balkanlar, Şaman'''
#''Benek'': '''Güney Rusya, Şaman''' -Tugorkan ile birlikte peçenek baskınını yönetti.
#''Balaban'': '''Hindistan Delhi, Müslüman'''
#''İldeniz'': '''Azerbaycan, Müslüman.'''
#''Boztogan'': '''Romanya, Ortodoks''' - Devlet adamı.
#''Basar'': '''Romanya, Ortodoks''' - Devlet adamı.

== Kıpçaklaşma ==
Doğu Kıpçakları bir zamanlar hakimiyetleri altında bulundukları [[Kimekler|Kimek]] boyları ve [[Yenisey Kırgızları]] (Eski Kırgızlar) ile birleşerek [[Kırgızlar|Kırgız]] (eskiden Ruslarca ''Kara Kırgız'') adı altında [[Altay Dağları|Altay]], [[Yedisu bölgesi|Yedisu]] ve [[Tanrı Dağları]]nda hayatlarına devam etmiştir.<ref name="Mehmetkıldıroğlu">Kıldıoğlu, Mehmet (2006). [http://e-dergi.atauni.edu.tr/index.php/taed/article/viewFile/1715/1714 IX-XVI. asırlarda Yenisey-İrtiş bölgesinde Kırgız-Kıpçak ilişkileri]. ''A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi'', sayı: 30, sayfa: 133-166, Erzurum 2006</ref>

[[Karaçay-Balkar Türkçesi]] konuşan topluluğun temellerinde Kuban Bölgesine yerleşen Kara Bulgarların olduğu düşünülmektedir. [[Karaçaylar]] ve [[Balkarlar]]ın atalarının 11. ([[Omeljan Pritsak]]'a göre) ya da 13. ([[Ufuk Tavkul]]'a göre) yüzyıldan sonra Kıpçaklaştıkları düşünülmektedir.<ref name="refPeler">Peler, Gökçe Yükselen Abdurrazak (2013). [http://www.karam.org.tr/Makaleler/1316067831_011gokce.pdf Kafkasya’da Türk Lehçelerinin Fonksiyonları]. Karadeniz Araştırmaları, Kış 2013, sayı: 36, sayfa: 163-188</ref>

[[András Róna-Tas]]'a göre bazı [[Kazan Tatarları]] Kıpçaklaşmış [[Volga Bulgarları]]dır.<ref>András Róna-Tas. [http://www2.lingfil.uu.se/afro/turkiskasprak/IP2007/NUTSHELLCHUVASH.pdf Nutshell Chuvash]. Erasmus Mundus Intensive Program Turkic languages and cultures in Europe (TLCE) (= ''Some of the Kazan Tatars are Kipchakized Volga Bulgars.'')</ref>

Orta Kıpçakça dönemine ait [[Ermeni Kıpçakçası]] adı verilen yazmaları bırakanların Kıpçaklaşmış [[Ermeniler]] olduğu ileri sürülür.<ref>Arıkan, İbrahim (2006). [http://www.turuz.info/Dil/0386-Qipchaqca%20Zebur%20Chevirisi-Ermeni%20Harflerle%20Yazilmish%20%28Ibrahim%20Arikan%29%20%28Qaziantep-2006%29i.pdf Ermeni Harfleriyle Yazılmış Kıpçakça Zebur Metin-Dizin]. TC. Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, tez danışmanı: Vahit Türk, Gaziantep, Temmuz 2006</ref>

==Kaynakça==
{{kaynakça}}
== Dış bağlantılar ==
{{Commons kategori|Kipchaks}}
* "Polovtsi". ''The Columbia Encyclopedia'', Altıncı Baskı. 2001-05.
* "Pouchenie". [[Vladimir Monomah]]. Ortaçağ Rus Kronolojisi (Rusça).
* Bugünkü Kıpçak Türkçesi, Mustafa Öner, TDK, Ankara, 1998
* Artvin ve çevresi Kıpçak Türk Tarihi: ([[Akdes Nimet Kurat|Kurat ,Akdes Nimet]]-Türk kavimleri ve Türk Devletleri,s83,84.Kırzıoğlu,kıpçaklar s.148-M.Fahrettin Kırzıoğlu).-- Çoruh boyu kıpçak Türkleri kitabı-M.Fahrettin Kırzıoğlu ,Yukarı kür ve Çoruh boylarında kıpçaklar Ankara 1992.
* Türk Tarihinde Kıpçaklar, Prof. Dr. Saadettin Gömeç [http://www.ergenekun.com/T%C3%9CRK%20TAR%C4%B0H%C4%B0NDE%20KIP%C3%87AKLAR.pdf]
* Deşt-i Kıpçak Balbalları, Dr. Erdoğan Altınkaynak [http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/erdogan_altinkaynak_desti_kipcak_balballari.pdf]
*Kıpçaklar, [[Murad Adji]] [http://yunus.hacettepe.edu.tr/~unan/kipcaklar.html]

{{Türk halkları}}

[[Kategori:Kıpçaklar]]

Kumanova

2017-05-25T14:09:24Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Yerleşim bilgi kutusu | ad=Kumanova | yerli_ad = | resmi_ad =Kumanova<br />Куманово | slogan = | yerleşim_türü =Şehir | görüntü=One of the main streets in K..."

{{Yerleşim bilgi kutusu
| ad=Kumanova
| yerli_ad =
| resmi_ad =Kumanova<br />Куманово
| slogan =
| yerleşim_türü =Şehir
| görüntü=One of the main streets in Kumanovo.JPG
| görüntü_boyutu = 270px
| görüntü_açıklaması=Kumanova şehir merkezi
| bayrak=Flag of Kumanovo Municipality.svg
| arma=Coat of arms of Kumanovo Municipality.svg
| harita=
| harita_açıklaması=
| raptiye_harita = Macedonia
| raptiye_etiket_konum =Kumanova
| raptiye_harita_boyutu = 270
| raptiye_harita_açıklaması =Kumanova’nın [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]]'daki konumu
| altbölüm_türü=[[Ülkeler listesi|Ülke]]
| altbölüm_adı={{bayraksimge|Makedonya}} [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]]
| altbölüm_türü2=[[Makedonya Cumhuriyeti'nin bölgeleri|Bölge]]
| altbölüm_adı2=[[Kuzeydoğu Bölgesi, Makedonya|Kuzeydoğu]]
| altbölüm_türü3=[[Makedonya Cumhuriyeti'nin belediyeleri|Belediye]]
| altbölüm_adı3=[[Kumanova Belediyesi|Kumanova]]
| parts =
| kuruluş_sıfatı =
| kuruluş_tarihi =
| kurucu =
| yönetim_türü=
| yönetim_dipnotlar =
| önder_türü = Belediye başkanı
| önder_adı = [[Zoran Damjanovski]]
| önder_parti =
| toplam_türü =
| yüz_ölçümü_magnitude =
| yüz_ölçümü_toplam_dunam =
| yüz_ölçümü_toplam_km2 =509.48
| yüz_ölçümü_land_km2 =
| yüz_ölçümü_su_km2 =
| yüz_ölçümü_urban_km2 =
| nüfus_as_of =
| nüfus_not = (2002)<ref name=Sayim>[http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf 2002 nüfus sayımı sonuçları] Makedonya Cumhuriyeti Devlet İstatistik Enstitüsü {{Mk icon}} {{İng.}}</ref>
| nüfus_urban =
| nüfus_toplam = 105484
| nüfus_yoğunluğu_km2 =
| nüfus_yoğunluğu_urban_km2 =
| nüfus_yoğunluğu_metro_km2 =
| nüfus_metro =
| nüfus_blank1 =
| nüfus_blank1_title =
| nüfus_yoğunluğu_blank1_km2 =
| nüfus_blank2 =
| nüfus_blank2_title =
| nüfus_yoğunluğu_blank2_km2 =
| unit_pref =
| blank2_info =
| zaman_dilimi = [[Orta Avrupa Zaman Dilimi|OAZD]]
| utc_offset = +1
| zaman_dilimi_DST = [[Orta Avrupa Zaman Dilimi|OAYZD]]
| utc_offset_DST = +2
| latd =42|latm = 05|lats = 51.77|latNS = N
| longd = 21|longm = 40|longs = 25.83|longEW = E
| rakım_m = 330
| rakım_max_m =
| rakım_min_m =
| rakım_dipnotlar =
| posta_kodu_türü =
| posta_kodu = 1300
| alan_kodu = (+389) 031
| plaka_kodu = KU
| website = [http://www.kumanovo.gov.mk/ Kumanova Belediyesi]
| dipnotlar =
}}
'''Kumanova''' ([[Makedonca]]: Куманово ''Kumanovo''; [[Arnavutça]]: Kumanova / Kumanovë), [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]]'nın [[Sırbistan]] sınırına yakın bulunan bir şehir ve belediye merkezidir. Şehir, [[Üsküp]] ve [[Manastır, Makedonya|Manastır]] şehirleri ile birlikte ülkenin üç büyük şehrinden biridir.
== Yer Adı ==
Şehrin adı, bölgede 11. ve 12. yüzyıllarda yerleşmiş, egemenlik kurmuş [[Türk]] kavmi [[Kumanlar]]dan gelmektedir.{{ref label|Ad|A|}}

== Coğrafya ==
[[Dosya:E75 Macedonia Motorway M-1.jpg|thumb|left|Yunanistan sınırından Kumanova’dan geçip Sırbistan sınırına uzanan M1 Otoyolu]]
Makedonya’nın kuzey kesiminde, [[Kosova]] ve [[Sırbistan]]’a yakın bir konumda yer alır. Ayrıca, [[Bulgaristan]] hududu yolunun Makedonya kısmındaki ilk şehirdir. Ülkenin idari bölge dağılımında [[Kuzeydoğu bölgesi]] sınırları içindedir. Belediye yüzölçümü 509.48 kilometrekare olup denizden yüksekliği (''rakım'') 330 metredir.

Kumanova, [[Yunanistan]] sınırındaki [[Gevgeli]]’de başlayan uluslararası otoyolun (M1 Otoyolu) kavşaklarından birisidir. Bu otoyol Kumanova’dan devam edip [[Sırbistan]]’a çıkar. Yine otoyola burada doğu yönünden bağlanan karayolu ile [[Bulgaristan]]’a ulaşılır. Ayrıca, [[Üsküp]]’ü Kumanova ve [[Sırbistan]] demiryolu hattı da vardır.

=== İklim ===
Kumanova sıcak bir iklime sahiptir. Şehrin [[Üsküp]] hava alanına yakınlığı [[turizm]]ine katkı sağlamaktadır.

== Tarih ==
=== Osmanlı İmparatorluğu Dönemi ===
Kumanova ilk olarak [[1519]] yılında [[Osmanlı İmparatorluğu]] tarafından hazırlanmış bir [[Türkçe]] ev evrakında anılmıştır. Bu evrak [[İstanbul]] arşivlerindedir.

Kumanova hakkındaki en sağlam, gelişkin bilgiye 1660-61 yılında seyyah [[Evliya Çelebi]] [[Seyahatname (Evliya Çelebi)|Seyahatname]]’sinde vermektedir. Seyahatname’deki kısım şöyledir:

: ''“Kumanova yerleşimi Üsküp Sancağı’nın sınırları içinde yer alır ve bir idari alanı belirtir. Şehir birçok dere ve kiremit çatılı 600 evle süslenmiştir. Şehir merkezinde bulunan cami çok güzeldir. Burada tekke, medrese, hamam, çok sayıda dükkân, değirmenler bulunur. İklimi keyif verici ve hoştur. Muhtelif sayıda üzüm bağı ve bahçeler de vardır.”''

Şehir [[II. Viyana Kuşatması]] sonrası 1689 yılında [[Osmanlı İmparatorluğu]]’nun elinden çıkmışsa da kısa sürede geri alınmıştır. [[Balkan Savaşları]] sırasında 23 – 24 Ekim 1912 tarihleri arasında [[Osmanlı İmparatorluğu]] ile Sırbistan Krallığı arasında gerçekleştirilen [[Kumanova Muharebesi]] Kumanova şehrinin bulunduğu bölgede gerçekleşmiştir. Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı İmparatorluğu bölgede hâkimiyetini yitirmiştir.

=== Yugoslavya Krallığı Dönemi ===
[[Osmanlı İmparatorluğu]] dönemi sonrasında, küçüklü büyüklü birçok muharebe sonrasında Kumanova bölgesi, [[Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı]] egemenliğine girmiştir. [[1918]] sonrasında [[Yugoslavya Krallığı]] olarak [[1943]] yılına dek egemenlik sürmüştür.

=== Yugoslavya Dönemi ===
[[1943]] yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine [[Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti]] kurulmuştur. Kumanova’nın da dâhil olduğu bölge, bu kez de sosyalist Yugoslavya idaresine girmiştir.

=== Makedonya Cumhuriyeti Dönemi ===
[[Dosya:Crossroad in Kumanovo.JPG|thumb|right|Şehirde bir kavşak]]
[[Dosya:The square of Kumanovo (2).JPG|thumb|right|Meydan]]
[[1991]] yılında Makedonya’nın [[Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti]]’nden bağımsızlığını ilan etmesiyle Kumanova, bağımsız Makedonya Cumhuriyeti içinde bugününe gelmiştir.

Kumanova modern şehir görüntüsüne [[II. Dünya Savaşı]]’ndan sonra hızla gelişerek kavuştu. Bugün [[Üsküp]] ile şehir arasında 40 kilometrelik otoyol bulunmaktadır.

== Kültür ==
Şehrin 30 km. kuzeydoğusunda bulunan yaklaşık 4000 yıllık antik şehir ve uluslararası [[folklor]] festivali ve komedi günleri festivali bölgeye turistleri çekmeye devam etmektedir. Bunun dışında Staro Nagoričane köyünde bulunan Bizans dönemine ait, daha sonraları Sırp imparatoru Milutin tarafından yenilenmiş [[Aziz Georgios Kilisesi (Staro Nagoričane)|Aziz Georgios Kilisesi]] bölgenin inanç turizmine katkısı olan önemli yerlerden biridir.

== Nüfus ==
[[2002]] sayımlarına göre [[Kumanova Belediyesi]]’nin toplam nüfusu 105.484 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: [[Makedonlar]] 63.746; [[Arnavutlar]] 27.290; [[Sırplar]] 9.062; [[Romanlar]] 4.256; [[Türkler]] 292 ve diğerleri…<ref name=Sayim/>

== Kardeş Şehirler ==
Kumanova Belediyesi’nin aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir anlaşması vardır:<ref>[http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf Листа На Збратимени Градови Со Општина Куманово] Kumanova Belediyesi resmî internet sitesi {{Mk icon}}</ref>

* {{bayraksimge|Kuzey Kıbrıs}} '''[[Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti|Lefkoşa]]''', [[Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti]]<ref>[http://www.lefkosabelediyesi.org/turkce/dis_iliskiler/kardes_belediyeler.htm Kardeş Belediyeler] Lefkoşa Türk Belediyesi resmî internet sitesi</ref>
* {{bayraksimge|Bosna-Hersek}} '''[[Prozor]]''', [[Bosna-Hersek]]
* {{bayraksimge|Hırvatistan}} '''[[Varaždin]]''', [[Hırvatistan]]
* {{bayraksimge|Sırbistan}} '''[[Gornji Milanovac]]''', [[Sırbistan]]
* {{bayraksimge|Sırbistan}} '''[[Leskovac]]''', [[Sırbistan]]
* {{bayraksimge|Sırbistan}} '''[[Pančevo]]''', [[Sırbistan]]
* {{bayraksimge|Kosova}} '''[[Mitroviça]]''', [[Kosova]]
* {{bayraksimge|Sırbistan}} '''[[Belgrad|Čukarica (Belgrad)]]''', [[Sırbistan]]
* {{bayraksimge|Sırbistan}} '''[[Vranje]]''', [[Sırbistan]]
* {{bayraksimge|Karadağ}} '''[[Nikšić]]''', [[Karadağ]]
* {{bayraksimge|Türkiye}} '''[[Çorlu]]''', [[Türkiye]]
* {{bayraksimge|Bulgaristan}} '''[[Filibe]]''', [[Bulgaristan]]
* {{bayraksimge|Bosna-Hersek}} '''[[Bijeljina]]''', [[Bosna-Hersek]]

== Dış bağlantılar ==
* [http://makedonija.name/municipalities/kumanovo Makedonya bilgilendirme sitesinde Kumanova]

{{Commons category|Kumanovo}}

== Notlar ==
:A. {{note|Ad}} Çeşitli kaynaklarda şehrin adına kaynak olarak “Kuman” ismi verilir. Kumanların bölgedeki egemenlik tarihleri “1094”, “12. yüzyıl” gibi çeşitli şekillerde belirtilmiştir.

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

{{Makedonya şehir ve kasabaları}}

[[Kategori:Kumanova| ]]

Kimekler

2017-05-25T14:08:12Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "Ertiş Irmağı]] '''Kimekler''' veya '''Yemaek''', (Çince: 基马克 veya..."

[[Dosya:E7536-Irtysh-at-cherlak.jpg|thumb|250px|Yemek bozkırlarında bulunan [[İrtiş Irmağı|Ertiş Irmağı]]]]
'''Kimekler''' veya '''Yemaek''', ([[Çince]]: 基马克 veya 基馬克, ''jīmǎkè''), Kore kaynakların'da Yemaek olarak geçerler. Mançurya bölgesin'de MÖ 1. yüzyıl ile MS 10. yüzyıla kadar Koguryo(Goguryeo) devletin'de varlıklarını sürdürmüşlerdir. Yemaek halkı MS 1. yüzyılda Ye ve Maek olan iki kabile'nin birleşmesinden oluşmuştur. Çin kaynaların'da Mançurya'da yaşayan Yemek(Yemaek) adlı bir kabile M.S 916 yılında batıya göç etmiştir. Yemek (Kimek) kabilesi İrtiş nehrine varacaklardır.

Her ortaçağ tarihçisi Kimeklere Kimek derken, Kaşgarî Yemek demektedir. Öyle ise, Kimek/Yemek/Yemeak okunmasında ve yazılmasında bir fark yoktur (ya da Kaşgarî neden “Yemek” yazdı?)Kimek oluş efsanesinde İrtiş Nehri’nde ortaya çıkan (börü) ejderha (ki uslu bir ejderdir) (Cirlot, 1962; J. Chevalier, 1969) bu bezek Türk mitoloji kavramlarına uymaz. Çin ve Japon mitolojisine özgüdür (Ögel, 1948).

=== Kimekler'in adının Şehname'de geçmesi (MS 977 ila 1010) ===
Kimekler, İrtiş Nehrine Mançurya'dan geldiklerinde ilk defa Şehname'de geçerler. Şehname MS 977 ila 1010 arasında yazılmıştır. Bazı kaynaklarda batı Kimekler'in Göktürkler'de yaşadığı söylensede bu bir tahmindir. Göktürk ve Türgiş kaynaklarında Kimekler yer almaz. Kimekler ilk defa 11. yüzyılda tarihe geçmişlerdir. Yemek kabilesinin göç etme sebebi Mançurya dağındaki bir yanardağ faciasıdır. Yanardağ faciasından büyük yara alan Kimekler dağılırlar. Kimekler'in yenilgisini gören bu büyük fırsatı kaçırmayan Kitan Moğolları, Kimeklere saldırırlar. Göç olayı bu şekilde başlamış olur. Kimek(Yemaek)lerin devleti yanardağ faaliyeti'nin gerçekleştiği zaman Balhae devletiydi. MS 926 yılında Balhae devleti Kitanlar tarafından yıkılmış oldu. 11. yüzyılda [[Asya]]'nın doğusundan batısına doğru sürekli göç ettiklerinden boy birliğine dayalı yapıları bozulmuştur. Birlikleri bozulunca [[Kıpçaklar]]'ın egemenliğine girdiler. Kumanlar, Kimekler'in devamıdır. Kumanlar ilk defa 12. yüzyılda tarihe geçmişlerdir. Kumanlar'ın ortaya çıkmasıyla Kimekler tarih sahnesinden yok olmuşlardır. Kumanlar(Kimek), Moğollar ile yapılan Kalka Nehri Savaşı (MS 1223) bozgunundan sonra Balkan topraklarına gelmişlerdir. Bizans hakimiyetine girmişler ve 2. Bulgar devletini kurmuşlardır.

=== [http://www.radikal.com.tr/turkiye/egenin-gizli-samuraylari-686002/ Trakya ve Anadolu'da Japon genleri bulundu!] ===
Kimekler veya Kumanlar Ege ve Trakya bölgesine yerleşmişlerdir. Kimekler, Oğuz boylarıyla karışmışlardır. TÜBİTAK'ın bir kan hastalığıyla ilgili veri toplamak için yaptığı araştırma, tarihi bir dedektifliğe döndü. Trakya ve Ege'de yerli halka karışan Kumanlar(Kimek)'da Japonya'ya ait olan (HemoglobinUB2) bulunmuştur.

== [[Pomaklar|Pomak]] sıfatı ==
Osmanlı'nın yardımcı kuvvetleri Yamaklar([[:en:Yamaks|Yamaks]]);

Bilindiği üzere Osmanlı’nın toprak düzeni tımar-has ve zeamet düzenidir. Osmanlı ordusunun bir kısmı barış zamanlarında topraklarını işlerler. Savaş zamanında savaşa giderlerdi. Osmanlı askeri düzeninde “Eşkinci ve Yamak” teşkilatı vardır. 30 kişilik gruplara ayrılan askerlerin 5 tanesi Eşkinci 25 tanesine Yamak denirdi. Eşkinciler savaşa giderler Yamaklar ise onların askeri harcamalarını karşılardı. Eşkincilere başka bir isim olarak “Ellici” denirdi. Savaşa gidenler 50 akçe alır ve bu harcamaları Yamak kalanlar tarafından karşılanırdı. Osmanlının kullandığı eski yazıda yamak kelimesi giderek “Pamak” olarak okunmuş ve bu da Halk ağzında Pomak kelimesine dönüşmüştür. Çünkü Orta Rodoplar şivesinde “a” harfi “oa” sesine dönüşür.

Bunu destekleyen en önemli veri Yamak kelimesinin anlamıdır. “Yemak” yardım eden veya yardımcı demektir.<sup>[[Pomaklar|[12]]]</sup> Kumanlar'ın Yamak boyu, Balkan topraklarına yerleşmiştir.

=== Kimekler'in [[Divân-ı Lügati't-Türk]]'te adının geçmesi ! ===
Ortaçağa özgü Çin coğrafyacılardan ''Yemek'' (Kimek), ayrıca ''Chumuhun'' ve ''Üeban'' (''Yūēban'') gibi etnik grupların kim oldukları bilinmiyordu, Arap ve Fars coğrafyacıları; bütün bu adların Yemek (''Kimek'') boyu olduğunu yazmışlardır.<ref>[http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot27.htm Gumilev, L.N. "''Ancient Turks''", Moscow, Science, 1967, Ch.27]</ref>. Uygur döneminde, Çu boylarının içinde çekirdek boyu oluşturan Yemekleri (''Kimek'') [[Arap]] ve [[Fars]] kaynaklarından tanınmışlardır.<ref>S.A. Pletneva, "Kipchaks", sayfa 26.</ref> Yemek boy adından erken İslâm kaynakları da bahsetmektedir. Yemek asıllı kimseler [[Abbasî]] [[Halife]]sinin gulâmları (memlûk) arasında bulunmuştur.<ref>P. Golden, "Kıpçak Kabileleri Üzerine Notlar: Kimek ve Yemekler", Türkler, Cilt II, sayfa 762.</ref>

[[Kâşgarlı Mahmud]], [[Divân-ı Lügati't-Türk]]'te;

"''Rûm ülkesine en yakın olan boy Beçenek'dir; sonra Kıpçak, Oğuz, Yemek, Başgırt, Basmıl, Kay(Kayı), Yabaku, Tatar, Kırkız (Kırgız) gelir. Kırgızlar Çin ülkesine yakındırlar.''".<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 28.</ref> tüm Türk boy ve oymakların yaşam alanları tanımlanır.

Ayrıca;

"''Çomul boyunun kendilerinden bulunduğu çöl halkı ayrı bir dile sahiptir, Türkçeyi iyi bilirler. Kay, Yabaku, Tatar, Basmıl boyları da böyledir. Her boyun ayrı bir ağzı vardır; bununla beraber Türkçeyi de iyi konuşurlar. Kırgız, Kıpçak, Oğuz, Toxsı (Tukhs)<ref>http://www.kroraina.com/hudud/index.html Hudud al-'Alam, The Regions of the World.</ref>, Yağma, Çiğil, Uğrak, Çaruk boylarının öztürkçe olarak yalnız bir dilleri vardır. Yemeklerle Başgırtların dilleri bunlara yakındır. .... Dillerin en yeğnisi Oğuzların, en doğrusu da Toxsi ile Yağmaların dilidir.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 30.</ref>

"'''آرتِس''' [[İrtiş Irmağı|Ertiş]]" "''Yemek" kırlarında bulunan bir ırmağın adı.......''."<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 97.</ref> ve "''.... Bunun gibi Çiğiller ve başka Türklerce '''ﺫ'''‎ (Dhāl) olarak söylenen bu harfi "Rus" ve "Rum" ülkelerine kadar uzanan Bulgar, Suvar, Yemek, Kıfçak boyları, hep birden ('''ز''' z ) olarak söylerler. Öbür Türkler "ayak"a "'''اَذَق''' adhak ", bunlar "'''اَزَق''' azak " derler.''"<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 32.</ref> gibi Türk boy ve oymakların dilleri hakkında bilgi verilir.

== Notlar ==
{{Kaynakça}}
== Kaynakça ==
* Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2
* Haber Kaynağı (Ege'nin Gizli Samurayları) Anadolu ve Trakya'da Japon geni bulundu ! [Http://www.radikal.com.tr/turkiye/egenin-gizli-samuraylari-686002/ (http://www.radikal.com.tr/turkiye/egenin-gizli-samuraylari-686002/)]
* Kitap: Sekiz Türk Boyu Üzerine Bazı Gözlemler / Yazar: Sencer Divitçioğlu
*Sercan Ahincanov - Kıpçaklar & Türk Halklarının Katalizör Boyu, Selenge Yayınları, 2014, s.150
== Dış bağlantılar ==
{{Türk halkları}}

[[Kategori:Tarihteki Türk halkları]]

List of people of Cuman descent

2017-05-25T14:06:51Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "*Qutb-ud-din Aibak - founder of the Delhi sultanate. *Khan Boniak/Boniek/Bongek/Maniak. Boniak was a khan during the time of Sharukan. He was called "the Mangy" by Russi..."

*[[Qutb-ud-din Aibak]] - founder of the [[Delhi sultanate]].
*Khan [[Boniak]]/Boniek/Bongek/Maniak. Boniak was a khan during the time of Sharukan. He was called "the Mangy" by Russians. He led invasions, together with Togortac, on Kyivan Rus’ in 1096, 1097, 1105, and 1107. In 1096 Boniak attacked Kyiv, burned down the princely palace in Berestove, and plundered the Kiev Monastery of the Caves. In 1107 he was defeated by the Kyivan Rus’ princes' forces near Lubny. He led the invasions, together with Togortac, on Kievan Rus'. In 1096 Boniak attacked Kiev, plundered the Kiev Monastery of the Caves, and burned down the prince's palace in Berestovo. He was defeated in 1107 by the princes of Rus's forces, near Lubni. He is mentioned for the last time in the Primary Chronicle in 1167, when he was defeated by Prince Oleg I of Chernigov. Boniak is often represented as a sorcerer in Rus' folklore.<ref>{{cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/pages/C/U/Cumans.htm |title=Cumans |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date= |accessdate=2014-03-01}}</ref>
*Taz (meaning 'bald'), brother of Boniak. He perished at the battle on the [[Sula River]], along with Sugr.<ref>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=VY4dAQAAMAAJ&q=taz+brother+of+boniak&dq=taz+brother+of+boniak&hl=en&sa=X&ei=kpbtU--UJsmp7Abq2YHADA&ved=0CCEQ6AEwAA The Great Migrations in the East and South East of Europe from the Ninth to the Thirteenth Century: Cumans and Mongols], p.381.</ref>
*Khan [[Köten]] Sutoiovych (Kuthen/Kotian/Kotony/Zayhan or Jonas), son of Khan Konchek.<ref>David Nicolle, V Shpakovsky, [https://books.google.com/books?id=S7TA029vF5oC&printsec=frontcover&dq=Kalka+River+1223:+Genghis+Khan%27s+Mongols+Invade+Russia&hl=en&sa=X&ei=UNDvU-WkAcup7Aaq_4HgBw&ved=0CCQQ6AEwAA#v=onepage&q=Kalka%20River%201223%3A%20Genghis%20Khan%27s%20Mongols%20Invade%20Russia&f=false Kalka River 1223: Genghis Khan's Mongols Invade Russia], p.21, 22.</ref> He is [[Mstislav Mstislavich]]'s father-in-law. Köten was of the Terteroba clan. He participated in the power struggles between the princes of Kyivan Rus' in 1202, 1225 and 1228. After the defeat by the Mongols in 1222, he convinced the princes of Kyivan Rus' to forge an alliance against the [[Mongols]]. He fought in the war against the Mongols (allied with the Russians) in the [[Battle of Kalka River]], where the Rus'-Cuman alliance was defeated. In 1238 he was again defeated by Batu Khan on the Astrakhan steppes.<ref>{{cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CK%5CO%5CKotian.htm |title=Kotian |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date= |accessdate=2014-03-01}}</ref> Afterwards, Koten led 40,000 "huts" (families) (around 70 - 80,000 people) to Hungary (to escape from the Mongols), where he was later assassinated by the Hungarian and Germans in concert. The Cumans then left Hungary, pillaging along the way and emigrated to the [[Second Bulgarian Empire]]. Some of the Cumans were later asked to come back to Hungary and help rebuild it after Mongol devastation. He was possibly the most notable of Cumans (together with Baibars). Koten was from the [[Terter dynasty|Terteroba clan]] that ruled [[Cumania]] in the late 11th century, as well as in the mid-13th century.<ref name=pavlov>{{cite book |title=Бунтари и авантюристи в средновековна България |first=Пламен |last=Павлов |chapter="Авантюристът-скит" Алдимир и Теодор Светослав |chapterurl=http://liternet.bg/publish13/p_pavlov/buntari/avantiuristyt.htm |url=http://liternet.bg/publish13/p_pavlov/buntari/content.html |publisher=LiterNet |location=Варна |year=2005 |language=Bulgarian }}</ref>
*Khan Koten's daughter, married [[Mstislav Mstislavich]], Prince of Halych (r. 1219–1228).
*Khan Koten's second daughter, married [[Narjot de Toucy (died 1241)|Narjot de Toucy]]. After her husband died, she became a nun.
*Khan Konchak (Konchek, Kumcheg - meaning 'trousers') Otrakovich, his daughter married Igor's son, prince [[Vladimir III Igorevich]] of Putivl. He was involved in wars and raids with the Russians (Prince Igor), along the Ros River, where the Cumans attacked towns belonging to the Olgovichi (the ruling dynasty of Chernigov). He defeated [[Igor Svyatoslavich]], prince of the [[Principality of Novgorod-Seversk]], the tale of which is immortalized in the Rus' epic [[The Tale of Igor's Campaign]]. He united the western and eastern Cuman-Kipchak tribes.<ref>David Nicolle, V Shpakovsky, [https://books.google.com/books?id=S7TA029vF5oC&printsec=frontcover&dq=Kalka+River+1223:+Genghis+Khan%27s+Mongols+Invade+Russia&hl=en&sa=X&ei=UNDvU-WkAcup7Aaq_4HgBw&ved=0CCQQ6AEwAA#v=onepage&q=Kalka%20River%201223%3A%20Genghis%20Khan%27s%20Mongols%20Invade%20Russia&f=false Kalka River 1223: Genghis Khan's Mongols Invade Russia], p.21.</ref>
*Konchakovna (also known as Svoboda), daughter of Khan Konchek, married prince [[Vladimir III Igorevich]] of Putivl (son of [[Igor Svyatoslavich]]) in 1188.<ref name="fmg.ac">{{cite web|url=http://fmg.ac/Projects/MedLands/RUSSIA,%20Rurik.htm#RostislavMikhailovichdied1263B |title=Russia Rurikid |publisher=Fmg.ac |date= |accessdate=2014-03-01}}</ref>
*Yuri, son of Khan Konchek. His name may indicate his conversion to Christianity.<ref name="Early Inner Asia pg 283">The Cambridge History of Early Inner Asia, Volume 1 (2008), Denis Sinor, pg 282</ref>
*Khan Kobyak/Kobiak/Kopyak/Köpek ("dog" in Turkish), one of the leaders of Crimea.<ref name="books.google.co.uk">Vladimir Nabokov, [https://books.google.com/books?id=a3h9AAAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=chilbuk The song of Igor's campaign: an epic of the twelfth century], p.76.</ref> He was involved in wars and raids against Prince Igor, along the Ros River, where the Cumans attacked towns belonging to the Olgovichi (the ruling dynasty of Chernigov). He also participated with Khan Konchak in an assault on Kyivan Rus’. Kobiak, Khan Konchak and other notable were routed and captured on the Khorol River in 1183/1184. He had an alliance with Igor in his feud with the son of Rostislav I.<ref name="Early Inner Asia pg 283">The Cambridge History of Early Inner Asia, Volume 1, Denis Sinor, pg 283</ref><ref name="books.google.co.uk"/>
*IIziaslav Vladimirovich, son of prince [[Vladimir III Igorevich]] and Konchakovna (Svoboda). He was prince of Terebovl in 1210.<ref name="fmg.ac"/>
*Isac and Daniel, sons of Kobiak.<ref name="Khazaria, Kevin Alan Brook pg 181">The Jews of Khazaria, Kevin Alan Brook, pg 181</ref>
*Chilbuk: chieftain, captured Igor of Novgorod-Seversk<ref name="books.google.co.uk"/>
*Roman, son of Kza, chieftain, captured Vsevolod of Kursk.<ref name="books.google.co.uk"/>
*Khan Gzak/Gza/Kza/Koza, chieftain, father of Roman. Khan Gzak was a rival of Khan Konchek.He attacked [[Putyvl]] where Prince [[Igor Svyatoslavich]]'s army is destroyed; the prince gets wounded and captured with his son and brother. This tale is immortalized in the Rus' epic [[The Tale of Igor's Campaign]] and in [[Alexander Borodin]]'s opera [[Prince Igor]].<ref name="Early Inner Asia pg 283"/>
*Kopti, chieftain, captured Vladimir.<ref name="books.google.co.uk"/>
*Eldechyuk: chieftain, captured Svyatoslav of Rilsk.<ref name="books.google.co.uk"/>
*Toksobich, Kolobich, Etebich, Tetrobich - Russian versions of Cuman-Kipchak chieftains captured in battle, may be any of the above forementioned or other individuals entirely. The Cuman-Kipchak base name would most likely be the equivalent of - Toks(o), Kolo, Ete, Tetr(o).<ref name="Vladimir Nabokov p.77">Vladimir Nabokov, [https://books.google.com/books?id=a3h9AAAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=chilbuk The song of Igor's campaign: an epic of the twelfth century], p.77.</ref>
*Lavor/Ovlur/Vlur, possibly a kinsman, aided Igor in his escape.<ref>Vladimir Nabokov, [https://books.google.com/books?id=a3h9AAAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=chilbuk The song of Igor's campaign: an epic of the twelfth century], p.130.</ref>
*Sharokan/Sharohan/Sharukan, (Cuman-Kipchak base name Sharu/Sharo), chieftain, Konchak's grandfather, who had been defeated by the Russians in a great battle on the Sula River in 1107. Called "the Old" by Russians.<ref>Vladimir Nabokov, [https://books.google.com/books?id=a3h9AAAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=chilbuk The song of Igor's campaign: an epic of the twelfth century], p.118.</ref>
*Khan Ayepa, son of Osen, father in law of [[Yuri Dolgorukiy]] (a Russian Rurikid prince and founder of Moscow). His daughter married [[Yuri Dolgorukiy]]. Khan Ayepa attacked [[Volga Bulgaria]], perhaps due to an instigation of his son in law. The [[Bulgars]] in turn poisoned Ayepa and the other princes, all of which died.<ref>The Cambridge History of Early Inner Asia, Volume 1, Denis Sinor, pg 240</ref>
*Prince Andrei I of Vladimir ([[Andrey Bogolyubsky]]). He was the son of Yuri Dolgoruki, who proclaimed Andrei a prince in Vyshhorod (near Kiev). His mother was a Polovtsian/Cuman princess, khan Aepa's/Ayepa's daughter. Andrey is beatified as a saint in Russian Orthodox Church. He was known in the West as Scythian Caesar.
*Toglyy: Cuman chieftain during time of Igor's imprisonment.<ref name="Robert Craig Howes p.8">Robert Craig Howes, [https://books.google.com/books?id=gWRgAAAAMAAJ&q=The+Tale+of+the+Campaign+of+Igor&dq=The+Tale+of+the+Campaign+of+Igor&hl=en&sa=X&ei=CpLtU-6EFeLH7AaMn4HgAg&ved=0CB8Q6AEwAA The tale of the campaign of Igor: a Russian epic poem of the twelfth century], p.8.</ref>
*Sokal, Cuman chieftain who obtained a major victory against Rus' in 1061.<ref name="spinei_186">Spinei, ''The Romanians and the Turkic Nomads'', p. 116.</ref>
*Kutesk, headed the Cuman attack on Hungary in 1085-1086, coming into Hungary by a north-east route, possibly via Verecke pass.<ref>Laurențiu Rădvan, [https://books.google.com/books?id=0xNYmFwyCdkC&printsec=frontcover&dq=At+Europe%27s+Borders:+Medieval+Towns+in+the+Romanian+Principalities&hl=en&sa=X&ei=7L7lU5m8Kcip7AaCp4CIDg&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=At%20Europe%27s%20Borders%3A%20Medieval%20Towns%20in%20the%20Romanian%20Principalities&f=false At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities], p.117.</ref>
*Boricius, Cuman chieftain in Hungary, of the 4th rank of Cuman political hierarchy.<ref>Florin Curta, Roman Kovalev, ["The” Other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars and Cumans], p.423.</ref>
*[[Jiajak Jaqeli]], empress consort of Alexios II of Trebizond. Jiajak (meaning 'flower') was daughter of Beka I, the Cuman [[atabeg]] of Samtskhe. The Jaqelis held the Georgian feudal office of Eristavi, which could be "governor of a region" or an "army-commander".
*Etrek/[[Otrok]]/Atraka, son of Sharokan/Sharohan/Sharukan. Otrok withdrew to the north Caucasian steppes due to the aggressive policies of [[Vladimir II Monomakh]], grand prince of [[Kievan Rus']]. Thereafter, in 1118, 40,000 Cuman troops under Otrok entered the service of the Georgian king [[David IV of Georgia]], where they helped to make Georgia the most powerful kingdom in the region.<ref name="Early Inner Asia pg 282">The Cambridge History of Early Inner Asia, Volume 1, Denis Sinor, pg 282</ref><ref>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&printsec=frontcover The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-thirteenth Century], p.153.</ref>
*Princess Gurandukht, daughter of Khan [[Otrok]] of the Cumans. She married king [[David IV of Georgia]] in 1107. The marriege occurred years before the recruitment of around 40,000 Cuman-Kipchaks in the Georgian service. Gurandukht is a Persianate name; her original Turkic name is unknown as are the details of her life. The chronicler of king David IV praises Gurandukht's virtues and points out that the marriage helped David to secure the transfer of the Cuman-Kipchak families as allies of the Georgian crown, which in turn helped to make Georgia the most powerful kingdom in the region.
*Vakhtang, born in 1118, son of King [[David IV of Georgia]] and the Cuman princess Gurandukht, daughter of Khan [[Otrok]]. He was involved in an attempted coup against [[Demetrius I of Georgia]], his brother and heir apparent. Vakhtang was captured, blinded and cast in prison where he apparently died shortly afterwards.
*Sirchan, son of Sharokan/Sharohan/Sharukan.<ref name="Robert Craig Howes p.8"/><ref name="Robert Craig Howes p.8"/>
*Eltut, brother to Konchak/Konchek, died when the Chernigovian-Cuman army was defeated in 1180.<ref name="Robert Craig Howes p.8"/>
*Sevinch, son of Khan [[Boniak]]/Maniak. Sevinch helped [[Yuri Dolgorukiy]], grand prince of [[Kiev]], in 1151, in his struggles against other princes in the south. According to the Rus sources, Sevinch expressed his desire to "plant his sword in the golden gate of Kiev as his illustrious father had done."<ref name="Early Inner Asia pg 282"/>
*Yurgi/Yuri, occidental name of Konchak/Konchek's son, died against the Mongols at the Battle of Kalka River. He and his father Khan Konchek tried to create a more cohesive force out of the many Cuman tribes. His Russian name may indicate his conversion to Christianity.<ref name="Early Inner Asia pg 283"/>
*Asalup, his daughter married Igor's grandfather, Oleg.<ref name="Vladimir Nabokov p.77"/>
*Girgen, his granddaughter was Igor's stepmother.<ref name="Vladimir Nabokov p.77"/>
*Zeyhan/Zehanus, possible murderer of Ladislas IV.<ref>András Pálóczi-Horváth, [https://books.google.com/books?id=rAUUAQAAMAAJ&redir_esc=y Pechenegs, Cumans, Iasians: steppe peoples in medieval Hungary], p.54.</ref>
*Arbuz, meaning "watermelon", possible murderer of Ladislas IV.
*Turtel/Tort-oyul, meaning "five sons" possible murderer of Ladislas IV.<ref>András Pálóczi-Horváth, [https://books.google.com/books?id=rAUUAQAAMAAJ&redir_esc=y Pechenegs, Cumans, Iasians: steppe peoples in medieval Hungary], p.82.</ref>
*Menk/Manj, meaning "birthmark", led Bela IV's troops in 1264 against Bela's own son, Duke Stephen.<ref name="books.google.com">András Pálóczi-Horváth, [https://books.google.com/books?id=rAUUAQAAMAAJ&redir_esc=y Pechenegs, Cumans, Iasians: steppe peoples in medieval Hungary], p.55.</ref>
*Begovars, Cuman chieftain who led the Cumans that helped King [[Béla IV of Hungary]] with his attack on the [[Kingdom of Galicia–Volhynia]] in 1229.<ref>Victor Spinei, [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&printsec=frontcover&dq=The+Romanians+and+the+Turkic+Nomads+North+of+the+Danube+Delta+from+the+Tenth&hl=en&sa=X&ei=4P3nU7mrNtTX7Ab13IDwDg&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=The%20Romanians%20and%20the%20Turkic%20Nomads%20North%20of%20the%20Danube%20Delta%20from%20the%20Tenth&f=false The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-thirteenth Century], p.156.</ref>
*Tortel/Tortul, one of the murderers of King Ladislaus IV in 1290.<ref>[https://books.google.com/books?id=vqxGWCXaMBUC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=Cumans+and+Kipchaks:+Between+Ethnonym+and+Toponym&source=bl&ots=tFQdIH3BW5&sig=XrgoFvO1hHgk86sXCqzQjIeJl0c&hl=en&sa=X&ei=TgjbU_jVN6jN7AaMuoD4DQ&ved=0CCgQ6AEwAQ#v=onepage&q=Cumans%20and%20Kipchaks%3A%20Between%20Ethnonym%20and%20Toponym&f=false Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th PIAC], p.50.</ref>
*Uzur: a member of the Great Council at Teteny which settled the provisions of the law of 1279 regarding Cuman settlement. In preparatory discussion for this, Cuman interests were represented by Uzur and Tolon.<ref name="books.google.com"/>
*Tolon, meaning "full moon", participated with Uzur in the preparatory discussion for the Great Council at Teteny which settled the provisions of the law of 1279 regarding Cuman settlement.<ref name="books.google.com"/>
*Alpra/Al-bura (meaning "tawny colored camel", supreme Cuman commander of the 1260s and 70s, who in 1273 King Charles of Sicily admonishes to stay loyal to the Hungarian crown after the death of King Stephen.<ref name="books.google.com"/>
*Arbuz (meaning "watermelon"), possible murderer of Ladislaus IV.<ref name="books.google.com"/>
*Kemenche, meaning "little bow", possible murderer of Ladislas IV - assassination attempt on the king of Hungary; he was caught and executed.<ref name="books.google.com"/>
*Kutlu Aslan (happy lion in Turkish) - involved in Kubasar's coup.
*Kitzes, chief of the Cumans that were in a war against the [[Byzantine Empire]]. He fought a battle against emperor [[Alexios I Komnenos]] with a body of 12,000 Cumans.<ref>Paul Stephenson, [https://books.google.com/books?id=ILiOI0UgxHoC&printsec=frontcover&dq=Byzantium%27s+Balkan+Frontier:+A+Political+Study+of+the+Northern+Balkans,+900-1204&hl=en&sa=X&ei=zYbeU5SFB_DH7AaiuIHwDQ&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Byzantium%27s%20Balkan%20Frontier%3A%20A%20Political%20Study%20of%20the%20Northern%20Balkans%2C%20900-1204&f=false Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900-1204], p.104.</ref> The Cumans lost the battle; Alexios had the mountain passes sealed and either massacred or captured the Cuman forces who had refused to submit.<ref>Florin Curta, [https://books.google.com/books?id=YIAYMNOOe0YC&printsec=frontcover&dq=Southeastern+Europe+in+the+Middle+Ages,+500-1250&hl=en&sa=X&ei=RsTlU8WxJorF7AbE34CIDg&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Southeastern%20Europe%20in%20the%20Middle%20Ages%2C%20500-1250&f=false Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250], p.302.</ref>
*Sytzigan (from Cuman-Turkic ''Sïčğan'', "mouse"), Syrgiannes after baptism, son of a Cuman leader and member of an influential Cuman group that was present in the Byzantine court.<ref>Mark C. Bartusis, [https://books.google.com/books?id=rUs-hHd89xAC&printsec=frontcover&dq=The+Late+Byzantine+Army:+Arms+and+Society,+1204-1453&hl=en&sa=X&ei=MdblU-PlC6HB7AaXhIHYDQ&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=The%20Late%20Byzantine%20Army%3A%20Arms%20and%20Society%2C%201204-1453&f=false The Late Byzantine Army: Arms and Society, 1204-1453], p.26.</ref> Later he marries a member of the ruling Palaiologos family and before 1290 became [[Domestikos#Grand Domestic|''Megas Domestikos'']] (Commander-in-Chief of the Army), a title granted by Byzantine Emperor [[Andronikos II Palaiologos|Andronikos II]].<ref>''Byzantine Armies AD 1118-1461'', p.23, Ian Heath, 1995, [[Osprey Publishing]], ISBN 978-1-85532-347-6</ref> Sytzigan's son, [[Syrgiannes Palaiologos]] was a [[Pinkernes]] and a friend of [[Andronikos III Palaiologos]] and [[John Kantakouzenos (pinkernes)|John Kantakouzenos]].<ref>Mark C. Bartusis, [https://books.google.com/books?id=rUs-hHd89xAC&printsec=frontcover&dq=The+Late+Byzantine+Army:+Arms+and+Society,+1204-1453&hl=en&sa=X&ei=MdblU-PlC6HB7AaXhIHYDQ&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=The%20Late%20Byzantine%20Army%3A%20Arms%20and%20Society%2C%201204-1453&f=false The Late Byzantine Army: Arms and Society, 1204-1453], p.27.</ref>
*Bartz/Barc, Hungary, prince of the Cumans that settled in Hungary. Under his leadership, he and 15,000 Cumans got baptized in 1227.<ref>Carl Waldman, Catherine Mason [https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC&printsec=frontcover&dq=Encyclopedia+of+European+Peoples&hl=en&sa=X&ei=Po3eU7WBBoSR7Ab3lYCIDA&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Encyclopedia%20of%20European%20Peoples&f=false Encyclopedia of European Peoples], p.190.</ref>
*Membrok, Hungary, leader of the Cumans.
*Baytursun, Cuman leader, Dagestan.
*Sevinch, Dagestan - went, with 40,000 people, and the family of Artvin Trabzon, to the Byzantine Empire.
*Dobrich, Balkans, involved with establishment of the [[Dubrovnik]] (Ragusa) state in the Balkans/
*Tapar (worship in Turkish), southern modern day Russia "Direct translation from Turkish: ''the organization established the first Kipchak Kipchak lady. Longitudinal Elbörili belongs.''
*Şaraga (yellow hammer), Crimea - organized slave trade.
*[[Bachman Khan]], he rallied the Cuman-Kipchak clans after a Mongol surprise attack in 1237 – they hid in the forests along the Dnieper River. Khan Bachman and his ally, the [[Alans|Alan]] leader Catchar and were eventually surrounded and captured by Budjek and Mangku/Möngke/Mangku Khan. [[Möngke Khan]] demanded he kneel before him. Khan Bachman refused and said “Do you think I am a camel?” Instead of asking for mercy, Bachman asked to die by Möngke’s own hand. Instead, Möngke had Budjek kill him - by cutting him in two, possibly as insult to injury.<ref>James Chambers, [https://books.google.com/books?id=YSyFAAAAIAAJ&redir_esc=y The Devil's horseman: The Mongol Invasion of Europe], p.71</ref> Khan Bachman’s death was a major blow to the Cuman-Kipchaks’ fate<ref>Warriors Of The Steppe: Military History Of Central Asia, 500 Bc To 1700 Ad, Erik Hildinger, pg 134</ref>
*Sultan [[Baibars]] ("white bigcat-Siberian Tiger"/"leopard" in Turkic), fourth Sultan of Egypt from the Mamluk Bahri dynasty. He was one of the commanders of the Egyptian forces that inflicted a devastating defeat on the Seventh Crusade of King Louis IX of France. He also led the vanguard of the Egyptian army at the Battle of Ain Jalut in 1260,[2] which marked the second substantial defeat of the Mongol army, and is considered a turning point in history.
*Quman, a noble Bulgar.<ref>Edited by Elena V. Boikova and Rostislav B. Rybakov, [https://books.google.com/books?id=vqxGWCXaMBUC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=Cumans+and+Kipchaks:+Between+Ethnonym+and+Toponym&source=bl&ots=tFQdIH3BW5&sig=XrgoFvO1hHgk86sXCqzQjIeJl0c&hl=en&sa=X&ei=TgjbU_jVN6jN7AaMuoD4DQ&ved=0CCgQ6AEwAQ#v=onepage&q=Cumans%20and%20Kipchaks%3A%20Between%20Ethnonym%20and%20Toponym&f=false Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th PIAC], p.48.</ref>
*Quman, a governor of Haleb (Allepo), Syria.<ref>[https://books.google.com/books?id=vqxGWCXaMBUC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=Cumans+and+Kipchaks:+Between+Ethnonym+and+Toponym&source=bl&ots=tFQdIH3BW5&sig=XrgoFvO1hHgk86sXCqzQjIeJl0c&hl=en&sa=X&ei=TgjbU_jVN6jN7AaMuoD4DQ&ved=0CCgQ6AEwAQ#v=onepage&q=Cumans%20and%20Kipchaks%3A%20Between%20Ethnonym%20and%20Toponym&f=false Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th PIAC], p.48.</ref>
*[[Qutuz]], Sultan of Egypt (Mamluke Empire).
*Seyhan, a Cuman chieftain and father of Queen [[Elizabeth the Cuman]]. Historians point out that a charter of her father-in-law, Béla IV refers to a [[Cumans|Cuman]] chieftain Seyhan as his kinsman, implying that Seyhan was Elizabeth's father. His domains lay near the Tisza.<ref name="books.google.com"/><ref name="Kristó, Gyula 1996 P.C">(Hungarian) Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). Az Árpád-ház uralkodói [Rulers of the House of Árpád]. I.P.C. Könyvek. ISBN 963-7930-97-3, p.268.</ref><ref name="Klaniczay, Gábor 2002 p.439">Klaniczay, Gábor (2002). Holy Rulers and Blessed Princes: Dynastic Cults in Medieval Central Europe. Cambridge University Press. ISBN 0-521-42018-0, p.439.</ref>
*[[Elizabeth the Cuman]], queen of Hungary in 1272-1277, during the minority of her son, King [[Ladislaus IV of Hungary]]. She was queen consort and wife of King [[Stephen V of Hungary]]. A struggle took place between her and the noble opposition, which led to her imprisonment; but supporters freed her in 1274.<ref>Július Bartl, [https://books.google.com/books?id=3orG2yZ9mBkC&printsec=frontcover&dq=Slovak+History:+Chronology+%26+Lexicon&hl=en&sa=X&ei=ZUrmU42QDfSS7Abw3oGYDg&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Slovak%20History%3A%20Chronology%20%26%20Lexicon&f=false Slovak History: Chronology & Lexicon], p.1290.</ref> Elizabeth was the daughter of Seyhan, a Cuman chieftain.<ref name="Kristó, Gyula 1996 P.C"/><ref name="Klaniczay, Gábor 2002 p.439"/>
*[[Ladislaus IV of Hungary]], "The Cuman", son of Elizabeth the Cuman and King [[Stephen V of Hungary]]. He was the King of Hungary.
*[[Mary of Hungary, Queen of Naples]], daughter of Elizabeth the Cuman and King Stephen V of Hungary. She also served as Regent in Provence in 1290-1294.
*[[Anna of Hungary (1260–1281)]], daughter of Elizabeth the Cuman and King Stephen V of Hungary.
*[[Elizabeth of Hungary, Queen of Serbia]] was one of the older children of King Stephen V of Hungary and his wife Queen [[Elizabeth the Cuman]]. She first married Zavis Vítkovci, Lord of Rosenberg, Skalitz and Falkenstein and secondly [[Stefan Uroš II Milutin of Serbia]].
*Andrew of Hungary (1268 – 1278), son of Elizabeth the Cuman and King Stephen V of Hungary. He was the Duke of [[Slavonia]].
*[[Elizabeth of Sicily, Queen of Hungary]] ([[Elizabeth of Sicily, Queen of Hungary#Trouble with the Cumans|Trouble with Cumans]]).
*[[Catherine of Hungary, Queen of Serbia]], second daughter of Elizabeth the Cuman and King Stephen V of Hungary. She became Queen of [[Serbia]].
*[[John Hunyadi]], his name is of Cuman origin and his ancestors had Cuman names.
*[[Michael IX Palaiologos]] (17 April 1277 – 12 October 1320), son of Anna of Hungary.
*Tsar [[Ivan Asen I]] of the Second Bulgarian Empire, established the Second Bulgarian Empire, with the help of his Cuman allies. First emperor of the new empire. The [[Asen dynasty]] is of Cuman origin, as well as the [[Terter dynasty]] (which [[Koten]] was part of) and the [[Shishman dynasty]].
*[[Boril of Bulgaria]] (Boril Kaliman), 1207–1218, Second Bulgarian Empire, descended from Cumans through the Asen dynasty of Bulgaria - of Cuman origin.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27">Bulgarian Folk Customs, Mercia MacDermott, pg 27</ref><ref name="ReferenceA">István Vásáry, ''Cumans and Tatars Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans 1185-1365'', Cambridge University Press, 2005</ref>
*Everyone from the [[Sratsimir dynasty]], a medieval Bulgarian dynasty that ruled the [[Tsardom of Tarnovo]], the [[Tsardom of Vidin]], the [[Principality of Valona and Kanina]], and the Despotate of Lovech. Paternally, they descended from the [[Asen dynasty]] (of Cuman origin), and maternally, they descended from the [[Shishman dynasty]] (of Cuman origin).
*Sratsimir, of the [[Sratsimir dynasty]].
*[[Patriarch Joseph II of Constantinople]], [[Ecumenical Patriarch of Constantinople|Patriarch of Constantinople 1416-1439]], [[Sratsimir dynasty]].
*[[Fruzhin]], a 15th-century Bulgarian noble who fought actively against the Ottoman conquest of the [[Second Bulgarian Empire]]. He was a son of one of Tsar Ivan Shishman.
*[[John Komnenos Asen]] (1332 – 1363), of the [[Sratsimir dynasty]].
*Alexander Komnenos Asen (1363 – 1372), of the [[Sratsimir dynasty]].
*Komnena (1372 – 1395), of the [[Sratsimir dynasty]].
*[[Helena of Bulgaria]] (1332 – 1356), of the [[Sratsimir dynasty]].
*Tsar [[Peter IV of Bulgaria]], 1186–1197, Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Ivan Asen II]] of the Second Bulgarian Empire, 1218–1241.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Ivan Stephen]] Shishman, of the Second Bulgarian Empire, son of Michael III Shishman.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Kaloyan]], Second Bulgarian Empire, defeated the crusaders with the help of his Cumans, captured Baldwin.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Kaliman I of Bulgaria]] (Kaliman Asen) of the Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Constantine Tikh of Bulgaria]], 1257–1277.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Michael Asen I of Bulgaria]], Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Michael Asen II of Bulgaria]], Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Michael Asen III of Bulgaria]], Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Michael Asen IV of Bulgaria]], Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Kaliman Asen II of Bulgaria]], Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Mitso Asen]] of the Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Ivan Asen III]] of the Second Bulgarian Empire <ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[George Terter I]] of the Second Bulgarian Empire, descended from the Cuman [[Terteroba]] clan.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/> Khan [[Köten]] was probably his relative or even direct ancestor.<ref name="Павлов 2005">{{cite book|last=Павлов|first=Пламен|title=Бунтари и авантюристи в средновековна България|trans_title=Rebels and Venturers in Medieval Bulgaria|publisher=LiterNet|location=Варна|year=2005|chapter="Авантюристът-скит" Алдимир и Теодор Светослав|trans_chapter=The "Scythian Venturer" Aldimir and Theodore Svetoslav|chapterurl=http://liternet.bg/publish13/p_pavlov/buntari/avantiuristyt.htm|language=Bulgarian|isbn=954-304-152-0}}</ref>
*Tsar [[George Terter II]] of the Second Bulgarian Empire, descended from the Cuman Terteroba clan.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*[[Aldimir]] (Bulgarian: Алдимир) or Eltimir. A member of the Terter dynasty and a younger brother of Tsar George I Terter, Aldimir was an influential local ruler as the despot of Kran. Khan [[Köten]] was probably his relative or even direct ancestor.<ref name="Павлов 2005"/> His name means "heated iron".<ref>Андреев, Йордан; Лазаров, Иван; Павлов, Пламен (1999). Кой кой е в средновековна България [Who is Who in Medieval Bulgaria] (in Bulgarian), p.9. Петър Берон. ISBN 978-954-402-047-7.</ref>
*[[Dobrotitsa]], a [[Bulgaria]]n noble, ruler of the ''[[de facto]]'' independent [[Principality of Karvuna]] and the [[Kaliakra]] fortress from 1354 to 1379–1386.<ref>The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, John V. A. Fine, John Van Antwerp Fine, University of Michigan Press, 1994, ISBN 0472082604, [https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC&pg=PA367&dq=dobrotica+was&hl=en&sa=X&ei=4qYNU5CUAaXRywOqmYD4Dw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false p. 367.]</ref><ref>Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365, István Vásáry, Cambridge University Press, 2005, [https://books.google.com/books?id=7DJWyg97IggC&pg=PA78&dq=dobrotica+was&hl=en&sa=X&ei=4qYNU5CUAaXRywOqmYD4Dw&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false p. 78.]</ref><ref>At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities, Laurențiu Rădvan, BRILL, 2010, ISBN 9004180109,[https://books.google.com/books?id=0xNYmFwyCdkC&pg=PA508&dq=dobrotitsa+was&hl=en&sa=X&ei=qKgNU-OgLOTmywOvyYHQBg&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false P. 508.]</ref> He is considered a Bulgarian<ref>Васил Н. Златарски,'' История на българската държава през средните векове'', Част I, II изд., Наука и изкуство, София 1970.</ref> noble kindred of the [[Terter]] dynasty (from the [[Cumans|Cuman]] [[Terteroba]] clan).<ref>Г. Бакалов, ''История на българите'', Том 1, 2003, с457</ref><ref>Петър Николов, ''Сквирските князе Половци-Рожиновски — клон на династията Тертер'', online, retrieved 03-24-2007</ref>
*[[Balik (ruler)|Balik]], [[Dobrotitsa]]'s brother and a noble of the [[Second Bulgarian Empire]]. He increased the autonomy of his province and became despot of the [[Principality of Karvuna]]. During the [[Byzantine civil war of 1341–1347]] he supported the regent [[Anna of Savoy]] against pretender [[John VI Kantakouzenos]]. Balik's death was in 1347, either due to an outbreak of the Black Death or being killed during a retaliation campaign led by [[Umur Beg]], on behalf of [[John V Palaiologos]], that destroyed Dobruja's seaports. He was succeeded by his brother, DObrotitsa.
*Tsar [[Michael III Shishman]] of the Second Bulgarian Empire.<ref name="Bulgarian Folk Customs pg 27"/><ref name="ReferenceA"/>
*Tsar [[Theodore Svetoslav]] of the Second Bulgarian Empire, son of George Terter I.
*Tsar [[Ivan Alexander]] of the Second Bulgarian Empire, descended of the Asen, Terter and Shishman dynasties. Was Tsar during the second golden age of Bulgaria (naphew of Michael Shishman).
*[[Ivan Shishman of Bulgaria]] (b. 1350/1351, ruled 1371–1395 in Tarnovo).
*[[Constantine II of Bulgaria|Constantine II]], 1396–1422, spent most of his life in exile. Most historians do not include him in the list of the Bulgarian monarchs.
*[[Ivan Sratsimir of Bulgaria]] (b. 1324/1325, ruled 1356–1397 [[Tsardom of Vidin|in Vidin]]).
*Belaur of Vidin, 1336 (Shishman dynasty).
*[[Constantine II of Bulgaria]] (b. early 1370s, ruled 1397–1422 in Vidin and in exile).
*[[Darman and Kudelin]] - Bulgarians of Cuman origin.
*[[Dorothea of Bulgaria|Queen Dorothea of Bosnia]].
*[[The Cuman Tsaritsa of Bulgaria]], Cuman noblewoman who subsequently married two Tsars Emperors of Bulgaria, Kaloyan of Bulgaria and Boril of Bulgaria.<ref>Greek sources of Bulgarian History, Vol. VII, Page 156, Sofia</ref>
*[[Shishman of Vidin]].
*[[Kalinikia]].{{cn|date = September 2016}}

== See also ==
* [[Cumans]]

== References ==
{{Reflist|3}}

[[Category:Cumans]]
[[Category:History of the Turkic peoples]]
[[Category:Nomadic groups in Eurasia]]
[[Category:Romania in the Early Middle Ages]]
[[Category:Moldova in the Early Middle Ages]]
[[Category:Islam in Hungary]]
[[Category:Late Byzantine-era tribes in the Balkans]]
[[Category:Medieval Ukraine]]
[[Category:Turkic tribes]]
[[Category:Lists of medieval people|Cuman]]

Kuman Türkleri

2017-05-25T14:06:10Z

95.96.224.186: Kumanlar sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİR [[Kumanlar]]

Peçenekler

2017-05-25T14:05:36Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Eski ülke bilgi kutusu |kendi_dilindeki_adı = |tam_adı = Peçenek Hanlığı |yaygın_adı = Peçenekler |statü = [..."

{{Eski ülke bilgi kutusu
|kendi_dilindeki_adı =
|tam_adı = Peçenek Hanlığı
|yaygın_adı = Peçenekler
|statü = [[Han (unvan)|Hanlık]]
|yönetim_biçimi = [[Han (unvan)|Hanlık]]
|kuruluş_yılı = 860
|yıkılış_yılı = 1091
|olay1 =
|olay_tarihi1 =
|olay2 =
|olay_tarihi2 =
|olay3 =
|olay_tarihi3 =
|olay4 =
|olay_tarihi4 =
|öncel1 = Hazar Devleti
|bayrak_öncel1 =
|resim_öncel1 =
|öncel2 =
|bayrak_öncel2 =
|öncel3 =
|bayrak_öncel3 =
|öncel4 =
|bayrak_öncel4 =
|öncel5 =
|bayrak_öncel5 =
|ardıl1 = Kumanlar
|bayrak_ardıl1 =
|resim_ardıl1 =
|ardıl2 =
|bayrak_ardıl2 =
|ardıl3 =
|bayrak_ardıl3 =
|ardıl4 =
|bayrak_ardıl4 =
|ardıl5 =
|bayrak_ardıl5 =

|bayrak =
|bayrak_altyazısı =
|bayrak_bağlantısı =
|bayrak_türü =

|arma =
|arma_altyazısı =
|arma_bağlantısı =
|sembol_türü =

|harita = Khazarfall1.png
|harita_altyazısı = 1015 yılında Avrupa, Peçenekler Mavi ile gösteriliyor.

|başkent =
|sürgündeki_başkent =
|latd = |latm = |latNS = |longd = |longm = |longEW =

|slogan =
|ulusal_marş =
|yaygın_diller = [[Peçenekçe]]
|din = [[Hıristiyanlık]], [[Tengricilik|Tengri dini]]
|para_birimi =

|yönetici1 =
|yönetici2 =
|yönetici3 =
|yönetici4 =
|yönetici_yılları1 =
|yönetici_yılları2 =
|yönetici_yılları3 =
|yönetici_yılları4 =
|yönetici_unvanı =
|vekil1 =
|vekil2 =
|vekil3 =
|vekil4 =
|vekil_yılları1 =
|vekil_yılları2 =
|vekil_yılları3 =
|vekil_yılları4 =
|vekil_unvanı =

|yasama_organı =
|meclis1 =
|meclis_türü1 =
|meclis2 =
|meclis_türü2 =

|istatistik_yılı1 =
|yüzölçümü1 =
|nüfus1 =
|istatistik_yılı2 =
|yüzölçümü2 =
|nüfus2 =
|istatistik_yılı3 =
|yüzölçümü3 =
|nüfus3 =
|istatistik_yılı4 =
|yüzölçümü4 =
|nüfus4 =
|istatistik_yılı5 =
|yüzölçümü5 =
|nüfus5 =
|günümüzdeki_durumu =
|dipnotlar =
}}
'''Peçenekler''' veya '''Beçenekler''', [[Göktürk Devleti]]'nin sona ermesinden sonra ana yurtları olan [[Orta Asya|Batı Sibirya]]'dan, [[Ural Dağları]] ve [[Yenisey Irmağı]] arası bölgeden, köklü şekilde yerleşip kendilerine yurt ettikleri Koban Bölgesine göç edip yerleşmişlerdir. Koban Bölgesini kendilerine merkez edip oradan [[Kafkaslar]]a, (Hazar ve Karadeniz arasındaki bölgeye) ve [[Doğu Avrupa]] Bölgelerine akınlar ve etkileri olmuştur.

Peçenekler, [[Orta Asya]]'dan [[Avrupa]]'ya göç ederek tarihte etkin olmuş; ama devlet kuramamış [[Türk halkları]]ndan birisidir. Daha sonra çoğunluğunun [[Hıristiyanlık|Hıristiyanlığ]]ı kabul ettiği ve [[Avrupa]] [[halk]]ları arasında eriyerek yok oldukları ileri sürülür.

[[Divânu Lügati't-Türk]]'te Peçenekler, Oğuz - Üçok Boylarından oldukları ifade edilir. Bizans devrinde Anadolu'ya göç etmelerinden dolayı <ref>Gumilev (eski Türkler)</ref> "''Rum yakınında oturan Türklerden bir bölük''"<ref>[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=be%C3%A7enek&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=icn TDK Divânu Lügati't-Türk Veri Tabanı]</ref> şeklinde tasvir edilerek Peçeneklerin [[Doğu Roma İmparatorluğu|Bizans]] ile yakınlığı dile getirilmiştir.

[[1071]] yılındaki [[Malazgirt Meydan Muharebesi]]nde [[Büyük Selçuklu Devleti]]ne karşı Bizansın tarafında yer almışlardır. Sonradan Büyük Selçuklu tarafına geçen Peçenekler, Büyük Selçukluların bu savaşı kazanmalarında önemli rol oynamışlardır.

== Kökeni ==
Peçenekler<ref name="atalay">Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 57.</ref>, [[Oğuz Kağan Destanı]]'na göre [[Oğuz Türkleri]]nin 24 boyundan biri ve [[Kaşgarlı Mahmud]]'a göre [[Divân-ı Lügati't-Türk]]'te yirmi iki Oğuz bölüğünden "''... Ondokuzuncusu; "'''بآجانآك''' Beçenek"lerdir. Belgeleri şudur : [[Dosya:Pecenek.svg|30px]]''"<ref name="atalay" /> şeklinde tanımladığı Oğuzların [[Üçoklar|Üçok]] kolundan bir [[Türk boyları|Türk boyudur]].

[[Göktürk]]lerin batı kanadını oluşturan Onoklardan meydana gelen Peçeneklerin, 6. yüzyılda [[Issık Göl|Issık]] ve [[Balkaş Gölü]] gölleri çevresinde oturduğu görülmektedir. 8. yüzyılda Oğuzların baskısıyla batıya göç ederek [[Seyhun]] nehri dolaylarına yerleştiler. Daha sonra hareketlerine devam ederek [[Aral Gölü]] ile [[Hazar Denizi]]'nin kuzey bölgesindeki topraklara yayıldılar.

''Peçenek Hanlığı'' ([[860]]-[[1091]]) [[Hudud ul-'alam min al-mashriq ila al-maghrib]] ([[Arapça]]: '''حدود العالم من المشرق الی المغرب''') tanınmamış bir yazar tarafından 982 yılında yazımı biten, daha sonra [[Gurlular]]ın hükümdarı ''Abu ul-Harith Muhammad ibn Ahmad''’a sunulan Arapça yazılmış bu kitapta Peçenekler ''Bachanāk-i Turk'' ve ''Turkān-i Bachanākī'' olarak adlandırılmıştır.<ref>[http://www.kroraina.com/hudud/hud_47.html Hudud al-'Alam, The Regions of the World] {{en}}</ref>

== Tarih ==
[[Dosya:Pecenek.svg|thumb|150px|sol|Peçenek [[Damga (işaret)|damga]]sı]]
[[Dosya:Pechenegs c.1030.svg|thumb|300px|sağ|1030 civarında Peçenekler]]
Peçenekler, 9. yüzyılın ikinci yarısında [[Don Nehri (Rusya)|Don]] ve [[Kuban Nehri|Kuban]] nehirleri arasındaki bölgeye geldiler. Bu hareketleri nedeniyle [[Macarlar]]ı batıya [[Orta Avrupa]]'ya sürdükleri gibi kendileri de Karadeniz'in kuzeyine egemen oldular. [[Kiev Knezliği|Ruslar]]la bölgenin hakimiyeti için yapılan Peçenek saldırıları 1036 yılında [[I. Yaroslav (Kiev Büyük Knezi)|I. Yaroslav]] tarafından durduruldu.

Peçenekler 1049'da diğer Oğuz boylarının baskısı sonucu Batı Karadeniz ve Balkanlara geldiler. Karadeniz'in kuzeyi ve Balkanlarda 11. yüzyılın sonlarına kadar önemli bir güç oldular. 1048 yılında Tunayı geçerek Bizansa akına başladılar. 1050 yılında Edirneyi kuşatan Peçenekler, 1053 yılında Bizans’ı ağır yenilgiye uğratmışlardır. 1090 yılında Büyük Çekmeceye kadar geldiler. Bu dönemde Bizanslılar batıda Peçenek Türkleri, Anadolu’dan Selçuklu Türkleri, İzmir ve civarında [[Çaka Bey]] ile uğraşıyordu.

Peçenekler bu sırada İstanbul’u almak isteyen Çaka Bey ile anlaştılar. Buna göre Peçenekler karadan, Çaka Bey denizden İstanbul'u kuşatacaktı. [[Bizans İmparatorluğu]] bu tehlikeden kendini başka bir Türk kavmi olan [[Kıpçaklar]]ın yardımıyla kurtuldu. Oğuzlardan sonra Balkanlara gelmiş olan Kıpçaklarla anlaşan Bizans yöneticileri, Meriç kıyısında göçebe iki gücü birbirine kapıştırdılar. Sonuçta Peçenekler Lebounion Savaşı'nda ağır yenilgi aldılar. (28 Nisan 1091)<ref>http://www.tarihportali.org/ilk-turk-devletleri-arastirmalar/12427-pecenek-kipcak-lebounion-meydan-savasi.html Peçenek-Kıpçak (Lebounion) Meydan Savaşı</ref>. Bu olaydan sonra Peçeneklerin bir kısmı Macaristan’a çekilerek Macarlara karıştılar. Bir kısmı da Vardar nehri boylarına yerleştiler ve Slavlaştılar. Bir kısmı da Bizanslılar tarafından alınarak Kıpçaklarla birlikte Anadolu’ya Selçuklular’a tampon maksatlı yerleştirildiler. Fakat [[1071]] [[Malazgirt Savaşı]] Bizans ordusunun önemli bir kısmını oluşturan Oğuz-Peçenek-Kıpçak Türkleri saf değiştirdiler.

Peçenekler Karadeniz'in kuzeyinden bügünkü [[Macaristan]] topraklarına gelmişlerdir. Peçenekler, atlı göçebe yaşam tarzı sürdürmüşler; fakat bulundukları coğrafyada siyasi bir teşekkül oluşturamamışlardır. 130 yıl kadar [[Balkan]]larda varlıklarını sürdürmüşler ve daha sonra bir kısmı [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] hakimiyetine girmiş, bir kısmı ise varlıklarını Balkanlar'da devam ettirmişlerdir. Bizans saflarındaki Peçenekler Malazgirt Savaşı'nda Selçuklu tarafına geçmişler ve savaşın Selçuklular tarafından kazanılmasında önemli rol oynamışlardır.

[[Dosya:MadridSkylitzesFol173ra.jpg|thumb|300px|sağ|Peçeneklerin [[I. Svyatoslav (Kiev Büyük Knezi)|I. Svyatoslav]]’ın “skyth”lerine saldırışı ([[Yannis Skilitzes]]’in eserinden)]]

== Anadolu'da Peçenekler ==
Günümüzde hala İç Anadolu'nun çeşitli yerlerinde birçoğu [[Türkiye Türkmenleri|Türkmen]] geleneğini sürdüren Peçeneklerin yaşadığı bilinmektedir. Eskişehir, Ankara, Aksaray arasında bazı köy ve yer adları da bu görüşü desteklemektedir. (Ankara'nın [[Peçenek, Altındağ|Altındağ]], [[Peçenek, Kazan|Kazan]], [[Peçenek, Çamlıdere|Çamlıdere]] ve [[Peçenek, Sincan|Sincan]] ilçelerine bağlı Peçenek adında köyler vardır. Eskişehir'in Han ilçesinde Beçene köyü bulunmaktadır. [[Şereflikoçhisar]] ve bugün kısmen [[Aksaray]] İl sınırları içerisinde arada kalan bir kısım Kırsal Bölgesine ciddi sayıda Peçenekler yerleşmesi olmuş Bizans döneminde, burada Peçenek Çayırı ve bu Çayır boyu bulunan Köylere eskiden bugüne Peçenek Köyleri denilmekte, Ayrıca Şırnak'ın İdil ilçesine bağlı [[Peçenek, İdil|Peçenek]] adlı bir köy daha vardır.) Bunlarla birlikte Gümüşhane ve Bayburt yöresinde de var oldukları bilinmektedir.

[[Aliuşağı, Şereflikoçhisar]] köyü halkının da Peçenek olduğu iddia edilir. 11. yüzyılda Bizans İmparatorluğu tarafından diğer Türk Devletlerine karşı tampon bölge oluşturulmak için İç Anadolu'da [[Tuz Gölü]]'nün doğusuna Aliuşağı'na ve bölge köylere yerleştirilen Peçenekler, burada Müslümanlığı kabul etmişlerdir. İlk ismi Uşak-ı Aliyyiyey-i Peçenek olan Aliuşağı köyü, günümüzdeki Aliuşağı köyünün kuzeyinde Peçenek Çayırının güneyinde bulunuyordu. Köyün ismi [[Osmanlı İmparatorluğu]] döneminde Aliuşağı oldu.

Trabzon'un Çaykara ilçesine bağlı Maraşlı (eski adıyla Nefs-i Paçan) köyüne ilk yerleşenlerin Peçenek Türkleri olduğu düşünülmektedir.
[[Kahramanmaraş]]'ın [[Afşin]] ilçesindeki [[Tarlacık, Afşin|Berçenek (Tarlacık)]] ismindeki köyün Peçeneklerden kalma olduğu rivayet edilir.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Berendiler]]
* [[Türk Boylarının Tamgaları]]
* [[Peçenekçe]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

== Dış bağlantılar ==
* Prof.Dr. Saadettin Gömeç, Türk Tarihinde Peçenekler [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/26/1803/19055.pdf]
* Dr. Akdes Kurat , Peçeneklere Dair Araştırmalar [http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuturkiyat/article/view/1023000864/pdf]
* Prof.Dr. Ahmet Taşağıl, Peçenekler [https://ahmettasagil.files.wordpress.com/2010/10/pecenekler.pdf]
* [[İlk Vakayiname]] [http://www.imwerden.de/pdf/povest_vremennyx_let.pdf ''The Primary Chronicle'']
{{Oğuz Boyları}}

[[Kategori:Peçenekler| ]]

Ulahlar

2017-05-25T14:03:15Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Ulahlar |resim = |nüfus = |diller = Bilinen Dil(ler): |dinler = }} '''Vlahlar'''<ref>{{Web kaynağı | başlık = Belleklerimizdeki güze..."

{{Etnik grup bilgi kutusu
|grup = Ulahlar
|resim =
|nüfus =
|diller =
Bilinen Dil(ler):
|dinler =
}}
'''Vlahlar'''<ref>{{Web kaynağı | başlık = Belleklerimizdeki güzellikler artık kayıt altında | url = http://www.lozanmubadilleri.com/calismalarimiz/projelerimiz/mubadele-turkuleri-h105.html | yayıncı = ozanmubadilleri.com | erişimtarihi = 29 Kasım 2014 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160323000619/http://www.lozanmubadilleri.com/calismalarimiz/projelerimiz/mubadele-turkuleri-h105.html | arşivtarihi = 23 Mart 2016}}</ref> veya '''Ulahlar''', [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]]'da ve [[Romanya]]'da yaşayan bir etnik grup.

== Göçebelikleri ==
Geleneksel uğraşları çobanlık olan ve daha iyi otlak arayışları sonucunda [[Balkanlar]] ve Doğu Avrupa'ya ulaşan Ulahlar'a, bugün kıtanın kuzeyindeki [[Polonya]]'da bile rastlamak mümkün. Kır hayatına olan bağlılıkları sayesinde Balkanlar'da yüzyıllar boyunca süren etnik çatışmalardan çoğu zaman uzak kalan Ulahlar, bulundukları her yerde çoğunluk nüfusu ile barış içinde bir arada yaşıyor.

== Kökenleri ==
Ulahlar'ın kökeninin, kullandıkları dil açısından benzerlik gösterdikleri [[Rumenler]]le aynı olduğu söylenmektedir. Yunanlar ise Yunanca konuştuklarını ve Yunan olduklarını iddia etmektedirler.{{fact}} Topluluğun kökeni Balkanlar'daki Romalıların ve Romalılaştırılmış kolonilerin soyundan gelmektedir. Rumen kültürü [[Slavlar]]'ın etkisi altında kalırken, Tuna'nın güneyinde ortaya çıkan Ulah kültüründe [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] ve [[Yunan]] izleri görüldüğü idia edilmektedir. Tarihçiler bu toplulukları [[Makedon Rumenleri]] olarak adlandırırken, onlar [[Arumenler]]'i kullanmayı tercih ediyorlar.

== Dilleri ==
[[Arumence]] dilidir. Bu dil hakkında dilbilimcilerin ortak görüşü, Ulah ve Rumen dillerinin aynı [[Latince]] temelli dilden türediği yönünde. Bu dilden türeyen bir diğer dil olan Dalmaçya dili 1898'den beri kullanılmazken [[İstro Rumence]] [[Hırvatistan]]'da hâlâ birkaç bin kişi tarafından konuşuluyor. [[Karadağ]]'da bulunan Durmitor Dağı gibi toponimler de Tuna çevresinde ve dağlık bölgelerde [[Latince]] konuşan toplulukların yaşadığını doğruluyor.

== Etimoloji ==
Got dilinden gelen ve orijinal anlamı "yabancı" olan "Ulah" kelimesi daha sonraları "Latin lehçelerini konuşan" anlamında kullanılmaya başlandı. [[Alman]] kabileleri, günümüzün [[Galler]] halkını oluşturan Romalıları o dönemlerde "Galli" diye adlandırırken, Güney Belçika'daki Romalılar'a Valonlar denmekteydi. [[İtalya]]'nın [[Macar dili]] ndeki karşılığı bugün bile "Ulahlar'ın Ülkesi" anlamına gelen "[[Olaszország]]".

== Hayat tarzları ==
Ulahlar yani Karakaçanîler" Kara "ve" kaçan ", Türkçe terkipten oluşur. Kara hem "siyah" hem de "kara gözlü"deki anlamıyla "güzel" demektir. “kaçan” rumeli türkçesinde çok koşan anlamındadır{{fact}}. . Karakaçanlar kendileri aralarında bazen birbirlerine "Ulah" demektedirler{{fact}}. kendini arama. Bu tarz çağrılmaları Yunanistanda geneldir. "Valhs" yani Ulahların “Wallachs” [[Valeh]]lerle arasında alaka yoktur{{fact}}. Karakaçanlar yörükler gibi koyun güzerlerdir. Karakaçanlar için göçebe koyunculuk tipik temsil araçlarıdır. Doğa ve doğallık ve mera onlara özgüdür. Mera-gerekçesiyle farklı yerlere - yaz aylarında dağların yüksek yerlerine yani yaylalara ve kışın olduğunda da alçak ve sıcak yerlere göçerler. Koyun ve atların hayatlarında büyük önemi vardır, Karakachanların. Göçebe ailesidirler{{fact}}.

Koyun, gibi bir hayvanın yaşam koşulları, gıda ve güçlü sürü içgüdüsü geliştirdikleri için halk iddiasız, varlık süt, et, yün, gıda, giyim, ev eşyası ihtiyaçlarını temin olduğunu gizlenemez ve için yeri doldurulamaz bir kaynak olmuştu. Atlar onlar için çok önemli bir ulaşım vasıtası olmuştur. Karakachan koyunu, atı ve köpeği göçebeliğe uygun yaşayan bir yol olmuştur.

Hangi Karakaçanlardan olunursa olunsun hayatlarında en önemli katkı onların göçlerinde kendilerine korunaklı bir çadır olmasıdır{{fact}}. Buna Türkler gibi "chatura" derler{{fact}}. Chatura basit bir ahşap kabuk ve üzerinde keçi yününden özel dokunmuş eğimli gergin bir çadır olmuştur. Buna "tenda" denir. [http://www.karakachani.com/en/istoriqezikkultura.php]



== Bulgar - Ulah Devleti ==
[[Bizans İmparatorluğu]] bünyesinde pek çok Ulah eyaleti bulunmakla birlikte bunlardan çok azı güçlü devletler kurabildi. [[Assan hanedanı]] döneminde (1185-1258) ikinci [[Bulgar]] İmparatorluğu ya da [[Bulgar-Ulah devleti]]nin kurulması Ulahlar'ın en büyük başarısı olmuşdur. [[Eflak]]'ın diğer adı olan [[Ulahya]] ismi de Ulahların Ülkesi anlamına gelmektedir. Türkiye'de de çok az sayıda [[karacaovalılar]] olarak anılan müslüman bir ulah topluluğu yaşamaktadır.

== Yaşadıkları Yerler ==
Yunanistan,eski Yugoslavya, Arnavutluk, Bulgaristan ve Türkiye

== Nüfus ==
Ulahlar: [[Yunanistan]]'da 209'000, [[Bulgaristan]]'da 10'556, [[Makedonya]]'da 9'695, [[Türkiye]]'de: 500 Toplam Nüfus yaklaşık: 229'751 kişidir.

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
* [http://www.makedonarman-council.org/ Council of Makedon Arman's (aromanians/vlachs)]
* [http://www.roa-rup.wikipedia.org/wiki/ Wikipedia on MakedonArman language]
* [http://www.yeni.org/ Youth of Europe]
* [http://www.fuen.org/ National Minorities of Europe]
* [http://www.eblul.org/ Lesser Speak Languages in Europe]
* [http://www.eurominority.org/ Minorities of Europe]
* Listen to radio in Aromanian at the Romanian government supported [http://www.rri.ro/ Radio Romania International - the Aromanian section]
* [http://www.farsarotul.org/nl27_1.htm Aromanians in Greece: Minority or Vlach-speaking Greeks?]
* {{ro}} [http://www.CTArm.org Consiliul A Tinirlor Armanj, webpage about Youth Aromanians and their projects]
* {{en}} [http://www.scd-lunjina.org/ Aromanian association in Serbia]

# http://translate.google.com/translate?prev=hp&hl=tr&js=y&u=http%3A%2F%2Fwww.karakachani.com%2Fen%2Fistoriqezikkultura.php&sl=en&tl=tr&history_state0=
# http://translate.google.com.tr/translate?hl=tr&sl=en&u=http://www.faqs.org/minorities/Eastern-Europe/Vlachs.html&ei=A4SrSvfsF8uLsAaRzfTdBw&sa=X&oi=translate&resnum=8&ct=result&prev=/search%3Fq%3Dkarakachani%2Blanguage%26hl%3Dtr%26safe%3Doff%26client%3Dfirefox-a%26rls%3Dorg.mozilla:tr:official%26hs%3Dm5Q
# http://www.milisoft.ro/MainPage.php?iditem=296d308fb77e70a73aec14d2d1d28ecc5ea4c25b (etimoloji)


[[Kategori:Yunanistan'daki etnik gruplar]]
[[Kategori:Makedonya'daki etnik gruplar]]
[[Kategori:Rumenler]]
[[Kategori:Eflak]]

Türkleştirme

2017-05-24T18:56:06Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Çoklu sorun| {{Özgün araştırma}} {{taraflı|Haziran 2014‎}} }} '''Türkleştirme''', Türk olmayan bazı kimselerin ya da toplulukların kültürel değişim (asimilasyon..."

{{Çoklu sorun|
{{Özgün araştırma}}
{{taraflı|Haziran 2014‎}}
}}
'''Türkleştirme''', Türk olmayan bazı kimselerin ya da toplulukların kültürel değişim ([[asimilasyon]]) süreci için kullanılmış bir terimdir. Farklı etnik kökenlerden [[Orta Asya]], [[Kafkasya]], [[İran]], [[Anadolu]], [[Orta Doğu]] ve [[Balkanlar]] ile bağlantılı halklarda kullanılabilir. Örneğin: [[Moğollar]], [[Arnavutlar]], [[Araplar]], [[Hemşinliler|Ermeniler]], [[Asuriler]], [[Müslüman Yunanlar|Yunanlar]], [[Yahudiler]], [[Romanlar]] ve çeşitli [[Slavlar|Slav halkları]] ([[Boşnaklar]] ve [[Pomaklar]] gibi), [[Kürtler]] ([[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmançlar|Kırmanc]] ve [[Kurmanci|Kurmanc]] gibi ), [[Azeriler]], [[Farslar|Farisler]], [[Lazlar]].

'''Türkleştirme;''' çoğunluk veya erk sahibinin baskısıyla, farklılık gösteren grupların, bunların kültür birikimleri ve kimliklerinin, baskın yapı içinde eriyerek yok olması.<ref>[[Asimilasyon]]</ref>

== Türklerin Anadolu'da Görünmesi ==
Anadolu eski zamanlarda çok sayıda halka ev sahipliği yapmıştır. Helenizasyon, Romanizasyon tarafından kuvvetlendirilerek, derece derece özellikle şehirlerde ve batı ve güney Anadolu kıyılarında pek çok insanın kendi dilini terkederek Yunan dilini tercih etmesine neden oldu. Yine de kuzey ve doğuda, özellikle kırsal alanlarda doğal-yerli dillerin çoğu yaşamayı sürdürdü. Yine 11. yy. da, Türkler ilk görünürken ; "Yunan kültürü halk kitlesiyle ilgililikten uzak idi ve böyle kapsamaktan çok küçük idi."<ref name="Langer and Blake 1932: 481">(Langer and Blake 1932: 481)</ref> Özellikle sınırlar boyunca, Bizans'ın hristiyan heretik inançları için yerel insanlara baskı uygulaması, bu alanlarda yunan kültürüne sempatinin azlığının neden oluşudur.Doğu Roma otoriteleri rutin davranarak , geniş ölçüde toplumun tekbiçim din ve yunan kültürünü empozeyle transferine çaba harcamıştır.{{fact}} Onlar özellikle asimilasyona şiddet olan geniş Ermeni toplumuydu. Sonu, 11. yy.'da, Ermeni asillerin yerlerindne alındı ve batı Anadolu boyunca yeniden yerleştirildi. Yeniden yerleştirmenin istenmeyen sonucu, doğu sınırları boyunca yerel askeri liderlerin kaybı ve Doğu Roma'nın buradaki Ermeni kalelerini tahribi, Türk fetih akınları için yol açıyordu.<ref>Charanis, Peter. 1961. "The Transfer of Population as a Policy in the Byzantine Empire." Comparative Studies in Society and History 3:140-154.</ref> 11. yy.'da başadı, yerel nüfusun bazıları fetih sırasındaki savaşlarda ölürken, kalanlar fetihle gelenlerle karıştılar ya da cemaat halinde kendi din ve kültürlerini sürdürdükleri bilinmektedir.(Burada Selçuklularca Azerbaycan -Atropatane-ın Türkleştirilmesi ayrı bir maddedir. Nüfusu azalan alanlarda,Türk göçebeler, kitleler halinde ilerlediler.

== Türkleştirme'de Tasavvuf'un Rolü; Horasan Erenleri ==
11. yy'da Anadolu Türk egemenliğine girmişti; ancak nüfusun sadece 5'te 1'i Türk'tü ve bu Türklerin de çoğunluğu [[Tengrici]] ve [[Budist]] inançlarını sürdürmekte olup{{fact}} kimi Müslüman gruplara da rastlanmaktaydı.{{fact}}<ref>Osmanlılardan Önce Anadolu, Claude Cohen: 2008</ref>
Sayılarının 90.000'e ulaştığı ve [[Horasan (İran)|Horasan Bölgesi]]'nden oradaki Sufilerin yönlendirmesiyle geldiklerine inanılan [[Abdal]]ların gelişinden önce Anadolu'nun askeri olarak fetihi, [[Kutalmışoğlu Süleyman Şah|Kutalmışoğlu Süleyman]] komutasında gelişen ve [[Danişmend Gazi]], [[Artuk Bey]], ''Ebulkasım Saltuk Bey'' gibi [[Seyyid]]ler komutasındaki Türk-Akıncı Beyleri tarafından gerçekleştirildi. Bu devirde Anadolu'ya yönelen [[Haçlılar|Haçlı]] ve [[Bizanslılar|Bizans]] Saldırıları ile [[Büyük Selçuklular|Büyük (İran) Selçuklular]] ile ve Süleyman Şah hanedanı ile [[Danişmendliler Beyliği|Danişmendliler]] arası güç savaşı, Anadolu'da kalıcı bir Türk egemenliği için bağımlı olaylar dizisini yarattı. Devrin Devlet adamlarının siyasetname türevi yazıtlarından anlaşıldığı üzere, Anadolu'da Türk Devlet egemenliği için öncelikle İslamlaştırma, Türk-Rum v.d. ayrımını hem dinen ikilileştirme hem de resmi dilin [[Farsça]] olarak tayiniyle çözümlenmeye çalışıldı. Fakat bu durum [[Moğol istilası]] ile sekteye uğradı ve Doğu'dan gelen Türkmen göçleriyle beraber, [[Orta Asya]] Türk-İslam tasavvufi düşüncesi Başta [[Hacı Bektaşi Veli]] olmak üzere Anadolu'da Horasan Erenleri (Alperen) aracılığıyla tecelli edecekti.

Genel kanıya göre, Anadolu Hristiyanlarının, hem tasavvufi İslam'ın hoşgörüsü ve özellikle [[Alevilik|Alevi İslam]]'daki 12'ci , 3, 5, [[Yedi Ulu Ozan|7 Ulular]] anlayışının, büyük ihtimalle benzerlik nedeniyle mevcut dini anlayışın yerine geçmesini kolaylaştırması, öte yandan tasavvufi önderlerin (Bakınız; Hacı Bektaş-i Veli , [[Mevlana]], [[Sarı Saltuk]], [[Ahi Evren]], Abdal Musa v.d.) din farkı gözetmeden tüm insanları dergahlarında toplayabilemeleri bu süreci hızlandırdı. Öte yandan heterodoks İslam anlayışında ibadet dilinin [[Türkçe]] oluşunun da Türkleşme sürecini tamamladığını ve özellikle Helenik baskıdan kaçan yerel [[Anadolu halkları]]nın Türklükte kimliklerini buldukları tahmin edilmektedir.

== Türkleştirme ve Dersim isyanı ==
Cumhuriyet döneminde [[Dersim]] [[Kürtler|Kürt'lerinin]]( [[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmanç|Kırmanc]]) Türkleştirilme tarihi ;
1930'ların başında [[Atatürk]]'ün emriyle kurulan Türk Tarih Kurumu çevresinde hazırlanan Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi’nde özetle, "Türkiye’de yasayan herkes Türk'tür" gibi kanıtlar üretildi. Bu Türkleştirme sürecinde, 2510 sayılı 13 Haziran 1934 tarihli İskân Kanunu ile "Türk olmayan vatandaşların, Türklüğün yoğun olduğu yerlere iskânı" mümkün hale getirildi.<ref>Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi</ref><ref>13 Haziran 1934 İskân Kanunu</ref>

<sup>Tunceli Kanunu</sup>
25 Aralık 1935 tarihinde, 2884 sayılı Tunceli Vilayeti'nin İdaresi Hakkında Kanun çıkarıldı ve 4 Ocak 1936 tarihinde Dersim Vilayeti'nin adı Tunceli Vilayeti oldu.
Yasanın uygulanmaya başlamasıyla 1937 başlarında yeni olaylar çıktı.
Bölgede güvenlik sağlanamadı ve hükûmet otoritesi kurulamadı.<ref>Tunceli Kanunu</ref>

<sup>Dördüncü Umumi Müfettişlik</sup>
Dinî ve etnik azınlıkların Türkleştirilmesi sürecinde otoriteyi sağlamlaştırmak amacıyla TBMM 1164 sayılı ve 25 Haziran 1927 tarihli kanunu çıkardı. Bu kanuna göre kurulan umumi müfettişliklerin geniş yönetsel, askerî ve yargısal yetkileri vardı. 1 Ocak 1928 tarihinde Diyarbakır, Elâzığ, Urfa, Bitlis, Van, Hakkâri, Siirt ve Mardin illerini kapsayan ve merkezi Diyarbakır'da bulunan Birinci Umumi Müfettişlik kuruldu. Ve Trakya'da yaşanan pogromlardan önce 19 Şubat 1934 tarihinde, Kırklareli, Edirne, Tekirdağ ve Çanakkale illerini kapsayan ve merkezi Edirne'de bulunan İkinci Umumi Müfettişlik kuruldu 25 Ağustos 1935 tarihinde Ağrı, Kars, Artvin, Rize, Trabzon, Gümüşhane, Erzincan ve Erzurum illerini kapsayan ve merkezi Erzurum'da bulunan Üçüncü Umumi Müfettişlik kuruldu. 6 Haziran 1936 tarihinde tarihî Dersim Bölgesi (Tunceli, Elazığ ve Bingöl) ni kapsayan ve merkezi Elazığ'da bulunan Dördüncü Umumi Müffetişlik kuruldu ve Umumi müfettişliğe Korgeneral [[Abdullah Alpdoğan]] atandı
1936 yılında açılan dördüncü umumi müfettişliğin başına getirilen Korgeneral Abdullah Alpdoğan, mahkeme kararlarını imzalamaya, düzeni ve güvenliği sağlamak açısından gerekli gördüğü durumlarda ilde yaşayan kişileri ve aileleri, il sınırları içinde bir yerden bir başka yere göndermeye ve il sınırları içinde oturmalarını yasaklamaya da yetkiliydi. [[Mustafa Kemal Atatürk]], 1 Kasım 1936 tarihinde yaptığı TBMM konuşmasında Dersim'deki ağalık düzeni sorununu Türkiye'nin en önemli iç sorunu olarak tanımladı.

== Günümüzde Türkleştirme Politikaları ==
Günümüzde bu Türkleştirme politikaları halen devam etmektedir.<ref>Prof.Dr. Yusuf Halaçoğlu, Aleviler, ‘Öz be öz Türkmen</ref>
<ref>http://www.semskiasireti.com/?Syf=18&Hbr=444622&/LOLAN-A%C5%9E%C4%B0RET%C4%B0</ref><ref>Tunceli Türkmen Şehridir! Kürt veya Zaza Değil!,Dr yusuf halaçoğlu</ref><ref>Zaza alevi-Kürt alevi yoktur</ref>

== Kart-Kurt-Kürt ==
Kürtlerin dağda yaşayan Türk olduğu aslında yaşadıkları coğrafya gerekçesiyle karda yürürken çıkardıkları ayak seslerinden dolayı kendilerine kart-kurt-kürt dendiğini öne süren asılsız bir iddia.
“KÜRT:
Dağların yüksek kısımlarında, tepelerde yaz ve kış aylarında erimeyen karlar vardır. Bu karların üzeri, güneş açınca hafif eriyerek buzlaşır, camsı parlak ve sert bir tabaka ile kaplanır. Üst kısmı sert, altı yumuşak kardır.
Bu karın üzerinde yürüyünce, ayağın bastığı yer içeriye çöker ve Kart-Kürt diye bir ses çıkarır. İşte bu sese izafeten sıkışmış kara-yatkın kara Kürt kar veya Kürtün denmektedir.
Bu gün hâlâ Anadolunun birçok yerinde ve Azerbaycanda fırtına ve rüzgârın sürükleyip getirdiği ve çukur yerlere doldurduğu sıkışmış kara Kurtuk-Kürtük veya Kürtün denmektedir.
Yüksek yaylalarda ve karlı bölgelerde yaşıyan TÜRK’lere Kürdak’lar denmiştir.” <ref>http://arsiv.taraf.com.tr/yazilar/murat-belge/kart-kurt-teorisinin-tarihcesi/7377/</ref>

== Orta Asya'da Türkleşme ==
[[Çağatay Hanlığı]] döneminde yerleşik yaşama geçen [[Moğollar]] arasında [[İslam]]'a ve [[Türk dilleri|Türkçe]]'ye kayış yaşandı. Bu, imparatorluk içinde etnik ve kültürel açıdan ciddi bölünmelere neden oldu. [[Çağatay Han]] döneminde İslam'ın önüne geçilmeye çalışıldıysa da zamanla bölgedeki çoğunluğu oluşturan Müslümanlara karşı ılımlı bir siyaset izlenmeye başlanmıştır. Moğol hanların ciddi İslamlaşma süreciyse [[Alaaddin Tarmaşirin]]'in İslam'ı kabul etmesinden sonra yaşanmıştır. Bu dönemde Batı Çağatay Hanlığı'ndaki [[Maveraünnehir]]'de yerleşik bir yaşam sürdüren halk Moğol kimliğinden bağımsız olarak kendilerini Çağataylılar olarak adlandırmaya başlamışlardır.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Devşirme]]
* [[Yeniçeri]]
* [[Türklerin genetik tarihi]]
* [[Türkiye demografisi]]
* [[Türkiye tarihi]]
* [[Türk milliyetçiliği]]
* [[Türkçülük]]
* [[Türkiye'de hayvan isimlerinin değiştirilmesi]]
* [[Vatandaş Türkçe konuş!]]
* [[Diyarbakır Cezaevi]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Türk milliyetçiliği]]
[[Kategori:Kültürel asimilasyon]]

Türkleşmiş Moğollar

2017-05-24T18:47:45Z

95.96.224.186:

'''"Türk-Moğol"''', [[Orta Çağ]]da [[Orta Asya|Orta]] ve Batı Asya'da yaşamış olan çoğunlukla [[Türk dilleri ailesi|Türk dilleri]] ve [[Moğolca]] konuşan toplulukları için kullanılan terim.<ref>Lane, George. ''Daily Life in the Mongol Empire''. Greenwood Press, 2006. [http://books.google.com/books?id=H103FlBPxfUC&pg=PA1&dq=Turco-Mongol%2BGenghis&sig=cAN2Jk8WC8ZD-705O1H9csiZS_Y]</ref><ref>Holland, David. ''The Encyclopedia Americana''. Grolier Academic Reference, 1989. [http://books.google.com/books?id=ut8ZAAAAMAAJ&q=Turko-Mongol&dq=Turko-Mongol&pgis=1]</ref>

David Morgan, "Türk-Moğol" teriminin örnekleri olarak 12. yüzyılda Doğu Moğolistan'da [[Moğollar]] gibi yaşamış [[Tatarlar]], merkezdeki [[Keraitler]], kuzeydeki [[Merkitler]], batıdaki [[Naymanlar]] gibi kabilelerin önemli oduğu ve [[Kongiratlar]] (''[[:en:Onggirat|Onggirat]]''), [[Öngütler]] ve diğerler için de uygulanması gerektiğini savunmaktdır.<ref>[http://books.google.com/books?id=AZdK54YuEPsC&pg=PA50&dq=Turko-Mongol%2Bintermarried&sig=X-Yw-36c3iiJ9wVMf2WVfKy2QHA Morgan, David. ''The Mongols''. Blackwell Publishing, 1990, p. 50]</ref>

==Kaynakça==
{{kaynakça}}

{{etnik grup-taslak}}

[[Kategori:Orta Asya]]
[[Kategori:Türk halkları]]
[[Kategori:Moğollar]]
[[Kategori:Asya'daki etnik gruplar]] <br>

<br>

{{Çoklu sorun|
{{Özgün araştırma}}
{{taraflı|Haziran 2014‎}}
}}
'''Türkleştirme''', Türk olmayan bazı kimselerin ya da toplulukların kültürel değişim ([[asimilasyon]]) süreci için kullanılmış bir terimdir. Farklı etnik kökenlerden [[Orta Asya]], [[Kafkasya]], [[İran]], [[Anadolu]], [[Orta Doğu]] ve [[Balkanlar]] ile bağlantılı halklarda kullanılabilir. Örneğin: [[Moğollar]], [[Arnavutlar]], [[Araplar]], [[Hemşinliler|Ermeniler]], [[Asuriler]], [[Müslüman Yunanlar|Yunanlar]], [[Yahudiler]], [[Romanlar]] ve çeşitli [[Slavlar|Slav halkları]] ([[Boşnaklar]] ve [[Pomaklar]] gibi), [[Kürtler]] ([[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmançlar|Kırmanc]] ve [[Kurmanci|Kurmanc]] gibi ), [[Azeriler]], [[Farslar|Farisler]], [[Lazlar]].

'''Türkleştirme;''' çoğunluk veya erk sahibinin baskısıyla, farklılık gösteren grupların, bunların kültür birikimleri ve kimliklerinin, baskın yapı içinde eriyerek yok olması.<ref>[[Asimilasyon]]</ref>

== Türklerin Anadolu'da Görünmesi ==
Anadolu eski zamanlarda çok sayıda halka ev sahipliği yapmıştır. Helenizasyon, Romanizasyon tarafından kuvvetlendirilerek, derece derece özellikle şehirlerde ve batı ve güney Anadolu kıyılarında pek çok insanın kendi dilini terkederek Yunan dilini tercih etmesine neden oldu. Yine de kuzey ve doğuda, özellikle kırsal alanlarda doğal-yerli dillerin çoğu yaşamayı sürdürdü. Yine 11. yy. da, Türkler ilk görünürken ; "Yunan kültürü halk kitlesiyle ilgililikten uzak idi ve böyle kapsamaktan çok küçük idi."<ref name="Langer and Blake 1932: 481">(Langer and Blake 1932: 481)</ref> Özellikle sınırlar boyunca, Bizans'ın hristiyan heretik inançları için yerel insanlara baskı uygulaması, bu alanlarda yunan kültürüne sempatinin azlığının neden oluşudur.Doğu Roma otoriteleri rutin davranarak , geniş ölçüde toplumun tekbiçim din ve yunan kültürünü empozeyle transferine çaba harcamıştır.{{fact}} Onlar özellikle asimilasyona şiddet olan geniş Ermeni toplumuydu. Sonu, 11. yy.'da, Ermeni asillerin yerlerindne alındı ve batı Anadolu boyunca yeniden yerleştirildi. Yeniden yerleştirmenin istenmeyen sonucu, doğu sınırları boyunca yerel askeri liderlerin kaybı ve Doğu Roma'nın buradaki Ermeni kalelerini tahribi, Türk fetih akınları için yol açıyordu.<ref>Charanis, Peter. 1961. "The Transfer of Population as a Policy in the Byzantine Empire." Comparative Studies in Society and History 3:140-154.</ref> 11. yy.'da başadı, yerel nüfusun bazıları fetih sırasındaki savaşlarda ölürken, kalanlar fetihle gelenlerle karıştılar ya da cemaat halinde kendi din ve kültürlerini sürdürdükleri bilinmektedir.(Burada Selçuklularca Azerbaycan -Atropatane-ın Türkleştirilmesi ayrı bir maddedir. Nüfusu azalan alanlarda,Türk göçebeler, kitleler halinde ilerlediler.

== Türkleştirme'de Tasavvuf'un Rolü; Horasan Erenleri ==
11. yy'da Anadolu Türk egemenliğine girmişti; ancak nüfusun sadece 5'te 1'i Türk'tü ve bu Türklerin de çoğunluğu [[Tengrici]] ve [[Budist]] inançlarını sürdürmekte olup{{fact}} kimi Müslüman gruplara da rastlanmaktaydı.{{fact}}<ref>Osmanlılardan Önce Anadolu, Claude Cohen: 2008</ref>
Sayılarının 90.000'e ulaştığı ve [[Horasan (İran)|Horasan Bölgesi]]'nden oradaki Sufilerin yönlendirmesiyle geldiklerine inanılan [[Abdal]]ların gelişinden önce Anadolu'nun askeri olarak fetihi, [[Kutalmışoğlu Süleyman Şah|Kutalmışoğlu Süleyman]] komutasında gelişen ve [[Danişmend Gazi]], [[Artuk Bey]], ''Ebulkasım Saltuk Bey'' gibi [[Seyyid]]ler komutasındaki Türk-Akıncı Beyleri tarafından gerçekleştirildi. Bu devirde Anadolu'ya yönelen [[Haçlılar|Haçlı]] ve [[Bizanslılar|Bizans]] Saldırıları ile [[Büyük Selçuklular|Büyük (İran) Selçuklular]] ile ve Süleyman Şah hanedanı ile [[Danişmendliler Beyliği|Danişmendliler]] arası güç savaşı, Anadolu'da kalıcı bir Türk egemenliği için bağımlı olaylar dizisini yarattı. Devrin Devlet adamlarının siyasetname türevi yazıtlarından anlaşıldığı üzere, Anadolu'da Türk Devlet egemenliği için öncelikle İslamlaştırma, Türk-Rum v.d. ayrımını hem dinen ikilileştirme hem de resmi dilin [[Farsça]] olarak tayiniyle çözümlenmeye çalışıldı. Fakat bu durum [[Moğol istilası]] ile sekteye uğradı ve Doğu'dan gelen Türkmen göçleriyle beraber, [[Orta Asya]] Türk-İslam tasavvufi düşüncesi Başta [[Hacı Bektaşi Veli]] olmak üzere Anadolu'da Horasan Erenleri (Alperen) aracılığıyla tecelli edecekti.

Genel kanıya göre, Anadolu Hristiyanlarının, hem tasavvufi İslam'ın hoşgörüsü ve özellikle [[Alevilik|Alevi İslam]]'daki 12'ci , 3, 5, [[Yedi Ulu Ozan|7 Ulular]] anlayışının, büyük ihtimalle benzerlik nedeniyle mevcut dini anlayışın yerine geçmesini kolaylaştırması, öte yandan tasavvufi önderlerin (Bakınız; Hacı Bektaş-i Veli , [[Mevlana]], [[Sarı Saltuk]], [[Ahi Evren]], Abdal Musa v.d.) din farkı gözetmeden tüm insanları dergahlarında toplayabilemeleri bu süreci hızlandırdı. Öte yandan heterodoks İslam anlayışında ibadet dilinin [[Türkçe]] oluşunun da Türkleşme sürecini tamamladığını ve özellikle Helenik baskıdan kaçan yerel [[Anadolu halkları]]nın Türklükte kimliklerini buldukları tahmin edilmektedir.

== Türkleştirme ve Dersim isyanı ==
Cumhuriyet döneminde [[Dersim]] [[Kürtler|Kürt'lerinin]]( [[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmanç|Kırmanc]]) Türkleştirilme tarihi ;
1930'ların başında [[Atatürk]]'ün emriyle kurulan Türk Tarih Kurumu çevresinde hazırlanan Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi’nde özetle, "Türkiye’de yasayan herkes Türk'tür" gibi kanıtlar üretildi. Bu Türkleştirme sürecinde, 2510 sayılı 13 Haziran 1934 tarihli İskân Kanunu ile "Türk olmayan vatandaşların, Türklüğün yoğun olduğu yerlere iskânı" mümkün hale getirildi.<ref>Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi</ref><ref>13 Haziran 1934 İskân Kanunu</ref>

<sup>Tunceli Kanunu</sup>
25 Aralık 1935 tarihinde, 2884 sayılı Tunceli Vilayeti'nin İdaresi Hakkında Kanun çıkarıldı ve 4 Ocak 1936 tarihinde Dersim Vilayeti'nin adı Tunceli Vilayeti oldu.
Yasanın uygulanmaya başlamasıyla 1937 başlarında yeni olaylar çıktı.
Bölgede güvenlik sağlanamadı ve hükûmet otoritesi kurulamadı.<ref>Tunceli Kanunu</ref>

<sup>Dördüncü Umumi Müfettişlik</sup>
Dinî ve etnik azınlıkların Türkleştirilmesi sürecinde otoriteyi sağlamlaştırmak amacıyla TBMM 1164 sayılı ve 25 Haziran 1927 tarihli kanunu çıkardı. Bu kanuna göre kurulan umumi müfettişliklerin geniş yönetsel, askerî ve yargısal yetkileri vardı. 1 Ocak 1928 tarihinde Diyarbakır, Elâzığ, Urfa, Bitlis, Van, Hakkâri, Siirt ve Mardin illerini kapsayan ve merkezi Diyarbakır'da bulunan Birinci Umumi Müfettişlik kuruldu. Ve Trakya'da yaşanan pogromlardan önce 19 Şubat 1934 tarihinde, Kırklareli, Edirne, Tekirdağ ve Çanakkale illerini kapsayan ve merkezi Edirne'de bulunan İkinci Umumi Müfettişlik kuruldu 25 Ağustos 1935 tarihinde Ağrı, Kars, Artvin, Rize, Trabzon, Gümüşhane, Erzincan ve Erzurum illerini kapsayan ve merkezi Erzurum'da bulunan Üçüncü Umumi Müfettişlik kuruldu. 6 Haziran 1936 tarihinde tarihî Dersim Bölgesi (Tunceli, Elazığ ve Bingöl) ni kapsayan ve merkezi Elazığ'da bulunan Dördüncü Umumi Müffetişlik kuruldu ve Umumi müfettişliğe Korgeneral [[Abdullah Alpdoğan]] atandı
1936 yılında açılan dördüncü umumi müfettişliğin başına getirilen Korgeneral Abdullah Alpdoğan, mahkeme kararlarını imzalamaya, düzeni ve güvenliği sağlamak açısından gerekli gördüğü durumlarda ilde yaşayan kişileri ve aileleri, il sınırları içinde bir yerden bir başka yere göndermeye ve il sınırları içinde oturmalarını yasaklamaya da yetkiliydi. [[Mustafa Kemal Atatürk]], 1 Kasım 1936 tarihinde yaptığı TBMM konuşmasında Dersim'deki ağalık düzeni sorununu Türkiye'nin en önemli iç sorunu olarak tanımladı.

== Günümüzde Türkleştirme Politikaları ==
Günümüzde bu Türkleştirme politikaları halen devam etmektedir.<ref>Prof.Dr. Yusuf Halaçoğlu, Aleviler, ‘Öz be öz Türkmen</ref>
<ref>http://www.semskiasireti.com/?Syf=18&Hbr=444622&/LOLAN-A%C5%9E%C4%B0RET%C4%B0</ref><ref>Tunceli Türkmen Şehridir! Kürt veya Zaza Değil!,Dr yusuf halaçoğlu</ref><ref>Zaza alevi-Kürt alevi yoktur</ref>

== Kart-Kurt-Kürt ==
Kürtlerin dağda yaşayan Türk olduğu aslında yaşadıkları coğrafya gerekçesiyle karda yürürken çıkardıkları ayak seslerinden dolayı kendilerine kart-kurt-kürt dendiğini öne süren asılsız bir iddia.
“KÜRT:
Dağların yüksek kısımlarında, tepelerde yaz ve kış aylarında erimeyen karlar vardır. Bu karların üzeri, güneş açınca hafif eriyerek buzlaşır, camsı parlak ve sert bir tabaka ile kaplanır. Üst kısmı sert, altı yumuşak kardır.
Bu karın üzerinde yürüyünce, ayağın bastığı yer içeriye çöker ve Kart-Kürt diye bir ses çıkarır. İşte bu sese izafeten sıkışmış kara-yatkın kara Kürt kar veya Kürtün denmektedir.
Bu gün hâlâ Anadolunun birçok yerinde ve Azerbaycanda fırtına ve rüzgârın sürükleyip getirdiği ve çukur yerlere doldurduğu sıkışmış kara Kurtuk-Kürtük veya Kürtün denmektedir.
Yüksek yaylalarda ve karlı bölgelerde yaşıyan TÜRK’lere Kürdak’lar denmiştir.” <ref>http://arsiv.taraf.com.tr/yazilar/murat-belge/kart-kurt-teorisinin-tarihcesi/7377/</ref>

== Orta Asya'da Türkleşme ==
[[Çağatay Hanlığı]] döneminde yerleşik yaşama geçen [[Moğollar]] arasında [[İslam]]'a ve [[Türk dilleri|Türkçe]]'ye kayış yaşandı. Bu, imparatorluk içinde etnik ve kültürel açıdan ciddi bölünmelere neden oldu. [[Çağatay Han]] döneminde İslam'ın önüne geçilmeye çalışıldıysa da zamanla bölgedeki çoğunluğu oluşturan Müslümanlara karşı ılımlı bir siyaset izlenmeye başlanmıştır. Moğol hanların ciddi İslamlaşma süreciyse [[Alaaddin Tarmaşirin]]'in İslam'ı kabul etmesinden sonra yaşanmıştır. Bu dönemde Batı Çağatay Hanlığı'ndaki [[Maveraünnehir]]'de yerleşik bir yaşam sürdüren halk Moğol kimliğinden bağımsız olarak kendilerini Çağataylılar olarak adlandırmaya başlamışlardır.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Devşirme]]
* [[Yeniçeri]]
* [[Türklerin genetik tarihi]]
* [[Türkiye demografisi]]
* [[Türkiye tarihi]]
* [[Türk milliyetçiliği]]
* [[Türkçülük]]
* [[Türkiye'de hayvan isimlerinin değiştirilmesi]]
* [[Vatandaş Türkçe konuş!]]
* [[Diyarbakır Cezaevi]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Türk milliyetçiliği]]
[[Kategori:Kültürel asimilasyon]]

Türkleşmiş Moğollar

2017-05-24T18:47:06Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''"Türk-Moğol"''', Orta Çağda Orta ve Batı Asya'da yaşamış olan çoğunlukla Türk dilleri ve Moğolca konuşan toplulukları..."

'''"Türk-Moğol"''', [[Orta Çağ]]da [[Orta Asya|Orta]] ve Batı Asya'da yaşamış olan çoğunlukla [[Türk dilleri ailesi|Türk dilleri]] ve [[Moğolca]] konuşan toplulukları için kullanılan terim.<ref>Lane, George. ''Daily Life in the Mongol Empire''. Greenwood Press, 2006. [http://books.google.com/books?id=H103FlBPxfUC&pg=PA1&dq=Turco-Mongol%2BGenghis&sig=cAN2Jk8WC8ZD-705O1H9csiZS_Y]</ref><ref>Holland, David. ''The Encyclopedia Americana''. Grolier Academic Reference, 1989. [http://books.google.com/books?id=ut8ZAAAAMAAJ&q=Turko-Mongol&dq=Turko-Mongol&pgis=1]</ref>

David Morgan, "Türk-Moğol" teriminin örnekleri olarak 12. yüzyılda Doğu Moğolistan'da [[Moğollar]] gibi yaşamış [[Tatarlar]], merkezdeki [[Keraitler]], kuzeydeki [[Merkitler]], batıdaki [[Naymanlar]] gibi kabilelerin önemli oduğu ve [[Kongiratlar]] (''[[:en:Onggirat|Onggirat]]''), [[Öngütler]] ve diğerler için de uygulanması gerektiğini savunmaktdır.<ref>[http://books.google.com/books?id=AZdK54YuEPsC&pg=PA50&dq=Turko-Mongol%2Bintermarried&sig=X-Yw-36c3iiJ9wVMf2WVfKy2QHA Morgan, David. ''The Mongols''. Blackwell Publishing, 1990, p. 50]</ref>

==Kaynakça==
{{kaynakça}}

{{etnik grup-taslak}}

[[Kategori:Orta Asya]]
[[Kategori:Türk halkları]]
[[Kategori:Moğollar]]
[[Kategori:Asya'daki etnik gruplar]]

{{Çoklu sorun|
{{Özgün araştırma}}
{{taraflı|Haziran 2014‎}}
}}
'''Türkleştirme''', Türk olmayan bazı kimselerin ya da toplulukların kültürel değişim ([[asimilasyon]]) süreci için kullanılmış bir terimdir. Farklı etnik kökenlerden [[Orta Asya]], [[Kafkasya]], [[İran]], [[Anadolu]], [[Orta Doğu]] ve [[Balkanlar]] ile bağlantılı halklarda kullanılabilir. Örneğin: [[Moğollar]], [[Arnavutlar]], [[Araplar]], [[Hemşinliler|Ermeniler]], [[Asuriler]], [[Müslüman Yunanlar|Yunanlar]], [[Yahudiler]], [[Romanlar]] ve çeşitli [[Slavlar|Slav halkları]] ([[Boşnaklar]] ve [[Pomaklar]] gibi), [[Kürtler]] ([[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmançlar|Kırmanc]] ve [[Kurmanci|Kurmanc]] gibi ), [[Azeriler]], [[Farslar|Farisler]], [[Lazlar]].

'''Türkleştirme;''' çoğunluk veya erk sahibinin baskısıyla, farklılık gösteren grupların, bunların kültür birikimleri ve kimliklerinin, baskın yapı içinde eriyerek yok olması.<ref>[[Asimilasyon]]</ref>

== Türklerin Anadolu'da Görünmesi ==
Anadolu eski zamanlarda çok sayıda halka ev sahipliği yapmıştır. Helenizasyon, Romanizasyon tarafından kuvvetlendirilerek, derece derece özellikle şehirlerde ve batı ve güney Anadolu kıyılarında pek çok insanın kendi dilini terkederek Yunan dilini tercih etmesine neden oldu. Yine de kuzey ve doğuda, özellikle kırsal alanlarda doğal-yerli dillerin çoğu yaşamayı sürdürdü. Yine 11. yy. da, Türkler ilk görünürken ; "Yunan kültürü halk kitlesiyle ilgililikten uzak idi ve böyle kapsamaktan çok küçük idi."<ref name="Langer and Blake 1932: 481">(Langer and Blake 1932: 481)</ref> Özellikle sınırlar boyunca, Bizans'ın hristiyan heretik inançları için yerel insanlara baskı uygulaması, bu alanlarda yunan kültürüne sempatinin azlığının neden oluşudur.Doğu Roma otoriteleri rutin davranarak , geniş ölçüde toplumun tekbiçim din ve yunan kültürünü empozeyle transferine çaba harcamıştır.{{fact}} Onlar özellikle asimilasyona şiddet olan geniş Ermeni toplumuydu. Sonu, 11. yy.'da, Ermeni asillerin yerlerindne alındı ve batı Anadolu boyunca yeniden yerleştirildi. Yeniden yerleştirmenin istenmeyen sonucu, doğu sınırları boyunca yerel askeri liderlerin kaybı ve Doğu Roma'nın buradaki Ermeni kalelerini tahribi, Türk fetih akınları için yol açıyordu.<ref>Charanis, Peter. 1961. "The Transfer of Population as a Policy in the Byzantine Empire." Comparative Studies in Society and History 3:140-154.</ref> 11. yy.'da başadı, yerel nüfusun bazıları fetih sırasındaki savaşlarda ölürken, kalanlar fetihle gelenlerle karıştılar ya da cemaat halinde kendi din ve kültürlerini sürdürdükleri bilinmektedir.(Burada Selçuklularca Azerbaycan -Atropatane-ın Türkleştirilmesi ayrı bir maddedir. Nüfusu azalan alanlarda,Türk göçebeler, kitleler halinde ilerlediler.

== Türkleştirme'de Tasavvuf'un Rolü; Horasan Erenleri ==
11. yy'da Anadolu Türk egemenliğine girmişti; ancak nüfusun sadece 5'te 1'i Türk'tü ve bu Türklerin de çoğunluğu [[Tengrici]] ve [[Budist]] inançlarını sürdürmekte olup{{fact}} kimi Müslüman gruplara da rastlanmaktaydı.{{fact}}<ref>Osmanlılardan Önce Anadolu, Claude Cohen: 2008</ref>
Sayılarının 90.000'e ulaştığı ve [[Horasan (İran)|Horasan Bölgesi]]'nden oradaki Sufilerin yönlendirmesiyle geldiklerine inanılan [[Abdal]]ların gelişinden önce Anadolu'nun askeri olarak fetihi, [[Kutalmışoğlu Süleyman Şah|Kutalmışoğlu Süleyman]] komutasında gelişen ve [[Danişmend Gazi]], [[Artuk Bey]], ''Ebulkasım Saltuk Bey'' gibi [[Seyyid]]ler komutasındaki Türk-Akıncı Beyleri tarafından gerçekleştirildi. Bu devirde Anadolu'ya yönelen [[Haçlılar|Haçlı]] ve [[Bizanslılar|Bizans]] Saldırıları ile [[Büyük Selçuklular|Büyük (İran) Selçuklular]] ile ve Süleyman Şah hanedanı ile [[Danişmendliler Beyliği|Danişmendliler]] arası güç savaşı, Anadolu'da kalıcı bir Türk egemenliği için bağımlı olaylar dizisini yarattı. Devrin Devlet adamlarının siyasetname türevi yazıtlarından anlaşıldığı üzere, Anadolu'da Türk Devlet egemenliği için öncelikle İslamlaştırma, Türk-Rum v.d. ayrımını hem dinen ikilileştirme hem de resmi dilin [[Farsça]] olarak tayiniyle çözümlenmeye çalışıldı. Fakat bu durum [[Moğol istilası]] ile sekteye uğradı ve Doğu'dan gelen Türkmen göçleriyle beraber, [[Orta Asya]] Türk-İslam tasavvufi düşüncesi Başta [[Hacı Bektaşi Veli]] olmak üzere Anadolu'da Horasan Erenleri (Alperen) aracılığıyla tecelli edecekti.

Genel kanıya göre, Anadolu Hristiyanlarının, hem tasavvufi İslam'ın hoşgörüsü ve özellikle [[Alevilik|Alevi İslam]]'daki 12'ci , 3, 5, [[Yedi Ulu Ozan|7 Ulular]] anlayışının, büyük ihtimalle benzerlik nedeniyle mevcut dini anlayışın yerine geçmesini kolaylaştırması, öte yandan tasavvufi önderlerin (Bakınız; Hacı Bektaş-i Veli , [[Mevlana]], [[Sarı Saltuk]], [[Ahi Evren]], Abdal Musa v.d.) din farkı gözetmeden tüm insanları dergahlarında toplayabilemeleri bu süreci hızlandırdı. Öte yandan heterodoks İslam anlayışında ibadet dilinin [[Türkçe]] oluşunun da Türkleşme sürecini tamamladığını ve özellikle Helenik baskıdan kaçan yerel [[Anadolu halkları]]nın Türklükte kimliklerini buldukları tahmin edilmektedir.

== Türkleştirme ve Dersim isyanı ==
Cumhuriyet döneminde [[Dersim]] [[Kürtler|Kürt'lerinin]]( [[Zazalar|Zaza]]-[[Kırmanç|Kırmanc]]) Türkleştirilme tarihi ;
1930'ların başında [[Atatürk]]'ün emriyle kurulan Türk Tarih Kurumu çevresinde hazırlanan Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi’nde özetle, "Türkiye’de yasayan herkes Türk'tür" gibi kanıtlar üretildi. Bu Türkleştirme sürecinde, 2510 sayılı 13 Haziran 1934 tarihli İskân Kanunu ile "Türk olmayan vatandaşların, Türklüğün yoğun olduğu yerlere iskânı" mümkün hale getirildi.<ref>Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi</ref><ref>13 Haziran 1934 İskân Kanunu</ref>

<sup>Tunceli Kanunu</sup>
25 Aralık 1935 tarihinde, 2884 sayılı Tunceli Vilayeti'nin İdaresi Hakkında Kanun çıkarıldı ve 4 Ocak 1936 tarihinde Dersim Vilayeti'nin adı Tunceli Vilayeti oldu.
Yasanın uygulanmaya başlamasıyla 1937 başlarında yeni olaylar çıktı.
Bölgede güvenlik sağlanamadı ve hükûmet otoritesi kurulamadı.<ref>Tunceli Kanunu</ref>

<sup>Dördüncü Umumi Müfettişlik</sup>
Dinî ve etnik azınlıkların Türkleştirilmesi sürecinde otoriteyi sağlamlaştırmak amacıyla TBMM 1164 sayılı ve 25 Haziran 1927 tarihli kanunu çıkardı. Bu kanuna göre kurulan umumi müfettişliklerin geniş yönetsel, askerî ve yargısal yetkileri vardı. 1 Ocak 1928 tarihinde Diyarbakır, Elâzığ, Urfa, Bitlis, Van, Hakkâri, Siirt ve Mardin illerini kapsayan ve merkezi Diyarbakır'da bulunan Birinci Umumi Müfettişlik kuruldu. Ve Trakya'da yaşanan pogromlardan önce 19 Şubat 1934 tarihinde, Kırklareli, Edirne, Tekirdağ ve Çanakkale illerini kapsayan ve merkezi Edirne'de bulunan İkinci Umumi Müfettişlik kuruldu 25 Ağustos 1935 tarihinde Ağrı, Kars, Artvin, Rize, Trabzon, Gümüşhane, Erzincan ve Erzurum illerini kapsayan ve merkezi Erzurum'da bulunan Üçüncü Umumi Müfettişlik kuruldu. 6 Haziran 1936 tarihinde tarihî Dersim Bölgesi (Tunceli, Elazığ ve Bingöl) ni kapsayan ve merkezi Elazığ'da bulunan Dördüncü Umumi Müffetişlik kuruldu ve Umumi müfettişliğe Korgeneral [[Abdullah Alpdoğan]] atandı
1936 yılında açılan dördüncü umumi müfettişliğin başına getirilen Korgeneral Abdullah Alpdoğan, mahkeme kararlarını imzalamaya, düzeni ve güvenliği sağlamak açısından gerekli gördüğü durumlarda ilde yaşayan kişileri ve aileleri, il sınırları içinde bir yerden bir başka yere göndermeye ve il sınırları içinde oturmalarını yasaklamaya da yetkiliydi. [[Mustafa Kemal Atatürk]], 1 Kasım 1936 tarihinde yaptığı TBMM konuşmasında Dersim'deki ağalık düzeni sorununu Türkiye'nin en önemli iç sorunu olarak tanımladı.

== Günümüzde Türkleştirme Politikaları ==
Günümüzde bu Türkleştirme politikaları halen devam etmektedir.<ref>Prof.Dr. Yusuf Halaçoğlu, Aleviler, ‘Öz be öz Türkmen</ref>
<ref>http://www.semskiasireti.com/?Syf=18&Hbr=444622&/LOLAN-A%C5%9E%C4%B0RET%C4%B0</ref><ref>Tunceli Türkmen Şehridir! Kürt veya Zaza Değil!,Dr yusuf halaçoğlu</ref><ref>Zaza alevi-Kürt alevi yoktur</ref>

== Kart-Kurt-Kürt ==
Kürtlerin dağda yaşayan Türk olduğu aslında yaşadıkları coğrafya gerekçesiyle karda yürürken çıkardıkları ayak seslerinden dolayı kendilerine kart-kurt-kürt dendiğini öne süren asılsız bir iddia.
“KÜRT:
Dağların yüksek kısımlarında, tepelerde yaz ve kış aylarında erimeyen karlar vardır. Bu karların üzeri, güneş açınca hafif eriyerek buzlaşır, camsı parlak ve sert bir tabaka ile kaplanır. Üst kısmı sert, altı yumuşak kardır.
Bu karın üzerinde yürüyünce, ayağın bastığı yer içeriye çöker ve Kart-Kürt diye bir ses çıkarır. İşte bu sese izafeten sıkışmış kara-yatkın kara Kürt kar veya Kürtün denmektedir.
Bu gün hâlâ Anadolunun birçok yerinde ve Azerbaycanda fırtına ve rüzgârın sürükleyip getirdiği ve çukur yerlere doldurduğu sıkışmış kara Kurtuk-Kürtük veya Kürtün denmektedir.
Yüksek yaylalarda ve karlı bölgelerde yaşıyan TÜRK’lere Kürdak’lar denmiştir.” <ref>http://arsiv.taraf.com.tr/yazilar/murat-belge/kart-kurt-teorisinin-tarihcesi/7377/</ref>

== Orta Asya'da Türkleşme ==
[[Çağatay Hanlığı]] döneminde yerleşik yaşama geçen [[Moğollar]] arasında [[İslam]]'a ve [[Türk dilleri|Türkçe]]'ye kayış yaşandı. Bu, imparatorluk içinde etnik ve kültürel açıdan ciddi bölünmelere neden oldu. [[Çağatay Han]] döneminde İslam'ın önüne geçilmeye çalışıldıysa da zamanla bölgedeki çoğunluğu oluşturan Müslümanlara karşı ılımlı bir siyaset izlenmeye başlanmıştır. Moğol hanların ciddi İslamlaşma süreciyse [[Alaaddin Tarmaşirin]]'in İslam'ı kabul etmesinden sonra yaşanmıştır. Bu dönemde Batı Çağatay Hanlığı'ndaki [[Maveraünnehir]]'de yerleşik bir yaşam sürdüren halk Moğol kimliğinden bağımsız olarak kendilerini Çağataylılar olarak adlandırmaya başlamışlardır.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Devşirme]]
* [[Yeniçeri]]
* [[Türklerin genetik tarihi]]
* [[Türkiye demografisi]]
* [[Türkiye tarihi]]
* [[Türk milliyetçiliği]]
* [[Türkçülük]]
* [[Türkiye'de hayvan isimlerinin değiştirilmesi]]
* [[Vatandaş Türkçe konuş!]]
* [[Diyarbakır Cezaevi]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Türk milliyetçiliği]]
[[Kategori:Kültürel asimilasyon]]

Bozulus

2017-05-24T18:45:15Z

95.96.224.186:

Ayrıca Türkmenlerde Budunda kullanılır. Budun sözünün anlamı ise Moğolca karşılığı olan Ulus sözü de İlhanlılardan alınmıştır, Doğu-Anadolu'da Türkmenler, demek Oğuzlar, Kara-Koyunlu Ulusu, Boz-Ulus, Kara-Ulus Yurt elin, boyun, obanın ve ailenin oturduğu yerdir, Boyda söylenirdi.

'''Bozulus,''' [[Akkoyunlular]]dan kalma büyük kısmı [[Bayındır boyu]]na dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<ref>Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187</ref>

'''[[Türkleşmiş Moğollar]],''' Muscalı (Musacalı / Muscalu / Musacalu), Jirgin (Cirgin), Bayat, vs...

Bu [[Türkmen]] boyları kış aylarında [[Mardin]]’in güneyinde ve [[Fırat]] nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında [[Erzurum]], [[Erzincan]] arasında yaylamaktaydılar. [[1540]] yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.

15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle [[Ankara]]'nın [[Balâ]] ilçe merkezinde köylerinde ve [[Keskin]] sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya [[Aydın]] ve [[Afyonkarahisar]], [[Manisa]] şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.

Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.

Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.

== Diyarbekir Türkmenleri ==

Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski [[Akkoyunlular]] Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri [[Diyarbekir]] olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;

Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Dulkadir Türkmenleri ==

[[Dulkadiroğulları Beyliği]]'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.

== Halep Türkmenleri ==

Halep Türkmenlerinin, [[Kanunî]] devrindeki sayımlara göre ([[1540]] yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.

Bayat ([[Türkleşmiş Moğollar]]), Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
{{türktarihi-taslak}}

[[Kategori:Akkoyunlular]]
[[Kategori:Türkiye Türkmenleri]]

Bozulus

2017-05-24T18:31:47Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "Ayrıca Türkmenlerde Budunda kullanılır. Budun sözünün anlamı ise Moğolca karşılığı olan Ulus sözü de İlhanlılardan alınmıştır, Doğu-Anadolu'da Türkmenler, de..."

Ayrıca Türkmenlerde Budunda kullanılır. Budun sözünün anlamı ise Moğolca karşılığı olan Ulus sözü de İlhanlılardan alınmıştır, Doğu-Anadolu'da Türkmenler, demek Oğuzlar, Kara-Koyunlu Ulusu, Boz-Ulus, Kara-Ulus Yurt elin, boyun, obanın ve ailenin oturduğu yerdir, Boyda söylenirdi.

'''Bozulus,''' [[Akkoyunlular]]dan kalma büyük kısmı [[Bayındır boyu]]na dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<ref>Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187</ref>

Bu [[Türkmen]] boyları kış aylarında [[Mardin]]’in güneyinde ve [[Fırat]] nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında [[Erzurum]], [[Erzincan]] arasında yaylamaktaydılar. [[1540]] yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.

15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle [[Ankara]]'nın [[Balâ]] ilçe merkezinde köylerinde ve [[Keskin]] sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya [[Aydın]] ve [[Afyonkarahisar]], [[Manisa]] şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.

Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat, Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu, Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.

Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.

== Diyarbekir Türkmenleri ==

Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski [[Akkoyunlular]] Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri [[Diyarbekir]] olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;

Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat, Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu, Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Dulkadir Türkmenleri ==

[[Dulkadiroğulları Beyliği]]'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu, Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.

== Halep Türkmenleri ==

Halep Türkmenlerinin, [[Kanunî]] devrindeki sayımlara göre ([[1540]] yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.

Bayat, Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
{{türktarihi-taslak}}

[[Kategori:Akkoyunlular]]
[[Kategori:Türkiye Türkmenleri]]

Bozulus Türkmenleri 1

2017-05-24T18:28:45Z

95.96.224.186:

Bozulus, Akkoyunlulardan kalma büyük kısmı Bayındır boyuna dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.[1]

Bu Türkmen boyları kış aylarında Mardin’in güneyinde ve Fırat nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında Erzurum, Erzincan arasında yaylamaktaydılar. 1540 yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.

15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle Ankara'nın Balâ ilçe merkezinde köylerinde ve Keskin sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya Aydın ve Afyonkarahisar, Manisa şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.

Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat, Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu, Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.

Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.

İçindekiler [gizle]
1 Diyarbekir Türkmenleri
2 Dulkadir Türkmenleri
3 Halep Türkmenleri
4 Kaynakça
Diyarbekir Türkmenleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski Akkoyunlular Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri Diyarbekir olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;

Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat, Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu, Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.

Dulkadir Türkmenleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Dulkadiroğulları Beyliği'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu, Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.

Halep Türkmenleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Halep Türkmenlerinin, Kanunî devrindeki sayımlara göre (1540 yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.

Bayat, Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187
Stub icon Türk tarihi ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
3 kategori (++): Türk tarihi taslaklarıAkkoyunlular (−) (±) (↓) (↑)Türkiye Türkmenleri (−) (±) (↓) (↑)(+)

Bozulus Türkmenleri 1

2017-05-24T18:28:11Z

95.96.224.186:

<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs" lang="tr" dir="ltr">
<head>
<meta charset="UTF-8"/>
<title>Bozulus Türkmenleri - Vikipedi</title>
<script>document.documentElement.className = document.documentElement.className.replace( /(^|\s)client-nojs(\s|$)/, "$1client-js$2" );</script>
<script>(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.config.set({"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":false,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"Bozulus_Türkmenleri","wgTitle":"Bozulus Türkmenleri","wgCurRevisionId":18542307,"wgRevisionId":18542307,"wgArticleId":335448,"wgIsArticle":true,"wgIsRedirect":false,"wgAction":"view","wgUserName":"Akordakhan","wgUserGroups":["*","user","autoconfirmed"],"wgCategories":["Türk tarihi taslakları","Akkoyunlular","Türkiye Türkmenleri"],"wgBreakFrames":false,"wgPageContentLanguage":"tr","wgPageContentModel":"wikitext","wgSeparatorTransformTable":[",\t.",".\t,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgDefaultDateFormat":"dmy","wgMonthNames":["","Ocak","Şubat","Mart","Nisan","Mayıs","Haziran","Temmuz","Ağustos","Eylül","Ekim","Kasım","Aralık"],"wgMonthNamesShort":["","Oca","Şub","Mar","Nis","May","Haz","Tem","Ağu","Eyl","Eki","Kas","Ara"],"wgRelevantPageName":"Bozulus_Türkmenleri","wgRelevantArticleId":335448,"wgRequestId":"WSXQTApAMFMAAG4532YAAAAK","wgUserId":708822,"wgUserEditCount":4,"wgUserRegistration":1426890990000,"wgUserNewMsgRevisionId":null,"wgIsProbablyEditable":true,"wgRestrictionEdit":[],"wgRestrictionMove":[],"wgFlaggedRevsParams":{"tags":{"accuracy":{"levels":2,"quality":2,"pristine":4}}},"wgStableRevisionId":18400339,"wgGlobalGroups":[],"wgWikiEditorEnabledModules":{"toolbar":true,"dialogs":true,"preview":false,"publish":false},"wgBetaFeaturesFeatures":[],"wgMediaViewerOnClick":true,"wgMediaViewerEnabledByDefault":false,"wgPopupsShouldSendModuleToUser":false,"wgPopupsConflictsWithNavPopupGadget":false,"wgVisualEditor":{"pageLanguageCode":"tr","pageLanguageDir":"ltr","usePageImages":true,"usePageDescriptions":true},"wgPreferredVariant":"tr","wgMFDisplayWikibaseDescriptions":{"search":true,"nearby":true,"watchlist":true,"tagline":true},"wgEchoEventLoggingSchemas":{"EchoMail":{"enabled":true,"revision":5467650,"client":false},"EchoInteraction":{"enabled":true,"revision":15823738,"client":true},"Echo":{"enabled":false,"revision":7731316,"client":false}},"wgEchoEventLoggingVersion":"1.12","wgRelatedArticles":null,"wgRelatedArticlesUseCirrusSearch":true,"wgRelatedArticlesOnlyUseCirrusSearch":false,"wgULSAcceptLanguageList":["en-us","en"],"wgULSCurrentAutonym":"Türkçe","wgNoticeProject":"wikipedia","wgCentralNoticeCookiesToDelete":[],"wgCentralNoticeCategoriesUsingLegacy":["Fundraising","fundraising"],"wgNoticeUserData":{"registration":"20150320223630"},"wgCategoryTreePageCategoryOptions":"{\"mode\":0,\"hideprefix\":20,\"showcount\":true,\"namespaces\":false}","wgWikibaseItemId":"Q6081654","wgVisualEditorToolbarScrollOffset":0,"wgVisualEditorUnsupportedEditParams":["preload","preloadparams","preloadtitle","undo","undoafter","veswitched"],"wgEditSubmitButtonLabelPublish":true,"wgSiteNoticeId":"2.6","wgEchoSeenTime":{"alert":"1970-01-01T00:00:01Z","notice":"1970-01-01T00:00:01Z"}});mw.loader.state({"ext.globalCssJs.user.styles":"ready","ext.globalCssJs.site.styles":"ready","site.styles":"ready","noscript":"ready","user.styles":"ready","user":"ready","user.options":"loading","user.tokens":"loading","ext.cite.styles":"ready","wikibase.client.init":"ready","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.noscript":"ready","ext.echo.styles.badge":"ready","ext.echo.badgeicons":"ready","ext.uls.interlanguage":"ready","ext.wikimediaBadges":"ready","ext.flaggedRevs.basic":"ready","ext.dismissableSiteNotice.styles":"ready","mediawiki.legacy.shared":"ready","mediawiki.legacy.commonPrint":"ready","mediawiki.sectionAnchor":"ready","mediawiki.skinning.interface":"ready","skins.vector.styles":"ready","ext.globalCssJs.user":"ready","ext.globalCssJs.site":"ready"});mw.loader.implement("user.options@0cjmw9l",function($,jQuery,require,module){mw.user.options.set({"visualeditor-hidebetawelcome":"1","echo-subscriptions-email-edit-user-talk":1});});mw.loader.implement("user.tokens@1dqfd7l",function ( $, jQuery, require, module ) {
mw.user.tokens.set({"editToken":"7b169fef49a2b33d5af0c2cddf3522615925d04c+\\","patrolToken":"47c0af57731e1637076895c0314e5dd75925d04c+\\","watchToken":"c7d42dbfea4f85f98771c67de1f2dd315925d04c+\\","csrfToken":"7b169fef49a2b33d5af0c2cddf3522615925d04c+\\"});/*@nomin*/;

});mw.loader.load(["ext.cite.a11y","mediawiki.toc","site","mediawiki.page.startup","mediawiki.user","mediawiki.hidpi","mediawiki.page.ready","mediawiki.searchSuggest","mediawiki.page.watch.ajax","wikibase.client.linkitem.init","ext.gadget.HotCat","ext.gadget.ReferenceTooltips","ext.gadget.refToolbar","ext.gadget.HizliBilgi","ext.gadget.Gerekceyardimcisi","ext.gadget.OpenStreetMap","ext.centralauth.centralautologin.clearcookie","mmv.head","mmv.bootstrap.autostart","ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init","ext.visualEditor.targetLoader","ext.echo.init","ext.eventLogging.subscriber","ext.wikimediaEvents","ext.wikimediaEvents.loggedin","ext.navigationTiming","ext.uls.eventlogger","ext.uls.init","ext.uls.compactlinks","ext.uls.interface","ext.centralNotice.geoIP","ext.centralNotice.startUp","ext.flaggedRevs.advanced","skins.vector.js","ext.dismissableSiteNotice"]);});</script>
<link rel="stylesheet" href="/w/load.php?debug=false&lang=tr&modules=ext.cite.styles%7Cext.dismissableSiteNotice.styles%7Cext.echo.badgeicons%7Cext.echo.styles.badge%7Cext.flaggedRevs.basic%7Cext.gadget.ReferenceTooltips%7Cext.uls.interlanguage%7Cext.visualEditor.desktopArticleTarget.noscript%7Cext.wikimediaBadges%7Cmediawiki.legacy.commonPrint%2Cshared%7Cmediawiki.sectionAnchor%7Cmediawiki.skinning.interface%7Cskins.vector.styles%7Cwikibase.client.init&only=styles&skin=vector"/>
<script async="" src="/w/load.php?debug=false&lang=tr&modules=startup&only=scripts&skin=vector"></script>
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content=""/>
<link rel="stylesheet" href="/w/load.php?debug=false&lang=tr&modules=site.styles&only=styles&skin=vector"/>
<meta name="generator" content="MediaWiki 1.30.0-wmf.1"/>
<meta name="referrer" content="origin-when-cross-origin"/>
<meta name="robots" content="noindex,nofollow"/>
<link rel="alternate" type="application/x-wiki" title="Değiştir" href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit"/>
<link rel="edit" title="Değiştir" href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit"/>
<link rel="apple-touch-icon" href="/static/apple-touch/wikipedia.png"/>
<link rel="shortcut icon" href="/static/favicon/wikipedia.ico"/>
<link rel="search" type="application/opensearchdescription+xml" href="/w/opensearch_desc.php" title="Vikipedi (tr)"/>
<link rel="EditURI" type="application/rsd+xml" href="//tr.wikipedia.org/w/api.php?action=rsd"/>
<link rel="copyright" href="//creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/"/>
<link rel="alternate" type="application/atom+xml" title="Vikipedi Atom beslemesi" href="/w/index.php?title=%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler&feed=atom"/>
<link rel="canonical" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Bozulus_T%C3%BCrkmenleri"/>
<link rel="dns-prefetch" href="//meta.wikimedia.org" />
</head>
<body class="mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Bozulus_Türkmenleri rootpage-Bozulus_Türkmenleri skin-vector action-view"> <div id="mw-page-base" class="noprint"></div>
<div id="mw-head-base" class="noprint"></div>
<div id="content" class="mw-body" role="main">
<a id="top"></a>

<div id="siteNotice" class="mw-body-content"><div class="mw-dismissable-notice"><div class="mw-dismissable-notice-close">[<a href="#">Kapat</a>]</div><div class="mw-dismissable-notice-body"><div id="localNotice" lang="tr" dir="ltr"><center>
<p><a href="/wiki/Dosya:Wikimedia-logo.svg" class="image"><img alt="Wikimedia-logo.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Wikimedia-logo.svg/35px-Wikimedia-logo.svg.png" width="35" height="35" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Wikimedia-logo.svg/53px-Wikimedia-logo.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Wikimedia-logo.svg/70px-Wikimedia-logo.svg.png 2x" data-file-width="1024" data-file-height="1024" /></a> <a href="https://blog.wikimedia.org/tr/2017/04/30/wikimedia-vakfi-turk-makamlarindan-vikipedi-erisimini-yeniden-saglamasini-talep-ediyor/" class="extiw" title="wmfblog:tr/2017/04/30/wikimedia-vakfi-turk-makamlarindan-vikipedi-erisimini-yeniden-saglamasini-talep-ediyor/"><b>Wikimedia Vakfı Türk makamlarından Vikipedi erişimini yeniden sağlamasını talep ediyor</b></a>
</p>
</center>
</div></div></div></div>
<div class="mw-indicators mw-body-content">
</div>
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading" lang="tr">Bozulus Türkmenleri</h1>
<div id="bodyContent" class="mw-body-content">
<div id="siteSub">Vikipedi, özgür ansiklopedi</div>
<div id="contentSub"><div id='mw-fr-reviewnotice' class='plainlinks flaggedrevs_preview'>Bu sürümdeki <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">1 değişiklik</a>, <a href="/wiki/Vikipedi:S%C3%BCr%C3%BCm_kontrol%C3%BC" title="Vikipedi:Sürüm kontrolü">inceleme bekliyor</a>.
<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=1">Kararlı sürüm</a>, <i>7 Nisan 2017</i> tarihinde <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%96zel:G%C3%BCnl%C3%BCk&type=review&page=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri">kontrol edildi</a>.</div><div id="mw-fr-revisiontag" class="flaggedrevs_short flaggedrevs_draft_notsynced plainlinks noprint nomobile"><div class="flaggedrevs_short_basic"><img class="flaggedrevs-icon" src="/w/extensions/FlaggedRevs/frontend/modules/img/1.png" alt="Bekleyen değişiklikler bu sayfada görüntülenmektedir" title="Bekleyen değişiklikler bu sayfada görüntülenmektedir" />[<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">bekleyen değişiklikleri incele</a>]<img id="mw-fr-revisiontoggle" class="fr-toggle-arrow" src="/w/extensions/FlaggedRevs/frontend/modules/img/arrow-down.png" style="display:none;" alt="ayrıntıları göster/gizle" /></div>
<div id="mw-fr-revisiondetails-wrapper" style="position:relative;"><div id="mw-fr-revisiondetails" class="flaggedrevs_short_details" style="display:none">Bu sürümdeki <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">1 değişiklik</a>, <a href="/wiki/Vikipedi:S%C3%BCr%C3%BCm_kontrol%C3%BC" title="Vikipedi:Sürüm kontrolü">inceleme bekliyor</a>.
<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=1">Kararlı sürüm</a>, <i>7 Nisan 2017</i> tarihinde <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%96zel:G%C3%BCnl%C3%BCk&type=review&page=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri">kontrol edildi</a>.</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="jump-to-nav" class="mw-jump">
Şuraya atla: <a href="#mw-head">kullan</a>, <a href="#p-search">ara</a>
</div>
<div id="mw-content-text" lang="tr" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><p><b>Bozulus,</b> <a href="/wiki/Akkoyunlular" title="Akkoyunlular">Akkoyunlulardan</a> kalma büyük kısmı <a href="/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu" title="Bayındır boyu">Bayındır boyuna</a> dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1">[1]</a></sup></p>
<p>Bu <a href="/wiki/T%C3%BCrkmen" class="mw-redirect" title="Türkmen">Türkmen</a> boyları kış aylarında <a href="/wiki/Mardin" title="Mardin">Mardin</a>’in güneyinde ve <a href="/wiki/F%C4%B1rat" title="Fırat">Fırat</a> nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında <a href="/wiki/Erzurum" title="Erzurum">Erzurum</a>, <a href="/wiki/Erzincan" title="Erzincan">Erzincan</a> arasında yaylamaktaydılar. <a href="/wiki/1540" title="1540">1540</a> yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.</p>
<p>15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle <a href="/wiki/Ankara" title="Ankara">Ankara</a>'nın <a href="/wiki/Bal%C3%A2" title="Balâ">Balâ</a> ilçe merkezinde köylerinde ve <a href="/wiki/Keskin" title="Keskin">Keskin</a> sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya <a href="/wiki/Ayd%C4%B1n" title="Aydın">Aydın</a> ve <a href="/wiki/Afyonkarahisar" title="Afyonkarahisar">Afyonkarahisar</a>, <a href="/wiki/Manisa" title="Manisa">Manisa</a> şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.</p>
<p>Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat, Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu, Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.</p>
<p>Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.</p>
<p></p>
<div id="toc" class="toc">
<div id="toctitle" class="toctitle">
<h2>İçindekiler</h2>
</div>
<ul>
<li class="toclevel-1 tocsection-1"><a href="#Diyarbekir_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">1</span> <span class="toctext">Diyarbekir Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-2"><a href="#Dulkadir_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">2</span> <span class="toctext">Dulkadir Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-3"><a href="#Halep_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">3</span> <span class="toctext">Halep Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-4"><a href="#Kaynak.C3.A7a"><span class="tocnumber">4</span> <span class="toctext">Kaynakça</span></a></li>
</ul>
</div>
<p></p>
<h2><span class="mw-headline" id="Diyarbekir_T.C3.BCrkmenleri">Diyarbekir Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=1" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Diyarbekir Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=1" title="Değiştirilen bölüm: Diyarbekir Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p>Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski <a href="/wiki/Akkoyunlular" title="Akkoyunlular">Akkoyunlular</a> Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri <a href="/wiki/Diyarbekir" class="mw-redirect" title="Diyarbekir">Diyarbekir</a> olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;</p>
<p>Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat, Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu, Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Dulkadir_T.C3.BCrkmenleri">Dulkadir Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=2" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Dulkadir Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=2" title="Değiştirilen bölüm: Dulkadir Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p><a href="/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi" title="Dulkadiroğulları Beyliği">Dulkadiroğulları Beyliği</a>'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu, Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Halep_T.C3.BCrkmenleri">Halep Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=3" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Halep Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=3" title="Değiştirilen bölüm: Halep Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p>Halep Türkmenlerinin, <a href="/wiki/Kanun%C3%AE" class="mw-redirect" title="Kanunî">Kanunî</a> devrindeki sayımlara göre (<a href="/wiki/1540" title="1540">1540</a> yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.</p>
<p>Bayat, Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Kaynak.C3.A7a">Kaynakça</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=4" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Kaynakça">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=4" title="Değiştirilen bölüm: Kaynakça">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<div class="reflist" style="list-style-type: decimal;">
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><strong><a href="#cite_ref-1">^</a></strong> <span class="reference-text">Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187</span></li>
</ol>
</div>
<table class="metadata plainlinks stub" style="background: transparent;">
<tr>
<td><a href="/wiki/Dosya:Kashgari_map.jpg" class="image"><img alt="Stub icon" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/33px-Kashgari_map.jpg" width="33" height="30" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/50px-Kashgari_map.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/66px-Kashgari_map.jpg 2x" data-file-width="741" data-file-height="670" /></a></td>
<td><i><a href="/wiki/T%C3%BCrk_tarihi" title="Türk tarihi">Türk tarihi</a> ile ilgili bu <a href="/wiki/Vikipedi:Madde" title="Vikipedi:Madde">madde</a> bir <a href="/wiki/Vikipedi:Taslak_madde" title="Vikipedi:Taslak madde">taslaktır</a>. Madde içeriğini <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit">geliştirerek</a> Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.</i></td>
</tr>
</table>





<script>(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://www.mediawiki.org/wiki/RL/MGU#Gadget_type\u003E.");});</script></div> <div class="printfooter">
"<a dir="ltr" href="https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_Türkmenleri&oldid=18542307">https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_Türkmenleri&oldid=18542307</a>" adresinden alındı. </div>
<div id="catlinks" class="catlinks" data-mw="interface"><div id="mw-normal-catlinks" class="mw-normal-catlinks"><a href="/wiki/%C3%96zel:Kategoriler" title="Özel:Kategoriler">3 kategori</a>: <ul><li><a href="/wiki/Kategori:T%C3%BCrk_tarihi_taslaklar%C4%B1" title="Kategori:Türk tarihi taslakları">Türk tarihi taslakları</a></li><li><a href="/wiki/Kategori:Akkoyunlular" title="Kategori:Akkoyunlular">Akkoyunlular</a></li><li><a href="/wiki/Kategori:T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri" title="Kategori:Türkiye Türkmenleri">Türkiye Türkmenleri</a></li></ul></div></div> <div class="visualClear"></div>
</div>
</div>
<div id="mw-navigation">
<h2>Gezinti menüsü</h2>

<div id="mw-head">
<div id="p-personal" role="navigation" class="" aria-labelledby="p-personal-label">
<h3 id="p-personal-label">Kişisel araçlar</h3>
<ul>
<li id="pt-userpage"><a href="/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1:Akordakhan" class="new" dir="auto" title="Kullanıcı sayfanız [.]" accesskey=".">Akordakhan</a></li><li id="pt-notifications-alert"><a href="/wiki/%C3%96zel:Notifications" class="mw-echo-notifications-badge mw-echo-notification-badge-nojs mw-echo-unseen-notifications" data-counter-num="8" data-counter-text="8" title="Uyarılarınız">Uyarılar (8)</a></li><li id="pt-notifications-notice"><a href="/wiki/%C3%96zel:Notifications" class="mw-echo-notifications-badge mw-echo-notification-badge-nojs mw-echo-notifications-badge-all-read" data-counter-num="0" data-counter-text="0" title="Bildirimleriniz">Notices (0)</a></li><li id="pt-mytalk"><a href="/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1_mesaj:Akordakhan" title="Mesaj sayfanız [n]" accesskey="n">Mesaj sayfam</a></li><li id="pt-preferences"><a href="/wiki/%C3%96zel:Tercihler" title="Tercihleriniz">Tercihlerim</a></li><li id="pt-betafeatures"><a href="/wiki/%C3%96zel:Tercihler#mw-prefsection-betafeatures" title="Beta özellikler">Beta</a></li><li id="pt-watchlist"><a href="/wiki/%C3%96zel:%C4%B0zlemeListesi" title="Değişiklikler için izlemeye aldığınız sayfaların listesi [l]" accesskey="l">İzleme listem</a></li><li id="pt-mycontris"><a href="/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar/Akordakhan" title="Katkılarınızın listesi [y]" accesskey="y">Katkılarım</a></li><li id="pt-logout"><a href="/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuKapatma&returnto=Bozulus+T%C3%BCrkmenleri&returntoquery=stable%3D0%26redirect%3Dno" title="Sistemden çık">Oturumu kapat</a></li> </ul>
</div>
<div id="left-navigation">
<div id="p-namespaces" role="navigation" class="vectorTabs" aria-labelledby="p-namespaces-label">
<h3 id="p-namespaces-label">Ad alanları</h3>
<ul>
<li id="ca-nstab-main" class="selected"><span><a href="/wiki/Bozulus_T%C3%BCrkmenleri" title="İçerik sayfasını göster [c]" accesskey="c">Madde</a></span></li>
<li id="ca-talk" class="new"><span><a href="/w/index.php?title=Tart%C4%B1%C5%9Fma:Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&redlink=1" title="İçerik ile ilgili tartışma [t]" accesskey="t" rel="discussion">Tartışma</a></span></li>
</ul>
</div>
<div id="p-variants" role="navigation" class="vectorMenu emptyPortlet" aria-labelledby="p-variants-label">
<h3 id="p-variants-label">
<span>Türevler</span><a href="#"></a>
</h3>

<div class="menu">
<ul>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div id="right-navigation">
<div id="p-views" role="navigation" class="vectorTabs" aria-labelledby="p-views-label">
<h3 id="p-views-label">Görünüm</h3>
<ul>
<li id="ca-view" class="collapsible"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=1" >Oku</a></span></li>
<li id="ca-current" class="collapsible collapsible selected"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=0&redirect=no" title="Bu sayfayı bekleyen değişikliklerle gör [v]" accesskey="v">Bekleyen değişiklikler</a></span></li>
<li id="ca-ve-edit"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit" title="Bu sayfayı düzenleyin [v]" accesskey="v">Değiştir</a></span></li>
<li id="ca-edit" class=" collapsible"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit" title="Bu sayfayı düzenleyin [e]" accesskey="e">Kaynağı değiştir</a></span></li>
<li id="ca-history" class="collapsible"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=history" title="Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]" accesskey="h">Geçmişi gör</a></span></li>
<li id="ca-watch" class="icon mw-watchlink"><span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=watch" title="Bu sayfayı izleme listenize ekleyin [w]" accesskey="w">izle</a></span></li>
</ul>
</div>
<div id="p-cactions" role="navigation" class="vectorMenu" aria-labelledby="p-cactions-label">
<h3 id="p-cactions-label"><span>Diğer</span><a href="#"></a></h3>

<div class="menu">
<ul>
<li id="ca-move">
<a href="/wiki/%C3%96zel:SayfaTa%C5%9F%C4%B1/Bozulus_T%C3%BCrkmenleri" title="Bu sayfayı taşı [m]" accesskey="m">Taşı</a>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div id="p-search" role="search">
<h3>
<label for="searchInput">Ara</label>
</h3>

<form action="/w/index.php" id="searchform">
<div id="simpleSearch">
<input type="search" name="search" placeholder="Vikipedi üzerinde ara" title="Vikipedi içinde ara [f]" accesskey="f" id="searchInput"/><input type="hidden" value="Özel:Ara" name="title"/><input type="submit" name="fulltext" value="Ara" title="Sayfalarda bu içeriği arayın." id="mw-searchButton" class="searchButton mw-fallbackSearchButton"/><input type="submit" name="go" value="Git" title="Bu isimle açılmış sayfaya gidin." id="searchButton" class="searchButton"/> </div>
</form>
</div>
</div>
</div>
<div id="mw-panel">
<div id="p-logo" role="banner"><a class="mw-wiki-logo" href="/wiki/Anasayfa" title="Anasayfayı ziyaret edin"></a></div>
<div class="portal" role="navigation" id='p-Gezinti' aria-labelledby='p-Gezinti-label'>
<h3 id='p-Gezinti-label'>Gezinti</h3>

<div class="body">
<ul>
<li id="n-mainpage-description"><a href="/wiki/Anasayfa" title="Anasayfayı ziyaret et [z]" accesskey="z">Anasayfa</a></li><li id="n-Hakk.C4.B1m.C4.B1zda"><a href="/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda">Hakkımızda</a></li><li id="n-.C4.B0.C3.A7indekiler"><a href="/wiki/Vikipedi:G%C3%B6zat">İçindekiler</a></li><li id="n-randompage"><a href="/wiki/%C3%96zel:Rastgele" title="Rastgele bir maddeye gidin [x]" accesskey="x">Rastgele madde</a></li><li id="n-Se.C3.A7kin-i.C3.A7erik"><a href="/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik">Seçkin içerik</a></li> </ul>
</div>
</div>
<div class="portal" role="navigation" id='p-Kat.C4.B1l.C4.B1m' aria-labelledby='p-Kat.C4.B1l.C4.B1m-label'>
<h3 id='p-Kat.C4.B1l.C4.B1m-label'>Katılım</h3>

<div class="body">
<ul>
<li id="n-sitesupport"><a href="//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr" title="Bizi destekleyin">Bağış yapın</a></li><li id="n-sandbox"><a href="/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1">Deneme tahtası</a></li><li id="n-.C4.B0.C5.9F-birli.C4.9Fi-projesi"><a href="/wiki/Vikipedi:%C4%B0%C5%9F_birli%C4%9Fi_projesi">İş birliği projesi</a></li><li id="n-currentevents"><a href="/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi" title="Güncel olaylarla ilgili son bilgiler">Köy çeşmesi</a></li><li id="n-recentchanges"><a href="/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler" title="Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]" accesskey="r">Son değişiklikler</a></li><li id="n-portal"><a href="/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali" title="Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerdedir">Topluluk portali</a></li><li id="n-shop-text"><a href="http://shop.wikimedia.org">Wikimedia dükkânı</a></li><li id="n-help"><a href="/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler" title="Yardım almak için">Yardım</a></li> </ul>
</div>
</div>
<div class="portal" role="navigation" id='p-coll-print_export' aria-labelledby='p-coll-print_export-label'>
<h3 id='p-coll-print_export-label'>Yazdır/dışa aktar</h3>

<div class="body">
<ul>
<li id="coll-create_a_book"><a href="/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Bozulus+T%C3%BCrkmenleri">Bir kitap oluştur</a></li><li id="coll-download-as-rdf2latex"><a href="/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=render_article&arttitle=Bozulus+T%C3%BCrkmenleri&returnto=Bozulus+T%C3%BCrkmenleri&oldid=18542307&writer=rdf2latex">PDF olarak indir</a></li><li id="t-print"><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&printable=yes" title="Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]" accesskey="p">Basılmaya uygun görünüm</a></li> </ul>
</div>
</div>
<div class="portal" role="navigation" id='p-tb' aria-labelledby='p-tb-label'>
<h3 id='p-tb-label'>Araçlar</h3>

<div class="body">
<ul>
<li id="t-whatlinkshere"><a href="/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Bozulus_T%C3%BCrkmenleri" title="Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]" accesskey="j">Sayfaya bağlantılar</a></li><li id="t-recentchangeslinked"><a href="/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Bozulus_T%C3%BCrkmenleri" rel="nofollow" title="Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]" accesskey="k">İlgili değişiklikler</a></li><li id="t-upload"><a href="/wiki/%C3%96zel:Y%C3%BCkle" title="Dosya yükle [u]" accesskey="u">Dosya yükle</a></li><li id="t-specialpages"><a href="/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar" title="Tüm özel sayfaların listesi [q]" accesskey="q">Özel sayfalar</a></li><li id="t-permalink"><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18542307" title="Sayfanın bu sürümüne kalıcı bağlantı">Kalıcı bağlantı</a></li><li id="t-info"><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=info" title="Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi">Sayfa bilgisi</a></li><li id="t-wikibase"><a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q6081654" title="Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]" accesskey="g">Vikiveri öğesi</a></li><li id="t-cite"><a href="/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&id=18542307" title="Bu sayfadan nasıl alıntı yapılacağı hakkında bilgi">Sayfayı kaynak göster</a></li> </ul>
</div>
</div>
<div class="portal" role="navigation" id='p-lang' aria-labelledby='p-lang-label'>
<h3 id='p-lang-label'>Diğer diller</h3>

<div class="body">
<ul>
</ul>
<div class="after-portlet after-portlet-lang"><span class="wb-langlinks-add wb-langlinks-link"><a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q6081654#sitelinks-wikipedia" title="Add interlanguage links" class="wbc-editpage">Bağlantı ekle</a></span></div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div id="footer" role="contentinfo">
<ul id="footer-info">
<li id="footer-info-lastmod"> Bu sayfa son olarak 27 Nisan 2017 tarihinde ve 21:41 saatinde düzenlenmiştir.</li>
<li id="footer-info-copyright">Metin <a rel="license" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Vikipedi:Creative_Commons_At%C4%B1f-BenzerPayla%C5%9F%C4%B1m_3.0_Unported_Lisans_metni">Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı</a><a rel="license" href="//creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/" style="display:none;"></a> altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, <a href="//meta.wikimedia.org/wiki/Terms_of_use/tr">Kullanım Şartlarını</a> ve <a href="//meta.wikimedia.org/wiki/Privacy_policy/tr">Gizlilik Politikasını</a> kabul etmiş olursunuz.<br>Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan <a href="//www.wikimediafoundation.org/">Wikimedia Foundation, Inc.</a> tescilli markasıdır.<br/></li>
</ul>
<ul id="footer-places">
<li id="footer-places-privacy"><a href="https://wikimediafoundation.org/wiki/Privacy_policy" class="extiw" title="wmf:Privacy policy">Gizlilik politikası</a></li>
<li id="footer-places-about"><a href="/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda" title="Vikipedi:Hakkında">Vikipedi hakkında</a></li>
<li id="footer-places-disclaimer"><a href="/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi" title="Vikipedi:Genel sorumluluk reddi">Sorumluluk reddi</a></li>
<li id="footer-places-developers"><a href="https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/How_to_contribute">Geliştiriciler</a></li>
<li id="footer-places-cookiestatement"><a href="https://wikimediafoundation.org/wiki/Cookie_statement">Çerez bildirgesi</a></li>
<li id="footer-places-mobileview"><a href="//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=0&redirect=no&mobileaction=toggle_view_mobile" class="noprint stopMobileRedirectToggle">Mobil görünüm</a></li>
</ul>
<ul id="footer-icons" class="noprint">
<li id="footer-copyrightico">
<a href="https://wikimediafoundation.org/"><img src="/static/images/wikimedia-button.png" srcset="/static/images/wikimedia-button-1.5x.png 1.5x, /static/images/wikimedia-button-2x.png 2x" width="88" height="31" alt="Wikimedia Foundation"/></a> </li>
<li id="footer-poweredbyico">
<a href="//www.mediawiki.org/"><img src="/static/images/poweredby_mediawiki_88x31.png" alt="Powered by MediaWiki" srcset="/static/images/poweredby_mediawiki_132x47.png 1.5x, /static/images/poweredby_mediawiki_176x62.png 2x" width="88" height="31"/></a> </li>
</ul>
<div style="clear:both"></div>
</div>
<script>(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.config.set({"wgPageParseReport":{"limitreport":{"cputime":"0.040","walltime":"0.047","ppvisitednodes":{"value":123,"limit":1000000},"ppgeneratednodes":{"value":0,"limit":1500000},"postexpandincludesize":{"value":1342,"limit":2097152},"templateargumentsize":{"value":96,"limit":2097152},"expansiondepth":{"value":6,"limit":40},"expensivefunctioncount":{"value":0,"limit":500},"entityaccesscount":{"value":0,"limit":400},"timingprofile":["100.00% 8.666 1 -total"," 65.30% 5.659 1 Şablon:Türktarihi-taslak"," 40.70% 3.527 1 Şablon:Mtkutusu"," 33.64% 2.915 1 Şablon:Kaynakça"]},"cachereport":{"origin":"mw2143","timestamp":"20170427214024","ttl":2592000,"transientcontent":false}}});});</script><script>(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function(){mw.config.set({"wgBackendResponseTime":88,"wgHostname":"mw1248"});});</script>
</body>
</html>

Bozulus Türkmenleri 1

2017-05-24T18:27:29Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: " <h1 id="firstHeading" class="firstHeading" lang="tr">Bozulus Türkmenleri</h1> <div id="bodyContent" class="mw-body-content"> <div id="siteSub">Vikipedi, özgü..."

<h1 id="firstHeading" class="firstHeading" lang="tr">Bozulus Türkmenleri</h1>
<div id="bodyContent" class="mw-body-content">
<div id="siteSub">Vikipedi, özgür ansiklopedi</div>
<div id="contentSub"><div id='mw-fr-reviewnotice' class='plainlinks flaggedrevs_preview'>Bu sürümdeki <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">1 değişiklik</a>, <a href="/wiki/Vikipedi:S%C3%BCr%C3%BCm_kontrol%C3%BC" title="Vikipedi:Sürüm kontrolü">inceleme bekliyor</a>.
<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=1">Kararlı sürüm</a>, <i>7 Nisan 2017</i> tarihinde <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%96zel:G%C3%BCnl%C3%BCk&type=review&page=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri">kontrol edildi</a>.</div><div id="mw-fr-revisiontag" class="flaggedrevs_short flaggedrevs_draft_notsynced plainlinks noprint nomobile"><div class="flaggedrevs_short_basic"><img class="flaggedrevs-icon" src="/w/extensions/FlaggedRevs/frontend/modules/img/1.png" alt="Bekleyen değişiklikler bu sayfada görüntülenmektedir" title="Bekleyen değişiklikler bu sayfada görüntülenmektedir" />[<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">bekleyen değişiklikleri incele</a>]<img id="mw-fr-revisiontoggle" class="fr-toggle-arrow" src="/w/extensions/FlaggedRevs/frontend/modules/img/arrow-down.png" style="display:none;" alt="ayrıntıları göster/gizle" /></div>
<div id="mw-fr-revisiondetails-wrapper" style="position:relative;"><div id="mw-fr-revisiondetails" class="flaggedrevs_short_details" style="display:none">Bu sürümdeki <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&oldid=18400339&diff=cur">1 değişiklik</a>, <a href="/wiki/Vikipedi:S%C3%BCr%C3%BCm_kontrol%C3%BC" title="Vikipedi:Sürüm kontrolü">inceleme bekliyor</a>.
<a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&stable=1">Kararlı sürüm</a>, <i>7 Nisan 2017</i> tarihinde <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%96zel:G%C3%BCnl%C3%BCk&type=review&page=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri">kontrol edildi</a>.</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="jump-to-nav" class="mw-jump">
Şuraya atla: <a href="#mw-head">kullan</a>, <a href="#p-search">ara</a>
</div>
<div id="mw-content-text" lang="tr" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><p><b>Bozulus,</b> <a href="/wiki/Akkoyunlular" title="Akkoyunlular">Akkoyunlulardan</a> kalma büyük kısmı <a href="/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu" title="Bayındır boyu">Bayındır boyuna</a> dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1">[1]</a></sup></p>
<p>Bu <a href="/wiki/T%C3%BCrkmen" class="mw-redirect" title="Türkmen">Türkmen</a> boyları kış aylarında <a href="/wiki/Mardin" title="Mardin">Mardin</a>’in güneyinde ve <a href="/wiki/F%C4%B1rat" title="Fırat">Fırat</a> nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında <a href="/wiki/Erzurum" title="Erzurum">Erzurum</a>, <a href="/wiki/Erzincan" title="Erzincan">Erzincan</a> arasında yaylamaktaydılar. <a href="/wiki/1540" title="1540">1540</a> yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.</p>
<p>15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle <a href="/wiki/Ankara" title="Ankara">Ankara</a>'nın <a href="/wiki/Bal%C3%A2" title="Balâ">Balâ</a> ilçe merkezinde köylerinde ve <a href="/wiki/Keskin" title="Keskin">Keskin</a> sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya <a href="/wiki/Ayd%C4%B1n" title="Aydın">Aydın</a> ve <a href="/wiki/Afyonkarahisar" title="Afyonkarahisar">Afyonkarahisar</a>, <a href="/wiki/Manisa" title="Manisa">Manisa</a> şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.</p>
<p>Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat, Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu, Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.</p>
<p>Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.</p>
<p></p>
<div id="toc" class="toc">
<div id="toctitle" class="toctitle">
<h2>İçindekiler</h2>
</div>
<ul>
<li class="toclevel-1 tocsection-1"><a href="#Diyarbekir_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">1</span> <span class="toctext">Diyarbekir Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-2"><a href="#Dulkadir_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">2</span> <span class="toctext">Dulkadir Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-3"><a href="#Halep_T.C3.BCrkmenleri"><span class="tocnumber">3</span> <span class="toctext">Halep Türkmenleri</span></a></li>
<li class="toclevel-1 tocsection-4"><a href="#Kaynak.C3.A7a"><span class="tocnumber">4</span> <span class="toctext">Kaynakça</span></a></li>
</ul>
</div>
<p></p>
<h2><span class="mw-headline" id="Diyarbekir_T.C3.BCrkmenleri">Diyarbekir Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=1" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Diyarbekir Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=1" title="Değiştirilen bölüm: Diyarbekir Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p>Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski <a href="/wiki/Akkoyunlular" title="Akkoyunlular">Akkoyunlular</a> Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri <a href="/wiki/Diyarbekir" class="mw-redirect" title="Diyarbekir">Diyarbekir</a> olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;</p>
<p>Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat, Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu, Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Dulkadir_T.C3.BCrkmenleri">Dulkadir Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=2" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Dulkadir Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=2" title="Değiştirilen bölüm: Dulkadir Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p><a href="/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi" title="Dulkadiroğulları Beyliği">Dulkadiroğulları Beyliği</a>'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu, Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Halep_T.C3.BCrkmenleri">Halep Türkmenleri</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=3" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Halep Türkmenleri">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=3" title="Değiştirilen bölüm: Halep Türkmenleri">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<p>Halep Türkmenlerinin, <a href="/wiki/Kanun%C3%AE" class="mw-redirect" title="Kanunî">Kanunî</a> devrindeki sayımlara göre (<a href="/wiki/1540" title="1540">1540</a> yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.</p>
<p>Bayat, Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.</p>
<h2><span class="mw-headline" id="Kaynak.C3.A7a">Kaynakça</span><span class="mw-editsection"><span class="mw-editsection-bracket">[</span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&veaction=edit&section=4" class="mw-editsection-visualeditor" title="Değiştirilen bölüm: Kaynakça">değiştir</a><span class="mw-editsection-divider"> | </span><a href="/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit&section=4" title="Değiştirilen bölüm: Kaynakça">kaynağı değiştir</a><span class="mw-editsection-bracket">]</span></span></h2>
<div class="reflist" style="list-style-type: decimal;">
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><strong><a href="#cite_ref-1">^</a></strong> <span class="reference-text">Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187</span></li>
</ol>
</div>
<table class="metadata plainlinks stub" style="background: transparent;">
<tr>
<td><a href="/wiki/Dosya:Kashgari_map.jpg" class="image"><img alt="Stub icon" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/33px-Kashgari_map.jpg" width="33" height="30" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/50px-Kashgari_map.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kashgari_map.jpg/66px-Kashgari_map.jpg 2x" data-file-width="741" data-file-height="670" /></a></td>
<td><i><a href="/wiki/T%C3%BCrk_tarihi" title="Türk tarihi">Türk tarihi</a> ile ilgili bu <a href="/wiki/Vikipedi:Madde" title="Vikipedi:Madde">madde</a> bir <a href="/wiki/Vikipedi:Taslak_madde" title="Vikipedi:Taslak madde">taslaktır</a>. Madde içeriğini <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bozulus_T%C3%BCrkmenleri&action=edit">geliştirerek</a> Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.</i></td>
</tr>
</table>

Bozulus Türkmenleri

2017-05-24T18:25:44Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Bozulus,''' Akkoyunlulardan kalma büyük kısmı Bayındır boyuna dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<ref>Halil Erenoğlu'nun Emirda..."

'''Bozulus,''' [[Akkoyunlular]]dan kalma büyük kısmı [[Bayındır boyu]]na dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim.<ref>Halil Erenoğlu'nun Emirdağ yazıları, SBL Yayıncılık, S.187</ref>

Bu [[Türkmen]] boyları kış aylarında [[Mardin]]’in güneyinde ve [[Fırat]] nehri kıyılarında kışlamakta ve yaz aylarında [[Erzurum]], [[Erzincan]] arasında yaylamaktaydılar. [[1540]] yılında Boz-Ulus Türkmenleri Dulkadirli boyu da dahil olmak üzere, 68 mücerred, 7325 evli, ve toplam olarak 8013 vergi nüfüsundan ibaret olup; Diyarbekir Türkmenleri, Dulkadır oymakları, Haleb Türkmenleri gibi başlıca üç koldan meydana gelmekteydi.

15.yy'dan itibaren Orta Anadolu'da özellikle [[Ankara]]'nın [[Balâ]] ilçe merkezinde köylerinde ve [[Keskin]] sahalarında yerleşik düzene geçip yaşamaya başlamışlardır. 1699 Yılından sonra da bir kısmı Batı Anadolu'ya [[Aydın]] ve [[Afyonkarahisar]], [[Manisa]] şehirlerine ve Rumeli'ye iskan ettirilmiştir. Ege bölgesine iskan edilenler özellikle Aydın iline ve kazalarına başta olmak üzere kütahya, afyonkarahisar, manisa bölgelerine dağılmışlardır.

Bozulus Türkmenlerini meydana getiren oymaklar ; Aba kürklü, Acurlu, Ağcalu, Ala hacılu, Ali görenlü, Alilü, Anamaslu, Araplu, Atçu, Avanlu, Evci, Azaplu, Bayat, Beğdili, Bozhanlu, Cecelü, Cerid, Çağurkanlu, Çavundur, Çiçeklü, Danişmendlü, Dokuz, Ensarlu, Gündeşlü, Gündüzlü, Hacılu, Hamza hacılu,Harbendelü, Haydarlu, İlbeylü, İnallu, Karabağlu, Karaca araplu, Kara hasanlu, Karkın, Koca hacılu, Mihmadlu, Musacalu, Şeyhlü, Şeyh mihmadlu, Tabanlu, Uzunlar gibi oymaklardan oluşmuşlardır.

Ayrıca Bozulus Türkmenleri Dulkadirli Türkmenleri ile akraba topluluklardır.

== Diyarbekir Türkmenleri ==

Bozulus ve Halep Türkmenlerinin toplamıdır. Eski [[Akkoyunlular]] Devleti'nin sınırları içinde kalan topraklar üzerinde yerleşik veya yarı göçer olarak yaşayan ve başşehirleri [[Diyarbekir]] olan Türkmen oymaklarının birliğinin adıdır. Bu birliği meydana getiren teşekküllerin başında;

Alpavut, Avşar, Bayındır, Beğ-Dili, Çavundur, Danişmendli, Bayat, Argın, Döğer, Dodurğa, Hamza - Hacılu, İzeddin -Hacılu, Karkın, Koca - Hacılu, Musulcalu, Haydarlı, İvaz, İshak, Yurtçu, Oğul - Beğlü, Hodik, Pürnek, Salarlu, Süleyman - Hacılu, Tabanlu, Şeyhlü adlarında oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Dulkadir Türkmenleri ==

[[Dulkadiroğulları Beyliği]]'nin kuruluşundan beri yan yana yaşamış onlarla kader birliği yapmış olan ; Anamuslu, Avcı, Avşar, Çağırganlu, Cecelü, Cerit Sultan Hacılu, Çimenlü, Dokuz(Beşanlu), Dodurğa, Eymir, Gündeşlü, Karaca - Arablu, Karkın, Musacalu, Musa - Hacılı, Karalı(Karalu), Köçeklü, Kürd Mihmadlu, Küşne, Kızıl - Kocalı, Şam - Bayadı, Ağca - Koyunlu, Barak, Boynu - Yoğunlu, Çağırğanlu, Çimelü,Çöteler, Elçi, İmanlu - Afşarı, Neccarlu, Tatar Alilü, Tecirlü, Yaban - Eri gibi oymaklardan ibaretti.

== Halep Türkmenleri ==

Halep Türkmenlerinin, [[Kanunî]] devrindeki sayımlara göre ([[1540]] yılındaki) sadece yerleşmiş olanların verği nüfusu 9316'dır. Göçer olarak yaşayan boyların da sayılamadığı göz önüne alınırsa büyük bir nüfusa sahip olduğu görülür.

Bayat, Beğdili, Harbendelû, İnallu, Köpeklü - Avşarı, Gündüzlü - Avşarı gibi büyük teşekküller ile Acûrlu, Alayuntlu, Baha- dırlu, Büğdüz, Döğer, Eymür, Kara - Koyunlu, Karkın, Kıçı - lu, Kınık, Peçenek, Uç, gibi oymaklardan meydana gelmekteydi.

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}
{{türktarihi-taslak}}

[[Kategori:Akkoyunlular]]
[[Kategori:Türkiye Türkmenleri]]

Yörük (anlam ayrımı)

2017-05-24T18:24:21Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{vikisözlük|yörük}} '''Yörükler''', göçebe yaşam tarzını seçmiş Türkmenlerdir. Şu anlamlara da gelebilir: * Yörük, Düzce, Düzce ilinin merkez ilçesine..."

{{vikisözlük|yörük}}
'''[[Yörükler]]''', göçebe yaşam tarzını seçmiş Türkmenlerdir. Şu anlamlara da gelebilir:

* [[Yörük, Düzce]], Düzce ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.
* [[Yörük, İdil]], Şırnak ilinin İdil ilçesine bağlı bir köydür
* [[Yörükler, Ondokuzmayıs]]

{{anlam ayrımı}}

Karakeçili aşireti

2017-05-24T18:21:29Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Karakeçili aşireti''', Oğuzların Bozok kolunun Kayı boyuna mensup olan ve 1071'deki Malazgirt Meydan Muharebesi'nin ardından günümüzdeki Türk..."

'''Karakeçili aşireti''', [[Oğuzlar]]ın [[Bozoklar|Bozok]] kolunun [[Kayı boyu]]na mensup olan ve 1071'deki [[Malazgirt Meydan Muharebesi]]'nin ardından günümüzdeki [[Türkiye]] topraklarına yerleşen aşiret.<ref name="Bulduk-38">Bulduk, Üçler; sf. 38</ref> Günümüzde, İç ve Batı Anadolu ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmışlardır.

== Tarihçe ==
Karakeçili aşireti; [[Büyük Selçuklu Devleti]]'nin [[Bizans İmparatorluğu]]'nu yenmesiyle sonuçlanan [[Malazgirt Meydan Muharebesi]]'nin ardından [[Anadolu]]'ya yerleşen, [[Oğuzlar]]ın 2 kolundan biri olan [[Bozoklar]]ın [[Kayı boyu]]na mensuptur.<ref name="Bulduk-38"/> Tarihî kaynaklara göre [[Tatarlar|Tatar]] ve [[Türkmenler]]den oluşan topluluk; önce [[Erzurum]] ve [[Erzincan]] taraflarına, sonrasında ise [[Güneydoğu Anadolu]] taraflarına inmişti.<ref name="Bulduk-38"/> Beyleri [[Süleyman Şah]]'ın ölümünün ardından bu topluluğun bir kısmı Beriyye'ye (günümüzde [[Viranşehir]] ile [[Derik]] arasında bulunan idarî bölge), bir kısmı ise Anadolu'ya dağıldı.<ref name="Bulduk-38"/> Süleyman Şah'ın ölümünün ardından boyun lideri olan [[Ertuğrul Gazi]]'nin yönetimindeki topluluğun akıbeti hakkında farklı görüşler mevcuttur. ''[[Ruhî Tarihi]]''{{'}}ne göre topluluk, [[Ankara|Engüri]] (günümüzde Ankara) civarındaki [[Karacadağ, Ankara|Karacadağ]] eteklerine yerleşti.<ref name="İnalcık-1-2">İnalcık, Halil, sf. 1-2</ref> 1222-1230 yılları arasında, [[İznik İmparatorluğu|İznik İmparatoru]] [[III. Yannis Vatatzes]] ile [[Anadolu Selçuklu Devleti|Anadolu Selçuklu]] Sultanı [[I. Alâeddin Keykubad]] arasında [[Eskişehir|Sultan Öyüğü]] (günümüzde Eskişehir) ve [[Ankara|Engürü]] (günümüzde Ankara) civarında gerçekleşen mücadelelerden haberdar olan Ertuğrul Gazi, orduya hizmet amacıyla çarpışmalara katıldı, bu kapsamda [[Karacahisar, Eskişehir|Karacahisar]]'a yapılan kuşatmada yer aldı.<ref name="İnalcık-1-2"/> 1230 yılında, [[Harezmşahlar]]la yapılan [[Yassı Çemen Muharebesi]] ve [[Moğollar]]la yapılan [[Kösedağ Muharebesi]] sebebiyle I. Alâeddin Keykubad ile III. Yannis Vatatzes arasında barış sağlandı.<ref name="İnalcık-1-2"/> Kısa süre sonra I. Alâeddin Keykubad, Ertuğrul Gazi veya atalarına Söğüt'ü [[kışlak]], [[Domaniç|Domaliç]]'i [[Yaylak (coğrafya)|yaylak]] olarak verdi.<ref name="İnalcık-1-2"/> ''Ruhî Tarihi''{{'}}nde yer alan bu bilgileri [[Neşrî]], Ruhî'den aktarmaktadır.<ref name="İnalcık-1-2"/> [[Âşıkpaşazâde]] ise bu anlatılanları kısaltmış ve içeriğini değiştirerek, yaşananları [[Osman Bey]] dönemine nakletmiştir.<ref name="İnalcık-1-2"/> Başka bir hikayeye göre ise Sürmeli Çukur ([[Aras Nehri]] vadisi) veya [[Ahlat, Bitlis|Ahlat]]'tan Engüri civarındaki Karacadağ eteklerine yerleşen Ertuğrul Gazi ve aşireti, burada bir süre kaldı ve İznik İmparatoru III. Yannis Vatatzes'e karşı I. Alâeddin Keykubad'ın ordusunda yer aldı.<ref name="İnalcık-1-2"/> Ancak Moğol saldırıları sebebiyle I. Alâeddin Keykubad'ın [[Konya]]'ya dönmesinin ardından Ertuğrul Gazi'ye Söğüt'ü kışlak, Domaliç'i yaylak olarak tayin etti.<ref name="İnalcık-1-2"/>

== Etimoloji ==
Osmanlı Padişahı [[II. Abdülhamid]] zamanında yazılan bir [[wikt:risale|risale]]de, aşiret isminin kendilerine Ertuğrul Gazi tarafından verildiği anlatılmaktadır. Buna göre Karacahisar'ın fethi esnasında aşiret, kara keçilerin boynuzlarına ışıldak bağlayıp, "alaycık" (alacık) denilen bir tür keçe çadırın üzerine örtü örtmek suretiyle savaş hilesine müracaat edince Ertuğrul Gazi "haydin alplerim, haydin Karakeçili yörüklerim" demiş ve aşiretin bu isimle anılmasına vesile olmuştu.<ref name="Bulduk-39">Bulduk, Üçler; sf. 39</ref> Alaycığın tarif edildiği başka bir sayfada ise, ak keçeyle örtülen çadırın ortasındaki pencereden çıkan dumanın, ak keçeyi kara keçeye dönüştürdüğünden yola çıkılarak aşiret isminin buradan geldiği belirtilmektedir.<ref name="Bulduk-39"/>

== Günümüzdeki durumu ==
Karakeçili aşiretine mensup kişiler günümüzde; İç ve Batı Anadolu ile Güney ve Doğu Anadolu bölgelerinde olmak üzere iki farklı coğrafyada yoğunlaşmışlardır.

=== Doğu ve Güneydoğu Anadolu ===
Osmanlı kayıtlarında Türkmen tayfası olarak geçen [[Siverek]] ve [[Viranşehir]]'deki Karakeçili aşiretine mensup kişiler, zaman içinde çeşitli nedenlerden dolayı [[Türkçe]]yi bırakıp, [[Arapça]] ve [[Kürtçe]] konuşmaya başladı.<ref>{{dergi kaynağı |url=http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/41-183-204.pdf |ilk=Fatih |son=Ünal |başlık=Osmanlı Devletinin Son Yıllarında Güneydoğu Aşiretlerinden Milli Aşireti ve İbrahim Paşa |sayfalar=sf. 5}}</ref> Kürt aşiretlerinin Mil ve Zil olmak üzere iki kola ayrıldığını ifade eden [[Ziya Gökalp]]'e göre Güneydoğu Anadolu'daki Karakeçili aşireti Zil koluna mensuptur.<ref>{{dergi kaynağı |url=http://mukaddime.artuklu.edu.tr/documents/Makaleler/Sayi2/57.pdf |ilk=A. Vahap |son=Uluç |başlık=Kürtler'de Sosyan ve Siyasal Örgütlenme: Aşiret |dergi=Mukaddime |sayı=2. sayı |yıl=2010 |sayfalar=sf. 44}}</ref> Osmanlı Padişahı [[II. Selim]] dönemindeki belgelere göre bölgedeki Karakeçili aşireti mensuplarının büyük bir kısmının göçebe olduğu yazılıydı.<ref name="Bulduk-40">Bulduk, Üçler; sf. 40</ref> 1891'de, Padişah [[II. Abdülhamid]] tarafından oluşturulan [[Hamidiye Alayları]]'nda, Güneydoğu Anadolu'da yaşayan Karakeçili aşireti üyeleri de yer aldı.<ref name="Bulduk-41">Bulduk, Üçler; sf. 41</ref>

=== İç ve Batı Anadolu ===
[[Ankara]] ve çevresindeki Karakeçili aşireti üyeleri, Güneydoğu Anadolu'dakilere oranla idarî açıdan daha düzenli bir yapıya sahipti.<ref name="Bulduk-41"/> 16. yüzyıldaki kayıtlara göre burada yaşayan aşiret üyeleri, "Yörükân-ı Ankara" adlı bir birimin içinde yer almaktaydı ve büyük bir kısmı göçebe yaşam tarzını benimsemişti.<ref name="Bulduk-41"/> 1571 yılına ait tahrir defterinde Ankara Yörüklerinin Kasaba Yörükleri denen bölümüne kaydedilmiş olan ''Karakeçilü'' cemaatinin şehirde yerleşik olduğu belirtilmiştir.<ref>Emine Erdoğan (1990). [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/23/109.pdf Ankara Yörükleri (1463, 1523/30 ve 1571 Tahrirlerine Göre)]. ''OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi)'' sayı 18, sf. 129</ref> 1576 yılına ait bir belgeye göre Ankara'nın güney ve batı kesiminde yer alan bu idarî birimde yaşayan 56 cemaatte, vergi veren toplam 2.445 kişi bulunmaktaydı ki bu da toplam nüfusun 10.000 civarında olduğunu göstermektedir.<ref name="Bulduk-42">Bulduk, Üçler; sf. 42</ref> Ancak bu cemaatlerin ne kadarının Karakeçili aşiretine bağlı olup olmadığı belli değildir.<ref name="Bulduk-42"/> Aşiret mensuplarının yayıldıkları alan, günümüzdeki [[Çukurca, Kızılcahamam|Çukurca]], [[Elmadağ, Ankara|Elmadağ]] ve çevresi, [[Karakeçili]], [[Balâ]] ve [[Sincan, Ankara|Sincan]]'dan [[Polatlı]]'ya uzanan düzlükleri kapsamaktaydı.<ref name="Bulduk-43">Bulduk, Üçler; sf. 43</ref> Ankara'nın kuzey ve doğusundan; [[Beypazarı]], [[Sivrihisar]] ve [[Eskişehir|Sultanönü]]'ye (günümüzde Eskişehir) kadar uzanan bölgelerde de aşiret üyelerinin varlığına rastlanmaktaydı.<ref name="Bulduk-43"/> Kırşehir ve Ankara sancaklarındaki aşiret üyelerinin bir bölümü 16. yüzyılda batıdaki Sultanönü'ye kadar göç ederken, bir kısmı da bulundukları bölgede yerleşik hayatı benimsedi.<ref name="Bulduk-43"/> Batı Anadolu, yaşanan göçlerle birlikte aşiret üyelerinin yoğun olarak yaşadığı bölgelerden biri konumuna geldi.<ref name="Bulduk-44">Bulduk, Üçler; sf. 44</ref> Günümüzde ise yoğun olarak [[Kütahya]], Sultanönü, [[Uşak]], [[Bursa]], [[Aydın]], [[Balıkesir]] ve [[Bilecik]] tarafında varlıklarını sürdürmektedirler.<ref name="Bulduk-46">Bulduk, Üçler; sf. 46</ref> Aşiretin yoğun olarak yaşadığı [[Kırıkkale (il)|Kırıkkale]] ilinin Karakeçili ilçesi, adını aşiretten almaktadır.<ref>{{dergi kaynağı |son=Aksoy |ilk=Erdal |yıl=2004 |url=http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/erdal_aksoy_karakecili_kirikkale.pdf |başlık=Günümüz Kırıkkale Karakeçili Yörüklerinin Aşiret Yapısı |yayımcı=[[Hacettepe Üniversitesi]] Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü |sayfalar=sf. 169 |issn=1305-5992 |dergi=Türkiyat Araştırmaları |sayı=1. sayı}}</ref>

== Karakeçili şenlikleri ==
Karakeçili aşiret mensupları tarafından Bilecik'in Söğüt ilçesindeki [[Ertuğrul Gazi Türbesi]]'nde düzenlenen [[Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri]], Şanlıurfa'nın Siverek ilçesinde 1999'da başlayan Geleneksel Karakeçili Şenlikleri<ref>[http://www.tgrthaber.com.tr/news_view.aspx?guid=dec2f68b-47e2-4a13-bcca-8c36b297f050 Geleneksel Karakeçili şenlikleri]</ref> ve Kırıkkale'nin Karakeçili ilçesinde 1995'te başlayan Karakeçili Uluslararası Kültür Şenliği düzenlenmektedir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.haberler.com/karakecili-18-uluslararasi-kultur-senligi-kutlandi-3907436-haberi/ | başlık = Karakeçili 18. Uluslararası Kültür Şenliği Kutlandı | yayımcı = Haberler.com | tarih = 1 Eylül 2012 | çalışma = [[Doğan Haber Ajansı]] | erişimtarihi = 9 Mart 2013 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150402104350/http://www.haberler.com/karakecili-18-uluslararasi-kultur-senligi-kutlandi-3907436-haberi/ | arşivtarihi = 2 Nisan 2015}}</ref>

== Kaynakça ==
* {{dergi kaynağı |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:mfFux5r7-jAJ:dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/27/160.pdf+&hl=tr&gl=tr&pid=bl&srcid=ADGEESh8IJ49LYL4F9W6DRv4ai_wXqOjo4ZKLNbyMd6PKlXhecWB_sVz9_as3zAqo8QXe3nJgcH7vGBDlqObtg6AqfPmnUulw3dXmYtesG1WUV6AQzadJxn9SXSUHyT8imUD3Thht7C0&sig=AHIEtbQqzKXz6QdejKsv4eutpw7_ejYl6w |başlık=İdari ve Sosyal Açıdan Karakeçili Aşiretleri ve Yerleşmeleri |ilk=Üçler |son=Bulduk |dergi=[[Ankara Üniversitesi]] [[Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi|Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi]] Tarih Araştırmaları Dergisi |yıl=1998}}
* {{dergi kaynağı |dergi=[[NTV Tarih]] |başlık=Son araştırmalarla Ertuğrul Gâzî'nin gerçek hikayesi |ay=Nisan |yıl=2010 |sayı:15. sayı |issn=1308-7878 |ilk=İnalcık |son=Halil}}
{{kaynakça}}

== Ek okumalar ==
* Sümer, Faruk (1967). ''Oğuzlar (Türkmenler)''

[[Kategori:Aşiretler]]
[[Kategori:Kayı Boyu]]
[[Kategori:Türkiye Türkmenleri]]

Göçebe (anlam ayrımı)

2017-05-24T18:20:58Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "* '''Göçebe''', bkn. Göçebelik * Göçebe, Kavak - Samsun ilinin Kavak ilçesine bağlı bir mahalledir. * Göçebe (kitap) * Göçebe (r..."

* '''Göçebe''', bkn. [[Göçebelik]]
* [[Göçebe, Kavak]] - [[Samsun]] ilinin [[Kavak, Samsun|Kavak]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]]dir.
* [[Göçebe (kitap)]]
* [[Göçebe (roman)]] - [[Stephenie Meyer]]'in romanı.
* [[Konargöçer]] - [[Göçebelik|Göçebeler]] gibi sürekli hareket halinde olmayıp mevsimsel olarak yer değiştiren topluluk

{{anlam ayrımı}}

Göçebelik

2017-05-24T18:20:33Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı|Göçebe (anlam ayrımı)}} Tahminen, 1900'lerde bir Sami aile ([[Norveç)]] '''Göçebelik''', bir topluluğun, bir top..."

{{Diğer anlamı|Göçebe (anlam ayrımı)}}
[[Dosya:Saami Family 1900.jpg|thumb|200px|Tahminen, 1900'lerde bir Sami aile ([[Norveç]])]]
'''Göçebelik''', bir topluluğun, bir toplumsal kümenin yaşamlarını ve soylarını sürdürebilmek için belirsiz süreli aralıklarla yer değiştirme geleneği ya da alışkanlığı. Konar göçer yaşam biçimi süren [[oba]], [[boy]], [[aşiret]] gibi genellikle kan bağına dayalı olarak oluşmuş toplumsal grupların bu yaşayışı göçebelik olarak adlandırılmaktadır.

Göçebelikte insanların ve hayvanların iklime, coğrafi şartlara bağlı olarak [[ova]]ya inmesi ve [[dağ]]a çıkması, daha doğrusu hayvanın doğal yaşantısına uyması (diğer bir deyişle hayvan içgüdüsüne), söz konusudur. Bu mevsimsel yer değiştirme ya da coğrafi şartlara uyum arayışı büyük oranda geçim kaynağı olan hayvancılığa bağımlığıdır. Tarıma dayalı yaşama geçilmeden önce [[hayvancılık]]la uğraşılmakta ve bunun doğal sonucu olarak hayvanların bakım ve besleme şartları göçerliğin ''doğal yaşama'' uyumunu gerektirmektedir.

== Türklerde göçebelik ==
[[Türk]]ler asker ve idareci olarak yerleşik düzene geçilmesi taraftarı olmamışlardır. Göçerlikten yerleşik hayata geçilmesinin siyasi egemenliklerinin ve hatta varlıklarının sonu olacağı fikrine sahiptiler. Ayrıca şehirleşmeyi [[tembellik]] olarak algılamışlardır. 11. yüzyılda göçebe [[Oğuzlar]] şehirlileri ''Yatuk'' yani tembel olarak nitelendirmektedirler.{{fact}}
[[Dosya:Juniperus osteosperma 1.jpg|thumb|200px|Ardıç ağacı dağlık alanlarda rahatlıkla üremekte ve yetişmektedir. Bu nedenle dağ yaşamını benimsemiş konar göçer kültürlerde ardıç ağacı önemli bir yere sahiptir. Ayrıca kimi [[Göçebe]] halklara ait kültürlerde, Şaman Türkmen'lerde ve Bektaşi - Alevilerde, dinsel törenler genellikle ardıç ağacının dumanı ile yapılmaktadır.]]
Türk göçebeliği hiçbir yerde durmaksızın yaşamak değil mevsimsel doğal yaşama uyumdur. Hatta doğaya anlam yükleme süreci yaşayışa, geleneklere, inanışa yönelik içerikler taşıyabilmektedir. Örneğin, erkek keçi, Yörüklerde teke olarak adlandırılmaktadır ve makbul sayılmaktadır. Buna yönelik olarak Batı Akdeniz ve Güney Ege Yörüklerine ait halk oyunları bu yörenin de ismi olan Teke Yöresi oyunları olarak adlandırılmakta, hatta erkek keçiler arasındaki mücadeleyi anlatan bir halk oyunu olarak bu oyuna ''Teke Zortlatması'' denilmektedir.<ref>[http://www.konyaaltiesnafkefalet.com/?page=c_detail&c_id=175 Teke zortlatması]</ref>

== Dünyada göçebe topluluklar ==
{{Div col}}
* [[Ababdeh]]
* [[Afarlar]]
* [[Bedevi]]
* [[Beja]]
* [[Chukchi]]
* [[Fulalar]]
* [[Himba]]
* [[Hmong]]
* [[Hint-Aryan Irkı]]
** [[Mitanni]]
** [[Cermanik Halklar]] (antik, erken ortaçağ)
** [[Slav halkları]] (antik, erken ortaçağ)
** [[Dangarlar]]
** [[Rigvedic kabilesi]]
* [[İran Halkları]]
** [[Alanlar]]
** [[Dahae]]
** [[Bahtiyari]], [[İran]]'da
** [[Baseri]], [[İran]]'da
** [[Heftalitler]]
** [[Hunlar]]
** [[Kuçiler]]
** [[Parni]]
** [[Partlar]]
** [[Sarmatiler]]
** [[Şihler]]
* [[Kalmuklar]]
* [[Kurumbar]]
* [[Kürtler]]
* [[Maasailer]] (Yarı göçer halklardan)
* [[Macarlar]] (antik, erken ortaçağ)
* [[Moken]]
* [[Moğollar]]
* [[Mrazig]], [[Tunus]]'da
* [[Nenetler]]
* [[Nuer]]
* [[Nukaklar]]
* [[Sarakatsani]]
* [[Somali Halkları]]
* [[Tibetliler]]
* [[Toubou]]
* [[Tuareg]]
* Türk Halkları
** [[Avarlar]]
** [[Bulgarlar]]
** [[Tatarlar]]
** [[Kumanlar]]
** [[Hunlar]] (antik Çağ)
** [[Kıpçaklar]]
** [[Hazarlar]]
** [[Peçenekler]]
** [[Selçuklular]]
** [[Wu Hu]]
* Türkî Halklar
** [[Kazaklar]]
** [[Kırgızlar]]
** [[Nogaylar]]
** [[Kaşgaylar]]
** [[Türkmenler]]
** [[Yörük]]
* [[Samiler]]
{{Div col end}}

== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}

{{kültür-taslak}}

[[Kategori:Göçebelik| ]]

Göçebe

2017-05-24T18:20:14Z

95.96.224.186: Göçebelik sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİRME [[Göçebelik]]

Dadaloğlu

2017-05-24T18:18:44Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "Dadaloğlu '''Dadaloğlu''', ''(gerçek adı: Veli)'' Osmanlı Devleti'nin Anadolu Türkmenlerini iskan politikas..."

[[Dosya:Kaman Dadaloglu-Denkmal.JPG|180pik|thumb|Dadaloğlu]]
'''Dadaloğlu''', ''(gerçek adı: Veli)'' [[Osmanlı Devleti]]'nin [[Anadolu]] [[Türkmenler]]ini [[iskan]] politikasına tepki olarak tanınmış bir [[Halk ozanı]]dır. [[18. yüzyıl]]ın son çeyreğinde [[Kayseri]]'nin [[Tomarza]] ilçesinde doğup [[19. yüzyıl]]ın ortalarında öldüğü bilinmektedir. Doğum ve ölüm tarihleri hakkında kesin bilgi yoktur.

== Dönemi ==
Osmanlı İmparatorluğu'nda iki ayrı edebiyat çeşidi vardı. Saray Edebiyatı ve [[divan edebiyatı]] [[Osmanlı Türkçesi]], [[Farsça]] ve [[Arapça]] kelimelerin harmanlanmış hali ile yazılıyordu. Bu dil, günlük konuşmada kullanılmıyordu ve nüfusun çoğu için anlaşılabilir değildi. Folklor edebiyatının bilinen en yaygın türü ''[[koşma]]'' adlı şiir türüdür.<ref>[http://mitoloji.info/edebiyat-nedir/kosma.nedir Koşma Nedir? {{tr icon}}]</ref> Koşma şiir türünün özel bir ezgiyle söylenine ise ''[[Varsağı]]'' denirdi.

== Biyografi ==
Dadaloğlu güney Anadolu'da ([[Nur Dağları]] ve muhtemelen [[Toros Dağları]]) dağlık bölgelerde yaşıyordu. Diğer adı Veli idi. Bu isim şairlerin kullandığı [[mahlas]] (takma ismi) ismiydi. Oğuzların Avşar boyundandı. Osmanlı Devleti'nin konar-göçer [[Avşar]], [[Karsantı]], [[Sırkıntı]], [[Bozdoğan]], [[Kırıntı]], [[Berber]], [[Menemenci]] gibi [[Türkmen]] aşiretlerini yerleşik hayata geçirmek için verdiği uğraş, yer yer başkaldırılara ve çatışmalara neden olmuştur. Dadaloğlu'nun şiirleri, yerleşik hayata geçmek istemeyen Türkmen aşiretlerinin sesi ve sözlü tarihi sayılabilir. Bu itirazlardan dolayı Osmanlı Avşarlara tarım arazileri verdi. Ama o yine de kabile üyelerinin en geleneksel göçebe yaşam tarzını tercih ve Osmanlı yüksek komutanı karşı mücadele etti.

Dadaloğlu mücadelesini şiirlerinede yansıtmış, halkının duygularını ve tepkilerini konu almıştı. Bunun için şu sözleri söylemiştir;<ref>İlyas Örskaya: ''Edebiyat Bilgileri'', Final yayınları ISBN 978-605-374-046-9 p 197</ref>

''Ferman padişahınsa, Dağlar bizimdir...''

Mücadelenin sonunda, nihayet Osmanlı hükümeti halkı yerleşik yaşamaya ikna etti. Yeni yerleşkeler [[İç Anadolu]]'da, eski alanın kuzeyinde oldu. Dadaloğlu [[Sivas]]'ın [[Şarkışla]] ilçesinin Kavaklıpınar köyünde ölmüştür.

== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}

{{Aşık edebiyatı}}
{{Halk edebiyatı}}

[[Kategori:1785 doğumlular]]
[[Kategori:Türk halk şairleri]]
[[Kategori:Osmanlı şairleri]]
[[Kategori:Türkçe eser veren şairler]]
[[Kategori:1868 yılında ölenler]]
[[Kategori:Göçebelik]]

Karacaoğlan

2017-05-24T18:18:24Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{diğer anlamı2|Karacaoğlan}} Karacaoğlan'ın [[Mut'taki heykeli.]] '''Karacaoğlan''', 17. yüzyılda yaşadığı rivayet edilen, âş..."

{{diğer anlamı2|Karacaoğlan}}
[[Dosya:Karacaoğlan.jpg|thumb|220px|Karacaoğlan'ın [[Mut]]'taki heykeli.]]
'''Karacaoğlan''', 17. yüzyılda yaşadığı rivayet edilen, [[âşık edebiyatı]]nın en önemli şairlerinden biridir.<ref>Kaya, Muharrem. [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALK%20EDEBIYATI/muharrem_kaya_karacaoglan_siir_imge.pdf "Karacaoğlanın şiirlerinde imgeler"]. ''Hürriyet Gösteri Sanat Edebiyat Dergisi''. Ocak 2007. En son 13 Şubat 2017 tarihinde erişildi.</ref>

== Yaşamı ==
Yaşadığı yer ile ilgili değişik rivayetler olmasına karşın, 2014 yılı içerisinde Karaman'ın Sarıveliler ilçesinde yer alan tarihi Hacı Salih cami'nin restore işlemi sırasında bahçesinde bulunan tarihi mezar taşlarının birisinin üzerinde "Karacaoğlan, ruhuna Fatiha" yazdığı öğrenilmiştir.[http://m.sabah.com.tr/kultur_sanat/2014/06/17/karacaoglanin-mezari-buludu]

Karacaoğlan'ın şiirleri aşk ve doğa üzerinde kuruludur. Ayrılık, gurbet, sıla özlemi ve ölüm en çok değindiği konulardır. [[Duygu]]larını, yaşadıklarını, düşüncelerini; içten, gerçekçi ve özgün bir şiir yapısı içinde anlatır. Karacaoğlan, [[Türk]] aşık edebiyatına yepyeni bir söyleyiş biçimi getirdi. Doğa benzetmelerini sık sık kullanır. Çok yalın ve temiz bir Türkçe kullanır. Kendisinden sonra gelen birçok ozanı derinden etkiledi. Bu olumlu etkiler günümüz Türk şiirine kadar uzanır. Şiirlerini ilk kez [[Nüzhet Ergun]] derleyip yayınladı. Birçok şiiri bestelendi.

== Şiirlerinin özellikleri ==
Karacaoğlan, yaşadığı çağda yetişmiş başka saz şairlerinin tersine, dil ve ölçü bakımından [[Divan Edebiyatı]]'nın ve tekke şiirinin etkisinden uzak kalmıştır. Anadolu insanının o çağdaki günlük konuşma diliyle [[Türkçe]] yazmıştır. Kullandığı Arapça ve Farsça sözcüklerin sayısı azdır. Yöresel sözcükleri ise yoğun bir biçimde kullanır. Deyimler ve benzetmelerle halk şiirinde kendine özgü bir şiir evreni kurmuştur. Bu da onun şiirine ayrı bir renk katar. Bu sözcüklerin birçoğunu halk dilinde yaşayan biçimiyle, söylenişlerini bozarak ya da anlamlarını değiştirerek kullanır.

Karacaoğlan, halk şiirinin geleneksel yarım uyak düzenini ve yer yer de redifi kullanmıştır. Hece ölçüsünün 11'li (6+5) ve 8'li (4+4) kalıplarıyla yazmıştır. Bazı [[şiir]]lerinde ölçü uygunluğunu sağlamak için hece düşmelerine başvurduğu da görülür. Mecaz ve mazmûnlara çokça başvurması, söyleyişini etkili kılan önemli öğelerdir. Şiirsel söyleyişinin önemli bir özelliği de, halk şiiri türü olan mani söylemeye yakın oluşudur. Koşmalar, semailer, varsağılar ve türküler şiirleri arasında önemlice yer tutar. Bunların her birinde açık, anlaşılır bir biçimde, içli ve özlü bir söyleyiş birliği kurmuştur.

[[Pir Sultan Abdal]], [[Âşık Garip]], [[Köroğlu]], [[Öksüz Dede]], [[Kul Mehmet]]'ten etkilenmiş; şiirleriyle [[Âşık Ömer]], [[Âşık Hasan]], [[Âşık İsmail]], [[Katibî, Kuloğlu]], [[Gevheri]] gibi çağdaşı şairleri olduğu kadar 18. yüzyıl şairlerinden [[Dadaloğlu]], Gündeşlioğlu, Beyoğlu, Deliboran'ı, 19. yüzyıl şairlerinden de Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyranî, Zileli Talibî, Ruhsatî, Şem'î ve Yeşil Abdal'ı etkilemiştir. Daha sonra da gerek Meşrutiyet, gerek Cumhuriyet dönemlerinde, halk edebiyatı geleneğinden yararlanan şairlerden [[Rıza Tevfik Bölükbaşı]], [[Faruk Nafiz Çamlıbel]], [[Behçet Kemal Çağlar]], [[Necip Fazıl Kısakürek]], [[Ahmet Kutsi Tecer]] ve [[Cahit Külebi]] Karacaoğlan'dan esinlenmişlerdir. Şiirleri 1920'den beri araştırılan, derlenip yayımlanan Karacaoğlan'ın bugüne değin, yazılı kaynaklara beş yüzün üzerinde şiiri geçmiştir.

== Literatürde Karacaoğlan ==
* [[Saadettin Nüzhet Ergun]], ''Karaca Oğlan'' (1927)
* [[İlhan Başgöz]], ''Karac’oğlan'' (1984)
* [[Şükrü Elçin]], ''Halk Edebiyatımızda Kaynaklar Meselesi ve XVI. Asır Ozanı Karacaoğlan'' (1988)
* [[Umay Günay]] ''XVI. Yüzyıl Saz Şairi Rumelili Karacaoğlan'' (1993)
* [[Saim Sakaoğlu]], ''Karaca Oğlan'' (2014)

{{Aşık edebiyatı}}

[[Kategori:1606 doğumlular]]
[[Kategori:1679 yılında ölenler]]
[[Kategori:Osmanlı şairleri]]
[[Kategori:Türkçe eser veren şairler]]
[[Kategori:17. yüzyılda Osmanlılar]]

Türkmen (anlam ayrımı)

2017-05-24T18:17:06Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Türkmen''' aşağıdaki anlamlara da geliyor olabilir; * Türkmenler - Çoğunlukla Türkmenistan'da yaşayan Türk halkıdır **Türkmenistan Türkmenleri **Afga..."

'''Türkmen''' aşağıdaki anlamlara da geliyor olabilir;

* [[Türkmenler]] - Çoğunlukla [[Türkmenistan]]'da yaşayan Türk halkıdır
**[[Türkmenistan Türkmenleri]]
**[[Afganistan Türkmenleri]]
**[[Özbekistan Türkmenleri]]
**[[Kafkas Türkmenleri]], Stavropol Krayında yaşayan ve etnik olarak Türkmenistan Türkmenlerine dayanan bir halk
**[[Atal Türkmenleri]], Astrahan Oblastında yaşayan ve etnik olarak Türkmenistan Türkmenlerine dayanan bir halk
**[[Irak Türkmenleri]]
**[[Suriye Türkmenleri]]
**[[Türkiye Türkmenleri]]
* [[Türkmenistan]] - Orta Batı Asya'da ülke
* [[Türkmen, Ayancık|Türkmen]] - [[Sinop]]'un [[Ayancık]] ilçesine bağlı köy
* [[Oğuzlar]] – Türkmen adıyla anılan Oğuzlar

{{anlam ayrımı}}

Türkmenler

2017-05-24T18:16:15Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{yönlendirme|Türkmen}} {{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Türkmen |resim = 220px |başlık = Devesi ile bir Türkmen |nüfus = '''..."

{{yönlendirme|Türkmen}}
{{Etnik grup bilgi kutusu
|grup = Türkmen
|resim = [[Dosya:Turkmen man with camel.jpg|220px]]
|başlık = [[Deve]]si ile bir Türkmen
|nüfus = '''8-14 milyon'''
|bölge1= {{flagicon|Turkmenistan}} [[Türkmenistan]]
|nüfus1 = 4,248,000
|ref1 = <ref>{{Web kaynağı | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html#People | title = The World Factbook | publisher = | accessdate = 18 March 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160709035648/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html | arşivtarihi = 9 Temmuz 2016}}</ref>
|bölge2 = {{flagicon|Syria}} [[Suriye]]
|nüfus2 = 200,000 - 3,500,000
|ref2 = <ref>{{Web kaynağı | url = http://www.fairobserver.com/region/middle_east_north_africa/syrian-turkmen-pursuit-new-syrian-identity/ | title = Syrian Turkmen: In Pursuit of a New Syrian Identity | work = FAIR OBSERVER | accessdate = 21 July 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160203055010/http://www.fairobserver.com/region/middle_east_north_africa/syrian-turkmen-pursuit-new-syrian-identity/ | arşivtarihi = 3 Şubat 2016}}</ref>
|bölge3 = {{flagicon|Iraq}} [[Irak]]
|nüfus3 = 600,000 - 3,000,000+
|ref3 = <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Turkmen#Demography Iraqi Turkmen]</ref>
|bölge4 = {{flagicon|Iran}} [[İran]]
|nüfus4 = 1,637,000 - 2,000,000
|ref4 = <ref name="ReferenceA">{{Web kaynağı | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#People | title = The World Factbook | publisher = | accessdate = 18 March 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160709035615/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html | arşivtarihi = 9 Temmuz 2016}}</ref>
|bölge5 = {{flagicon|Afghanistan}} [[Afganistan]]
|nüfus5 = 960,000
|ref5 = <ref>{{Web kaynağı | url = http://asianhistory.about.com/od/afghanista1/p/ProfAfghanistan.htm | title = Afghanistan Country Facts and History | author = Kallie Szczepanski | work = About.com Education | accessdate = 18 March 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160113220638/http://asianhistory.about.com/od/afghanista1/p/ProfAfghanistan.htm | arşivtarihi = 13 Ocak 2016}}</ref>
|bölge6 = {{flagicon|Turkey}} [[Türkiye]]
|nüfus6 = 325,000 {{fact}} (Yörük,Çepni)
|ref6 = <ref>{{Web kaynağı | url = http://www.peoplegroups.org/Explore/groupdetails.aspx?peid=24597 | title = PEOPLE NAME: YORUK OF TURKEY | work = PeopleGroups.org | accessdate = 21 July 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20151029063336/http://www.peoplegroups.org/Explore/groupdetails.aspx?peid=24597 | arşivtarihi = 29 Ekim 2015}}</ref>
|bölge7 = {{flagicon|China}} [[Çin]]
|nüfus7 = 104,503 (c. 2000)
|ref7 = <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Salar_people#cite_ref-59 Salar Turkmen]</ref>
|bölge8 = {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]]
|nüfus8 = 60,000
|ref8 = <ref>http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/home/opendoc.pdf?tbl=SUBSITES&page=SUBSITES&id=434fdc702</ref>
|bölge9 = {{flagicon|Russia}} [[Rusya]]
|nüfus9 = 36,885
|ref9 = <ref>2002 [[Russian Census (2002)|Russian census]]</ref>
|bölge10 = {{flagicon|Ukraine}} [[Ukrayna]]
|nüfus10 = 3,709
|ref10 = <ref>{{Web kaynağı | url = http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ | title = About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001 | work = Ukraine Census 2001 | publisher = State Statistics Committee of Ukraine | accessdate = 17 January 2012 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160304195805/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality | arşivtarihi = 4 Mart 2016}}</ref>
|diller = [[Türkmence]]
|dinler = '''[[İslâm]]'''<br/>
(Çoğu [[Sünnî]], birazı [[Alevî]].)</small>
|ilgili gruplar = [[Salarlar]], [[Yörük]], [[Türkiye Türkmenleri]], [[Azerbaycan Türkmenleri]], [[Suriye Türkmenleri]], [[Irak Türkmenleri]] ve [[İran Türkmenleri]]
}}
'''Türkmenler''', çoğunlukla [[Türkmenistan]]'da, ufak bir kısmı da [[İran]]'da yaşayan [[Türk halkları|Türk halkıdır]]. Tarihi bakımdan bütün [[Oğuzlar|Oğuz]] kolundan Batı Türklerine ([[Anadolu Türkmenleri|Anadolu]] ve [[Suriye Türkmenleri|Suriye]]) ''Türkmen'' denilmesine karşın günümüzde ''Türkmen'' kelimesi uluslararası kullanım olarak genellikle [[Türkmenistan]]'da ve [[Orta Asya]]'nın bazı bölgeleri ile [[Kafkasya]]'da ([[Kafkas Türkmenleri]]) yaşayan halklar ve [[Irak Türkmenleri]] için kullanıldığı gibi yaygın biçimde [[Türkiye Türkmenleri]] için de kullanılmaktadır. [[Türkiye Türkmenleri]] genellikle bozkır alanlarda yaşamlarını sürdürmektedirler.

==Türkmen adıyla anılan Oğuzlar ==
[[Dosya:Gorskii 04412u.jpg|thumb|left|200px|Türkmen kadın ([[Sergey Prokudin-Gorski]], 1911)]]
İlk kez 8. yüzyılda bir Sogut mektubunda geçen, 10. yüzyıldan itibaren genel bir adlandırma olarak yerleşik hayata geçmiş Türkler için, ağırlıklı olarak da Müslüman Oğuz boyları için kullanılmaya başlanılan Türkmen adı bugün dar manada Türkmenistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türkmenler ile Irak, İran, Suriye ve Anadolu'daki Türkmen boylarına mensup olanlar için kullanılmaktadır. '''Türkmenler''', [[İslâmiyet]]'i kabul etmiş [[Oğuz boyları]]dır. Türkmenler (Oğuzlar) 24 boydan oluşur. Başta [[Türkmenistan]], [[Türkiye]] ve [[Azerbaycan]] olmak üzere [[Afganistan]], [[Balkanlar]], [[Rusya]], [[Irak]], [[Suriye]] ve [[İran]]'da yaşamaktadırlar.{{fact}} [[Türkiye]], [[Balkanlar]], [[Irak]] ve [[Suriye]]'de yaşayan Türkmenler de, [[Türk]] olarak adlandırılır. [[Azerbaycan]] ve [[İran]]'dakiler ise [[Azeri Türkleri]] adını almışlardır. Anadolu Türklüğü'nün belkemiğini, Türkmenler oluşturur ve bağları oldukça güçlüdür.{{fact}} [[Hazar Denizi]]'nin ötesinde yaşayan Türkmenlere "Yaka Türkmenleri", Anadolu'da yerleşik Türkmenlere ise "Anadolu Türkmenleri" denir.{{fact}}{{ÖA}}

Türkmen adı, Türk men “ben Türküm”, Türk men “Türk insanı”, Tyurkman, Tyurkban > Türkmen “Türkler'in yurdu”, Türk iman > Türkmen “İmanlı Türk”, Tirkeman > Türkmen “ok atıcı halk”, Türkmen “Türklerin esası, hakiki Türk”, Türk-manend > Türkmen “Türk'e benzer” gibi değişik anlamlarında açıklanmıştır<ref>İlliyev, Murat (2010), [http://acikarsiv.ankara.edu.tr/browse/5949/Murat%20%C4%B0lliyev%20Doktora%20Tezi.pdf Türk tarihinde şecere geleneği: Türkmen şecereleri örneği] Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi Ve Sanatları (İslâm Tarihi) Anabilim Dalı, Ankara, s.12</ref>.

"Türkmen" kelimesi, [[İbn Kesir]] gibi bazı müelliflere göre imanlı Türk anlamına gelir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9_-_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_11 | title = البداية والنهاية/الجزء الحادي عشر | publisher = | accessdate = 18 March 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20141221222517/http://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9_-_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_11 | arşivtarihi = 21 Aralık 2014}}</ref> [[İranlılar]], Müslüman [[Oğuzlar]]ı [[şaman]]cı olanlardan ayırmak için ''Türkî iman'' (inanmış Türk) demekteydi. Başka kaynaklarda ise,{{hangi}} Türklerin şaman geleneklerinden kopup İslamiyete geçmelerinden sonra Araplar tarafından ''Terk-i iman'' (imanını terketmiş) yani eski şaman inançlarını terketmelerinden dolayı bu ismin verildiği söylenir.<ref>Dr. Hikmet Kıvılcımlı</ref>{{Kaynağı sorgula}} Bu da süreç içinde Türkman ve nihâyet Türkmen'e çevrilmiştir. [[Oğuzlar]]'a "Türkmen" veya "Turkoman" denir. Son zamanlarda Türkmen terimi Müslüman Türk demektir. Fransız [[Türkolog]] [[Jean Deny]] görüşüne göre ise “''men''” kuvvet ekidir ve Türkmen “''Türkler'in de Türk'ü', ''soyca Türk'' ya da ''soyu Türk'' ve ''öz be öz Türk''” anlamına gelmektedir.{{fact}}

Modern Türkmenlerin tamamı, [[Orta Asya]]'nın büyük bir kesimini içine alan Batı [[Türkistan]] yöresindeki Oğuzların soyundan gelmektedirler. Oğuz kabileleri [[7. yüzyıl]]da [[Altay Dağları]]'ndan [[Sibirya]] [[step]]leri üzerinden batıya hareket etmişler ve Güney [[Rusya]] ve [[İdil Nehri|İdil]] içlerine kadar girmişlerdir.{{fact}}

== Türkmen dili ==
[[Türkmence]], Ural-Altay Dil Ailesinin Oğuz grubu kolunu oluşturan bir dildir. [[Türkmenistan]]'da yaşayan 6 milyondan fazla Türkmen ile [[İran]]'da 20 milyon Azeri ve [[Afganistan]], [[Rusya]], [[Azerbaycan]], [[Balkanlar]], [[Irak]], [[Suriye]] gibi ülkelerde yaşayan yaklaşık 30 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.{{fact}}

== Resimler ==
<center>
<gallery>
Dosya:Yomud Turkmen.jpg|Yomud Türkmen geleneksel kıyafetleri, Cheliken, 20'ci yy'lın başlarında.
Dosya:Turkman girl in national dress.jpg|Geleneksel elbiseli Türkmen kızı.
</gallery>
</center>

== Ayrıca bakınız ==
* [[Kafkas Türkmenleri]]
* [[Atal Türkmenleri]]
* [[Afganistan Türkmenleri]]
* [[Azerbaycan Türkmenleri]]
* [[Türkiye Türkmenleri]]
* [[Oğuzlar]]
* [[Türkler]]
* [[Türk dilleri]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Türk halkları]]

Türkmen

2017-05-24T18:15:52Z

95.96.224.186: Türkmenler sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİR [[Türkmenler]]

Oğuzlar (anlam ayrımı)

2017-05-24T18:15:04Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "'''Oğuzlar''' şu anlama gelebilir; * Oğuzlar - Türkmen topluluğu * Oğuzlar - Çorum iline bağlı bir ilçe * Oğuzlar, Ort..."

'''Oğuzlar''' şu anlama gelebilir;

* [[Oğuzlar]] - [[Türkmen]] topluluğu
* [[Oğuzlar, Çorum|Oğuzlar]] - [[Çorum (il)|Çorum]] iline bağlı bir [[ilçe]]
* [[Oğuzlar, Ortaköy|Oğuzlar]] - [[Aksaray (il)|Aksaray]] ilinin [[Ortaköy, Aksaray|Ortaköy]] ilçesine bağlı bir [[köy]]

{{Anlam ayrımı}}

Oğuz Türkleri

2017-05-24T18:14:18Z

95.96.224.186: Oğuzlar sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİR [[Oğuzlar]]

Avşar boyu

2017-05-24T18:12:43Z

95.96.224.186: Afşar boyu sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİR [[Afşar boyu]]

Afşar boyu

2017-05-24T18:12:16Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{diğer anlamı|Afşar}} Afşar Tamga Bayrağı Afşar Damgası '''Afşar boyu''' (ve..."

{{diğer anlamı|Afşar}}
[[Dosya:Avşar Tamga Bayrağı.jpg|thumb|295x295px|Afşar Tamga Bayrağı]]
[[Dosya:avsar.jpg|thumb|123x123px|right|Afşar Damgası]]
'''Afşar boyu''' (veya '''Avşar boyu'''), [[Oğuz Kağan Destanı]]'na göre [[Oğuzlar]]ın 24 boyundan biri ve [[Kaşgarlı Mahmud]]'a göre [[Divân-ı Lügati't-Türk]]'deki yirmi iki Oğuz bölüğünden [[Dosya:Avsar.jpg|25px]]<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56</ref> diye tanımladığı altıncısıdır. Bu boyların [[Bozoklar]] kolundan (sağ kolundan) [[Oğuz Kağan]]'ın oğlu [[Yıldız Han]]'ın dört oğlundan en büyüğü olan Afşar'ın soyundan gelir.

== Oymakları ==
Afşar boyu adları şunlardır: Alplū, Arašlū, Bekešlū, Gündüzlü, Imirlü, Köse Aḥmedlū, Köselü, Pāpāglū, Qāsemlū, Qereḵlū, Karalu, Karamanlu, [[Salmanlı obası|Salmanlu]], Sindelli, Tur Ali Hacılu, Receplü, Balabanlu,Karabudaklı ve Qirqlū. Imirlū oymağı özgün Oğuz boyu olan Eymür oymağı ile ilgilidir.<ref>Theodor Houtsma, “''Ghuzenstämme'',” WZKM 2, 1888, s. 225.</ref>

== Afşar boyunun tarihi ==
Afşarlar [[Orta Asya]]'da iken [[Dede Korkut]] destanlarında ''Oğuzeli'' diye geçen [[Seyhun|Sir-Derya]] bölgesinde yaşamışlardır. Büyük göç ile birlikte [[Huzistan]] yoluyla bir grup da [[Irak]], [[Suriye]], [[Ermenistan]] yoluyla [[Anadolu]]'ya gelmişler, bu arada [[İran]], [[Irak]], [[Suriye]], [[Afganistan]] ve [[Azerbaycan]]'a da yayılmışlardır. Afşarlar, Oğuz'un öteki torunları [[Kınık]]lar ve [[Kayı]]lar gibi devlet kurmuş, büyük hükümdarlar ve sülaleler yetiştirmişlerdir. [[Karamanoğulları]], [[Akkoyunlular]], [[Aksungurlular]], [[Özeroğulları]], [[Sırkıntıoğulları]], [[Karsantıoğulları]], [[Küçük Alioğulları]] ve [[Kozanoğulları]] gibi, Afşarlardan kurulu ya da onların güçlü desteği ile yaşamış sülaleler de bulunmaktadır.

[[Gazneli Mahmut]] zamanında Oğuzlar'a [[Türkmen]] denmeye başlanmıştır. Anadolu'daki en güçlü Türkmen boyu olduğu ve devlet yönetmiş sayılı boylardan olduğu kayıtlarda yer alan Afşarlar [[İran|İran Devleti'nin]] başına [[Safeviler]]<nowiki/>den sonra geçen ikinci Türk boyudur. Sonuçta bu Türk boyu geniş bir bölgenin tarihinde belirleyici unsur olmuştur.<ref>http://tr.wikipedia.org/wiki/Safevi</ref>

=== Çeşitli coğrafyalarda Afşarlar ===
Afşarlar Türk tarihinin farklı aşamalarında kendilerinden söz ettirmişlerdir. Bu aşamalar aşağıdaki maddelerde toplanabilir.

==== Anadolu coğrafyasında ====
* [[Musul Atabeyliği|Musul Atabeyleri]] (diğer adı [[Zengiler]]) Musul ve Halep yöresine egemen olmuşlardır.
* [[Şumlaoğulları]] İran'ın Huzistan bölgesinde hakimiyet kurmuşlardır.
* [[Karamanoğulları Beyliği|Karamanoğulları]] Beyliği Afşar boyunun Karamanlı kolundandır.
* [[Alâiye Beyliği]] Karamanoğulları sülalesinden gelen beyler tarafından kurulmuştur.
* [[Germiyanoğulları Beyliği]] (Alişiroğulları diye de bilinir) Malatya yöresinden Kütahya'ya gelerek yerleşmişlerdir.
* [[İnançoğulları Beyliği|İnançoğulları]] Denizli yöresinde kuruldu.
* [[Aydınoğulları Beyliği]] Afşar olabileceği düşünülür. ([[Osmanlı]] arşivlerinde Aydınlı aşireti, Afşar olarak kayıtlıdır)
* [[Saruhanoğulları Beyliği]] Afşar boyunun Saruhanlı kolundandır.
* [[Sevindik Han Beyliği]] Erzurum-Kars civarında kurulmuştur.
[[Dulkadiroğlu Beyliği]] Anadolunun güneyinde Elbistan merkez olmak üzere kurulmuştur.(1298-1522)
Anadolu Afşarları'nı iki gruba ayırmak mümkündür. Birinci grup, Karamanoğulları gibi, [[Selçuklular]] zamanından itibaren Anadolu'nun çeşitli illerine dağılmış, çok eskiden yerleşik hayata geçmiş olan gruptur. İkinci grup ise, 1865 yılına kadar güney Anadolu'da göçebe hayat sürmekte iken, bu tarihten sonra yerleşik hayata geçen Afşarlardır.

[[Türkler]]in tarihi coğrafyası içinde pek çok yerleşim yeri adı taşımaktadır. Ayrıca yaygın bir soyadı olarak günümüze kadar gelmiştir. Afşar boyu Türklük şuuru oldukça güçlü olan bir boydur.

==== Balkanlar'da Afşarlar ====
Balkanlar'da da Afşar boyuna mensup insanlar vardır. Bu aileler Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları Beyliklerinin Osmanlı tarafından ortadan zorla kaldırılmasıyla birlikte ve Fırka-i İslahiye olayının sonucunda 15., 16., 17. ve 18. yüzyılda sürgün yoluyla [[Konya]], [[Karaman]], [[Adana]], [[Mersin]], [[Kahramanmaraş]], [[Kayseri]], ve [[Sivas]], civarından gönderilip toplu şekilde yerleşmişlerdir. Kayseri'de yoğun olarak yaşamaktadırlar. Bulgaristan'da [[Kırcaali]]-[[Hasköy]], Yunanistan'da [[Gümülcine]] bölgelerinde toplu, [[Makedonya]], [[Kosova]] yine [[Bulgaristan]]'da Deliorman civarında dağınık şekilde yaşarlar. [[Bulgaristan]]'ın [[Kırcaali]] ilindeki [[Durallar]], [[Karalılar]], [[Sindelli]], [[Köseler]] ve [[Balabanlı]], Eskicuma, [[Tırnovtsa]], Sıratça gibi köyler örnek gösterilebilir. Balkanlar'daki Afşar grubu içerisinde Dulkadirli, Karamanlı, Danişmedlü ve Bozuluslu oymakları çoğunluktadır.

==== İran coğrafyasında ====
* [[Nadir Şah]] ve İran'da Afşar Devleti. Safeviler devrinde, Fars ve Huzistan’daki Afşar oymaklarından bir kısmının Azerbaycan ve özellikle [[Urmiye]] havalisine gelip yerleştikleri tahmin edilmektedir. Afşarlar Safevi devletini kuran 7 Türk kabilesinden biridir. Horasanda ki Afşarların Kırklu oymağına bağlı Nadir Şah’ın Azerbaycan tarihine çok önemli katkıları olmuştur.<ref name="AnkUniTuba">[http://acikarsiv.ankara.edu.tr/fulltext/703.pdf Kafkasya'nın etnik ve kültürel yapısı'nın oluşumunda Türklerin rolü. Ankara Üniversitesi. Yüksek lisans tezi. Tuba Tombuloğlu. Ankara – 2003]</ref> Afşar hanedanlığında Nadir Şah Afşar öldürüldükten sonra zamanla karışıklar olmuştur.<ref>M. Fuad Köprülü,”Afşar”, İ.A s. 30</ref>
* [[Karabağ Hanlığı]] Civanşir Afşarları tarafından kurulmuştur.
* [[Urmiye Hanlığı]] Urmiye, halen İran'da "Afşarların şeheri" diye bilinir.
* [[Erdebil Hanlığı]] Beyliğin kurucuları Saruhanbeyli Afşarlarıdır.

=== 18. Yüzyıl ve sonrası ===
Afşarlar nihayet 18. yüzyıl ve 19. yüzyılda ve özellikle Anadolu'nun güney ve orta bölgelerinde Kayseri, Sivas, Adana, Kahramanmaraş, Gaziantep, Hatay, Mersin'de Kozanoğulları, Bozdoğan, Menemenci, Sırkıntı, Kırıntı, Karsantı, Cerit gibi Türkmen boylarını Osmanlı Devleti'nin iskan politikasına karşı [[Dadaloğlu]] tarafından dile getirilen,<blockquote>''Kalktı göç eyledi, Afşar elleri,''</blockquote><blockquote>''Ağır ağır giden eller, bizimdir.''</blockquote><blockquote>''Arap atlar yakın eder, ırağı,''</blockquote><blockquote>''Yüce dağdan aşan yollar, bizimdir.''</blockquote>şiiriyle ve'' Ferman Padişahınsa Dağlar Bizimdir'' sözüyle de kendilerinden söz ettirmişlerdir. Kayseri'de her yıl Dadaloğlu (Afşar) Şenlikleri yapılmaktadır, Afşar kurultayı düzenlenmektedir.

==Soy Ağacı==
{{soyağacı/başla}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | OGZ | | | | | | | | | | | | | | OGZ=[[Oğuzlar]]}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | | }}
{{soyağacı| | | | | | | | | | BZK | | | | | | | | | | | | ÜÇK | | | | | | | BZK=[[Bozoklar]]|ÜÇK=[[Üçoklar]]}}
{{soyağacı| | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | }}
{{soyağacı| | | | | | KBA | | YDD | | AKB | | | | BBÇ | | SEA | | İBY | | | KBA=''"[[Gün Han]]"''<br />[[Kayı boyu|Kayı]]<br />[[Bayat boyu|Bayat]]<br />[[Alkaevli boyu|Alkaevli]]<br />[[Karaevli boyu|Karaevli]]|YDD=''"[[Ay Han]]"''<br />[[Yazır boyu|Yazır]]<br />[[Döğer boyu|Döğer]]<br />[[Dodurga boyu|Dodurga]]<br />[[Yaparlı boyu|Yaparlı]]|AKB=''"[[Yıldız Han]]"''<br />Afşar<br />[[Kızık boyu|Kızık]]<br />[[Begtili boyu|Beğdili]]<br />[[Karkın boyu|Karkın]]|BBÇ=''[[Gök Han]]''<br />[[Bayındır boyu|Bayındır]]<br />[[Beçene boyu|Beçene]]<br />[[Çavuldur boyu|Çavuldur]]<br />[[Çepniler|Çepni]]|SEA=''"[[Dağ Han]]"''<br />[[Salur]]<br />[[Eymür boyu|Eymür]]<br />[[Alayuntlu]]<br />[[Yüreğir boyu|Yüreğir]]|İBY=''"[[Deniz Han]]"''<br />[[İğdir boyu|İğdir]]<br />[[Büğdüz boyu|Büğdüz]]<br />[[Yıva boyu|Yıva]]<br />[[Kınık boyu|Kınık]]}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }}
{{soyağacı| | | | | | ŞHN | | KRT | | TVŞ | | | | SNG | | UÇK | | ÇKR | | | ŞHN=Ongunu ''[[Şahin]]''|KRT=Ongunu ''[[Kartal]]''|TVŞ=Ongunu ''[[Tavşancıl]]''|SNG=Ongunu ''[[Sungur]]''|UÇK=Ongunu ''Uç-kuş''|ÇKR=Ongunu ''[[Bayağı çakır kuşu|Çakır]]''}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }}
{{soyağacı/bitir}}

== Ayrıca bakınız ==
* [[Türkiye Türkmenleri]]
* [[Türkmenler]]
* [[Yörük]]
* [[Bayat]]
* [[Nadir Şah]]
* [[Afşar Hanedanı]]
* [[Türk Boylarının Tamgaları]]

==Kaynaklar==
{{Kaynakça}}

== Dış bağlantılar ==
* http://www.avsarobasi.com

{{Oğuz Boyları}}

[[Kategori:İran'daki etnik gruplar]]
[[Kategori:Afşar boyu]]

Afşarlar

2017-05-24T18:11:39Z

95.96.224.186: Afşar boyu sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİR [[Afşar boyu]]

Afşar

2017-05-24T18:10:12Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Vikisözlük|Afşar}} {{Vikisözlük|Avşar}} '''Afşar''' aşağıdaki anlamlara gelebilir: *Afşarlar, Avşar boyu, Oğuz Türkleri'nin 24 boyundan biri. *Afşarc..."

{{Vikisözlük|Afşar}} {{Vikisözlük|Avşar}}
'''Afşar''' aşağıdaki anlamlara gelebilir:

*[[Afşarlar]], [[Avşar boyu]], [[Oğuz Türkleri]]'nin 24 boyundan biri.
*[[Afşarca]], Oğuz boylarından Bozoklar'ın Yıldızhan dalına mensup ve günümüze kadar uzanan en büyük soyudur.
*[[Afşar Hanedanı]], İran'a 18. yüzyılda hakim olmuş Horasan'lı bir Türk hanedanı.

==Yer Adı==
===İlçe===
*[[Afşar, Kahramanmaraş|Afşar]] - [[Kahramanmaraş]] ilinine bağlı merkez mahallesi.

===Belde, kasaba===
*[[Afşar, Bala|Afşar]], [[Ankara]] ilinin [[Balâ]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Bayavşar, Beyşehir|Bayavşar]], [[Konya]] ilinin [[Beyşehir]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]]dir.

===Köy===
*[[Afşar, Dinar|Afşar]], [[Afyonkarahisar (il)|Afyonkarahisar]] ilinin [[Dinar, Afyonkarahisar|Dinar]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Ağaçören|Afşar]], [[Aksaray (il)|Aksaray]] ilinin [[Ağaçören]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Elmalı|Afşar]], [[Antalya]] ilinin [[Elmalı, Antalya|Elmalı]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Afşar, Güdül|Afşar]], [[Ankara]] ilinin [[Güdül]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Afşar, Mengen|Afşar]], [[Bolu (il)|Bolu]] ilinin [[Mengen]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Bolu|Afşar]], [[Bolu (il)|Bolu]] ilinin [[Bolu|Merkez]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Yenişehir|Afşar]], [[Bursa]] ilinin [[Yenişehir, Bursa|Yenişehir]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Afşar, Çerkeş|Afşar]], [[Çankırı (il)|Çankırı]] ilinin [[Çerkeş]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Gelendost|Afşar]], [[Isparta (il)|Isparta]] ilinin [[Gelendost, Isparta|Gelendost]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Eflani|Afşar]], [[Karabük (il)|Karabük]] ilinin [[Eflani]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Kahramanmaraş|Afşar]], [[Kahramanmaraş]] ilinin [[Dulkadiroğlu]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Afşar, Taşköprü|Afşar]], [[Kastamonu (il)|Kastamonu]] ilinin [[Taşköprü, Kastamonu|Taşköprü]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Çavdarhisar|Afşar]], [[Kütahya (il)|Kütahya]] ilinin [[Çavdarhisar, Kütahya|Çavdarhisar]] ilçesine bağlı bir [[köy]].
*[[Afşar, Çumra|Afşar]], [[Konya]] ilinin [[Çumra]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Afşar, Sarıgöl|Afşar]], [[Manisa]] ilinin [[Sarıgöl]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Avşar, Amasya|Avşar]], [[Amasya]] ilinin [[Merkez]] ilçesine bağlı bir köydür.
*[[Avşar, Polatlı|Avşar]], [[Ankara]] ilinin [[Polatlı]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]]dir.
*[[Avşar, Söke|Avşar]] - [[Aydın]] ilinin [[Söke]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]].
*[[Avşar, Tosya|Avşar]], [[Kastamonu]] ilinin [[Tosya]] ilçesine bağlı bir köy.
*[[Avşar, Turgutlu|Avşar]], [[Manisa]] ilinin [[Turgutlu]] ilçesine bağlı bir [[mahalle]]
*[[Avşar, İmranlı|Avşar]], [[Sivas]] ilinin [[İmranlı]] ilçesine bağlı bir Alevi Avşar köyü.
*[[Avşar, Kargı|Avşar]], Çorum ilinin Kargı ilçesine bağlı bir köy.
*[[Avşar, Zara|Avşar]], Sivas ilinin Zara ilçesine bağlı bir köy.
*[[Avşar, Milas|Avşar]], Muğla ilinin Milas ilçesine bağlı bir [[mahalle]]
*[[Avşar, Akıncılar|Avşar]], Sivas ilinin Akıncılar ilçesine bağlı bir köy.
*[[Afşarimam, Küre|Afşarimam]], [[Kastamonu]] ilinin [[Küre]] ilçesine bağlı bir köy.
*[[Afşargüney, Küre|Afşargüney]], [[Kastamonu]] ilinin [[Küre]] ilçesine bağlı bir köy.
*[[Avşarören, Kangal|Avşarören]], Sivas ilinin Kangal ilçesine bağlı bir köydür.
*[[Avşarpotuklu, Pınarbaşı|Avşarpotuklu]], Kayseri ilinin Pınarbaşı ilçesine bağlı bir [[mahalle]]
*[[Avşarsöğütlü, Pınarbaşı|Avşarsöğütlü]], Kayseri ilinin Tomarza ilçesine bağlı bir [[mahalle]]dir.
*[[Avşartarakçı, Gerede|Avşartarakçı]], [[Bolu]] ilinin [[Gerede]] ilçesine bağlı bir köy.
*[[Birinciafşar, Gerede|Birinciafşar]], [[Bolu]] ilinin [[Gerede]] ilçesine bağlı bir köy.
*[[İkinciafşar, Gerede|İkinciafşar]], [[Bolu]] ilinin [[Gerede]] ilçesine bağlı bir köy.

==Kişiler==
*[[Afşar Timuçin]], (d. 1939), felsefeci , şair
*[[Esin Afşar]], (1936 - 2011) ses sanatçısı, yazar, çevirmen, tiyatro ve sinema oyuncusu.
*[[Evren Avşar]], (d. 1983), Türk futbolcu
*[[Galip Avşar]], (1906 - 1979), Türk bürokrat ve siyasetçi.
*[[Hülya Avşar]], (d. 1963) Sinema ve dizi film oyuncusu, şarkıcı, sunucu.
*[[Kerim Afşar]], (1930 - 2003) Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
*[[Yalçın Avşar]], (d. 1966) tiyatro , sinema ve dizi oyuncusu.

==Diğer==
*[[Afşar otu]], (Asarum europaeum), loğusa otugiller (Aristolochiaceae) familyasından bitki türü
*[[Afşar kilimleri]], Yün ve kök boya ile ıstar denilen dokuma
*[[1742-1746 Osmanlı-İran Savaşı|1742-1746 Osmanlı-Afşar Savaşı]], Osmanlı-İran savaşı olarak bilinen savaş
*[[Avşar Film]], film ithalatı, dağıtımı, sinema ve TV dizisi yapımcılığı yapan şirket
*[[Hülya Avşar Show]], sunuculuğunu Hülya Avşar 'ın yaptığı, Birkan Uz ve Uğur Aksay yönetmenliğinde ekranlarda yer alan talk show programı

{{anlam ayrımı}}

Avşar

2017-05-24T18:08:48Z

95.96.224.186: Afşar sayfasına yönlendirildi

#YÖNLENDİRME [[Afşar]]

Karakoyunlu

2017-05-24T18:06:11Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "==Tarih== * Karakoyunlular - 1380-1469 yılları arasında bugünkü Doğu Anadolu, Güney Kafkasya, İran Azerbaycanı ve Kuzey Irak arazilerinde egemenlik yapmış bir Türk d..."

==Tarih==
* [[Karakoyunlular]] - 1380-1469 yılları arasında bugünkü Doğu Anadolu, Güney Kafkasya, İran Azerbaycanı ve Kuzey Irak arazilerinde egemenlik yapmış bir Türk devletidir.
==Yerleşim yerleri==
* [[Karakoyunlu, Iğdır|Karakoyunlu]] - Iğdır ilinin bir ilçesi.
* [[Karakoyunlu, Sarız|Karakoyunlu]] - Kayseri ili Sarız ilçesine bağlı bir köy.

::Ayrıca bakınız: [[Karakoyun]]

{{anlam ayrımı}}

Akkoyunlu

2017-05-24T18:04:54Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Eski ülke bilgi kutusu |kendi_dilindeki_adı = آق‌قویونلو <small>(Farsça)</small> |tam_adı = Akkoyunlular |yaygın_adı =..."

{{Eski ülke bilgi kutusu
|kendi_dilindeki_adı = آق‌قویونلو <small>([[Farsça]])</small>
|tam_adı = Akkoyunlular
|yaygın_adı =
|statü =
|yönetim_biçimi = [[Monarşi]]
|kuruluş_yılı = 1378
|yıkılış_yılı = 1508
|olay1 =
|olay_tarihi1 =
|olay2 =
|olay_tarihi2 =
|olay3 =
|olay_tarihi3 =
|olay4 =
|olay_tarihi4 =
|öncel1 = Karakoyunlu Devleti
|bayrak_öncel1 = Flag of Kara Koyunlu dynasty.png
|resim_öncel1 =
|öncel2 = Büyük Timur İmparatorluğu
|bayrak_öncel2 = Timurid.svg‎
|öncel3 =
|bayrak_öncel3 =
|öncel4 =
|bayrak_öncel4 =
|öncel5 =
|bayrak_öncel5 =
|ardıl1 = Safevi Devleti
|bayrak_ardıl1 = Flag of Shah Tahmasp I.svg
|resim_ardıl1 =
|ardıl2 =
|bayrak_ardıl2 =
|ardıl3 =
|bayrak_ardıl3 =
|ardıl4 =
|bayrak_ardıl4 =
|ardıl5 =
|bayrak_ardıl5 =
|bayrak = Flag of Ak Koyunlu.svg
|bayrak_altyazısı =
|bayrak_bağlantısı =
|bayrak_türü = Bayrak
|arma =
|arma_altyazısı =
|arma_bağlantısı =
|sembol_türü =
|harita = Ag_Qoyunlu_(greatest_extent).svg
|harita_altyazısı =
|başkent = [[Diyarbakır]], [[Tebriz]]
|sürgündeki_başkent =
|latd = |latm = |latNS = |longd = |longm = |longEW =
|slogan =
|ulusal_marş =
|yaygın_diller = [[Farsça]], [[Azerbaycan Türkçesi]]<ref>[http://elibrary.bsu.az/kitablar/895.pdf Xaqan Balayev. Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təşəkkül tarixindən. S.8]</ref>
|din = [[Sünni İslam]] <ref>Michael M. Gunter, Historical dictionary of the Kurds (2010), p. 29</ref>
|para_birimi =
|yönetici1 = [[Kara Yülük Osman Bey]]
|yönetici2 = [[Akkoyunlu Sultan Murat]]
|yönetici3 =
|yönetici4 =
|yönetici_yılları1 = 1378-1435
|yönetici_yılları2 = 1502-1508
|yönetici_yılları3 =
|yönetici_yılları4 =
|yönetici_unvanı = Han
|vekil1 =
|vekil2 =
|vekil3 =
|vekil4 =
|vekil_yılları1 =
|vekil_yılları2 =
|vekil_yılları3 =
|vekil_yılları4 =
|vekil_unvanı =
|yasama_organı =
|meclis1 =
|meclis_türü1 =
|meclis2 =
|meclis_türü2 =
|istatistik_yılı1 =
|yüzölçümü1 =
|nüfus1 =
|istatistik_yılı2 =
|yüzölçümü2 =
|nüfus2 =
|istatistik_yılı3 =
|yüzölçümü3 =
|nüfus3 =
|istatistik_yılı4 =
|yüzölçümü4 =
|nüfus4 =
|istatistik_yılı5 =
|yüzölçümü5 =
|nüfus5 =
|günümüzdeki_durumu =
|dipnotlar =
}}
'''Akkoyunlular''' ([[Farsça]]: '''آغ قویونلو''' veya '''آق قوینلو''', [[Osmanlıca]]: '''آق قوینلو''', [[Azerice]]: Ağqoyunlu), 14. yüzyılda [[Oğuzlar|Oğuz Türklerinin]] kurmuş olduğu bir devlet. [[Horasan]]'dan [[Fırat Irmağı]]'na ve [[Kafkas Dağları]]'ndan [[Umman Denizi]]'ne kadar uzanan topraklarda egemen olmuşlardır.

== Tarihi ==
[[Türkmen]] [[Oğuzlar]]' ın Bayındır boyundan olan Akkoyunlu Türkmenleri, 13. yüzyıl sonlarında [[Horasan]]' dan Azerbaycan' a gelmiş bir aşiret olup, 14. yüzyılda Azerbaycan, [[Harput]], [[Diyarbakır]] yöresini yurt edindiler ve devlet kurmadan önce de bölgede etkili oldular. 1340'tan sonra Tur Ali Bey'in önderliğinde Anadolu, Suriye ve Irak içlerine akınlar düzenlediler. [[Trabzon İmparatorluğu]] topraklarını yağmaladılar. Trabzon imparatoru bu saldırılardan korunmak için kızını Tur Ali Bey'in oğlu Kutlu Bey’le evlendirdi.

=== Kuruluşu ===
Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu, Kutlu Bey'in küçük oğlu [[Kara Yülük Osman Bey]]’dir. 1398'de [[Kadı Burhaneddin]]'i yenerek öldüren Kara Yülük Osman Bey, daha sonra Memlûk sultanının hizmetine girdi. 1400'de [[Timur]]'un Anadolu’ya girişine destek verdi ve bu hizmetine karşılık Malatya'yı, 1402'de [[Ankara Savaşı]]'ndaki desteğine karşılık da Diyarbakır bölgesini aldı. 1403'te de Diyarbakır'da hükümdarlığını ilan etti. Osman Bey 1435'te [[Karakoyunlular]]'a karşı savaşırken öldü.

Kara Yülük Osman Bey'in ölümünden sonra, oğulları arasında iktidar kavgası başladı ve Akkoyunlu Devleti eski gücünü yitirdi. Kara Yülük Osman Bey’in torunu [[Uzun Hasan]], 1453'te Diyarbakır'ı ele geçirerek iktidar kavgalarına son verdi. Akkoyunlu Devleti'ni, sınırları doğuda Horasan'dan batıda Fırat Irmağı'na, kuzeyde [[Kafkaslar]]'dan güneyde [[Umman Denizi]]'ne kadar uzanan bir imparatorluğa dönüştürdü. [[Karakoyunlular]]ı yenerek bu devleti ortadan kaldırdı ve başkenti [[Diyarbakır]]'dan [[Tebriz]]'e taşıdı.

Sınırlarını genişletmesi ve bu denli güçlenmesi Uzun Hasan’ı [[Osmanlılar]]la karşı karşıya getirdi. Akkoyunlular ile Osmanlılar arasındaki çatışmalar, [[Fatih Sultan Mehmed]]'in [[Trabzon İmparatorluğu]] üzerine yaptığı sefer sırasında başladı. Uzun Hasan da Trabzon imparatorunun kızıyla evliydi ve Osmanlı ordusunu durdurmak için [[Trabzon]]'a kuvvet gönderdi. [[Gedik Ahmed Paşa]] komutasındaki [[Osmanlı ordusu]] bu kuvvetlere yenildi. Fatih, 1461'de [[Trabzon]]'u aldıktan sonra Akkoyunluların üzerine sefere çıktı. Uzun Hasan 1473'teki [[Malatya Savaşı]]'nı kazanmasına rağmen [[Otlukbeli Savaşı]]'nda Fatih karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgiden sonra topraklarındaki siyasal ve askeri gücünü büyük ölçüde yitirdi. Fakat Uzun Hasan 1474-1478 yıllarında [[Gürcistan]]'a hücum etti. 1477'de Gürcü çarı [[VI. Bagrat]] ([[Gürcüce]] ismi: ბაგრატ VI)'la<ref>Encyclopaedia of Islam [http://www1.encislam.brill.nl/data/EncIslam/S8/SIM-7788.html article] on Uzun Hasan {{en}}</ref> yapılan anlaşmaya göre [[Tiflis]] de dahil olmakla doğu Gürcistan Akkoyunlu egemenliğine girdi. Uzun Hasan’ın 1478'de ölmesinden sonra oğulları arasında başlayan taht kavgaları Akkoyunlu Devleti'ni iyice zayıflattı. Hatta 1500 yılında tahtın iki büyük varisi Murat'la Elvend ülkeyi iki yere parçaladilar. Kura'dan güneydeki topraklar olan Karabağ, Kızılüzen nehrinden Diyarbakır'a kadar topraklar Elvend'e; [[Irak]], [[Fars]], [[Kirman]] ise Murat'a kaldı. Sonunda Akkoyunlu Devleti, Safevi hükümdarı [[Şah İsmail]] tarafından 1503'de tamamen ortadan kaldırıldı.

== Devlet yönetimi ==
Akkoyunlu ülkesi hükümdar ailesinin ortak mülkü sayılırdı. Hükümdarlar uluğ bey ya da [[han]] unvanıyla anılırdı. Akkoyunlu bey ve şehzadeleri, hükümdara bağlı kalmak koşuluyla, kendilerine bırakılan illeri yarı bağımsız olarak yönetirlerdi.

Merkezi devlet işleri başkentteki Büyük Divan'da görüşülür ve karara bağlanırdı. Sahib denen vezirler, hanedandan büyük boyların beyleri ve kazasker Büyük Divan'ın doğal üyesiydiler. Bu divana bağlı Esraf Divanları ise çeşitli devlet işlerinin yürütülmesinden sorumluydu. Ayrıca illerde birer küçük [[divan]] bulunurdu. İllerde hukuk işlerine [[kadı]]lar, din işlerine de müftüler bakardı. Uzun Hasan devlet yönetiminde ve askeri örgütlenmede Osmanlı sistemini örnek almıştı. Kasaba ve köylerden devşirilen piyade azapları, illerdeki beylerin emrinde toprağa bağlı tımarlı sipahiler ve göçer Türkmen boylarından toplanan atlı askerler, savaş zamanında orduyu oluştururdu. Hasan Padişah olarak da anılan Uzun Hasan, [[Hasan Padişah Kanunları]] adıyla bilinen, devlet yönetimiyle ilgili yasalar koymuştu.

Akkoyunlu hükümdarları bilginleri ve sanatçıları korumuştur. Ali Kuşçu, Celaleddin Devvani ve İsa Savcı gibi bilginler, bu dönemde önemli yapıtlar vermişlerdir. Başta Diyarbakır ve Mardin olmak üzere Ahlat, Hasankeyf, Erzincan, Bayburt köyleri ve Hasankale'de Akkoyunlulardan birçok cami, türbe, medrese, kale, kale surları ve yazıt kalmıştır. Bunlardan Diyarbakır'daki Şeyh Matar ve Şeyh Safa camileri, Bayburt' un Sinor köyünde Kutlu Bey' in defnedildiği türbe, Mardin'deki Sultan Kasım Medresesi ve Ahlat'taki Emir Bayındır Camisi ile kümbeti önemlidir. Müslüman olmadan önce koyun totemine bağlı olan Akkoyunlular, İslam dinini benimsedikten sonra da bu toteme bağlılıklarını sürdürerek bayraklarını ve mezar taşlarını koyun resimleriyle süslemişlerdir.

=== Akkoyunlu Hükûmeti zamanında Anadolu’da sürdürülen Alevîlik hareketleri ===
Sekizinci hicrî asırda [[Anadolu]] hemen hemen tamamıyla [[Şiî]] bir hüviyete bürünmüştü. Harezm’den geri dönen aşîretler, asırlar boyunca çeşitli mezhep mücadelelerinden bitâp düşmüş bir çevrenin sâhip olduğu i’tikadları da beraberlerinde getirmişlerdi. [[İlhanlılar]]’ın yıkılması ve Moğol saraylarında yaşayan Şiî ulûlarının buralardan tardedilmelerinden sonra Diyâr-ı Bekir Türkmen Beyliği’nin oluşumuna kadar geçen süre zarfında bu aşîretler bağımsız olarak yaşamlarını sürdürmüşlerdi.

Diyâr-ı Bekir Türkmen Beyliği’nin “Akkoyunlu Aşîreti” tarafından kurulması üzerine [[İlhanlı]] ve [[Moğol]] saraylarını terk eden [[Şiî]] âlimleri bu topraklara sığındılar. [[Akkoyunlu]] hükümdarı [[Sultan Yakup]]’un, muhtemelen [[Şah İsmail]]'in babası '''Şeyh Haydar'''’ın öldürülmesinden sonra Osmanlı padişahı '''Sultan Beyazıt'''’a gönderdiği tarihsiz [[Farsça]] mektubunda [[Kızılbaş]]ların mürşidi [[Şeyh Haydar]]'ı <nowiki>''</nowiki>'''ser-i halka-i erbâbı dalâl'''/''sapkınlar topluluğunun başı''<nowiki>''</nowiki><ref>Mehmet Çelenk, Safevîlerin Din Politikası ve İran’ın Şiîleşme Seyri makalesi, Sayfa:14</ref> olarak vasıflandırarak bu din ve devlet düşmanı sapkınların yok edilmesinden dolayı Müslümanların çok sevineceğini ifade etmektedir. [[II. Beyazid]] ise cevabi mektubunda, [[Sultan Yakup]]’un “'''gürûh-i dâlle-i Haydariyye'''/''sapkın Haydariyye topluluğu''”na karşı galibiyetini tebrik etmiştir.<ref>Browne, A Literary History, s. 67.</ref> Akkoyunlu hükümdarı [[Elvend Mirza|Sultan Elvend]], [[II. Bayezid]]’e gönderdigi mektupta [[Kızılbaş]]ları def etmek için hazır olduğunu söyleyerek şöyle tarif etmiştir: “'''cemâat-i dâll ve mudill evbâş-ı Kızılbaş-hazelehumullahu ve kahherahum'''/''sapık ve saptırıcı alçak [[Kızılbaş]] toplulugunun -ki Allah onları kahretsin''”.<ref>Doğan Kaplan, Buyruklara Göre Kızılbaşlık, 2008 Konya, Sayfa:11</ref>

H. 892 / M. 1487 yılında [[Karakoyunlular]], Akkoyunlular tarafından ağır bir yenilgiye uğratılınca ülkeleri de ellerinden çıkmış oldu. Bilâhare, Akkoyunlular da H. 907 / M. 1502 tarihinde Nahçivan civarında [[Şah İsmail Hatai|İsmâ‘il Safevî Hatai]] ile giriştikleri meydan muharebesini kaybederek tarih sahnesinden silindiler.<ref>[[Tahir Harimî Balcıoğlu|Balcıoğlu, Tahir Harimi]], ''[[Türk]] Tarihinde Mezhep Cereyanları – [[Tasavvuf]]un [[Şiî]]likle münasebeti,'' Sayfa 268, Ahmet Said Baskısı, 1940.</ref>
{{Ayrıca bakınız|Moğollar|İlhanlılar|Şiîlik|Safev’îyye|Karakoyunlular}}

== Akkoyunlular döneminde ticaret ==
Akkoyunlular hakimiyetleri altındaki topraklarda ticarete büyük önem vermiş ve [[ticaret]]e teşvikte önemli çalışmalar yapmışlardır. Akkoyunlular ticarette [[Anadolu Selçuklu Devleti|Anadolu Selçuklukları]] gibi ticarete önem veren devletlerden etkilenmişlerdir. Akkoyunlular'ın önemli hükümdarlarından [[Hasan (Akkoyunlu)|Uzun Hasan]] ticareti geliştirmek maksadıyla ticaret vergisi olan [[Damga (işaret)|tamgayı]] 20 [[dirhem]]den 1 dirheme düşürmüştür. [[İpek]] ve [[kumaş]] Akkoyunlular'ın en önemli ticaret ürünü olurken ayrıca devletinin önemli ticaret merkezlerinden olan [[Erzincan]]'daki köle pazarında satılan her [[Kölelik|köle]] için 150 karaca [[akçe]]-[[bac]] da alınmaktaydı.<ref>http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/31/268.pdf</ref>

== Akkoyunlular hükümdarları ==
[[Dosya:Hasankeyf.JPG|thumb|300px|[[Hasankeyf]] [[Uzun Hasan]]'ın oğlu Zeynel Bey'in türbesi de bu kasabaya yakın bir yerde bulunmaktadır.]]

# [[Kara Yülük Osman Bey]] (1394 - 1434)
# [[Ali Bey]] (1434-1444)
# Hamza Bey (1435 - 1444)
# Cihangir Mirza (1444 - 1453) Batı kesmini hükmetmişti.
# [[Uzun Hasan]] (1453 - 1478) 1467'de birleştirmişti.
# [[Halil (Akkoyunlu)|Halil]] (1478)
# [[Yakub (Akkoyunlu)|Yakub]] (1478 - 1490)
# [[Baysungur]] (1490 - 1493)
# Rüstem (1493 - 1497)
# [[Göde Ahmed]] (1497)
# [[Murad]] (1497) [[Fars]], [[Kirman]] ve Irakeyn civarı
# [[Elvend Mirza]] (1498 - 1502) [[Azerbaycan]] ve [[Diyarbakır]] civarı
# [[Murad]] (1502 - 1508) Tekrar birleştirmişti

* Ali ile Hamza arasındaki mücadele dönemi (1435 - 1438)
* [[Murad]], [[Elvend Mirza]] ve Muhammed arasındaki mücadele dönemi (1497 - 1502)

=== Soyağacı ===
{{soyağacı/başla|style=font-size:75%;}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | KOM | | | | | | | | | | | | | | | | |KOM=[[Kara Yülük Osman Bey]]<br />1.(1378 -1435)}}
{{soyağacı| | | | | | |,|-|-|-|^|-|-|-|.| | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | ALI | | | | | | HMZ | | | | | | | | | | | | |ALI=Ali<br />2.(1435 - 1438)|HMZ=Hamza<br />3.(1435 - 1444)}}
{{soyağacı| | |,|-|-|-|^|-|-|-|.| | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı| | CHG | | | | | | UZH | | | | | | | | | | | | | | | | |CHG=Cihangir<br />4.(1444 - 1469)|UZH=[[Uzun Hasan]]<br />5.(1452 - 1478)}}
{{soyağacı| | |,|-|-|-|v|-|-|-|^|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.| | | | | |}}
{{soyağacı| | HLL | | YKP | | | | | | AAA | | BBB | | CCC | | | | |HLL=Halil<br />6.(1478)|YKP=[[Sultan Yakup|Yakup]]<br />7.(1478 - 1490)|AAA=-|BBB=-|CCC=-}}
{{soyağacı| | | |,|-|-|^|-|-|.| | | | |!| | | |!| | | |!| | | | | |}}
{{soyağacı| | | BSG | | | | MRD | | | AGV | | RST | | ELV | | | | |BSG=Baysungur<br />8.(1490 - 1493)|MRD=Murad<br />11.(1497)<br />14.(1502 - 1508)|AGV=Göde Ahmet<br />10.(1497)|RST=Rüstem<br />9.(1493 - 1497)|ELV=Elvend<br />12.(1498 - 1502)}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | MHM | | | | |MHM=Muhammed<br />13.(1498 - 1500)}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı/bitir}}

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

== Bibliyografya ==
* Cöhçe, Salim, “Otlukbeli Savaşına Kadar Akkoyunlular”, Anadolu Birliğinin Sağlanmasında Otlukbeli Savaşının Yeri ve Önemi”, Ankara 1997, s. 121–134.
* Erzi, Adnan Sadık, “Akkoyunlu ve Karakoyunlu Tarihi Hakkında Araştırmalar”, Belleten, XVIII/69–72, Ankara 1954, s. 179–221.
* Ebu Bekr Tihranî, Kitâb-ı Diyârbekriyye, Yay. Hzl. Necati Lugal, Faruk Sümer, Ankara 1993.

[[Kategori:Akkoyunlular| ]]
[[Kategori:VikiProje Tarih kaynak bekleyen maddeler]]
[[Kategori:İslam tarihi]]
[[Kategori:Tarihteki Türk devletleri]]

Türkiye Türkmenleri

2017-05-24T18:03:51Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{diğer anlamı|Türkmen (anlam ayrımı)}} {{Etnik grup bilgi kutusu | grup = Türkiye Türkmenleri | resim = 260px Dosya:Dursunbey yerelkıyafeti.JPG|2..."

{{diğer anlamı|Türkmen (anlam ayrımı)}}
{{Etnik grup bilgi kutusu
| grup = Türkiye Türkmenleri
| resim = [[Dosya:Yoeruek10.jpg|260px]] [[Dosya:Dursunbey yerelkıyafeti.JPG|260px]] [[Dosya:Balıkesirkadınoyunlari.jpg|260px]]
| başlık = [[Yörükler|Yörük]] Türkmen çadırı ve sere serpe [[deve]]ler (üst)<br /> Balıkesir Türkmen kıyafetleri (orta) <br /> Balıkesir [[Tahtacılar|Tahtacı]] Türkmen semahı (alt)
| etnik grup =
|bölge1 =
|nüfus1 =
|ref1 =
|bölge2 =
|nüfus2 =
|ref2 =
|bölge3 =
|nüfus3 =
|ref3 =
|bölge4 =
|nüfus4 =
|ref4 =
|bölge5 =
|nüfus5 =
|ref5 =
|bölge6 =
|nüfus6 =
|ref6 =
|bölge7 =
|nüfus7 =
|ref7 =
|bölge8 =
|nüfus8 =
|ref8 =
|bölge9 =
|nüfus9 =
|ref9 =
|bölge10 =
|nüfus10 =
|ref10 =
| diller = [[Türkçe]] <small>([[Anadolu ağızları]], [[Rumeli ağızları]], [[Kıbrıs Türkçesi|Kıbrıs ağzı]])</small>
| dinler = [[İslam]] <small>([[Hanefi]] [[Sünnilik|Sünni]] ve [[Alevilik|Alevi]]-[[Bektaşilik|Bektaşi]] ya da [[Caferilik|Caferi]])</small>
| ilgili gruplar = [[Azeriler|Azerbaycan Türkleri]], [[Türkmenler|Türkmenistan Türkmenleri]]
}}
'''[[Türkiye]] Türkmenleri''' ya da '''Anadolu Türkmenleri'''<ref name="refAhmetcevatemre">Emre, Ahmet Cevat (1946) ''Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) Birinci Kitap Fonetik'', İstanbul TDK 1946 (iç kapakta ise İstanbul 1949), adlı kitap Bürhaneddin Erenler Matbaası tarafından basılmış olup, kitabın iç kapağının hemen arkasına ''Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) İkinci Kitap Morfoloji (Hazırlanmaktadır)'' şeklinde ikinci bir kapak konmuş ve eserin ikincisinin yayımlanacağı bu şekilde duyurulmuş fakat bu eser yayımlanmamış ve seri eksik kalmıştır. [Sayfa 174: Anadolu Oğuzları (Türkmenleri)]</ref>, '''Anadolu Oğuzları'''<ref name="refAhmetcevatemre"/><ref>İkinci Türk Tarih Kongresi: Kongrenin Çalışmaları, Kongreye Sunulan Tebliğler , İstanbul: 20 - 25 Eylül 1937, 1. baskı: Kenan Matbaası, 1943, 2. baskı (tıpkıbasım), 2010, Türk Tarih Kurumu (Sayfa 148: Mâtem alâmeti olarak at kuyruğunu kesmek âdetini, eski Anadolu Oğuzları'nda da devam etmiş olduğunu biliyoruz.)</ref><ref>Togan, Zeki Velidi (1946). ''Umumi Türk Tarihine Giriş'' cilt: I, sayfa. 210, İstanbul.</ref><ref>Turan, Osman (1969). ''Türk Cihan Hâkimiyeti ve Mefkûresi Tarihi'', cilt I-II, İstanbul 1969</ref> veya yaygın adlarıyla '''Türkmenler''' ([[Osmanlıca]] '''تركمنلر''') , [[Selçuklular]] döneminde [[Anadolu]] ve çevresinde [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] denen bölgelerde yerleşmeye başlayan, dilleri [[Türkiye Türkçesi]]ne bağlı [[Anadolu ağızları]] içinde ele alınan ve [[Türkiye Türkleri]]ni oluşturan [[Oğuzlar]]dan [[Türk halkları|Türk]] oymakları. [[Müslüman]] olup [[Hanefi]] [[Sünni]] ve [[Anadolu Aleviliği]] (Türkmen Aleviliği ya da Kızılbaş) görülür. Anadolu’nun Türkleşmesi sürecinde etkili olmuşlardır.<ref name="refEmineerdoğanankara"/> Kimileri ''Türkmen'' adını yerleşik olanlar için kullanırken göçebe olanlarını da '''[[Yörükler|Yörük]]''' olarak adlandırır. ''Türkmen'' (تركمنلر) ve ''Yörük'' (يوروك) kelimeleri tarihî belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır. [[Osmanlılar|Osmanlı]] arşiv belgelerinde, yerleşim durumuna ve şekline bağlı olarak köylü «Türk» olarak adlandırılırken, göçer veya yarı-göçer topluluklar «Türkmen» ya da «Yörük» tabiriyle anılmışlardır.<ref name="refAksoyerdal">Aksoy, Erdal (2000). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/erdal_aksoy_karakecili_kirikkale.pdf Günümüz Kırıkkale Karakeçili Yörüklerinin Aşiret Yapısı]. ''Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları'', 1(165-178).</ref> Aşiretler, yerleşik veya konar-göçer olma durumlarına ve bulundukları bölgelere göre «Türkmen» ya da «Yörük» adını almışlardır.<ref name="refAksoyerdal"/> Kimilerine göre [[Kızılırmak]]'ın doğusundakilere ''Türkmen'' batısındakilere ise ''Yörük'' denir. [[Maraş]] ve çevresinde yaşayan [[Dulkadirli Türkmenleri]] için Osmanlı kaynaklarında hem ''Türkmen'' hem de ''Yörük'' tabiri birlikte kullanılmıştır.<ref>Solak, İbrahim. [http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s12/solak.pdf XVI. Yüzyılda Maraş ve Çevresinde Dulkadirli Türkmenleri ]</ref> Etnik olarak akraba oldukları [[Türkmenistan Türkmenleri]] (Yaka Türkmenleri) ile aynı adı taşıdıkları gibi kimi uruğ/oymak adları da ortaktır.

Türkmen aşiretleri, boy beyi (''İnallu'' boyunun adı İnal-oğlu Hamza Bey'den, ''Gündüzlü'' boyunun adı Gündüz-oğlu İbrahim Bey'den gelir), kethüda adı, soylarının adı, yaşadıkları yerlerin adı, iktisadî faaliyet ve bunun sonucu olarak besledikleri hayvanlar veya tarıma ait faaliyetleri gibi pek çok sebebe dayalı olarak ad almaktadırlar.<ref>İsa Özkan. [http://www.isaozkan.com/dosyalar/Herikli.pdf Herikli Türkmenleri ve Herikli Kelimesinin Etimolojisi]. Uluslararası IV. Türk Dili Kurultayı, İzmir-Çesme, 25-29 Eylül 2000</ref>

Anadolu'nun Türkleştirilmesinde aktif rol oynamışlardır. [[Bizanslılar]] ile mücadelelerinde [[Selçuklular]] uç bölgelerine Türkmenleri yerleştirmek suretiyle fetih hareketlerini kolaylaştırma yoluna gitmişler ve [[Türkistan]]'dan [[Teke Türkmenleri]] ile diğer Türkmen oymaklarını Anadolu'ya yerleştirmeye başlamışlardır.<ref name="refTızlak">Fahrettin Tızlak, [http://library.universalhistory.net/wp-content/uploads/2011/04/ottoman23.pdf Teke Türkmenleri ve Osmanlı Devleti]. Antalya Kent Müzesi Projesi yayınıdır</ref> [[Anadolu Selçuklu Devleti]]nin tarihindeki en büyük Türkmen ayaklanması olan 1240 yılındaki [[Babai ayaklanması]] ve peşinden 1243 yılında [[Moğollar]]la yapılan [[Kösedağ Muharebesi]]nde yenilmeleri üzerine [[Ahiler]] ve Türkmenler katledilmişlerdir.<ref>Mehmet Ali Hacıgökmen. [http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s10/hacigokmen.pdf Anadolu Selçukluları Zamanında Sadrü'd-din Konevî'nin Türkmen İsyanlarına Bakışı]</ref>

İlginç biçimde Anadolu Türkmen aşiretlerinin önemli bölümü, özellikle de Alevi olanlar, Horasan'dan geldiklerini ifade ederler.<ref name="refKutluayerdoğan"/><ref name="refVatanözgüledremit"/> [[Horasan (İran)|Horasan]], Selçukluların Anadolu'ya uzanmadan önce kaldıkları Hazar ötesi Oğuz toprağıdır. Oğuzların bölgedeki yoğunluğunu vermesi bakımından “Horasan’ın her tarafı Türk cephesidir” diyen [[El Yakubi|Yakûbî]]’nin (öl. 897) Harezm ile Hazar denizi arasındaki bölgeye “Oğuz çölü” demesi önemlidir.<ref name="Aysuata2010">Ata, Aysu (2010). [http://turkoloji.cu.edu.tr/pdf/aysu_ata_bati_turk_yazi_dili.pdf Moğol fütuhatı ve Doğu-Batı Türk yazı dili kavramları üzerine], Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 17, 1 (2010) 29-37</ref>

== Adlandırma ==
{{soyağacı/başla}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | OGZ | | | | | | | | | | | | | | OGZ=[[Oğuzlar]]}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | BZK | | | | | | | | | | | | ÜÇK | | | | | | | BZK=[[Bozoklar]]|ÜÇK=[[Üçoklar]]}}
{{soyağacı| | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |}}
{{soyağacı| | | | | | KBA | | YDD | | AKB | | | | BBÇ | | SEA | | İBY | | | KBA=''[[Gün Han]]''<br />[[Kayı boyu|Kayı]]<br />[[Bayat boyu|Bayat]]<br />[[Alkaevli boyu|Alkaevli]]<br />[[Karaevli boyu|Karaevli]]|YDD=''[[Ay Han]]''<br />[[Yazır boyu|Yazır]]<br />[[Döğer boyu|Döğer]]<br />[[Dodurga boyu|Dodurga]]<br />[[Yaparlı boyu|Yaparlı]]|AKB=''[[Yıldız Han]]''<br />[[Avşar boyu|Avşar]]<br />[[Kızık boyu|Kızık]]<br />[[Begtili boyu|Beğdili]]<br />[[Karkın boyu|Karkın]]|BBÇ=''[[Gök Han]]''<br />[[Bayındır boyu|Bayındır]]<br />[[Peçenekler|Beçenek]]<br />[[Çavuldur boyu|Çavuldur]]<br />[[Çepniler|Çepni]]|SEA=''[[Dağ Han]]''<br />[[Salur boyu|Salur]]<br />[[Eymür boyu|Eymür]]<br />[[Ulayundluğ boyu|Alayuntlu]]<br />[[Yüreğir boyu|Yüreğir]]|İBY=''[[Deniz Han]]''<br />[[İğdir boyu|İğdir]]<br />[[Büğdüz boyu|Büğdüz]]<br />[[Yıva boyu|Yıva]]<br />[[Kınık boyu|Kınık]]}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | | | | TRK | | | | | | | | | | | | | | TRK=Müslüman Oğuzlar (Türkmenler)}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | BAT | | | | | | | | | | | | DGU | | | | | | | BAT=Batı|DGU=Doğu}}
{{soyağacı| | | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | |,|-|-|-|-|+|-|-|-|-|.| | |}}
{{soyağacı| | | | | | ZAB | | ZAC | | ZAD | | | | ZAK | | ZAL | | ZAM | | ZAO | | ZAB=Türkiye<br />[[Rumeli Türkmenleri|Rumeli]]<br />[[Kıbrıs Türkmenleri|Kıbrıs]]<br />[[Suriye Türkmenleri|Suriye]]<br />[[Filistin Türkmenleri|Filistin]]<br />[[Lübnan Türkmenleri|Lübnan]]<br />[[Mısır Türkmenleri|Mısır]]|ZAC=[[Irak Türkmenleri|Irak]]<br />[[Azerbaycan Türkmenleri|Azerbaycan]]|ZAD=[[İran Türkmenleri|İran]]|ZAK=[[İran Türkmenleri|İran]]|ZAL=[[Horasan Türkleri|Horasan]]|ZAM=[[Türkmenistan Türkmenleri|Türkmenistan]]<br />[[Kafkas Türkmenleri|Kafkasya]]<br />[[Atal Türkmenleri|Atal]]<br />[[Afganistan Türkmenleri|Afganistan]]<br />[[Özbekistan Türkmenleri|Özbekistan]]<br />[[Çin Türkmenleri|Çin]]|ZAO=[[Salarlar|Salar<br />(Çin)]]}}
{{soyağacı/bitir}}

[[Dosya:Ottoman Empire 1696 by Jaillot cropped and Caucasus.jpg|thumb|right|260px|[[Doğu Anadolu Bölgesi]]nde 1696 tarihli [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] (''Turcomanie'') haritası]]
[[Dosya:Jomann Imperium Periscum.jpg|thumb|260px|Yaklaşık 1700 yılında Johann Baptist Homann (1644–1724) tarafından yapılan haritada Anadolu'da (''Natolia'') Türklerin İmparatorluğu (''Imperii Turcici'') ve bunun içinde ayrı bölge olarak [[Güneydoğu Anadolu Bölgesi]]nde yer alan [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] (''Turcomanoe'') ile Pers İmparatorluğu (''Imperium Persicum'') yani Kızılbaş Türkmenlerce İran'da kurulan [[Safevî Devleti]] (1501-1736)]]
[[Dosya:1730 Seutter Map of Turkey (Ottoman Empire), Persia and Arabia - Geographicus - MagniTurcarum-seutter-1740.jpg|thumb|260px|[[Doğu Anadolu Bölgesi]]nde 1730 tarihli [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] (''Turcomania'') haritası]]
[[Dosya:Das Osmanische Reich in Asien 1829 Turkey and Caucasus.JPG|thumb|right|260px|Orta ve Kuzeydoğu Anadolu'da 1829 tarihli [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] (''Turkomanien'') haritası]]

'''Boz-Ok''' ve '''Üç-Ok''' diye iki ana kola ayrılan '''Oğuz''', etimolojik olarak ''oġuz'' < ''oḳ-u-z'' «oklar» demektir<ref name="refMustafauğurlu">Uğurlu, Mustafa (2011). [http://www.turkishstudies.net/Makaleler/2018760320_1_10u%C4%9Furlumustafa.pdf Oğuzca ve "Anadolu Merkezli Oğuz Türkçesi"]. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 6/1 Winter 2011, p. 123-156, Turkey</ref> ve ''[[ok]]'' (“boy, kabile” <ref name="refZeynepkorkmaz2010">Korkmaz, Zeynep (2010). [http://www.turkishstudies.net/Makaleler/553166922_1korkmazzeynep.pdf Oğuz Türkçesinin tarihi gelişme süreçleri]. Turkish Studies, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 5/1 Winter 2010</ref>) kelimesi ile ikili organ adlarında (''ağız, diz, göz, boynuz'') rastlanan ''-z'' ikil-çoğul ekine (''formans'' <ref>Brockelmann, Carl (1954). Osttürkische Grammatik der islamischen Literatursprachen Mittelasiens. Leiden {{de icon}}</ref>) dayanır.

Diğer [[Oğuzlar]]dan ayırt edebilmek için, Müslüman olan Oğuzlar, Türkmen adıyla anılmaya başlanmıştır. '''Türkmen''' kelimesi ilk olarak [[Orta Türkçe]] dönemine ait [[Divânu Lügati't-Türk]]'te «Türkmen» ('''تُركْمانْ''') olarak geçer ve "''Bunlar Oğuzlardır. Bunlara Türkmen denilmesinde bir hikâye vardır, şöyledir: ...''" biçiminde tanımlanır<ref>Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:523, Ankara 1941, cilt: 3, sayfa: 412-416</ref>. Etimolojik olarak ''Türkmen'' kelimesi ''-men/man'' kuvvetlendirme (mübalağa) eki ile kuruludur<ref>Daşdemir, Muharrem (2008). [http://e-dergi.atauni.edu.tr/index.php/taed/article/viewFile/1896/1895 Anadolu ağızlarında çekimli yapılarda ortaya çıkan +(E)n eki ve buna bağlı ses değişmeleri]. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 36 Erzurum 2008, sayfa: 12</ref> ve benzer örnekler arasında ''kocaman'', ''küçümen'', ''karaman'', ''sarman'' (< ''sarıman''), ''kösemen'', ''kölemen'', ''şişman'' türevleri de vardır.

[[Başkurtlar|Başkurt]] kökenli Türkolog [[Zeki Velidi Togan]], “Umumi Türk Tarihine Giriş”<ref>Togan, Zeki Velidi (1981), ''Umumi Türk Tarihi’ne Giriş'', İstanbul.</ref> adlı eserinde, «Oğuz’un arsızı Türkmen’in delisine benzer» biçiminde bir darb-ı mesel kullanır. Bu tabir, Türkmenlerin Oğuzlara göre daha terbiyeli ve medeni olduğunu ifade eder.<ref name="refKutluayerdoğan">Erdoğan, Kutluay (derleyen), Demir, Tazegül (düzenleyen) (2011). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/58_20130103122058.pdf Kars ve Ardahan Türkmenlerinin Dünü ve Bugünü (Millî Mücadeledeki Yerleri)]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'', İlkbahar 2011/58, sayfa: 191-212</ref>

[[Mehmet Fuad Köprülü]] ve [[Martijn Theodoor Houtsma]]'ya göre, ''Türkmen'' adı Oğuzlara sonradan verilmiştir ve Müslüman olan Oğuzlar için kullanılmıştır.; [[Wilhelm Barthold]]’a göre, ''Türkmen'' adının eski olduğu, aslı hakkında yeterli bilginin olmadığı ve Oğuzların Türkmen adı ile de anıldığı şeklindedir.; [[İbrahim Kafesoğlu]] ve [[Omeljan Pritsak]]'a göre, ''Türkmen'' adı eski bir siyasi topluluk adıdır ve Oğuzlar ile [[Karluklar]] bu siyasi topluluğa giren kavimlerdendir.<ref>Banguoğlu, Tahsin (1959). “Oğuzlar ve Oğuzeli Üzerine”, Türk Dili Araştırmalar Yıllığı Belleten 1959, sayfa: 10</ref><ref name="refCahitgelekçi"/>

Günümüzde '''Türkmen''' adı uluslararası arenada Türkmenistan Türkmenleri (Orta Asya Türkmenleri, Türkmensahra Türkmenleri) için kullanılırken, Türkiye'de, özellikle de halk arasında (''Türkmen'' ya da ''Türkman'' olarak), yaygın biçimde Türkiye Türkmenleri (Balkanlar, Anadolu, Suriye) için kullanılmaktadır. Oğuzların Müslüman olanları ''Türkmen'' adıyla anılmaya başladıktan ve bir kısmının Batıya yönelmesinden sonra [[Hazar Denizi]]'nin doğusunda ([[İran]]'daki [[Horasan (İran)|Horasan]] ile bugünkü [[Türkmenistan]]'ı oluşturan [[Maveraünnehir]] ile [[Harezm]]) kalanlar '''Doğu Türkmenleri''' olarak, Hazar Denizi'nin batısında (Türkiye, Balkanlar, Suriye, Irak, Azerbaycan) kalanlar ise '''Batı Türkmenleri''' olarak da adlandırılmaktadır. '''Hazar ötesi Türkmenleri''' adı Türkiye'den bakış açısına göre Hazar'ın doğu yakasındaki Türkmenistan (ya da Yaka) Türkmenlerini, Türkmenistan'dan bakış açısına göreyse etnik olarak Türkmenistan Türkmenlerinden ayrımlaşan Hazar'ın batısındaki [[Kafkas Türkmenleri]]ni belirtir. ''Doğu Türkmenleri'' adı ayrıca Doğu Anadolu-Azerbaycan-İran eksenindeki [[Akkoyunlular]] ile [[Karakoyunlular]] için de kullanılır. Oğuz-Türkmen coğrafyasının en uzak doğusunda izole olarak [[Çin]]'de ([[Çinghay]], [[Gansu]] ve [[Sincan Uygur Özerk Bölgesi|Sincan]] yörelerinde) yerleşik yaşayan ve Oğuzların [[Salur boyu]]ndan gelen [[Salarlar]] (Salırlar) Sünni ([[Nakşibendi]]) Müslüman olup dilleri Kıpçak-Türkmen özellikleri gösterse de, ''Türkmen'' olarak adlandırılmaları oldukça nadirdir<ref>[http://www.turkmeclisi.org/?Sayfa=Temel-Bilgiler&Git=Bilgi-Goster&Baslik=salar-%28salur%29-turkleri&Bil=290 Türk Meclisi: Salar (Salur Türkleri)]</ref><ref>Teres, Ersin (2012). [http://www.journals.istanbul.edu.tr/tr/index.php/turkiyat/article/download/19395/pdf Salır Türklerinin kaynakları ve Salır Türkçesi üzerine araştırmalar]. Türkiyat Mecmuası, cilt 22, Güz 2012, sayı 2, sayfa: 103-126</ref> ve daha çok Türkmenistan kaynaklarında Sincan Uygur Özerk Bölgesinde yaşayan 5 bin nüfuslu [[Çin Türkmenleri]] (Hıtayli Türkmenler) ile birlikte Salarlar da ''Türkmen'' (= Türkmenistan Türkmeni) olarak nitelendirilir ve her ikisi de ''Çin Türkmeni'' olarak kabul edilir.<ref>Marat Durduyev (yazan), Saadettin Gömeç (çeviren). [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/27/174.pdf Çin Türkmenleri]. Aşkabat, 1992; Tarih Arastırmaları Dergisi, C. 19, S. 30, Ankara 1998, s. 319-364.</ref>

Oğuz kökeninden gelen Anadolu Türkleri için Selçuklulardan günümüze tarihi kaynaklarda '''Türkmen''' adı kullanılır ve bu ''Türkmen'' tanımına Oğuz dışı Türkler ([[Türkiye Kıpçakları]], [[Gürcistan Kıpçakları]]) dahil edilmez. Anadolu'da Türklerin/Türkmenlerin yoğun olup devletleştiği bölgeler [[Türkmeneli (Türkiye)|Türkmeneli]] olarak adlandırılır ve bu ''Türkmenya'' bölgeleri Batılıların yaptığı haritalarda da yansır: [[Doğu Anadolu Bölgesi]]nde ''Turcomanie'' (1696), ''Turcomania'' (1730), Orta ve Kuzeydoğu Anadolu'da ''Turkomanien'' (1829). Yaklaşık 1700 yılında [[Johann Baptist Homann]] (1644–1724) tarafından yapılan haritada Anadolu'da (''Natolia'') Türklerin İmparatorluğu (''Imperii Turcici'') ve bunun içinde ayrı bölge olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Türkmeneli (''Turcomanoe'') bulunmaktadır. Tarihçi [[İlber Ortaylı]] bir makalesinde [[Ceneviz]]li ve [[Venedik]]li tüccar ve diplomatların, 12. yüzyılda, Türkiye'yi ''Turchia'' ve ''Turkmenia'' olarak tanımladıklarını belirtir.<ref>{{Web kaynağı|url=http://www.tarihportali.org/turkiye-tarihi-arastirmalar/449-turkiye-kelimesi.html|başlık=Tarihportali.org- Türkiye Kelimesi|erişimtarihi=17 Şubat 2017|arşivurl=http://web.archive.org/web/20131019165454/http://www.tarihportali.net/tarih/index.php?topic=842.0;wap2 |arşivtarihi= 19 Ekim 2013}}</ref>

Bütün dünyanın Osmanlıyı «Türk» olarak gördüğü bir çağda Osmanlıyı «Devlet-i Aliyye» olarak adlandıran Osmanlı [[ulema]]sının, Türk ve Türkmenleri küçümsedikleri, kendilerini Türk saymadıkları görülmektedir.<ref>Solak, Ömer (2009). [http://www.sosyalbil.selcuk.edu.tr/dergi/sayi21/SOLAK,%20%C3%96MER.pdf II. Meşrutiyet Dönemi Romanında “Türk” ve Türklük]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi • 21 / 2009</ref> Tarihçi [[Bernard Lewis]]'e göre, Osmanlı düşüncesinde Osmanlı=Türk özdeşliği yoktur; zira, ''Osmanlı'' sıfatı yalnız hanedan için kullanılır ve Osmanlılar ''Türk'' adını önceleri göçebe Türkmenlerle, Yörükler için; daha sonraları, kaba saba Türkçe konuşan Anadolu köylüleri ile taşralılar için kullanmışlardır.<ref>Lewis, Bernard (2000). ''Modern Türkiye’nin Doğuşu''. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara</ref>

Anadolu, Suriye ve Irak’ta yaşayan Türk teşekkülleri, 16. ve 17. yüzyıllarda genel olarak '''Türkmen''' ve '''Yörük''' şeklinde ikiye ayrılırdı. [[Faruk Sümer]]'e göre, ''Türkmen'' adı, Anadolu’nun [[Kızılırmak]]’tan itibaren doğu ve güneyde kalan bölgeler ile Suriye ve Irak’ta yaşayan aşiretler tarafından kullanılırken ''Yörük'' tabiri, Kızılırmak’tan Adalar ve Marmara denizi kıyılarına kadar uzanan yerlerdeki teşekküller ile Rumeli’nde bulunan cemaatleri ifade etmekteydi.<ref name="refEmineerdoğanankara"/><ref name="refCahitgelekçi">Gelekçi, Cahit (2004). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/cg_yoruk/cg_yoruk.htm Türk Kültüründe Oğuz-Türkmen-Yörük Kavramları]. ''Türkiyat Araştırmaları Dergisi'', Güz 2004, Sayı 1 ISSN 1305-5992</ref><ref name="refMehmeteröz">Eröz, Mehmet (1991). ''Yörükler'', İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı</ref> [[Faruk Kadri Timurtaş]] (önceki soyadı: Demirtaş, 1925 - 1983) ''Osmanlı Devrinde Anadolu'da Oğuz Boyları'' adlı makalesinde Avşarları tanıtırken, Yörük-Türkmen ayrımı yaparak ''1. '''Yörükler arasında Avşarlar''''' (Kütahya, Aydın) ve ''2. '''Türkmen illeri arasında Avşarlar''': Doğu ve Güney Anadolu'da: A) Halep Türkmeni Avşarları: a) Köpekli Avşarı, b) Gündüzlü Avşarı c) Avşar oymağı; B) Dulkadırlı Avşarları: 1. İmanlu Avşarı, 2. Kozan mıntıkası Avşarları, 3. Kars (Zülkadiriye) deki Avşar oymakları, 4. Bozok Avşarları, 5. Yeni il; C) Bozulus Avşarları'' biçiminde sınıflandırmıştır.<ref name="refFarukdemirtaş1949">Timurtaş, Faruk Kadri (önceki: Faruk Demirtaş) (1949). [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/26/1232/14076.pdf Osmanlı Devrinde Anadolu'da Oğuz Boyları I]. ''Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi''. cilt: 7 sayı: 2, sayfa: 321-365.</ref>

Kimilerine göre uzun mesafeli yatay/ova/bozkır göçebeliği yapanlar '''Türkmen''', daha kısa mesafeli dikey/dağ göçebeliği yapanlar ise '''Yörük''' olarak tanımlanır.<ref name="refŞeydabüyükcansayılır">Büyükcan Sayılır, Şeyda (2012). [http://tdae.ege.edu.tr/files/dergi_12/28.pdf Göçebelik, Konar-Göçerlik Meselesi ve Coğrafi Bakımdan Konar-Göçerlerin Farklılaşması]. ''Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies'', XII/1 (Yaz 2012), sayfa: 563-580.</ref>

''Yörükler'', büyük bir olasılıkla ''Türkmenler''’in bir kolu ise de, giysileri, yerleşme biçimleri, gelenek görenek ve ağız değişiklikleri, bu iki topluluğu birbirinden ayırmaktadır. Bunun, Anadolu'ya değişik tarihlerde gelmiş olmalarından kaynaklandığı söylenebilir. Güneybatı ve Güney Anadolu'daki Yörük ve Türkmen oymaklarına bağlı boylardan Abdal, Akçakocalı, Takami, Karakeçili, Çepni, Avşar, Sancaklılar '''Türkmen'''; Yağcılar, Tahtacılar, Kınıklar ve Alpaslanlar gibi boylar, ağız özellikleri bakımından daha çok '''Yörük''' öbeğine girmektedirler.<ref name="refMersinbelediyesiyörük">http://www.mersin.bel.tr/mersin/kultur.html</ref> [[Yusuf Halaçoğlu]] ''Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650)'' adlı kitabında kimi aşiret ve oymakları ''Türkmen'' adıyla verirken kimilerini de ''Yörük'' olarak ayırır.<ref>Halaçoğlu, Yusuf. [http://www.anadoluasiretleri.com/index.php Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650): Türkmen ve Yörük Grupları]</ref>

''Türkmen'' ve ''Yörük'' kelimeleri tarihi belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır.<ref name="refMehmeteröz"/>

Türkmen kimliği ve kültürü kimi yörelerde yalnızca [[Alevi]] inançlı Türklerce temsil edildiğinden, bu yörelerde halk arasında ''Türkmen'' kelimesi yalnızca ''Alevi'' anlamındadır. Örnek olarak, [[Kars (il)|Kars]] - [[Ardahan (il)|Ardahan]] illerinde yaşayan Aleviler ''Türkmen'' adıyla anılırlar.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Fakat, [[Balıkesir]]'de ise hepsi de etnik olarak Türkmen olsa da, Sünni olan Yörükler ve [[Manavlar]] ile Alevi olan [[Çepniler]] hariç yalnızca Alevi [[Tahtacılar]] ''Türkmen'' olarak adlandırılır. Günümüzde [[Edremit, Balıkesir|Edremit]] ve çevresindeki Tahtacılara, Yörükler tarafından Türkmen denilmektedir. Bu yörede Türkmenlikten kasıt Alevilik veya Kızılbaşlıktır. Kısacası Balıkesir Edremit'te Türkmenlik, Tahtacılık ve Alevilik/Kızılbaşlık bir şekilde eklemlenmiştir denilebilir. Aynı kökenden gelmelerine rağmen farklı adlarla anılmalarının inanç boyutundan kaynaklandığı, her iki grup tarafından vurgulamaktadır. Türkmenler ve Yörükler her ne kadar birbirleri için ''aramızda soğan zarı gibi ince fark var'' deseler de bu farklı dinsel inanç içindeki boylar arasında hemen hemen hiçbir sosyal ilişkinin bulunmadığı gözlemlenmektedir.<ref name="refVatanözgüledremit">Özgül, Vatan (2004). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/32-255-274.pdf Kızılbaşlık ve Türkmenler]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'', sayı: 32</ref>

[[Hakaniye|Orta Türkçe]] dönemine ait [[Divânu Lügati't-Türk]]'te [[Kâşgarlı Mahmud]] Oğuz ('''اُغُزْ''') kelimesi için «Oguz: Bir Türk Boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi (= [[Damga (işaret)|''damga'']]) ve hayvanlarına vurulan bir alâmeti vardır, Birbirlerini bu belgelerle tanırlar» deyip boyları sıralamış; ''Yaparlı'', ''Kızık'' ve ''Karkın'' boylarını listeye almamış, fazladan [[Çarukluğ boyu|Çarukluğ]] ('''جَرُقْلُغْ''') boyunu eklemiş, fakat damgasının belli olmadığını da vurgulamıştır.<ref name="Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi 1941">Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:521, Ankara 1941, cilt: 1, sayfa: 55</ref>

{| width = "100%" border = 1 border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|-
!width = "10%" bgcolor = "#40E0D0"|Boy adı
!width = "15%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Hakaniye|Orta Türkçe]]<ref>Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:521, Ankara 1941, cilt: 1, sayfa: 55-58</ref>
!width = "10%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Türkçe]]<br />(Türkiye)
!width = "10%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Azerice]]<br />(Azerbaycan)
!width = "10%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Türkmence]]<br />(Türkmenistan)
!width = "15%" bgcolor = "#40E0D0"|Anlamı
!width = "15%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Ongun]]
!width = "5%" bgcolor = "#40E0D0"|[[Damga (işaret)|Damga]]
|-
|align="center"|[[Kayı boyu|Kayığ]]
|align="center"|Kayığ ('''قَيِغْ''')
|align="center"|Kayı
|align="center"|Qayı
|align="center"|Gaýa
|align="center"|muhkem, güçlü
|align="center"|[[Falco rusticolus|sungur]]
|[[Dosya:Kayi.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Bayat boyu|Bayat]]
|align="center"|Bayat ('''بَياتْ''')
|align="center"|Bayat
|align="center"|Bayad
|align="center"|Baýat
|align="center"|devletli, bol nimetli
|align="center"|[[Bubo bubo|puhu (''ükü'')]]
|[[Dosya:Bayat.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Alkaevli boyu|Alka-Bölük]]
|align="center"|Alkabölük ('''اَلْقابُلُكْ''')
|align="center"|Alkaevli
|align="center"|Alkaevli
|align="center"|Agöýli
|align="center"|ak yurtlu/çadırlı
|align="center"|[[Falco tinnunculus|büyük kerkenez (''küyenek'')]]
|[[Dosya:Akevli.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Karaevli boyu|Kara-Bölük]]
|align="center"|Karabölük ('''قَرَبُلُكْ''')
|align="center"|Karaevli
|align="center"|Qaraevli
|align="center"|Garaöýli
|align="center"|kara yurtlu/çadırlı
|align="center"|[[Falco naumanni|küçük kerkenez (''küyenek sarı'')]]
|[[Dosya:Karaevli.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Yazır boyu|Yazğır]]
|align="center"|Yazgır ('''ىَزْغِرْ''')
|align="center"|Yazır
|align="center"|Yazır
|align="center"|Ýazyr
|align="center"|geniş/yaygın yurtlu
|align="center"|[[Falco columbarius|bozdoğan (''turumtay'')]]
|[[Dosya:Yazir.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Döğer boyu|Töker]]
|align="center"|Tüger ('''تُوكَرْ''') / ('''ثُكَرْ''')
|align="center"|Döğer
|align="center"|Döğər
|align="center"|Düker
|align="center"|toplayan
|align="center"|''küçügen''
|[[Dosya:Doger.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Dodurga boyu|Totırka]]
|align="center"|Tutırka ('''تُوتِرْقا''')
|align="center"|Dodurga
|align="center"|Dodurqa
|align="center"|Dodurga
|align="center"|ülke kazanan
|align="center"|''kızıl karcığay''
|[[Dosya:Dodurga.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Yaparlı boyu|Yaparlı]]
|align="center"|
|align="center"|Yaparlı
|align="center"|Yaparlı
|align="center"|Ýaparly
|align="center"|güzel kokulu
|align="center"|?
|
|-
|align="center"|[[Afşar boyu|Afşar]]
|align="center"|Afşar ('''اَفْشارْ''')
|align="center"|Avşar, Afşar
|align="center"|Afşar
|align="center"|Owşar
|align="center"|çevik av düşkünü
|align="center"|[[Falco peregrinus|erkek gök doğan (''cura laçın'')]]
|[[Dosya:Avsar.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Kızık boyu|Kızık]]
|align="center"|
|align="center"|Kızık
|align="center"|Qızıq
|align="center"|Gyryk
|align="center"|yasak ...
|align="center"|çakır
|
|-
|align="center"|[[Beğdili boyu|Begtili]]
|align="center"|Begtili ('''بَكْتِلى''')
|align="center"|Beğdili
|align="center"|Bəydili
|align="center"|Begdili
|align="center"|saygın tanıklı
|align="center"|''bahri''
|[[Dosya:Begdili.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Karkın boyu|Karkın]]
|align="center"|
|align="center"|Karkın, Kargın
|align="center"|Karqın
|align="center"|Garkyn
|align="center"|karaya boyanmış deri
|align="center"|çakır
|
|-
|align="center"|[[Bayındır boyu|Bayundur]]
|align="center"|Bayundur ('''بايُنْدُرْ''')
|align="center"|Bayındır
|align="center"|Bayandur
|align="center"|Baýyndyr
|align="center"|verimli yer
|align="center"|[[Falco peregrinus|dişi gök doğan (''laçın'')]]
|[[Dosya:Bayundur.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Peçenekler|Beçenek]]
|align="center"|Beçenek ('''بَجَنَكْ''')
|align="center"|Peçenek
|align="center"|Peçeneq
|align="center"|Beçene
|align="center"|çalışıp uygulayan
|align="center"|''ala toğunak''
|[[Dosya:Pecenek.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Çavuldur boyu|Çuvaldar]]
|align="center"|Çuvaldar ('''جُوَلْدَرْ''')
|align="center"|Çavuldur
|align="center"|Çavuldur
|align="center"|Çowdur
|align="center"|ünlü, takdir edilen
|align="center"|''buğdayınık''
|[[Dosya:Cavuldur.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Çepniler|Çepni]]
|align="center"|Çepni ('''جَبْني''')
|align="center"|Çepni
|align="center"|Çəpni
|align="center"|Çepni
|align="center"|düşmana hızla saldıran
|align="center"|''humay''
|[[Dosya:Cepni.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Salur boyu|Salğur]]
|align="center"|Salgur ('''سَلْغُرْ''')
|align="center"|Salur
|align="center"|Salur
|align="center"|Salyr
|align="center"|kılıç salan
|align="center"|[[Aquila chrysaetos|kaya kartalı (''bürgüt'')]]
|[[Dosya:Salur.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Eymür boyu|Eymür]]
|align="center"|Eymür ('''اَيْمُرْ''')
|align="center"|Eymür
|align="center"|Eymur
|align="center"|Eýmir
|align="center"|iyi durumda olan
|align="center"|''isperi''
|[[Dosya:Eymur.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Ulayundluğ boyu|Ulayuntluğ]]
|align="center"|Ulayundluğ ('''اُوﻻيُنْدْلُغْ''')
|align="center"|Ulayundluğ
|align="center"|Alayuntluq
|align="center"|Alaýuntly
|align="center"|alaca atlı
|align="center"|[[Falco subbuteo|delice (''yağalbay'')]]
|[[Dosya:Alayuntlu.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Yüreğir boyu|Yüregir]]
|align="center"|Üregir ('''اُرَكِرْ''')<br /> Yüregir ('''يُرَكِرْ''')
|align="center"|Yüreğir, Üreğir
|align="center"|Yürəgir
|align="center"|Üregir
|align="center"|düzen kurucu
|align="center"|''biku''
|[[Dosya:Yuregir.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[İğdir boyu|İgdir]]
|align="center"|İgdir ('''اِكْدِرْ''')
|align="center"|İğdir
|align="center"|Iğdır
|align="center"|Igdir
|align="center"|iyilik, büyüklük, yiğitlik
|align="center"|[[Accipiter gentilis|çakır (''karcığay'')]]
|[[Dosya:Igdir.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Büğdüz boyu|Bügdüz]]
|align="center"|Bügdüz ('''بُكْدُزْ''')
|align="center"|Büğdüz
|align="center"|Bügdüz
|align="center"|Bükder
|align="center"|mütevazı yardımcı
|align="center"|[[Falco cherrug|ulu doğan (''itelgi'')]]
|[[Dosya:Bugduz.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Yıva boyu|Yıva]]
|align="center"|Iwa ('''اِڤـا''') <br /> Yıwa ('''يِڤـا''')
|align="center"|Yıva
|align="center"|Yıva
|align="center"|Ýiwe
|align="center"|yüksek rütbeli
|align="center"|[[Accipiter gentilis|ak çakır (''tuygun'')]]
|[[Dosya:Yiva.svg|50px]]
|-
|align="center"|[[Kınık boyu|Kınık]]
|align="center"|Kınık ('''قِنِقْ''')
|align="center"|Kınık
|align="center"|Qınıq
|align="center"|Kynyk
|align="center"|aziz
|align="center"|[[Accipiter gentilis|erkek çakır (''cura karcığay'')]]
|[[Dosya:Kinik.svg|50px]]
|}

== Tarih ==
[[Dosya:Khorasan-Mawaralnahr-Khwarizm.jpg|thumb|left|300px|Hazar ötesi tarihî ilk Türkmen (Müslüman Oğuz) bölgeleri: <br />[[Horasan (İran)|Horasan]] (A)<br />[[Maveraünnehir]] (B) <br />[[Harezm]] (C)]]
[[Dosya:Ancient Kurdistan.png|thumb|right|300px|1721 yılına ait haritaya göre Türkmenler (''Turcomans''): Doğu Anadolu'da (Ermenistan ''Armenia''), İran Azerbaycan'ında (Kürdistan ''Curdistan''), Suriye'de (''Arabia Deserta'')]]

10. yüzyılın ikinci yarısından sonra [[Oğuzlar]]dan iki ana kopma olmuş; bunlardan birinci kısım (Yunan kaynaklarında ''Guz'', Rus kaynaklarında ''Torki''; → [[Peçenekler]] ve [[Gagauzlar]]) [[Karadeniz]]'in kuzeyinden [[Balkanlar]]'a inerken, [[Selçuk Bey]] önderliğindeki ikinci kısım ise [[Oğuz Yabguluğu]]nun bir uç şehri olan [[Cend]]'de kalmıştır.<ref name="refKemalüçüncü">Kemal Üçüncü (2006). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/kemal_ucuncu_turkmen_boylari_sozlu_kultur_islevi.pdf Anadolu ve Balkanların Fethi Sürecinde Türkmen Boylarının Hazar ötesinden Taşıdığı Sözlü Kültürün işlevi]. ''Türk Dünyası Araştırmaları'' sayı 165, Aralık 2006.</ref> Selçuk Bey, Cend'de bir toplantı meclisi kurarak [[İslamiyet]]e geçme kararı almıştır.<ref>{{kitap kaynağı|soyadı=Ebu Ferec|ad=Gregory|başlık=Ebu'l Ferec Tarihi|yıl=1945|yayıncı=Türk Tarih Kurumu|yazar=Ömer Rıza Doğrul|basım=1945|yazarbağı=çev}}</ref> Müslüman olan Oğuzları, diğer soydaşlarından ayırt edebilmek için [[Türkmen]] denmeye başlanmıştır. Bundan sonra gittikçe yerleşip yaygınlaşan Türkmen adı, 13. yüzyıldan itibaren tamamen Oğuz adının yerini almıştır.<ref name="refFaruksümeroğuzlartürkmenler">{{kitap kaynağı|soyadı=Sümer|ad=Faruk|başlık=Oğuzlar, Türkmenler : tarihleri, boy teşkilâtı, destanları|yıl=1972|yayıncı=Ankara Üniversitesi Basımevi|yer=Ankara|isbn=9754981302|url=http://seyhan.library.boun.edu.tr/record=b1139118|basım=İkinci}}</ref> İslamiyeti seçen Selçuk Bey önderliğindeki Oğuzlar (ayrıştırıcı yeni adlarıyla: Türkmenler) [[Hazar Denizi]]'nin batısına, çoğu bugünkü [[Türkmenistan]] topraklarında olan [[Maveraünnehir]] ile [[Harezm]] ve [[İran]]'daki [[Horasan (İran)|Horasan]] bölgesine yönelmiştir. Selçuk Bey önderliğindeki Türkmenler bölgedeki [[Gazneli]]-[[Karahanlı]]-[[Samani]] mücadelesinde hassas bir denge siyaseti takip etmişler, fakat Karahanlı ve Gaznelilerin eş zamanlı olarak yaptıkları askeri harekatta Karahanlıların Maveraünnehir'i Gaznelilerin de Horasan'ı ele geçirmeleri üzerine Türkmenler siyasi açıdan bir kıskaca girmişlerdir.<ref name="refKemalüçüncü"/> Türkmenlerin Samanilerle başlayan ittifakları sonucu Maveraünnehir'e geçişleri, Karahanlılar ile arka arkaya yaptıkları savaşlar neticesinde elde ettikleri başarılarla hızlanmış Selçuk'un 1009'da 100 yaşında ölümüyle de bu göç hareketi tamamlanmış, Türkmenler bütünüyle Maveraünnehir'e inmiş bulunuyorlardı.<ref name="refKemalüçüncü"/> Maveraünnehir'deki Karahanlı hakimiyeti Türkmenlere yeni bir açılım yapmaya müsaade etmeyince, Selçuk Bey'in torunlarından [[Tuğrul Bey]] Türkmen boylarını alarak çölün gerisine çekilmiş, [[Çağrı Bey]] de Anadolu üzerine keşif gezisine çıkmıştır.<ref name="refKemalüçüncü"/> [[Horasan (İran)|Horasan]]'dan [[İran]]'ı geçerek [[Azerbaycan (İran)|Azerbayca]]'a ulaşan Çağrı Bey buraya daha önce gaza ve akın için gelen Oğuz gruplarını güçlerine katmış, [[Van Gölü]] civarında Anadolu'ya [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]]'ın kaleleri olan [[Vaspurakan]] (Ermeni [[Vaspurakan Krallığı]]ndan kalan) ve [[Ani]] kalelerine karşı sefer düzenleyerek büyük kazanç sağlamıştır.<ref>Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 28-29</ref> 1040 yılındaki [[Dandanakan Muharebesi]]ni kazanan Türkmenler, Gaznelilerin sonunu getirdikleri gibi, [[Büyük Selçuklu Devleti]]nin de temellerini atmış oldular.<ref name="refKemalüçüncü"/><ref name="refKemalüçüncü"/> [[Alp Arslan]] zamanına gelinceye kadar Anadolu [[Kafkaslar]]dan Kuzey Irak'a uzanan bir yay ile Türkmen kitleleri tarafından kuşatılmıştı. XI. yüzyılın ikinci yansından itibaren Sultan Alp Arslan'ın Ani kapısından girerek başlattığı süreç ard arda gelen akınlarla 1071 [[Malazgirt Meydan Muharebesi|Malazgirt zaferiyle]] geri dönülmez bir biçimde perçinlenmiş ve Büyük Selçuklu Devletinin kurulmasından 35 yıl sonra da 1077 yılında [[Anadolu Selçuklu Devleti]] kurulmuş oldu.<ref name="refKemalüçüncü"/> [[I. Alâeddin Keykubad]]'ın 45 yaşında zehirlenerek öldürülmesinden sonra yerine liderlikte ve yönetimde yeteneksiz olan [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]] geçmiş ve buna bir de veziri [[Sadeddin Köpek]]'in yanlış yönlendirmeleri eklenince devletin ana unsuru olan Türkmenlerle yönetimin arası açılmıştır.<ref name="refKemalüçüncü"/> Devlet Türkmenler üzerine baskı uygulamaya başlamış, [[Ahilik]] önderleri [[Ahi Evren]] ve [[Ahi Ahmet]] hapsedilmiştir.<ref name="refKemalüçüncü"/> Bozulmuş olan bu dirlik ve düzenliği Türkmenler lehine yeniden tesis etmek isteyen [[Baba İlyas]] ve önde gelen halefi [[Baba İshak]] müridleri vasıtasıyla geniş ve etkili bir propagandaya başlar ve sonunda Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelecek olan [[Baba İshak ayaklanması]]nda Türkmen isyanı bastırılmış ve 1240 yılıne her iki baba idam edilmiştir. Türkmen isyanından kaçan bu yandaş ve müridleri diğer [[heterodoks]] zümrelerle dayanışma içine girerek [[Babailik]] hareketini başlatmışlardır. Bu isyanın sonucunda Anadolu Selçuklu Türkmen birliği parçalanmış ve büyük yıkım ve ıstıraplara sebep olan [[Moğol istilaları|Moğol istilasına]] maruz kalmıştır.<ref name="refKemalüçüncü"/> Yaygınlaşan Moğol istilalarından sonra [[Türkmenler|Hazar ötesi Türkmenleriyle]] Azerbaycan ve Anadolu Türkmenleri ayrı topraklarda yaşamış, kültürlerinde ve dillerinde farklılıklar ortaya çıkmıştır.<ref>Kara, Mehmet (Hzl. Ahmet Bican Ercilasun), ''Türk Lehçeleri Grameri''. Akçağ Yayınları, 1.Baskı, Ankara 2007, sayfa: 233-234</ref> Türkmen Türkçesi ve Türkiye Türkçesi 12. ve 13. yüzyıllarda birbirinden ayrılarak farklı gelişim göstermiştir.<ref>Hacı Veysel Eroğlu. [http://www.belgeler.com/blg/2v2v/trkmen-trkesyle-trkye-trkesnn-akrabalik-adlarinin-karilatirilmasi Türkmen Türkçesiyle Türkiye Türkçesinin Akrabalık Adlarının Karşılaştırılması]</ref> Türkistan'daki Mangışlak ve [[Balkan vilayeti|Balhan]] Türkmenleri Moğol istilasından fazlaca etkilenmeyip ''Hazar Ötesi Türkmenleri'' ya da ''Yaka Türkmenleri'' olarak bugünkü Türkmenistan'ın temelini oluşturmuşlardır.<ref>Gündüz, Tufan, (1997). ''Anadolu’da Türkmen Aşiretleri “Bozulus Türkmenleri 1540-1640”'', Bilge Yayınları, Ankara.</ref><ref>Gündüz, Tufan (2008). ''Anadolu'da Türkmen Aşiretleri''. Yeditepe Yayınevi, İstanbul, 2008. ISBN 9789756480823</ref>

[[Fatih Sultan Mehmet]]’ten başlayarak [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] padişahları, Türk kökenli olmayan [[devşirme]]lere devlet yönetiminde yer vermişlerdir. Bu devşirme yöneticilerin Türkmenlere karşı [[vergi]] ve benzeri konularda adaletsiz davranmaları, buna karşılık [[İran]] şahlarının, özellikle de [[Şah Tahmasb]]’ın devlet idaresinde Türkmenlere görev vermesi, Türkmenlerin Osmanlı Devletinden yüz çevirerek [[Safevî Devleti]]ne yönelmelerine sebep olmuştur.<ref name="refSöylemez">Faruk Söylemez (2004). [http://sbe.erciyes.edu.tr/dergi/sayi_17/05_soylemez.pdf Anadolu'da Sahte Şah İsmail İsyanı]. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı : 17 Yıl : 2004/2 (71-90 s.)</ref> Bundan sonra Anadolu’dan İran’a doğru 17. yüzyılın ortalarına kadar devam eden bir Kızılbaş Türkmen göçü başlamış ve göç eden Türkmenler arasında sayıları çok olmamakla birlikte [[Çepniler]] de vardı.<ref>Ali Çelik. [http://www.samsunsempozyumu.org/Makaleler/1576349054_01_Prof.Dr.Ali%20%C3%87elik.pdf Karadeniz Bölgesinde Çepni Varlığı ve Samsun'da bir Çepni Köyü]</ref> [[Zazaca]] ya da [[Kürtçe]] konuşan [[Tunceli]] Alevilerinin ([[Kırmançlar]]) asimilasyona uğramış Anadolu Türkmenleri olduğu ileri sürülür.<ref>Yiğit Uysal, [http://www.salihli.bel.tr/upl/DERS%C4%B0ML%C4%B0%20ANADOLU%20T%C3%9CRKMENLER%C4%B0.pdf Dersimli Anadolu Türkmenleri ve Onların Tarihi Süreç İçerisindeki Yeri Proje Çalışması]</ref>

=== Moğol istilası ===
[[Dosya:Ayyubid.png|thumb|right|250px|Moğol istilası öncesi {{legend|#FFFF00|[[Anadolu Selçuklu Devleti]]}}]]
13. yüzyılda [[Cengiz Han]] tarafından başlatılan [[Moğol istilaları]] hareketi, Türk dili için, [[Göktürkçe|Göktürk]], [[Eski Uygurca|Uygur]] ve [[Karahanlıca|Karahanlı]] Türkçelerinden sonra Türk dilinin [[Orta Türkçe]] denen yeni bir döneminin ve “Doğu Türk Yazı Dili” ve “Batı Türk Yazı Dili” diye ifade edilen Türk dünyasının doğu ve batı kolunun yazı dili için başlangıç noktasıdır.<ref name="Aysuata2010"/>

[[Uç beyliği|Uç]] (''اوج '') denen Türkmen-Bizans sınırlarındaki Türkmen beyleri Moğol istilası öncesinde Türkiye Selçuklularına bağlı meliklik tarzında idarelerini sürdürürken, istila sonrasında uçlar, iç kesimlerden kaçan Türkmenlerin sığınağı haline gelmiştir. 13. yüzyılda yaşanan bu göçler ile birlikte uçlardaki Türkmen nüfusunun artması Türkmenlerin kendi hâkimiyetlerini kurmalarını sağlamıştır. Anadolu’nun uçlarında yerleşen Türkmenler, milli kimlik ve kültürlerini buraya taşıyarak, hayat tarzlarını devam ettirmişlerdir. Meydana getirilen beylikler buralarda müesseseler inşa ederek uçların Türkmen tarzında yeniden şekillenmesini sağlamıştır.<ref name="refŞakirturan">Turan, Şakir (2011). [http://sbe.dumlupinar.edu.tr/dergi/29/17.pdf Moğolların Anadolu’yu İstilası Sonrası Batı Anadolu’da Türkmen Tarzında Şekillenme ]. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'', sayı: 20, Nisan 2011, sayfa: 185-194</ref>

=== Rakka iskânı ve sürgünü ===
Osmanlı Devleti 18. yüzyılda Türkmen aşiretlerini on ayrı bölgede iskân etmiştir. Bu bölgeler sırasıyla Kütahya-Aydın, Konya-Karaman, İç-İl ve Teke, Sivas-Erzurum, Çukurova, Diyarbekir-Malatya, Rakka ve Haleb eyaletleri dâhilinde Hama ve Humus, Belih Nehri havalisi, Harran-Ovası, Menbic Nahiyesi, Kıbrıs adası ve Rumilidir.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/>

18. yüzyılda iskân edildikleri yerde huzursuzluk sebebi olan veya iskâna karsı çıkan aşiretler öncelikli olarak [[Rakka Eyaleti]]ne (ایالت رقه) sürülmüstür.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/><ref>[http://www.ismailucakci.com/cms/index.php?option=com_content&task=section&id=46&Itemid=123 XVIII. Yüzyıl Rakka Sürgünü]</ref> Rakka bölgesine 18. yüzyıl başlarından itibaren başlamak üzere, sırasıyla 1706, 1709, 1712, 1717, 1718, 1719, 1723, 1726, 1729, 1731 yılları arasında on farklı zamanda aşiret sürgünü yapılmıştır.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/> Sürgün burada aşiretleri yerleşik düzene geçirebilmek amacıyla bir iskân metodu olarak kullanılmıştır.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/> Rakka bölgesinde yapılan iskân çalısmalarıyla devlet, bölgede Arap unsuruna karşı bir muvazene oluşturmak gayesi gütmüştür.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/>

Osmanlı Devleti zamanında Suriye’de bulunan bazı Arap aşiretlerinin baskısı sonucunda Türkmenler Anadolu’nun içlerine göç etmeye zorlanmıştır. Ortaya çıkan olumsuz nüfus değişimi Osmanlı Devleti’ni tedbir almaya itmiştir. Aneze Araplarının saldırısını önlemek için Rakka Eyaletine Türkmen aşiretleri yerleştirilmeye başlanarak güneydeki Arap saldırılarının önü alınmaya çalışılmıştır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/> Bazı Türkmen boylarının bu bölgelere yerleştirilme nedenlerinden biri de isyan etmelerinden dolayı cezalandırma amaçlıdır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

== Yerleşiklik ve göçebelik ==
{{ana|Konar-göçer Türkler}}
Hakanları [[Kınık boyu]]ndan olan [[Büyük Selçuklu Devleti]] döneminde [[Horasan (İran)|Horasan]]'dan gelen Oğuz-Türkmenlere Anadolu'nun kapısını ardına kadar açan 1071 [[Malazgirt Zaferi]]'nden sonra [[Bağdat]]'ta 1072 - 1074 yılları arasında yazılan [[Divânu Lügati't-Türk]]'te yirmi iki bölükten (boydan) oluştuğunu söylediği Oğuzların (Türkmenlerin) ilk boyunu «birincisi ve başları Kınık'lardır ve zamanımızın hakanları bunlardandır»<ref name="Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi 1941"/> diyerek veren [[Kâşgarlı Mahmud]] '''yatuk''' ('''يَتُقْ''') kelimesini iki örnekle şöyle tanımlar: « يَتُقْ نانكْ ''yatuk nenğ'' atılan, unutulan her şey. Tenbele يَتُقْ كِشي ''yatuk kişi'' denir. Oğuzlardan bir takımları vardır ki şehirlerinden dışarıya çıkmazlar, savaş yapmazlar. Onun için bunlara يَتُقْ ''yatuk'' denir, "tenbeller ve atılmışlar" demektir.»<ref>Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, çeviren Besim Atalay, TDK yayınları:523, Ankara 1941, cilt: III, sayfa: 14-15</ref> Oğuzlarca/Türkmenlerce yerleşikliğin henüz "tembellik edip yan gelip yatma" olarak görüldüğü o çağdan yıllarca sonra bile [[Fatih Sultan Mehmet]] döneminden beri tutulmaya başlanan Osmanlı [[tahrir defterleri]]nde konar-göçer Türkmenlerin göçerliği bırakıp konarlıkta karar kılan/kıldırılan kısmı '''yatık''' yerine '''oturak''' olarak adlandırılmış (''Oturak Bahadırlı, Oturak Barza, Oturak Çebi, Oturak Çepni, Oturak Kızıklı'' ...), göçerlikte ısrar edenler ya da göz yumulanlar ise '''göçer''' (ya da '''yürük/yörük''') olarak (''Göçer Barza'' ...<ref name="refBehsetkaracamenteşe">Karaca, Behset (2008). [http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt18/sayi2/403-440.pdf "1522-1532 Tarihlerinde Menteşe Bölgesi Yörükleri"], ''Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'', cilt: 18, sayı: 2, sayfa: 403-440, Elazığ, 2008.</ref>) kaydedilmiştir.

Türkmenler köken olarak [[hayvancılık]] ([[sığır]], [[koyun]], [[keçi]]) yapan, binit (binek hayvanı) olarak [[at]]ı yüklet (yük hayvanı) olarak da [[deve]]'yi ([[çift hörgüçlü deve]]) kullanan [[yarı göçebe]] (konar-göçer) halktır. Göçebe olarak 11. yüzyılın ikinci yarısında 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu'ya yoğun olarak göç edilmiş ve 21. yüzyılın başlarına kadar bu göçebelik azalarak da olsa sürdürülmüştür. Anadolu Türkmenleri içinde göçebeliği en son yakın zamanlarda bırakan grup Yörüklerdir. Osmanlı Devleti’nin, özellikle 16. yüzyılın sonlarından itibaren, bozulmaya baslayan askerî, siyasî ve malî sisteminden en çok konar-göçer gruplar etkilenmiş; sistemi düzeltmek isteyen Osmanlılar, Yörük (dikey göç edenler) ve Türkmenleri (yatay göç edenler) toprağa bağlamak, onları kayıt altına alıp vergilendirmek maksadıyla iskân etmeye zorlamıştır. Özellikle yatay göç yapan Türkmen oymakları arasında iskâna çok direniş gösterilmesine rağmen sonuçta onlardan büyük bir kısmı yerleşmek zorunda kalmış; direnenler ise Anadolu’yu bir ağ gibi ören uzun göç yolları kesintiye uğradığı için yayla/yaylak (yaz geçirilen, yazlanan/yaylanan) veya kışla/kışlak (kış geçirilen, kışlanan) mahallerine yakın yerlerde göçlerine devam edebilmişlerdir. Yörükler ise, kısa menzilli dağ göçerliğinin getirdiği avantaj ile kısmen de olsa göçerliklerine devam edebilmiş ve bu anlamda Yörük kimliği yaşatılabilmiştir.<ref name="refŞeydabüyükcansayılır"/>

Başta saray ve ordu olmak üzere İstanbul ile diğer büyük şehirlerin hayvanî gıda tüketiminin karşılanabilmesi ve o devrin en hızlı ulaşım ve savaş vasıtası olan atın geniş ölçüde yetiştirilmesi için göçebe aşiretlerin yaylacılık faaliyetlerinin devam ettirilmesi gerektiğinden, onları tamamen iskân edip de bu alandaki ihtiyacın karşılanamaması riskinin gerçekleşmemesi için Osmanlı devleti konar-göçerlere kısmen göz yummuş, fakat bu faaliyetlerin yapılmasında dahi göçebelerin denetim altında tutulabilir düzeyde olmasına özen göstermiştir.<ref>Saydam, Abdullah (2009). [http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/20/20_2.pdf Sultanın Özel Statüye Sahip Tebaası: Konar-Göçerler]. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2009, Sayı: 20, sayfa: 9-31.</ref>

Çukurova Türkmenleri (ya da Çukurova Yörükleri) konar-göçer yaşama biçiminden toprağa bağlı yerleşik düzene en son geçenlerdir ve bunlar hayvancılığın yanı sıra kilimcilik, demircilik, el sanatları ve tarımla uğraşırlar; bir bölümü de hayvancılığa bağlı olarak yazları yaylalara göçerek bu kültürü sürdürüyorlar.<ref>Artun, Erman. [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/artun_konar_gocer.pdf “Çukurova Konar-Göçer Türkmenlerinin Halk Kültürlerinde Eski Türk İnançlarının İzleri”]</ref>

2010'lu yıllarda Türkiye'de konargöçer Yörük kültürünün son temsilcileri [[Sarıkeçililer]] adı verilen gruptur.<ref name="Selçuksakatoğlu"/>

== Türkiye içi Anadolu Türkmenleri ==
{{Resim etiket başlangıç|image=BlankMapTurkeyProvinces.png|width={{{width|500}}}|float={{{float|right}}}}}
{{Resim etiket küçük|x=0.342|y=0.188|scale={{{width|500}}}|text=[[Ankara]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.1|y=0.066|scale={{{width|500}}}|text=[[Kırklareli (il)|Kırklareli]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.018|y=0.092|scale={{{width|500}}}|text=[[Edirne (il)|Edirne]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.076|y=0.11|scale={{{width|500}}}|text=[[Tekirdağ]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.024|y=0.166|scale={{{width|500}}}|text=[[Çanakkale (il)|Çanakkale]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.104|y=0.206|scale={{{width|500}}}|text=[[Balıkesir]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.152|y=0.172|scale={{{width|500}}}|text=[[Bursa]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.158|y=0.14|scale={{{width|500}}}|text=[[Yalova (il)|Yalova]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.172|y=0.094|scale={{{width|500}}}|text=[[İstanbul]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.198|y=0.124|scale={{{width|500}}}|text=[[Kocaeli]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.228|y=0.144|scale={{{width|500}}}|text=[[Sakarya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.266|y=0.122|scale={{{width|500}}}|text=[[Düzce (il)|Düzce]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.278|y=0.1|scale={{{width|500}}}|text=[[Zonguldak (il)|Zonguldak]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.306|y=0.158|scale={{{width|500}}}|text=[[Bolu (il)|Bolu]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.218|y=0.18|scale={{{width|500}}}|text=[[Bilecik (il)|Bilecik]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.254|y=0.216|scale={{{width|500}}}|text=[[Eskişehir]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.182|y=0.23|scale={{{width|500}}}|text=[[Kütahya (il)|Kütahya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.1|y=0.256|scale={{{width|500}}}|text=[[Manisa]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.064|y=0.29|scale={{{width|500}}}|text=[[İzmir]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.098|y=0.33|scale={{{width|500}}}|text=[[Aydın]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.112|y=0.388|scale={{{width|500}}}|text=[[Muğla]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.156|y=0.33|scale={{{width|500}}}|text=[[Denizli]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.208|y=0.356|scale={{{width|500}}}|text=[[Burdur (il)|Burdur]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.17|y=0.282|scale={{{width|500}}}|text=[[Uşak (il)|Uşak]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.244|y=0.274|scale={{{width|500}}}|text=[[Afyonkarahisar (il)|Afyonkarahisar]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.252|y=0.33|scale={{{width|500}}}|text=[[Isparta (il)|Isparta]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.236|y=0.392|scale={{{width|500}}}|text=[[Antalya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.33|y=0.32|scale={{{width|500}}}|text=[[Konya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.414|y=0.412|scale={{{width|500}}}|text=[[Mersin]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.362|y=0.378|scale={{{width|500}}}|text=[[Karaman (il)|Karaman]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.404|y=0.308|scale={{{width|500}}}|text=[[Aksaray (il)|Aksaray]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.412|y=0.242|scale={{{width|500}}}|text=[[Kırşehir (il)|Kırşehir]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.394|y=0.212|scale={{{width|500}}}|text=[[Kırıkkale (il)|Kırıkkale]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.382|y=0.148|scale={{{width|500}}}|text=[[Çankırı (il)|Çankırı]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.336|y=0.118|scale={{{width|500}}}|text=[[Karabük (il)|Karabük]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.33|y=0.076|scale={{{width|500}}}|text=[[Bartın (il)|Bartın]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.384|y=0.096|scale={{{width|500}}}|text=[[Kastamonu (il)|Kastamonu]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.478|y=0.078|scale={{{width|500}}}|text=[[Sinop (il)|Sinop]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.448|y=0.166|scale={{{width|500}}}|text=[[Çorum (il)|Çorum]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.478|y=0.224|scale={{{width|500}}}|text=[[Yozgat (il)|Yozgat]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.438|y=0.276|scale={{{width|500}}}|text=[[Nevşehir (il)|Nevşehir]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.448|y=0.338|scale={{{width|500}}}|text=[[Niğde (il)|Niğde]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.484|y=0.394|scale={{{width|500}}}|text=[[Adana]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.524|y=0.434|scale={{{width|500}}}|text=[[Hatay]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.51|y=0.364|scale={{{width|500}}}|text=[[Osmaniye (il)|Osmaniye]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.554|y=0.324|scale={{{width|500}}}|text=[[Kahramanmaraş (il)|K. Maraş]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.504|y=0.294|scale={{{width|500}}}|text=[[Kayseri]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.58|y=0.224|scale={{{width|500}}}|text=[[Sivas (il)|Sivas]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.542|y=0.176|scale={{{width|500}}}|text=[[Tokat (il)|Tokat]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.5|y=0.144|scale={{{width|500}}}|text=[[Amasya (il)|Amasya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.522|y=0.116|scale={{{width|500}}}|text=[[Samsun]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.588|y=0.136|scale={{{width|500}}}|text=[[Ordu (il)|Ordu]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.63|y=0.14|scale={{{width|500}}}|text=[[Giresun (il)|Giresun]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.672|y=0.216|scale={{{width|500}}}|text=[[Erzincan (il)|Erzincan]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.618|y=0.296|scale={{{width|500}}}|text=[[Malatya]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.572|y=0.388|scale={{{width|500}}}|text=[[Gaziantep]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.58|y=0.414|scale={{{width|500}}}|text=[[Kilis (il)|Kilis]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.666|y=0.384|scale={{{width|500}}}|text=[[Şanlıurfa]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.612|y=0.344|scale={{{width|500}}}|text=[[Adıyaman (il)|Adıyaman]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.67|y=0.16|scale={{{width|500}}}|text=[[Gümüşhane (il)|Gümüşhane]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.698|y=0.132|scale={{{width|500}}}|text=[[Trabzon]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.756|y=0.116|scale={{{width|500}}}|text=[[Rize (il)|Rize]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.73|y=0.178|scale={{{width|500}}}|text=[[Bayburt (il)|Bayburt]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.79|y=0.196|scale={{{width|500}}}|text=[[Erzurum]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.806|y=0.104|scale={{{width|500}}}|text=[[Artvin (il)|Artvin]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.862|y=0.114|scale={{{width|500}}}|text=[[Ardahan (il)|Ardahan]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.874|y=0.156|scale={{{width|500}}}|text=[[Kars (il)|Kars]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.884|y=0.206|scale={{{width|500}}}|text=[[Ağrı (il)|Ağrı]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.926|y=0.186|scale={{{width|500}}}|text=[[Iğdır (il)|Iğdır]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.694|y=0.248|scale={{{width|500}}}|text=[[Tunceli (il)|Tunceli]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.67|y=0.282|scale={{{width|500}}}|text=[[Elâzığ (il)|Elâzığ]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.72|y=0.324|scale={{{width|500}}}|text=[[Diyarbakır]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.766|y=0.372|scale={{{width|500}}}|text=[[Mardin]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.778|y=0.298|scale={{{width|500}}}|text=[[Batman (il)|Batman]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.842|y=0.328|scale={{{width|500}}}|text=[[Siirt (il)|Siirt]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.854|y=0.364|scale={{{width|500}}}|text=[[Şırnak (il)|Şırnak]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.848|y=0.294|scale={{{width|500}}}|text=[[Bitlis (il)|Bitlis]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.764|y=0.254|scale={{{width|500}}}|text=[[Bingöl (il)|Bingöl]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.822|y=0.256|scale={{{width|500}}}|text=[[Muş (il)|Muş]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.928|y=0.284|scale={{{width|500}}}|text=[[Van]]}}
{{Resim etiket küçük|x=0.948|y=0.348|scale={{{width|500}}}|text=[[Hakkâri (il)|Hakkari]]}}
{{Resim etiket son}}<noinclude>

Anadolu Türkmenlerinin çoğu asırlar içinde yerleşik hayata geçmiş ve oymak/aşiret bağları yok olmuştur. Yine de oymak ya da aşiret adlarıyla ayırt edici topluluk olarak günümüzde de varlığını sürdüren Türkmen alt grupları bulunmaktadır.

=== Yörükler ===
{{ana|Yörükler}}
'''[[Yörükler]]''' ya da '''Yürükler''' ('''Yörük Türkmenleri''' ya da '''Yörük Türkleri''', Osm. '''يوروك'''), büyük ölçüde, 17. yüzyıla kadar yerleşik hayata geçmeyerek, yaşamına göçebe olarak devam eden Türkmen topluluklarına verilen isimdir.<ref name="refTızlak"/> Geçimini hayvancılıkla sağlayan göçebe Türkmenlere Yürük denir.<ref>Gürdal, Mustafa (1976). [http://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/turk_etnografya/15.turk.etnografya.pdf "Antalya Yürükleri"]. ''Türk Etnografya Dergisi'', Sayı:15</ref> Yörükler gibi açıkça konar-göçer hayatı temsil eden Türkmenler Osmanlı kayıtlarında bazen “Yörük” bazen de “Yörük Türkmenleri” olarak geçmektedir. Bir kavram olarak Yörük kelimesi, Türklerin Anadolu’ya akmaya başlamaları ve aynı zamanda yerleşik hayata hızla yönelmeleri ile ortaya çıkmış; eski geleneksel tarzını devam ettirmek isteyen Türkmen grupları bu adla adlandırılmaya başlanılmıştır.<ref name="refSerkansarı">Sarı, Serkan (2008). [http://eprints.sdu.edu.tr/550/1/TS00636.pdf XV-XVI Yüzyıllarda Menteşe, Hamid ve Teke Sancağı Yörükleri]. TC. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Isparta</ref> Osmanlı kanunnamelerinde genelde konargöçer olarak nitelendirilseler de bütün Yörük guruplarının konargöçer olmadıkları da görülmekte ve yerleşik (belgelerde: ''mütemekkin'' ya da ''oturak ve sakin'') durumda olan Yörükler de bunmaktadır.<ref name="refSerkansarı"/> Yörüklerin başında bulunan kişiye “mir-i Yörükan” ya da “Yörük Beyi” denir.<ref>Dulkadir, Hilmi (1997). ''İçel'de son Yörükler: Sartkeçililer'', İçel Valiliği Yayınları</ref> ''Yörük ~ Yürük'' kelimesi ''yörümek ~ yürümek'' fiilinden gelir.<ref>Németh Gyula, A hongfoglaló magyarság kialakulása, Budepest 1930, sayfa: 34</ref> Müslüman olup hem Sünni hem de Alevilik görülür.
*'''Anadolu Yörükleri''' : İçel Yörükleri, Alaiye Yörükleri, Tekeli Yörükleri, Bursa Yörükleri, Haruniye Yörükleri, Maraş Yörükleri, Ankara Yörükleri, Eğridir Yörükleri, Araç Yörükleri, Taraklı Yörükleri, Murtana Yörükleri, Nacaklı Yörükleri, Nasırlı Yörükleri, Eski Yörük, Toraman Yörükleri, Tacirleri Yörükleri, Tor Yörüğü.<ref name="refCahitgelekçi"/>
*'''Rumeli Yörükleri''' : [[Tanrıdağı Yörükleri]] (Karagöz Yürükleri<ref>Gökbilgin, M. Tayyib (1957). [http://scans.hebis.de/22/50/11/22501137_toc.pdf Rumeli'de Yürükler, Tatarlar ve Evlâd-ı Fâtihân]. İÜ. Edebiyat Fakültesi yay. no: 748, Osman Yalçın Matbaası, İstanbul</ref>), Naldöken Yörükleri, Kocacık Yörükleri (Kızıl Oğuzlar<ref>[http://www.karamankulturturizm.gov.tr/kulturMd/sayfaGoster.asp?id=327 Kızıl Oğuzlar yahut Kocacıklar hakkında ilk bilgiler ve Anadolu'daki varlıkları]</ref>), Ofcabolu Yörükleri, Vize Yörükleri, Yanbolu Yörükleri, Selanik Yörükleri.<ref name="refCahitgelekçi"/> Tekirdağ Yürükleri.<ref>Çevik, Hikmet (1971). ''Tekirdağ Yürükleri'', Tekirdağ Halkevi Yayını, İstanbul</ref> Rumeli ağızlarındaki ilk hecede ''o > u'' ve ''ö > ü'' daralmaları tipiktir ve Anadolu'da ''Yörük'' olarak geçerken Rumeli'de ''Yürük'' biçimi kullanılır.

[[Dosya:Yoruk-map.gif|thumb|right|350px|Yörüklerin son kalıntısı (kırmızı)<br />Sağda [[Antalya]] ilinin üst tarafındaki kırmızı alan '''Honamlı Yörükleri''' coğrafyasıdır]]

'''Ankara Yörükleri''' (Yörükân-ı Ankara), 16. yüzyılda [[Ankara Vilayeti]]nin Ankara Sancağını yurt olarak kullandıkları gibi, Ankara’nın batısında Sivrihisar, Sultanönü (Eskişehir), Kütahya ve Karahisar-ı Sâhib (Afyon), Aksaray sancakları ve güneyde Karaman eyâletine tabi topraklara kadar uzanan geniş topraklardaki yerleşim yerlerini (köy, mezraa) yurt olarak kullanmışlardır. Ankara Yörükleri, 1523/30 ve 1571 yılına ait [[tahrir defterleri]]ne göre, Ulu Yörük, Kasaba Yörükleri, Haymana (Büyük ve Küçük), Karalar, Taceddinlü ve Aydın Beylü taifelerinden oluşmakta idi. 1571 yılına ait tahrir defterinde Ankara Yörüklerinin Kasaba Yörükleri denen bölümüne kaydedilmiş olan ''[[Karakeçilü]]'' cemaatinin şehirde yerleşik olduğu belirtilmiştir. Konar-göçerlerin şehre yerleşmelerinin olağan bir durum olduğu ve şehir hayatının canlılığının konar-göçer halkı şehre çektiği bilinmektedir. Sancak bölgesinde Yörüklerin davalarına “Yörük kadısı” bakmıştır.<ref name="refEmineerdoğanankara">Emine Erdoğan (1990). [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/23/109.pdf Ankara Yörükleri (1463, 1523/30 ve 1571 Tahrirlerine Göre)]. ''OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi)'' sayı 18</ref>

'''Makedonya Yörükleri''' [[Makedonya]]'da yaşarlar.<ref>Kalafat, Yaşar Kaya (1994). [http://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/23/23.pdf Orta Toroslar ve Makedonya Yörükleri Halk İnançlari Karşılaştırması-I]. ''Millî Folklor, Aylık Türk Dünyası Folklor Dergisi'' cilt 3, yıl 6, sayı 23, Güz 1994, sayfa 34-36;</ref>

==== Honamlı Yörükleri ====
{{ana|Honamlı Yörükleri}}
'''[[Honamlı Yörükleri]]''' ya da '''Honamlılar''': Önce Batı Toroslar’a (Antalya, Isparta ve [[Teke Yarımadası]]na) yerleşen, sonra da Orta Toroslar’a ([[Aladağlar]], [[Binboğalar]] ve Adana civarına) yayılmış Yörüklerdir.<ref name="refYurttasonhavadishonamlı">[http://www.yurttasonhavadis.co.nf/honam.htm Honamlı Yörükleri]</ref> Toroslara Aydın yöresinden dağılmış olması ile hala Anadolu’nun güneyinde Adana, Mersin, Maraş havalisinde Yörüklere “Aydınlı” olarak hitap ederler.<ref name="refYurttasonhavadishonamlı"/>

Honamlı aşiretinin mahalle olarak da adlandırılan 9 obası vardır: ''Çoşlu, Ötgünlü (Hacı İbrahimli ve Hacı Mehmetli), Telliler, Elekli (Hacı Celilli), Karaevli, Recepli, Karsavurdanlı, Eskiler obası, Hacı Abdilli''.<ref name="refHonamlıyörükleridayanışma">[http://www.honamliyorukleri.org.tr/ Honamlı Yörükleri Kültür ve Dayanışma Derneği]</ref>

Honamlı Yörükleri tarafından yetiştirilen ve bu yörük aşireti tarafından günümüze kadar korunmuş olan, adını da Yörüklerden alan ve son yıllara kadar genel olarak [[kıl keçisi]] tabiri içinde yer alan [[Honamlı keçisi]], ancak son birkaç yıldır kıl keçisinden çok farklı morfolojik ve verim özelliklerinin olduğu farkedilerek, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü tarafından yeni bir keçi ırkı olarak tescil edilmiştir. Honamlı keçisinin yayılma alanı Akdeniz Bölgesi Toros Dağları etekleri, Antalya, Konya, Isparta üçgeninde Yörüklerin yoğun olarak yaşadıkları bölgelerdir.<ref name="refHonamlıkeçisi">[http://www.turkhaygen.gov.tr/doc/honamli_sunu.pdf Honamlı keçisi]</ref>

Konar-göçerlikten yerleşik hayata geçen Honamlıların köyleri:<ref name="refYurttasonhavadishonamlı"/><ref name="refHonamlıyörükleridayanışma"/><ref>Tanyıldız, Ali (1990). ''Orta Asya'dan Gedikli mahallesi'ne Honamlı Yörükleri''. 2. baskı 1990, Isparta</ref>
*[[Isparta (il)|Isparta]] iline bağlı köyler. [[Akkeçili, Senirkent|Akkeçili]], [[Gedikli, Şarkikaraağaç|Gedikli]], [[Yeşilyurt, Sütçüler|Yeşilyurt]] (Sığırlık)
*[[Konya]] iline bağlı köyler: [[Cankurtaran, Akşehir|Cankurtaran]], [[Çayırbaşı, Yunak|Çayırbaşı]], [[Değirmenköy, Akşehir|Değirmenköy]], [[Dudullu, Akşehir|Dudullu]], [[Sarayköy, Akşehir|Sarayköy]], [[Örnekköy, Kadınhanı|Örnekköy]]
*[[Ankara]] iline bağlı köyler: [[Yağcıoğlu, Polatlı|Yağcıoğlu]]
*[[Antalya]] iline bağlı köyler: [[Bereket, Manavgat|Bereket]], [[Çakış, Manavgat|Çakış]], [[Çolaklı, Manavgat|Çolaklı]], [[Taşağıl, Manavgat|Taşağıl]], [[Karagöz, Aksu|Karagöz]] [[Kemerağzı, Aksu|Kemerağzı]], [[Çalkaya, Aksu|Çalkaya]] (Mandırlar)
*[[Adana]] iline bağlı köyler: [[Başdeğirmen, Ceyhan|Başdeğirmen]], [[Aydınyurdu, Sarıçam|Aydınyurdu]]

==== Sarıkeçili Yörükleri ====
{{ana|Sarıkeçililer}}
'''[[Sarıkeçililer]]''' ('''Sarıkeçili Yörükleri, Sarıkeçili Türkmenleri, Sarıkeçi, Sarıkeçilü, Sarıkeçilili, Sarıkeçülülü'''), [[Mersin]] ilinin (eski: İçel) [[Silifke]] ilçesinde yaşayan Sünni sarışın<ref>[http://www.boynuincelihaber.com/component/content/article/36-kultur-sanat/41-yoruk-inanc-ve-adetleri.html Yörüklerin İnanç ve Adetleri]</ref> konar-göçer Türkmenlerdir ve '''Yörük kültürünün son temsilcisidirler'''.<ref>[http://arsiv.ntvmsnbc.com/modules/interactive/foto-roportaj/sarikeciliyorukleri/ NTV MSNBC: Sarıkeçili Yörükleri]. Foto-Röportaj Fatih Pınar</ref><ref>[http://www.reyhaber.com/kultur-sanat-haberleri/sarikecililer-belgeseline-odul.html?debug=1 Anadolu'nun Son Göçerleri Sarıkeçililer] (''47.inci Antalya Film Festivalinde Belgesel dalında yarışan, Yönetmen Yüksel Aksunun Çektiği 'Anadolu'nun Son Göçerleri Sarıkeçililer' belgesel filmi belgesel dalında birincilik ödülü aldı'')</ref> Oğuz boylarından hangisine mensup olduğu belli değildir.<ref name="refHilmidulkadir">Dulkadir, Hilmi [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/dulkadir.pdf Sarkeçililer]. sayfa: 481-488</ref> Eskiden İçel, Aydın, Konya, Karahisâr-ı Sahib, Akşehir ve Saruhan sancakları, Doğanhisarı Kazası (Konya sancağı), Antalya Kazası (Feke Sancağı), Eğridir, İsparta, Burdur, Dazkırı ve Uluborlu kazaları (Hamid sancağı), Tavşanlı, Honoz Kazası ([[Kütahya Sancağı]]) (6) onların yaşadığı çevreler idi.<ref>Cevdet Türkay, Oymak Aşiret ve Cemaatla, Tercüman Kaynak Eserler dizisi 1</ref> Sözü edilen bu yerleşim birimlerindeki Sarıkeçililerin tamamı yerleşmiştir.<ref name="refHilmidulkadir"/>

Bugün sadece 200 hanelik bir Sarıkeçili ailesi konar-göçer hayat sürdürmektedir.<ref name="refHilmidulkadir"/> Kışları Içel-Silifke-Gülnar-Anamur sahillerinde yazları da Konya'nın Seydişehir-Beyşehir yaylalarında kira ile yazlamaktadırlar.<ref name="refHilmidulkadir"/> Yaz kış ''ev'' dedikleri kıl çadırlarda kalırlar.<ref name="refYavuzçolak">Yavuz Çolak (Vet. Sağ. Tek.). [http://www.tarimkutuphanesi.com/Toroslara_hukmedenler...._Sarikecili_yorukleri_Yavuz_Colak_Vet._Sag._Tek._01049.html Toroslara hükmedenler: Sarıkeçili yörükleri]</ref> Sarıkeçililerin dili başlıbaşına incelenecek bir konudur; çok güzel Türkçe konuşurlar.<ref name="refHilmidulkadir"/> Kadınları erkekten kaçınmaz; yabancı erkeklerle beraber otururlar ancak konuşmaktan imtina ederler.<ref name="refHilmidulkadir"/> Besledikleri kıl keçisinin ormana zarar vermesinden dolayı orman müdürlüğünce hareketleri kısıtlanmaktadır.<ref>Radikal gazetesi: [http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=240988 Sarıkeçili Yörükleri, dağda hapis]</ref> 2010'lu yıllarda Türkiye'de konargöçer Yörük kültürünün son temsilcisidirler.<ref name="Selçuksakatoğlu">Selçuk Sakatoğlu (yazı) & Ayaz F. Pınar (fotoğraflar). [http://www.kesfetmekicinbak.com/category/detay.aspx?haberid=1584&AspxAutoDetectCookieSupport=1 Toroslar'ın Son Göçerleri Sarıkeçililer]. ''Atlas, 17 Ocak 2011</ref>

=== Çepniler ===
{{ana|Çepniler}}
'''[[Çepniler]]''' ('''Çepni Türkmenleri, Çetmiler'''), [[Üçoklar]]dan köken olarak [[Danişmendliler]]e dayanan Sünni ya da Alevi Türkmenlerdir. Karadeniz Çepnilerinin Önemli bir bölümü Sünnîdir. Çepniler Trabzon, Ordu, Gümüşhane ve Giresun'dan başlayarak bu bölge ve çevresinde yerleşiktirler. Alevî Çepniler ise daha çok Ordu, Giresun, Balıkesir, Manisa, İzmir, Çanakkale, Burdur, Gaziantep gibi illerde yerleşiktirler. Giresun’un doğusu ile Trabzon’a bağlı Şalpazarı ve Beşikdüzü ilçelerinde yaşayanlara hâlâ Çepniler denilmektedir.<ref>Demir, Necati (2012). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/63_20130104120106.pdf Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesinde Çepni Türkmenleri ile Güvenç Abdal Ocağı'nın Kuruluşu]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'', 63 p. 77-110</ref> Özellikle Doğu Karadeniz yöresinde sahilden on kilometre iç kısımların tamamını kontrol eden Sinop’a kadar yayılan çevreye egemen olan Çepni boyunun kültürel yapısı ve birbiri ile bağlantıları sebebiyle onları '''Doğu Karadeniz Çepnileri''' (Karadeniz Türkmenleri) olarak değerlendirmek, tanımlamak ve yorumlamak daha doğru bir yaklaşımdır; zira Balıkesir yöresinde bulunan ve kökenleri Musul ve Halep yöresine kadar inen '''Kantemürlü Çepnileri''' ile aralarında kültürel bakımdan bazı tanımlayıcı farklılıklar bulunmaktadır.<ref>Bayraktar, Hakkı. [http://www.geyikli.org/dosyalar/agasar_cepnileri.doc Doğu Karadeniz ve Ağasar Çepnileri]</ref> Alevi Çepnilerin ''Dilce'' ya da ''Çepni dilcesi'' adı verilen ve kendi aralarında anlaşmak için kullandıkları gizli dilleri vardır.<ref>Caferoğlu, Ahmet (1954). “Pallacı,Tahtacı ve Çepni Dillerine Dair”, ''Türkiyat Mecmuası'', c.XI, İ.Ü. Ed.Fak.Yay., sayfa: 41-56.</ref><ref>Sevinçli, Efdal. [http://journal.yasar.edu.tr/wp-content/uploads/2012/05/no13_vol4_03_sevincli.pdf Özel gizli bir dil]</ref>

'''Karadeniz Çepnileri''': Çepni nüfusun önemli bölümü Karadeniz’de bulunmaktadır. Tarihî bilgiler de Karadeniz’in bir Çepni yurdu olduğunu doğrulamaktadır. Fakat buradaki Çepnilerin Sünni İslamiyeti benimsemiş olmaları kapalı bir toplum olmamalarına ve kimliklerini batıdaki Çepnilere oranla daha az muhafaza etmelerine neden olmuştur. Trabzon Şalpazarı ve Beşikdüzü Çepni kimliğinin en canlı biçimde yaşadığı yerlerdir. Bunun dışında Ordu, Rize ve Giresun’da da azımsanmayacak oranda Çepni nüfus bulunmaktadır.<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>

'''Balıkesir Çepnileri''': Çepni nüfusun tamamını oluşturduğu köylerin ağırlıklı bir bölümü başta Balıkesir olmak üzere Ege Bölgesi’nde bulunmaktadır. Ege Bölgesi’nde bulunan Çepni nüfusun tamamı Alevi kültürünü benimsemişlerdir. Bu durum Sünni Türklerin yoğun olarak yaşadığı bu bölgede kendi içlerine kapanıp kimliklerini muhafaza etmeleri sonucunu doğurmuştur.<ref name="refZeynepşimşekumaç"/><ref>Şahin, Halil İbrahim (2004). ''Balıkesir Çepni Kültürü'', Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir 2004</ref>

'''Gaziantep Çepnileri''': Anadolu’da Ege Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi’nden sonra Çepni nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu yer Gaziantep'tir ve burada altı Çepni mahallesi bulunmaktadır. Gaziantep Çepnilerinin atası olduğunu düşünülen Çepni topluluğu, Halep Türkmenleri arasında bulunan üç kola ayrılmış bir Çepni oymağıdır. 1596 tarihli kayıtlarda bu üç Çepni oymağının Halep Türkmenleri arasında “Köpeklü Avşarı” taifesi içerisinde yer aldığı bilgisi yer almaktadır. Bunlardan birinci kol Antep’in kuzeydoğusunda yaşıyor ve Korkmazlu, Sarılu, Karalar, Köseler ve Şuayyıblu obalarına ayrılıyordu. Bu oba isimlerinden bazılarının Gaziantep’te bulunan bazı Çepni köyleriyle aynı ismi taşıması dikkat çekicidir. İkinci ve üçüncü kol ise “Başı Kızdılu Çepni” olarak adlandırılmaktaydı. Bu iki grup Batı Anadolu’ya göç etmiş Saru Han (Manisa) ve Aydın’a yerleşmişlerdir.<ref name="refZeynepşimşekumaç">Şimşek Umaç, Zeynep (2010). [http://tdid.ege.edu.tr/files/zeynepumac-10-1.pdf Gaziantep Çepni ağzının Türkiye Türkçesi ağız gruplarını belirleyen özellikler bakımından değerlendirilmesi]. ''Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies'', Cilt: X, Sayı 1 , Sayfa: 185-206, İzmir 2010.</ref>

*[[Balıkesir]] ilinin [[Balıkesir|merkez]] ilçesine bağlı köyler: [[Aliağa, Balıkesir|Aliağa]] (Dübecik), [[Aynaoğlu, Balıkesir|Aynaoğlu]], [[Çukurhüseyin, Balıkesir|Çukurhüseyin]], [[Deliklitaş, Balıkesir|Deliklitaş]], [[Gökçeören, Balıkesir|Gökçeören]], [[İnkaya, Balıkesir|İnkaya]], [[Kabakdere, Balıkesir|Kabakdere]], [[Karamanlar, Balıkesir|Karamanlar]], [[Bahçedere, Balıkesir|Kavakbaşı]], [[Kuşkaya, Balıkesir|Kuşkaya]], [[Macarlar, Balıkesir|Macarlar]], [[Ortamandıra, Balıkesir|Ortamandıra]], [[Yeşilyurt, Balıkesir|Yeşilyurt]], "Koruköy"; [[Balya]] ilçesine bağlı köyler: [[Değirmendere, Balya|Değirmendere]], [[Kocabük, Balya|Kocabük]]; [[Bigadiç]] ilçesine bağlı köyler: [[Akyar, Bigadiç|Akyar]], [[Çağış, Bigadiç|Çağış]] (Çiftlik), [[Elyapan, Bigadiç|Elyapan]], [[Güvemçetmi, Bigadiç|Güvemçetmi]], [[Kozpınar, Bigadiç|Kozpınar]], [[Özgören, Bigadiç|Özgören]]; [[İvrindi]] ilçesine bağlı köyler: [[Soğanbükü, İvrindi|Soğanbükü]]; [[Kepsut]] ilçesine bağlı köyler: [[Armutlu, Kepsut|Armutlu]]; [[Manyas]] ilçesine bağlı köyler: [[Çal, Manyas|Çal]], [[Hekim, Manyas|Hekim]], [[Kalebayırı, Manyas|Kalebayırı]] (Kalebayır), [[Kapaklı, Manyas|Kapaklı]]; [[Sındırgı]] ilçesine bağlı köyler: [[Kocasinan, Sındırgı|Kocasinan]], "Malkaya"; [[Susurluk]] ilçesine bağlı köyler: [[Danaveli, Susurluk|Danaveli]], "Söğütlü".<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>
*[[İzmir]] ilinin [[Bergama]] ilçesine bağlı köyler: [[Karalar, Bergama|Karalar]], [[Narlıca, Bergama|Narlıca]], [[Pınarköy, Bergama|Pınarköy]], [[Sarıdere, Bergama|Sarıdere]], [[Tepeköy, Bergama|Tepeköy]], [[Yalnızev, Bergama|Yalnızev]]; [[Dikili]] ilçesine bağlı köyler: [[Deliktaş mahallesi, Dikili|Deliktaş]]; [[Kınık, İzmir|Kınık]] ilçesine bağlı köyler: [[Arpadere, Kınık|Arpadere]], [[Arpaseki, Kınık|Arpaseki]], [[Aziziye, Kınık|Aziziye]], [[Büyükoba, Kınık|Büyükoba]], [[Çaltı, Kınık|Çaltı]], [[Elmadere, Kınık|Elmadere]], [[Taştepe, Kınık|Taştepe]]; [[Tire, İzmir|Tire]] ilçesine bağlı köyler: [[Çayırlı, Tire|Çayırlı]].<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>
*[[Manisa]] ilinin [[Saruhanlı]] ilçesine bağlı köyler: Dilek kasabası (Harmandalı ve Muradiye köyleri), [[Kemiklidere, Saruhanlı|Kemiklidere]]; [[Soma]] ilçesine bağlı köyler: [[Karaçam, Soma|Karaçam]], [[Ularca, Soma|Ularca]]; [[Turgutlu]] ilçesine bağlı köyler: [[Çepnibektaş, Turgutlu|Çepnibektaş]], [[Çepnidere, Turgutlu|Çepnidere]], "Sarıçalı".<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>
*[[Aydın]] ilinin [[Söke]] ilçesine bağlı köyler: [[Sofular, Söke|Sofular]].<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>
*[[Gaziantep]] ilinin [[Araban, Gaziantep|Araban]] ilçesine bağlı köyler: [[Hasanoğlu, Araban|Hasanoğlu]]; [[Nizip]] ilçesine bağlı köyler: [[Köseler, Nizip|Köseler]]; [[Yavuzeli]] ilçesine bağlı köyler: [[Göçmez, Yavuzeli|Göçmez]], [[Kuzuyatağı, Yavuzeli|Kuzuyatağı]], [[Sarılar, Yavuzeli|Sarılar]], [[Yarımca, Yavuzeli|Yarımca]].<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>
*[[Gümüşhane (il)|Gümüşhane]] ilinin [[Kürtün]] ilçesine bağlı köy: [[Taşlıca, Kürtün|Taşlıca]]; [[Kastamonu (il)|Kastamonu]] ilinin [[Tosya]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Tosya|Çepni]]; [[Kırşehir (il)|Kırşehir]] ilinin [[Çiçekdağı]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Çiçekdağı|Çepni]]; [[Afyonkarahisar (il)|Afyonkarahisar]] ilinin [[Hocalar]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Hocalar|Çepni]]; [[Bolu (il)|Bolu]] ilinin [[Mudurnu]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Mudurnu|Çepni]]; [[Bursa]] ilinin [[Mudanya]]’ya ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Mudanya|Çepni]]; [[Çorum (il)|Çorum]] ilinin [[Kargı, Çetmi, Çorum|Kargı]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Kargı|Çepni]], [[İskilip]] ilçesine bağlı köy: [[Çetmi, İskilip|Çetmi]]; [[Konya]] ilinin [[Taşkent, Konya|Taşkent]] ilçesine bağlı köy: [[Çetmi, Taşkent|Çetmi]], [[Beyşehir]] ilçesine (Akçabelen) bağlı köy: [[Çetmi, Beyşehir|Çetmi]]; [[Sivas (il)|Sivas]] ilinin [[Gemerek]] ilçesine bağlı köy: [[Çepni, Gemerek|Çepni]].<ref name="refZeynepşimşekumaç"/>

=== Tahtacılar ===
{{ana|Tahtacılar}}
'''[[Tahtacılar]]''' ('''Tahtacı Türkmenleri, Tahtacı Yörükleri'''), Güney ve Batı Anadolu'da yaşayan konar-göçer Kızılbaş Türkmenlerdir. Etnik köken olarak [[Beş Uygur]] içerisinde bulunan [[Ağaçeriler]]e dayanmaktadır ve Ağaçerilerin günümüzdeki devamı sayılan Tahtacı Türkmenlerinin sonradan diğer boylarla karıştıkları düşünülmektedir.<ref name="refHüseyinkahramanmutlu">Mutlu, Hüseyin Kahraman (2011). [http://www.turkishstudies.net/Makaleler/2126575079_mutluh%C3%BCseyinkahraman.pdf Balıkesir ve Batı Anadolu Yöresi Tahtacı Türkmenleri]. ''Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic'', Volume 6/1 Winter 2011, p. 1503-1511</ref> Yazılı kaynaklarda Tahtacı adına ise ilk olarak 16. yüzyılda Osmanlı vergi nüfusu [[tahrir defterleri]]nde “Cemāat-ı Tahtacıyān” şeklinde rastlanmaktadır.<ref>Çıblak, Nilgün (2003). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/nilgun_ciblak_tahtaci_terimler.pdf “Mersin Tahtacı Kültüründeki Terimler Üzerine Bir Deneme”], ''Folklor / Edebiyat'', C.IX, S. XXXIII, ss.217-238.</ref> [[Osmanlı Dahiliye Nazırlığı]] tarafından Niyazi Bey'e hazırlatılan 1918 tarihli “Tahtacı Yörükleri” adlı raporda, kendilerine Kızılbaş diyen Tahtacıların ülke genelinde yoğunlukla [[Kala-i Sultaniye]], [[Aydın Vilayeti|Aydın]], [[Isparta]], [[Antalya]], [[İzmir]], [[Narlıdere]], [[Kavacık, Karabağlar|Kavacık]], [[Naldöken]], [[Menemen, İzmir|Menemen]], [[Bayındır, İzmir|Bayındır]], [[Tire, İzmir|Tire]], [[Milas]], [[Muğla]], [[Ödemiş]], [[Söke]], [[Biga]], [[Burdur]], [[Alaiye]], [[Adana Vilayeti|Adana]] vilayeti ile [[Binboğa]] yaylalarında ve [[Kazdağı]] eteklerinde yaşadıkları ifade edilmektedir.

Stratejik ve askerî bir bakışla Adana vilayetine bağlı Tahtacı köylerinin coğrafi konumları, enlem ve boylamları, irtifaları, su kaynaklarına uzaklıkları, yaylalarının yerleri ve ormanlık alanları ayrıntılı bir biçimde belirlenmiştir. [[Karahıdırlı, Erdemli|Karahıdırlı]], [[Sandal, Tarsus|Sandal]], [[Kuzucubelen, Mezitli|Kuzucubelen]], Düğdüören Adana vilayetinin Mersin merkez kazasına bağlı Tahtacı köyleridir. Adana vilayeti Tarsus kazasındaki Tahtacı köyleri ise Dalak Deresi, Belen Keşlik, Kaburgediği’dir. Karaisalu kazasının Kadelli, Çamalan, Hacıkırı, Karaçalı, Pamukalan, Cingöz köyleri ile Ayas’ın Durhasandede mahallesi ve Islahiye’nin Kabaklar ve İdilli köyleri Tahtacı köyleridir. Ayrıca, Sırkantı/Sırkıntı nahiyesi dâhilindeki Tepecikören karyesinde 10 hane; Feke’nin Mansurlu nahiyesinde 15 hanelik Tahtacı topluluğu bulunmaktadır.<ref>Şahin, İlkay (2012). [http://www.jasstudies.com/Makaleler/2005466884_z%c5%9fahinilkay_417-437_5-5_T.pdf Güç İlişkileri Ağının Aktörleri Olarak Ortodoksi ve Heterodoksi: Tahtacı Raporu Örneği]. ''The Journal of Academic Social Science Studies'' volume 4, issue 5, p. 435-455, October 2012</ref>

Balıkesir'in yerli nüfusu Sünni olan Yörük ve [[Manavlar|Manav]] ile Alevi olan Türkmen (Balıkesir'de Tahtacılara Türkmen adı verilir ve en yoğun oldukları yer Kaz dağlarıdır) ve [[Çepniler|Çepni]] unsurlarından oluşmaktadır ve kültürel hayatlarına bakıldığında Yörükler ile Manavların; Tahtacı Türkmenleriyle de Çepnilerin birbirlerine daha yakın oldukları görülür.<ref name="refHüseyinkahramanmutlu"/> Günümüzde Balıkesir [[Edremit, Balıkesir|Edremit]] ve çevresindeki Tahtacılara, Yörükler tarafından ''Türkmen'' denilmektedir ve bu yörede Türkmenlikten kasıt Alevilik veya Kızılbaşlıktır; Türkmenler ve Yörükler her ne kadar birbirleri için ''aramızda soğan zarı gibi ince fark var'' deseler de bu farklı dinsel inanç içindeki boylar arasında hemen hemen hiçbir sosyal ilişkinin bulunmadığı gözlemlenmektedir.<ref name="refVatanözgüledremit"/>

=== Sıraçlar ===
{{ana|Sıraçlar}}
'''[[Sıraçlar]]''' ('''Sıraçlı, Sıraç Türkmenleri, Beydili Sıraç Türkmenleri, Saraçlar''', Osm. '''سراج'''), Sivas, tokat, Amasya, Çorum ve Yozgat yörelerinde yaşayan [[Beğdili boyu|Beğdili (Beydili)]] boyundan Kızılbaş (Anşabacılı ve Hubyarlar) Türkmenlerdir. Osmanlı tapu [[tahrir defterleri]]nde Sarac (sırac) Cemaati’nın Tokat bölgesinde olduğu belirtilmektedir. Çoğu (% 95) Hubyar'a bağlıdır. Hubyar toplulukları kendi içlerinde bir birlerine Sıraçlar demekte ise de bölgede bulunan diğer Alevi gurupları bütün Hubyar mensuplarını Sıraçlar olarak nitelendirmektedirler.<ref>http://www.hubyar.net/sayfa/33-siraclar.html</ref><ref>Ali Kenanoğlu ve İsmail Onarlı, ''Hubyar Sultan Ocağı ve Beydili Sıraç Türkmenleri''. HUBYAR Kültür Derneği Yayınları, İstanbul, 2003 ISBN 9759239000</ref>

=== Abdallar ===
{{Yanlış}}
{{ana|Abdallar}}
'''[[Abdallar]]''' ('''Türkmen Abdalları<ref name="refSaimayata"/>, Türkiye Abdalları<ref>Gürsoy, Şahin (2005). ''Türkiye Abdalları''. Platin Yayınları ISBN 9944137030</ref> , Abdal Çingeneleri<ref name="refCingeneyizorg"/>, Teberler, Carcar''', Osm. '''آبدال'''), Babai Türkmenlerinin bakiyeleri olan Alevi-[[Bektaşi]] Türkmenlerdir. Abdallara ''Abdali, Abdallu, Teberci, Guyende (Guvende, Gevende), Çingene, Kısımâl, Karacı, Karaduman, Gurbet, Ozan, Çalgıcı, Köçek, Deveci, Usta, Elekçi, Sepetçi, Bohçacı, Davulcu, Carcar, Kıpti, Bodık, Kazancı, Fakçı, Çingan'' (ses çıkaran), ''Edeler, Gegel (Geygel)'' gibi isimler verilmektedir.<ref name="refSaimayata">Ayata, Saim (2006). [http://www.belgeler.com/blg/sf6/kirehir-abdallarinin-dini-inanlari-zerine-bir-aratirma Kırşehir Yöresi Abdallarının Din'i İnançları Üzerine Bir Araştırma]. TC. Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Dinler Tarihi Bilim Dalı, Doktora Tezi, Temmuz 2006, Kayseri</ref> Adana, Adıyaman, Afyon, Aksaray, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Bolu, Burdur, Çorum, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Isparta, İçel, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Malatya, Manisa, Muş, Nevşehir, Sivas, Tokat, Uşak ve Yozgat yörelerinde dağınık konar-göçer olarak yaşayan Abdallar daha çok demirci, semerci, sünnetçi, çalgıcı gibi meslekleri yaparlar.<ref name="refAliaksüt">Aksüt, Ali, [http://www.turkmensitesi.com/abdallar.html Abdallar]</ref><ref>Aksüt, Ali. Abdallarla İlgili Notlar, ''Folklor Edebiyat'', cilt: VIII, sayı: 29, sayfa: 11-20</ref><ref>Özönder, M. Cihat (1988). "Simbiyotik Bir Cemaat Andırın Çevresi Abdalları" ''Türk Folkloru Araştırmaları'', Öztek Matbaacılık, sayfa: 54-64</ref><ref>Poyrazoğlu, Nuri. "Çukurova Abdalları Üzerine", ''Folklor Edebiyat'', cilt: l, sayı: 2, sayfa: 75-79</ref><ref>Özhan, Mevlüt (1991). "Kırşehir Abdallarında Sosyal Yaşam", ''Anadolu Folkloru'', cilt: 2, sayı: ll, Temmuz-Ağustos-Eylül 1991, sayfa: 452-455.</ref> Osmanlı arşivlerinde Abdalların Türkman taifesinden olup, Maraş, Tarsus Sancağı (Adana Eyâleti), Hayrabolu Kazâsı (Vize Sancağı), İstanbul ve havâlisi, Tatar Pazarı kazâsı (Paşa Sancağı), Rumeli, Kütahya Sancağı, Erzurum Eyâleti, adana, Bozok, Biga, Aydın Sancağı, Çukurova, Zülkadriye Kazâsı (Maraş Sancağı), Karaman Eyâleti, Sivas Eyâleti, Rakka’da yaşadıkları kayıt altına alınmıştır.<ref>Sarıkaya, Mahmut & Seyfeli, Mahmut (2004). [http://www.tubar.com.tr/TUBAR%20DOSYA/pdf/2004BAHAR/14.son.kirehrabdal243-278.pdf “Kırşehir Abdal / Teber Dili ve Anadolu, Azerbaycan, Özbekistan Gizli Dilleriyle İlgisi”], TÜBAR-XV-/2004, 243-278.</ref> Yaşantıları [[Çingeneler]]i andırdığından çoğu kez Çingenelerle karıştırılırlar.<ref>Kolukırık, Suat (2009). “Çingene Olduğu Düşünülen Gruplarda Kimlik: Teber (Abdal) Kimliği,” ''Kimlikler Lütfen, Türkiye Cumhuriyeti’nde Kültürel Kimlik Arayış ve Temsili'' (Derleyen Gönül Pultar), Ankara: ODTÜ, 244-254.</ref><ref>M. Fuad Köprülü; "Abdal", Edebiyat Araştırmaları II, Ötüken Yayınları, İstanbul 1989, sayfa: 411</ref><ref>M. Şakir Ülkütaşır; “Abdallar”, ''Türk Kültürü Dergisi'', Ayyıldız Matbaası, Ankara 1968, sayfa: 251</ref><ref>Ali Rafet Özkan (2000). Türkiye Çingeneleri, T.C. Kültür Bakanlığı yayınları, Ankara, sayfa: 32.</ref><ref name="Erolparlak2012">Parlak, Erol (2012). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/61_20130104101330.pdf Anadolu Türkmen müzik sanatında bir Abdal deha: Neşet Ertaş]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi'', sayı: 61, sayfa: 289-312</ref> Yerleşik Kıptılar<ref>Kemal Samancıgil (1945). ''Bektaşilik Tarihi'', Tecelli Matbaası, İstanbul, sayfa: 93.</ref> («Çingeneler») olarak da nitelendirilen Abdallar, Osmanlı hükûmet defterlerinde de eskiden Kıbtî («Çingene») diye de yazılmışlardır.<ref>Haykır, Tayfun. [http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/tayfun_haykir_besim_atalay.pdf Besim Atalay'ın Niğde Maarif Müdürüyken Kaleme Aldığı Bir Yazı Dizisi: “Anadolu'da Türklük”]</ref> Keskinli [[Hacı Taşan]] ve Kırşehirli «Bozkırın Tezenesi » [[Neşet Ertaş]] Abdallardandır.<ref name="refAliaksüt"/> Kendilerine özgü gizli dilleri vardır.<ref>Yıldırım, Faruk (2011). ''Abdal Gizli Dili, İnceleme-Sözlük''. Karahan Kitabevi Yayınları. ISBN 978-605-4454-18-1</ref><ref>Günşen, Ahmet (2004). “Kırşehir, Hacıbektaş, Kaman ve Keskin Yöresi Abdallarının Gizli Dilleri: Teberce”, V. Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I, (20-26 Eylül 2004), Ankara, TDK Yayınları, 1315-1343</ref><ref>Tooru Hayasi & Faruk Yıldırım (2004). [http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/yildirim_hayasi.pdf A report on the vocabulary of Abdal (Teber) in Southern Anatolia]. Research Reports, Department of Linguistics, University of Tokyo {{ja icon}}</ref> Müze müdürlüğü yapmış olan halk bilimci [[Ali Rıza Yazgın]] 1931 ve 1933 yıllarında 3 cilt olarak yayımlanan ''Cenup’ta Türkmen Oymakları'' adlı çalışmasında Güney Anadolu'daki Abdal gruplarını şöyle tasnif eder: '''Fakçılar''' (av avlıyan Abdallar < ''faka basmak'' deyiminde geçen ''fak'' < Arapça ''faḫḫ'' [فخ] «tuzak, kapan» sözüne dayanır.<ref>Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu, 10. baskı, Ankara, 2005, sayfa: 677</ref>), '''Tencili''' (cambazlık ve kuyumculuk yapan Abdallar), '''Beğdili''' (Türkmenlere yamak ve yarıcı duran Abdallar), '''Gurbet''' veya '''Cesis''' (sepet, küfe yapan Abdallar; bunlar tam göçebedirler), '''Karaduman Abdalları''' (İbrahim Paşa’nın İskan Beyi’ne Mısır’dan gönderdiği kalabalık bir musiki ve raks heyetlerinin bakıyyesi olan Abdallar).<ref name="refAlirızayalman">Yalman (Yazgın), Ali Rıza (1977). ''Cenupta Türkmen Oymakları''. Haz.: Sabahat Emir, Kültür BakanlığıYay. Ankara. [< 1931, Cenup’ta Türkmen Oymakları I, İstanbul:Burhanettin Matbaası, 95 s.; 1933, Cenup’ta Türkmen Oymakları II, Ankara:Hakimiyet-i Milliye Matbaası,96 s.; 1933, Cenup’ta Türkmen Oymakları III, Ankara:Hakimiyet-i Milliye Matbaası, 102 s.]. Bkz. [http://www.kulturelbellek.com/ali-riza-yazgin/ Ali Rıza Yazgın] biyografisi</ref> İstanbul [[Kuştepe, Şişli|Kuştepe]]'deki Teber-Abdalların (Aleviler) çoğu, mahalledeki [[Romanlar|Roman]] toplulukla ortak kültürel biçimlenme ve adaptasyona rağmen, "Çingene" olmadıkları konusunda çok nettir.<ref name="refAdrianmarsh">Marsh, Adrian (2008). [http://www.hyd.org.tr/staticfiles/files/biz_buraday%C4%B1z_-_turkiye%27de_romanlar-1.pdf Etnisite ve Kimlik: Çingenelerin Kökeni]. ''Biz Buradayız! Türkiye'de Romanlar, Ayrımcı Uygulamalar ve Hak Mücadelesi''. Edirne Roman Derneği, European Roma Right Centre, Helsinki Yurttaşlar Derneği, Nisan 2008, İstanbul</ref>

'''Geygeller''' ('''Geygel Abdalları, Geygel Türkmenleri, Geygel Yörükleri, Geygel Çingeneleri<ref name="refCingeneyizorg">[http://www.cingeneyiz.org/mezarcioglukaybettiklerimiz2.htm Çingenelerin Sitesi: Kaybettiklerimiz (2) Diller 22/6/2007](= ''Anadolu'nun kimi bölgelerinde Geygel Çingeneleri ve Romani Çingeneleri birlikte yasamaktadirlar. Buralarda Geygel Çingenelerinin diline çok sayida Romani sözcügün de girdigini görüyoruz. Buna benzer çok sayida örnek verilebilir. Kimi yerlerde Çingene gruplari içlerinde yasadiklari toplumla ayni gramer yapisina sahip olan diller kullanirlar. Örnegin Anadolu Türkçesi ile Abdal dili ayni kökten gelen Turani dillerdir. Ne var ki, Abdal Çingeneleri dillerini ayni zamanda bir savunma araci olarak kullandiklarindan bu dile zaman içerisinde Farsça, Lugha, Romani kökenli sözcükler girmistir. Bu sözcükler hemen hemen Anadolu Türkçesi ile ayni olan bir gramerle birlikte kullanilirlar. Ne var ki Abdal olmayanlar gramer yapisi ayni olsa da sözcük haznesi çok farkli oldugundan bu dili anlayamazlar.'')</ref>'''), Amasya, Tokat, Sivas, Ardahan, Giresun gibi yörelere dağılmış, demircilikle geçinen içe kapalı, yabancılara karşı 15-20 kelimelik gizli bir dil bilen (Geygelce) Kızılbaş Abdal Türkmenleridir. Köyleri arasında [[Çerdiğin, Tokat]], [[Ormancık, Niksar]], [[Küçükkızılca, Amasya]] sayılabilir. Tahtacılar, Denizli ve Salihli‟deki Alcılara; [[Balâ]]‟daki Sünni Bayatlar da Alevi Bayatlara ''Gegel'' derler.<ref name="refHamzaaksüt">Aksüt, Hamza (2004). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/30-139-164.pdf Şeyh İbrahim Ocağının talibi olan oymak ve obaların tarihi]. '' Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi'', cilt: IX, sayı: 30, sayfa: 139-164</ref> [[Ahmet Caferoğlu]] Burdur’da ''Buhurcu'' olarak tanınan ve o zaman Çivril’e bağlı Yapalı mahallesinin (Afyon) yukarısında yaşayan Geygel yörüklerinden derleme yapmış<ref>Caferoğlu, Ahmet (1943). ''Anadolu ağızlarından toplamalar. Kastamonu, Çankırı, Çorum, Amasya, Niğde Ilbaylıkları, kalaycı argosu ve Geygeli yörüklerinin gizli dili''. Ankara.</ref> ve söz dizimi Türkçe olan bu derlemedeki kelimelerin daha sonra yapılan araştırmayla<ref>Lewis, G. L. (1950-1951). "The secret language of the Geygelli Yörük." ''Zeki Velidi Togan’a Armağan'', 214-226.</ref> [[Çingenece]] kelimeler olduğu anlaşılmıştır.<ref>Demir, Nurettin. [http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/nurettin_demir_ozel.pdf Türkiye'de Özel Diller]</ref> Geygelliler ve diğer gezgin gruplar, etnografik çalışmalarda “Yörük” olarak tanımlanan esas göçebe Çingene gruplarıdır; çoğu Alevidir ve (İstanbul Kuştepe’deki Aleviler ya da İç Anadolu’daki Geygelli Yörükleri gibi Çingenece kimi kelimeleri kullanarak iletişim kurmalarına rağmen) yerleşik hayata geçenlerden bazıları Alevi kimliğini benimsemiş ve Çingene mirasını reddetmiştir.<ref name="refAdrianmarsh"/>

Kuzey [[Hindistan]]'ın yarısı, [[Afganistan]] ve Türkistan'ın bir bölümünde hüküm süren [[Ak Hun İmparatorluğu]] için [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] kaynaklarında geçen ''Eftalit'' adıyla bağlantı kurulmaktadır.<ref name="refSaimayata"/>

:'''[[Doğu Türkistan Abdalları]]'''<ref name="refSaimayata"/> : [[Çin]]'de [[Sincan Uygur Özerk Bölgesi]]nde yaşayan ve [[Uygurca]]ya yakın [[Eynuca]] (ئەينۇ) denen karışık Türk dilini konuşan [[Eynular]]a Uygurlar Abdal (ئابدال) derler.<ref>Ladstätter, Otto und Andreas Tietze (1994). ''Die Abdal (Äynu) in Xinjiang''. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1994, ISBN 3700120761. {{de icon}}</ref>

:'''[[Afgan Abdalları]]'''<ref name="refSaimayata"/> ([[Durraniler]], [[Peştuca]] ''Abdali'' ابدالی‎)

:'''[[Hindistan Abdalları]]''': [[Hindistan]], [[Pakistan]] ve [[Nepal]]de yaşayan, [[Urdu]], [[Maithili]], [[Gucaratça]], [[Bengalce]] gibi Hint dillerini konuşan, [[Dom Çingeneleri]] arasında sınıflandırılan, [[fakir kastı]]ndan yarı-göçebe Sünni Müslüman halk.<ref>Marginal Groups and Itinerants by Ingvar Savanberg pages 602 to 612 in Ethnic groups in the Republic of Turkey / compiled and edited by Peter Alford Andrews, with the assistance of Rüdiger Benninghaus (Wiesbaden : Dr. Ludwig Reichert, 1989) ISBN 3-88226-418-7</ref>

=== İlbeyliler ===
{{ana|İlbeyliler}}
[[Dosya:Sivas districts.png|thumb|right|260px|Günümüzde İlbeyli adını kullanan Türkmenler [[Sivas ili]]nin orta batısındaki merkez ilçeye denk gelen ''İlbeyli / Elbeyi Yöresi'' denen yörede yaşarlar. Sivas'ın üç yöresinden diğer ikisi olan ''Emlek Yöresi'' kabaca Şarkışla, Yıldızeli, Gemerek ilçelerine; Alevi-Bektaşi olan ''Çamşıhı Yöresi'' ise Divriği’nin batısında yer alan ilçelere denktir.]]

'''İlbeyliler''' ya da '''Elbeyliler''' ('''İlbeyli Türkmenleri, Elbeyli Türkmenleri, İlbegiler'''), [[Alkaevli boyu|Alkaevli]] (Alkarevli, Alkırevli) boyundan [[Sivas]], [[Kilis]], [[Maraş]] ve Suriye ([[Halep]]) yörelerinde yaşayan yerleşik Türkmenlerdir.<ref name="refKemalettinkuzucu">Kuzucu, Kemalettin (2004). [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1272/14646.pdf "Osmanlı Döneminde Sivas İlbeylileri ve İlbeyli Kazası"]. ''Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi'', Sayı 15, Ankara 2004, sayfa: 165-183.</ref><ref>http://www.elbeyli.org/</ref><ref name="refDoğankaya">Kaya, Doğan (2008). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALK%20EDEBIYATI/dogan_kaya_ilbeylioglu_hikayesi.pdf İlbeylioğlu Hikâyesinin Türk Kültürü İçindeki Yeri ve Sivas Eşmetni]. Uluslararası Gaziantep Araştırmaları (Sözlü Kültür, Dil Ve Edebiyat) Sempozyum, Gaziantep, 10-12. 04.2008</ref> [[Alevi]] ya da [[Hanefi]] [[Sünni]]dirler.

'''Sivas İlbeylileri''': Günümüzde kendisini İlbeyli (Elbeyli) olarak kabul eden ve ağırlıklı olarak [[Sivas]] şehir merkeziyle şehrin güneybatısında 42 mahallede yaşayan Türkmenlerdir. Yaklaşık beş asırlık konar göçer hayatından sonra 18. asırda yerleşik düzene geçen İlbeylilerin meskun oldukları bölgede aynı isimle kaza teşkilatı oluşturulmuş; İlbeyli kazası bu statüsünü iki asra yakın korumuştur. Osmanlı'nın son döneminde nahiye haline getirilen İlbeyli, daha sonra bu konumunu da kaybetmiştir.<ref name="refKemalettinkuzucu"/> Halk nezdinde Sivas’ta üç yöre (Emlek Yöresi, Çamşıhı Yöresi ve İlbeyi / Elbeyi Yöresi) vardır ve halk bilhassa Sivas dışında bulunduğu yerden söz ederken “Elbeyi’nin Esköy’ündenim” veya “Emlek Beyyurdu’ndan” yahut da “Çamşıhı’n Kaygısız mahallesinden” gibi ifadeler kullanarak, önce yöresini, sonra mahalleninü söyler.<ref name="refDoğankayailbeyli">Kaya, Doğan (2006). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALK%20EDEBIYATI/dogan_kaya_sivas_ilbeyi_turkmenleri_halk_sairleri.pdf Sivas İlbeyi Yöresi Türkmenleri Halk Şairleri], ''Serhat Kültür'', Mayıs-Haziran 2006, sayfa: 42-45. / ''Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'', sayı: 20. Kayseri 2006, sayfa: 79-88.</ref> İlbeyli / Elbeyi Yöresi halkın “Üst başı Kavlak, alt başı Yanalak” diyerek sınırını çizdiği ve Sivas’ın güney batısında iskân edilmiş 42 pare mahalleden oluşur. Bu köyler Şarkışla ve Sivas toprakları arasında yer alır ve halk şairleri ile de öne çıkarlar.<ref name="refDoğankayailbeyli"/>
*Sivas'taki köyleri: [[Akçainiş, Sivas|Akçainiş]], [[Akkuzulu, Sivas|Akkuzulu]], [[Apa, Sivas|Apa]], [[Aylı, Sivas|Aylı]], [[Bedirli, Sivas|Bedirli]], [[Bostancık, Sivas|Bostancık]], [[Çallı, Sivas|Çallı]], [[Çaypınar, Sivas|Çaypınar]], [[Çongar, Sivas|Çongar]], [[Damılı, Sivas|Damılı]], [[Damlacık, Sivas|Damlacık]], [[Durdulu, Sivas|Durdulu]], [[Eskiapardı, Sivas|Eskiapardı]], [[Eskiköy, Sivas|Eskiköy]], [[Gazibey, Sivas|Gazibey]], [[Gözmen, Sivas|Gözmen]], [[Güney, Sivas|Güney]], [[Hanlı, Sivas|Hanlı]], [[Haydarlı, Sivas|Haydarlı]], [[Hayırbey, Sivas|Hayırbey]], [[Herekli, Sivas|Herekli]], [[Hocabey, Sivas|Hocabey]], [[Kabasakal, Sivas|Kabasakal]], [[Kahyalı, Sivas|Kahyalı]], [[Karalar, Sivas|Karalar]], [[Karalı, Sivas|Karalı]], [[Kartalca, Sivas|Kartalca]], [[Kavlak, Sivas|Kavlak]], [[Kayadibi, Sivas|Kayadibi]], [[Keçili, Sivas|Keçili]], [[Kızılova, Sivas|Kızılova]], [[Kızılöz, Sivas|Kızılöz]], [[Koyuncu, Sivas|Koyuncu]], [[Menşurlu, Sivas|Menşurlu]], [[Sarıdemir, Sivas|Sarıdemir]], [[Savcun, Sivas|Savcun]], [[Sırıklı, Sivas|Sırıklı]], [[Sorkuncuk, Sivas|Sorkuncuk]], [[Söğütçük, Sivas|Söğütçük]], [[Tatlıcak, Sivas|Tatlıcak]], [[Yanalak, Sivas|Yanalak]], [[Yaramış, Sivas|Yaramış]], [[Yeniapardı, Sivas|Yeniapardı]], [[Yenikızılcakışla, Sivas|Yenikızılcakışla]].<ref name="refDoğankaya"/>
*[[Yozgat]]'taki köyleri: [[İlbeyli, Çekerek]] (1827´te Sivas´tan gelmişlerdir).

'''Maraş İlbeylileri''': Geçmişteki [[Halep Vilayeti]]nde, günümüzde ise [[Gaziantep]], [[Kilis]] illeriyle [[Suriye]]'de yaşarlar. 1691-1696 yılları arasındaki iskan/sürgün hareketinde Sivas'taki bir kısım İlbeyliler [[Halep]]'in kuzeyinde [[Rakka Eyaleti]]nin (ایالت رقه) Menbiç yakınlarındaki Rakka bölgesine iskan olmak üzere sürgün edilmişlerdir. İlerleyen yıllarda bunlardan 150 aile iskan mahallerinden ayrılarak Maraş civarına gelmişler ve buraya yerleşmişlerdir.<ref name="refKemalettinkuzucu"/>
*[[Gaziantep ili]]nin [[Oğuzeli]] ilçesindeki köyler: Kemuntepe (Çiftlik), Küçükkaracaören, [[Üçkubbe, Oğuzeli]].<ref name="refDoğankaya"/>
*[[Kilis (il)|Kilis]] ilinin [[Elbeyli]] (İlbeyli) ilçesine bağlı köyleri: [[Aşağıbeylerbeyi, Elbeyli]], [[Çangallı, Elbeyli]], [[Çıldıroba, Elbeyli]], [[Sağlıcak, Elbeyli]], Kilis ilinin merkez ilçesine bağlı köyler: [[Beşenli, Kilis|Beşenli]], [[Acar, Kilis]], [[Bozcayazı, Kilis]].<ref name="refDoğankaya"/>
*[[Suriye]]'deki köyleri: Alıcı, Arabazı, Ayaşa, Bablimon, Çörten, Eşekçi, Haliloğlu, Kadılar, Kaklım, Kelsenli, Kocalı, Memili, Sandı, Sekizler, Sinsile, Sipahiler, Taşkapı, Til’aşa, Zilif, Ziyaret.<ref name="refDoğankaya"/>

=== Avşarlar ===
{{ana|Avşarlar|Afşar Hanedanı}}
'''Anadolu [[Avşarlar]]ı''' ya da '''Afşarlar''' ('''Avşar Türkmenleri, Afşar Türkmenleri'''), Oğuzların [[Bozoklar|Bozok]] kolundan tarihte geniş coğrafyada adları geçen Türkmenlerdir. Anadolu'da [[Konya]]-[[Karaman]] merkezli [[Karamanoğulları Beyliği]] Avşarlar (ya da [[Salur boyu|Salurlar]]<ref>Boyacıoğlu, Ramazan (1999). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/05-117-122.pdf Karamanoğulları'nın kökenleri]. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi C.I S.3 Sivas 1999 s.,27-50</ref>) tarafından kurulmuştur. Türkiye dışında İran ve Afganistan'da da yaşarlar. İran'da [[Afşarca]] denen dilleri Güney [[Azerice]]si içinde (Linguist List: azb-afs) sınıflandırılırken, Türkiye'deki Avşarların dilleri [[Anadolu ağızları]] içinde ele alınır. [[Faruk Sümer]] Avşarları “11. yüzyıldan itibaren önemli roller oynamış ve adlarını zamanımıza kadar yaşatmış biricik Oğuz boyudur. Gerek sayıca gerekse oynadığı tarihi rol bakımından en önemli boyun adıdır” biçiminde tanımlar.<ref>Sümer, Faruk (1980). Oğuzlar-Türkmenler, Ankara.</ref>

[[Dosya:Kayseri districts.png|thumb|right|260px|Günümüzde Avşar adını kullanan Türkmenler [[Kayseri ili]]nin doğusundaki {{legend|#CC8899|[[Pınarbaşı, Kayseri|Pınarbaşı]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#7DF9FF|[[Sarız]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#90EE90|[[Tomarza]]|border=1px solid #AAAAAA}} ilçelerinde yaşarlar]]

Adana, Kahramanmaraş, Karaman, Yozgat, Gaziantep, Sivas, Ankara, Amasya, Çankırı, Tokat, Kırşehir, Niğde, Konya, Kütahya, Burdur, Isparta, Denizli, Muğla, Manisa, Aydın, Balıkesir, Uşak, Afyon, Bolu, Bursa, Antalya, Mersin, Kars, Kastamonu... gibi şehirlerde de Avşarları bulmak mümkünse de<ref>Yalçınkaya, Elvan (2011). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/59_20130103165736.pdf Avşar Türkmenlerinin Kastamonu Çevresindeki İzleri]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi'', 59, sayfa: 91-00</ref>, en yoğun olarak yaşadıkları yerler daha ziyade [[Kayseri]]’nin [[Pınarbaşı, Kayseri]], [[Sarız]] ve [[Tomarza]] ilçeleridir. Kayseri ve yöresinde yaşayan Avşarlar yerleşik hayata bir asırdan daha önce geçmiş olmalarına rağmen oba teşkilatını unutmamışlar, kendi kültürlerini günümüze kadar taşıyabilmişlerdir.<ref name="refAhmetözdemir">Özdemir, Ahmet Z. (1985). ''Avşarlar ve Dadaloğlu'', Ankara</ref> Günümüzde ise Kocahallı, Haliloğlu (Halloğlu), Kara Recep, Cingözoğlu, Halil Paşaoğlu, Torun, Deler (Deliler) ve Türkmen Aliler (Türkmenliler) olarak 9 ayrı boya ayrılmışlardır. Ayrıca Tufanbeyli (Adana) ilçesine bağlı üç mahallede de yaşamaktadırlar.<ref name="refAhmetözdemir"/> Türkiye Avşarları esas olarak Sünni olsalar da Alevi Avşarlar da bulunmaktadır.<ref>[http://www.avsarobasi.com/forum/index.php?action=printpage;topic=49589.0 avsarobasi.com: Avşarlar ve Alevilik]</ref><ref name="Adnanmendereskaya">Kaya, Adnan Menderes (2004). [http://www.booksvirtual.com/download.php?bookid=13351 Avşar Türkmenleri], Geçit Yayınları, Mayıs 2004, Kayseri</ref>

Avşar obaları: ''Afşar Karamanlı, Afşarlı /Avşarlı Türkmen), Ağanlı, Akçaali, Akdamlı, Alabaş, Alembeyli, Alp-Ağıl Oğlu, Alplı, Arap Hasanlı, Araşlı, Avşar Delek, Avşarcık, Aydoğmuşlu Beyli, Bab-ı Altun, Bahrili, Bahşayışlı, Balabanlı, Bay (Baş), Bay Temürlü (Hacılı), Bederli, Bedil (Bedin), Begeşli, Beğdenizli, Beylikli, Bostancılıyan, Boynu Kısalı, Bozkoyunlu, Bucak, Burhanlı, Burkalemli, Büyük ve Küçük Avşar, Canbaz, Candık, Ceceli (Çeçeli), Celayirli, Cihanşahlı, Cingöz, Civanşir, Çiğdemli, , Çoban Beğli, Çobanoğlu, Çöplü, Çorapoğlu, Cunkerli, Çuylu, Dadalı (Tatalı), Deliler, Dodurlu (Doduryan), Döneklili, Doymuş Oğlu, Doyranlı (Toyranlı), Durali Hacılı, Eberlü, Ekber, Elsüz Oğlanları (Elsüzler), Faydalı, Garibşah, Genceli, Germiyanlı, Gökçeli (Gökçe Oba), Gölegir, Gündüzlü, Habilli, Hacı, Hacı İvazlı, Hacı Mustafalı, Halil Paşalı (Oğlu), Haliloğlu (Halloğlu), Haraçlı, Harikli, Harzem (Horzum), Hedilli, Hemenli, Hobalı (Hoballı, Obalı), Hoca Fakihli, Hovadlı, Hüseyin Hacılı, Hüveydi Aşireti, İbrahim Beyli, İmam Kulu, İmanca, İmanlı, Isalu, İslamlı, Kara Afşar, Kara Budaklı, Kara Gündüzlü, Kara Şeyhli, Karabaş Kethüda, Karamanlılar, Kasımlılar, Kazıklı, Keçilü, Kemallı (Kelelili), Kıralı (Karalı), Koca Nallı, Köçekli (Küçüklü), Köpekli, Köroğlu, Köse Ahmetli, Köse Davut, Köseli, Kozanlı, Kucur (Koçur), Kürt İsmail, Kürtül (Körtül), Kutbeyli, Kütüklü (Kütünlü), Kuyumculu, Mahmudoğlu (Sofular), Maksut Kethüda, Mihmadlu, Musacalı, Musacalı (Muscalı), Mutuklu, Nacak, Nadirli, Nazar Kethüda, Oğuzhanlı, Öksüz(lü)ler, Oruçlu, Papucu Yeni Yer, Paşaoğlu (Paşalı), Pekmezli, Perakende-i Maraş, Puhurcu, Pusucalı, Recep Safi Uşakları, Recepli, Şahsevenler, Sait, Salmanlı, Şamlı, Sancak, Sarı Fakihli, Sarı Hacılı, Sarıveli, Sekiz, Senir, Şerefli, Silsüpür, Sindel, Sindili (Sendil), Sırkıntılı, Sis Afşarları, Sübhan, Süleyman Kethüda, Süleymanlı, Sülü (Sulu) Beğli, Taif, Tapkı (Taygı), Taşoğlu, Tecirli, Terkeşlioğlu, Tohtemür, Topracılı, Torun, Toyurca, Türkmenliler, Uçlu, Ulamışlı, Usalı, Uzun İsaoğlu, Vezirli, Yahşihanlu, Yaka, Yamanlı, Yemliha(n)lu, Yeni Tekeli, Yıvacıklar, Zekeriyyalı''.<ref>[http://www.avsarobasi.com/avsar-oymaklari/avsar-oymak-ve-obalari.html avsarobasi.com: Avşar Obaları Listesi]</ref>

=== Varsaklar ===
{{ana|Varsaklar|Varsağı|Karacaoğlan}}
'''[[Varsaklar]]''' ('''Farsaklar, Varsak Türkmenleri, Varsak Yörükleri, Varsaklılar, Tarsus Türkmenleri'''), adını ''Varsak'' adlı bir Türkmen beyinden alan<ref name="refAlisinanbilgili">Bilgili, Ali Sinan (1999). [http://www.alisinanbilgili.com/tarsusvarsaklar%C4%B1i.pdf Osmanlı'ya Karşı Bir Türkmen Boyu: Tarsus Varsakları]. Osmanlı, IV, Ankara, 1999, s.170-179</ref>, geçmişte [[Tarsus Sancağı]]'nde, güney Anadolu'da [[Mersin]] iline (eskiden: İçel iline) bağlı [[Tarsus]] ilçesinde ve [[Adana ili|Adana]] ([[Feke]], [[Kozan]], [[Saimbeyli]]) ile [[Osmaniye ili|Osmaniye]] ([[Düziçi]], [[Osmaniye|Osmaniye Merkez]]) illerinde, [[Aydın]] ve [[Kayseri]]'de yaşayan Türkmenlerdir.<ref name="refAhmetgökbel">Gökbel, Ahmet (2007). ''Anadolu'da Varsak Türkmenleri''. Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi yayınları: 349, Araştırma inceleme dizisi: 50. Genişletilmiş 2.baskı 2007, Ankara</ref><ref>Gökbel, Ahmet (1998), Anadolu Varsaklar’ında İnanç ve Adetler, Atatürk Kültür Merkezi Baskanlığı Yayınları, Ankara.</ref> 14. yüzyıla ait bir [[Memlûk Sultanlığı|Memlûk]] (Devletü't-Turkiyye) kaynağında ''Tarsus Türkmenleri'' (''el-Varsak; Türkmân-ı Tarsus'' <ref name="refAlisinanbilgili"/> ) tabiri kullanılan Varsaklar Oğuz (Türkmen) boylarından biri olarak zikredilmiştir. 14-15. yüzyıllarda büyük bir kısmı Tarsus'un kuzeybatı ve [[Silifke]]'nin kuzeydoğusundaki dağlık bölgede ([[Bolkar Dağları]]) olmak üzere, bir kısmı da Taş-İli'nde yaşamaktaydı. 16. yüzyılda büyük kısmı Çukurova ve Konya Ovalarına iskan edilmiştir.<ref name="refAlisinanbilgili"/>

Tarsus Sancağında yaşayan Varsak Türkmenlerini oluşturan boylar (''Kusun, Ulaş, Kuştemür, Gökçelü, Esenlü, Elvanlu, Orhan Beğlü'') adlarını boy beylerinden almıştır.<ref name="refAlisinanbilgili"/> Varsak Türkmenleri esasen bir federasyondur ve önemli bölümünü oluşturan Ulaş Üçokların Bayındır ve Salur aşiretlerinden; Kusun, Kuştemür, Elvanlı ve Gökçeli de Üçoklardan; Esenli ise Bozaklardan Dodurgalara dayanır.<ref name="refAlisinanbilgili"/><ref name="refAbdullahpoş">Poş, Abdullah (2005). [http://ktp.isam.org.tr/pdfdrg/D02498/2005_1/2005_1_POSA.pdf Osmanlı Döneminde Tarsus (1516-1923)]. ''Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi'', cilt: 5, sayı: 1, Ocak-Haziran 2005</ref>

Türk halk [[Türk halk edebiyatı|edebiyatı]] ve [[Türk halk müziği|müziği]] içinde '''[[varsağı]]''' denen ve özel bir ezgiyle söylenen [[koşma]]nın en güzel örnekleri Varsak Türkmen şairi [[Karacaoğlan]]'ın dizelerinde can bulmuştur. [[Etimoloji]] konusunda uzman olan Türkolog [[Hasan Eren]]'e göre ''varsağı'' kelimesi Varsakların adına ''-î'' nispet eki getirilerek oluşturulmuştur ve yapı olarak [[türkü]] (< ''Türk'' + ''-î'' ) kelimesinin etimolojisine benzer.<ref>Prof. Dr. [[Hasan Eren]], ''Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü'', Ankara 1999, sayfa: 433)</ref>

'''Aydın Varsakları'''<ref name="refDavutbülbül">Bülbül, Davut (2006). [http://www.belgeler.com/blg/15am/dzii-nde-gei-dnemleri-doum-evlenme-lm-transition-phases-in-dzii-birth-marriage-death ''Düziçi'nde geçiş dönemleri (doğum-evlenme-ölüm)'']. TC. Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, yüksek lisans tezi. Niğde</ref>

'''Çukurova Varsakları'''<ref name="refDavutbülbül"/> ya da '''Tarsus Varsakları'''<ref name="refAlisinanbilgili">Bilgili, Ali Sinan (1999). [http://www.alisinanbilgili.com/tarsusvarsaklar%C4%B1i.pdf Osmanlı'ya Karşı Bir Türkmen Boyu: Tarsus Varsakları]. Osmanlı, IV, Ankara, 1999, s.170-179</ref>: Varsaklar, Osmanlı-Memlük ve Osmanlı-Karamanoğulları ilişkilerinde önemli roller üstlenmişlerdir. 1250'lerde Ramazanoğulları Beyliği'ni oluşturan 7 Türkmen boyundan biri olan Varsaklar, 1517 yılında Ramazanoğulları ile birlikte Osmanlı himayesine girmişlerdir. Kuzey Çukurova'ya doğru göç eden Varsaklar, 17. yüzyılın sonlarından (1690) itibaren [[Kozanoğulları]]'nın piyade askerleri olmuşlardır. Çukurova bölgesinde kalıp, Kozanoğulları içerisinde bulunan Varsaklar, Kozan'ın dağlık bölgeleri ile Feke ve bugünkü Saimbeyli toprakları üzerinde yoğunluk kazanmışlardır. Saimbeyli ve Feke arazileri Kozanoğulları'na mensup ağaların yaylak yerleri olmuştur. Günümüzde de Feke nüfusunun tamamı, Saimbeyli'nin tamamına yakını ve Kozan'ın ise aşağı yukarı yarıya yakını bu aşirete mensup insanlar tarafından yurt tutulmuştur. Ayrıca halk arasında ''Gavur Dağları'' denen [[Nur Dağları]] bölgesine yerleşen Varsakların çoğunluğu bu dağlardan inerek bir kısmı Düziçi ovasına, bir kısmı da (Ulaşlılar) Osmaniye'ye yerleşmişlerdir.<ref name="refAhmetgökbel"/>

'''Kayseri Varsakları''' ya da '''Yahyalı Varsakları'''<ref name="refDavutbülbül"/> : [[Kayseri]] iline bağlı [[Yahyalı]] ilçesinin yüksek kesimlerinde [[Kapuzbaşı Şelalesi]]'nin bulunduğu bölgede yaşayan Varsak Türkmenleri, [[Avlağa, Yahyalı|Avlağa]], [[Balcıçakırı, Yahyalı|Balcıçakırı]], [[Büyükçakır, Yahyalı|Büyükçakır]], [[Çubukharmanı, Yahyalı|Çubukharmanı]], [[Delialiuşağı, Yahyalı|Delialiuşağı]], [[Kapuzbaşı, Yahyalı|Kapuzbaşı]], [[Ulupınar, Yahyalı|Ulupınar]], [[Yeşilköy, Yahyalı|Yeşilköy]] köylerinde yaşamlarını devam ettirmektedirler. Kayseri Varsakları konar-göçer hayatını, kültür ve geleneklerini en son terk eden Türkmenler olarak kabul edilebilir; zira, köylerine elektrik, telefon ve yol 1980'li yıllarda gelmiştir.<ref>[http://www.haber7.com/tarih-ve-fikir/haber/784277-son-gocmen-turk-boyu-varsaklar Malazgirt'ten Kayseri'ye]</ref>

=== Baraklar ===
{{ana|Barak Türkmenleri}}
[[Dosya:Gaziantep districts.png|thumb|right|260px|Günümüzde Barak adını kullanan Türkmenler [[Gaziantep ili]]nin güney doğusundaki {{legend|#7CFC00|[[Oğuzeli]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#6699CC|[[Nizip]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#E97451|[[Karkamış]]|border=1px solid #AAAAAA}} ilçelerinde yaşarlar]]

'''[[Baraklar]]''' ('''Barak Türkmenleri'''<ref>http://www.barakturkmenblogu.org/</ref>), [[Bayat boyu]]nun Dulkadirli koluna bağlı bir Cerid Obası olan<ref name="refFaruksümeroğuzlartürkmenler"/>, [[Beğdili boyu]] ile iç içe yaşamış<ref>Sadun Köprülü, [http://www.bizturkmeniz.com/tr/showArticle.asp?id=23483 Biz Türkmeniz : Tanınmış Yiğit Türkmen Barak Aşireti Oymağı]</ref> ve günümüzde güneydoğu Anadolu'da [[Gaziantep ili]]nin güneydoğusunda [[Nizip]], [[Oğuzeli]] ve [[Karkamış]] ilçe sınırları içerisinde geniş bölgeyi kapsayan [[Barak Ovası]] denen yörede yaşayan Sünni Türkmenlerdir.<ref name="refÖzlemandaçşahin">Andaç Şahin, Özlem (2007). [http://www.belgeler.com/blg/16rj/gaziantep-te-yaayan-barak-trkmenleri-nin-inan-adet-ve-geleneklerinin-dinler-tarihi-aisindan-deerlendirilmesi-evaluation-of-beliefs-customs-and-traditions-of-barak-turkomans-who-live-in-gaziantep-in-terms-of-history-of-religions Gaziantep'te yaşayan Barak Türkmenleri'nin inanç, adet ve geleneklerinin dinler tarihi açısından değerlendirilmesi]. TC. Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Dinler Tarihi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2007, Kayseri</ref> Barak Ovası dışında ayrıca, [[Kilis]] ve Kuzey Suriye toprakları ile [[Reyhanlı]] ve [[Amik Ovası|Amik]] ovalarında da az sayıda Barak Türkmeni bulunmaktadır.<ref name="refÖzlemandaçşahin"/> Barak yerleşimlerinin yüz yirmi köy ve mezrayı bulduğu belirtilmektedir.<ref name="refÖzlemandaçşahin"/> Barak Türkmenleri uzun zamandan beri ziraatla uğraşmalarına rağmen örf ve adetleri ile konar-göçer hayatın çoğu özelliklerini halen korumaktadırlar.<ref name="refÖzlemandaçşahin"/> Horasan'dan Anadolu'ya Türkmen göçü sırasında ilk önce [[Yozgat]]'a yerleşen Baraklar daha sonraları 1690'lı yılların sonunda Osmanlı Devleti tarafından [[Rakka]]'ya sürgün edilmişlerdir.<ref name="refÖzlemandaçşahin"/> Kültürlerinde kendi adlarıyla anılan ''Barak uzun havaları'' önemli yer tutar ve [[Dedemoğlu]] ozan olarak öne çıkar. Adı meşhur bir [[Ezogelin çorbası|çobaya]] verilen [[Ezo Gelin]] Oğuzeli ilçesine bağlı Uruş (yeni adıyla Dokuzyol) mahallesinden Baraktır.

Resmi rakamlara göre Karkamış ilçesinde 35 mahallede, 3 bini merkez 10 bini köylerde; 13 bin Nizip merkezde olmak üzere 31 mahallede 4 bin, Oğuzeli'ne bağlı 17 mahallede 7 bin, Gaziantep merkezde 15 bin Barak Türkmeni bulunuyor.<ref>Hürriyet gazetesi: [http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/printnews.aspx?DocID=-83819 Böyle olur Türkmen düğünü], 05 Haziran 1999</ref>

[[Ali Rıza Yazgın]] (Yalman) 1931 ve 1933 yıllarında 3 cilt olarak yayımlanan ''Cenup’ta Türkmen Oymakları'' adlı çalışmasında Barak Türkmenlerinin on iki obadan meydana geldiğini belirtir: ''Torunlu, Kürdülü, Eseli, Tiryakili, Göğebakan, Ali İdrisli, Hacı Kasımlı, Mercanlı, Çoksuruklu, Marzıbalı, Çayrazlı, Karakozaklı''.<ref name="refAlirızayalman"/> Araştırmacı Ömer Özbaş, “Gaziantep Dolaylarında Türkmenler ve Baraklar” adlı eserinde, Barak Türkmenleri’nin esas olarak yedi obaya bölündüğünü ve bu obaların da birçok kola ayrıldığını yazar: ''Eseli, Karakozaklı, Adıklı, Kürdülü, Abdürrezzaklı, Torun, Bayındır''.<ref>Özbaş, Ömer (1958). Gaziantep Dolaylarında Türkmenler ve Baraklar, Gaziantep.</ref>

*Oğuzeli ilçesindeki köyler: [[Akçamezra, Oğuzeli|Akçamezra]], [[Aşağıgüneyse, Oğuzeli|Aşağıgüneyse]], [[Çavuşbaşı, Oğuzeli|Çavuşbaşı]], [[Çatalçam, Oğuzeli|Çatalçam]], [[Çaybeyi, Oğuzeli|Çaybeyi]], [[Dikmetaş, Oğuzeli|Dikmetaş]], [[Dokuzyol, Oğuzeli|Dokuzyol]] (''Uruş''), [[İnkılap, Oğuzeli|İnkılap]], [[Kabacaağaç, Oğuzeli|Kabacaağaç]], [[Kersentaş, Oğuzeli|Kersentaş]], [[Kovanlı, Oğuzeli|Kovanlı]], [[Tüzel, Oğuzeli|Tüzel]], [[Uğurova, Oğuzeli|Uğurova]], [[Yakacık, Oğuzeli|Yakacık]], [[Yeşiltepe, Oğuzeli|Yeşiltepe]], [[Yukarıgüneyse, Oğuzeli|Yukarıgüneyse]] ...
*Nizip ilçesindeki köyler: [[Adaklı, Nizip|Adaklı]], [[Akkuyu, Nizip|Akkuyu]], [[Aşağıbayındır, Nizip|Aşağıbayındır]], [[Bağlıca, Nizip|Bağlıca]] (''Kubbün, Kubin''), [[Belkıs, Nizip|Belkıs]] (''Belkız, Kavunlu''), [[Bozalioğlu, Nizip|Bozalioğlu]], [[Çakmaktepe, Nizip|Çakmaktepe]] (''Hüseyinefendi, Hösünefendi''), [[Çanakçı, Nizip|Çanakçı]], [[Çatalca, Nizip|Çatalca]], [[Dazhüyük, Nizip|Dazhüyük]] (''Hilfan, Hılfan''), [[Düzbayır, Nizip|Düzbayır]] (''İzan''), [[Ekinci, Nizip|Ekinci]] (''Hasaniz''), [[Eskikonak, Nizip|Eskikonak]] (''Diveyli''), [[Gevence, Nizip|Gevence]], [[Gökçeli, Nizip|Gökçeli]] (''Kürep''), [[Günaltı, Nizip|Günaltı]] (''Tilmiyen''), [[İkizce, Nizip|İkizce]], [[Kayalar, Nizip|Kayalar]] (''Müskürük''), [[Kesiktaş, Nizip|Kesiktaş]] (''Kürdülü Kersentaş''), [[Kıraçgülü, Nizip|Kıraçgülü]] (''Şıngak, Şinşak''), [[Kıratlı, Nizip|Kıratlı]], [[Kızılcakent, Nizip|Kızılcakent]] (''Kınçakent''), [[Kurucahüyük, Nizip|Kurucahüyük]], [[Nahırtepe, Nizip|Nahırtepe]] (''Kerzin''), [[Söğütlü, Nizip|Söğütlü]], [[Yağmuralan, Nizip|Yağmuralan]] (''Mizirin''), [[Yarımtepe, Nizip|Yarımtepe]], [[Yeniyapan, Nizip|Yeniyapan]], [[Yeniyazı, Nizip|Yeniyazı]] (''Cidet''), [[Yukarıbayındır, Nizip|Yukarıbayındır]].
*Karkamış ilçesindeki köyler: [[Akçaköy, Karkamış|Akçaköy]], [[Alaçalı, Karkamış|Alaçalı]], [[Alagöz, Karkamış|Alagöz]], [[Arıkdere, Karkamış|Arıkdere]] (''Germiş''), [[Ayyıldız, Karkamış|Ayyıldız]], [[Çiftlik, Karkamış|Çiftlik]], [[Eceler, Karkamış|Eceler]] (''Melike''), [[Elifoğlu, Karkamış|Elifoğlu]], [[Erenyolu, Karkamış|Erenyolu]] (''Tilhabeş''), [[Karacurun, Karkamış|Karacurun]], [[Karanfil, Karkamış|Karanfil]] (''Çakıroğlu''), [[Kelekli, Karkamış|Kelekli]] (''Şara''), [[Kıvırcık, Karkamış|Kıvırcık]], [[Öncüler, Karkamış|Öncüler]] (''Hülmen''), [[Soylu, Karkamış|Soylu]] (''Sinsile, Silsile''), [[Subağı, Karkamış|Subağı]] (''Tüsülmen''), [[Teketaşı, Karkamış|Teketaşı]] (''Ticar''), [[Türkyurdu, Karkamış|Türkyurdu]], [[Yarımca, Karkamış|Yarımca]], [[Yaşar, Karkamış|Yaşar]], [[Yazır, Karkamış|Yazır]], [[Yeşerti, Karkamış|Yeşerti]] (''Kefrik''), [[Yolağzı, Karkamış|Yolağzı]] (''Çokşuruk''), [[Zührecik, Karkamış|Zührecik]] (''Zöhrecik, Zörecik'').

'''Suriye Barakları''', ''Tabur, Kasımlı, Torun, İsallı, Tiryaki, Gökbakan, Mahmutlu'' oymaklarından oluşur. [[Halep ili]]nin [[Azaz]] (A'zâz) ilçesine bağlı Barak Atlı (Arapça: Baragite) yerleşimi bunların adını taşır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

=== Kars-Ardahan Türkmenleri ===
'''Kars-Ardahan Türkmenleri''' ('''Kars-Ardahan Türkmanları'''<ref>Kırzıoğlu, M. Fahrettin (1964), “Kars-Ardahan Türkmanları”, ''Türk Folklor Araştırmaları Dergisi'', Ağustos 1964, Sayı: 181, sayfa: 3495-97.</ref> yörede: kendilerince '''Türkmenler''' , yerlilerce '''Türkmanlar'''), kuzeydoğu Anadolu'da [[Kars (il)|Kars]] - [[Ardahan (il)|Ardahan]] illerinde yaşayan [[Alevi]]-[[Bektaşi]] Türkmenlerdir. Kars yöresinde 28, Ardahan yöresinde 21 pare köy halkı ''Türkmen'' adı ile anılırlar. Yörede ''Türkmen'' denilince akla ''Alevi'' gelir. Bu yöre Alevileri, Türkçeden başka dil kullanmadıkları gibi büyük çoğunluğu Garip Musa Ocağı’nın talibidirler.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Kars Türkmenleri Kars yerli köylüleri gibi «gelirim, gidirim» ağız özellikleriyle konuşurken, Ardahan Türkmenleri İstanbul Türkçesine yakın «geliyorum–gidiyorum» şeklinde konuşurlar.<ref name="refKutluayerdoğan"/>

==== Kars Türkmenleri ====
'''Kars Türkmenleri''', büyük çoğunluğu tahminen 100-150 yıl önce [[Sivas]] [[Divriği]] yöresinden Osmanlı Devletinin güvenlik amacı ile şahlık yöresine gönderdikleri Türkmenlerdir. [[Kars]]’ın [[Selim, Kars|Selim]], [[Sarıkamış]] ve [[Kağızman]] ilçeleri ile [[Ardahan]]'ın [[Göle]] ilçesinde çeşitli köylere yerleşmişlerdir. Divriği yöresindeki Yağbasan, Karaçayır, Dölbentli, Akpınar, Tiğnis, Ağyar gibi birçok köy adlarını Kars yöresinde yerleştikleri köylere vermiş olduklarını bildirirler. Bunların hemen hepsi Sivas ve Malatya’daki Alevi-Bektaşi ocaklarına bağlıdırlar.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Bir kısmı da [[Kağızman]] ilçesinin [[Sağbaş, Kağızman|Sağbaş]] mahallesinden 1920 yılından sonra Selim Ovasına Fahrettin Erdoğan’ın önerisi ve telkini ile gelen Türkmenlerdir.<ref name="refKutluayerdoğan"/>

*Sarıkamış'taki köyleri: [[Asbuğar, Sarıkamış|Asbuğar]] (Begdili), [[Aşağı Sallıpınar, Sarıkamış|Aşağı Sallıpınar/Aşağı Salut]] (Çerüklü, Zaza), [[Boyalı, Sarıkamış|Boyalı]] (Çepni)<ref name="refKutluayerdoğan"/>
*Selim'deki köyleri: [[Akyar, Selim|Akyar]], [[Akpınar, Selim|Akpınar]], (Aşağı) Ali Sofu, Aşağı Kotanlı ve Yukarı Kotanlı, Cavlak, Dölbentli, Iğdır, Karaçayır, Karnağaz, Katranlı, Tiknis, [[Mollamustafa, Selim|Mollamustafa]]<ref name="refKutluayerdoğan"/>
*Göle'deki köyleri: [[Yeniköy, Göle|Yeniköy]], [[Kalecik, Göle|Kalecik]]<ref name="refKutluayerdoğan"/>

==== Ardahan Türkmenleri ====
'''Ardahan Türkmenleri''' ('''Meşe-Ardahan Türkmenleri, Damal-Hanak Türkmenleri, Damal Türkmenleri, Hanak Türkmenleri, Dadali Türkmenleri, Dadaliler, Dadalılar, Dedeliler'''), [[Kura Nehri]]nin solunda ve [[Ardahan]]'ın kuzeyindeki “Meşe-Ardahan” denilen yörede [[Ilgar Dağı]] eteklerinde, eskiden Cumhuriyetin ilanından sonra Kars ilinin [[Posof]] ilçesine nahiye olarak bağlanan ve 1992 yılında Ardahan iline ilçe olarak katılan [[Damal]] ilçesinin bütün köyleri ile yine Ardahan'a bağlanan [[Hanak]] ilçesindeki 8 mahallede yaşayan Alevi-Bektaşi Türkmenlerdir.<ref name="refKutluayerdoğan"/><ref>Kalafat, Yaşar (2007), “Karşılaştırmalı Dadali Türkmen Halk İnançları”, GAP Bölgesinde Alevi Bektaşi Yerleşmeleri ve Şanlıurfa Kültür Mozayığında Kısas Uluslar arası Sempozyum Bildirileri, 25–27 Mayıs 2007 Şanlıurfa, Cem Vakfı, İstanbul, sayfa: 209-215.</ref><ref name="refYaşarkalafatdadalitürk">Kalafat, Yaşar (2008). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/kalafat_dadali.pdf Dadalı Türk Halk İnançları] & kendi sitesindeki [http://www.yasarkalafat.info/index.php?ll=newsdetails&w=1&yid=34 tekrarı] (17.01.2008)</ref> Etimolojik açıdan ''Dadali'' ile ''Dadalı'' eş anlamlı olup, «dedesi olan, dedesi bulunan, bir dede’ye bağlı olan» anlamındaki ''Dedeli'' kelimesinden gelir ve Dadaliler aralarında hitap şekli olarak «kardeşim, canım» anlamında ''dadam'' ifadesini kullanırlar.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Halk Damal ve Hanak Alevilerine ''Türkmen'' derken, Ardahan'ın [[Göle]] ilçesine bağlı iki Bayat boyundan Türk Alevi mahallesi ([[Yeniköy, Göle|Yeniköy]] ve [[Kalecik, Göle|Kalecik]]) sakinlerine muhtemelen ağız farkından dolayı ''Dadali'' saymamıştır.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Dadalılar her nedense bazı çevrelerce Kars Aleviliğinde farklı bir yere oturtulmuş; bunlara ''Gürcü Türkmeni, Türkmen, Yerli Türkmeni'' veya ''Cinçavut'' da denilmiştir.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Karsın yerli halkı anlamında ''Bezbaşlar'', Dadalılardan tamamen farklı ve Sünni inançlıdırlar.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Dadali yerleşim yerleri daha ziyade, Yörenin Kıpçak Türk coğrafyası kapsamındadırlar.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/>

[[Dosya:Ardahan districts.png|thumb|right|260px|Günümüzde Alevi Dadali Türkmenleri [[Ardahan ili]]nin güney orta-kuzeyinde {{legend|#E97451|[[Damal]] (ilçe merkezi ve 12 köy)|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#6699CC|[[Hanak]] (8 köy)|border=1px solid #AAAAAA}} ilçelerinde yaşarlar]]

[[93 Harbi]]'nden sonra Rus idaresinde kalmış olan bu Türkmenlere Ruslar, kendilerinin esasen Afganistan’dan gelmiş olan Türkler olduğunu ve Türkiye Türkleriyle aralarında bir milliyet münasebeti bulunmadığını aşılamışlardır.<ref name="refMuratküçükuğurlu">Küçükuğurlu, Murat (2012). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/62_20130104111557.pdf Cumhuriyetin ilk yıllarında Kars-Erzurum yöresi Alevi-Türkmenleri ve Esat Uras'ın bir raporu]. ''Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'' sayı: 62, sayfa: 183-198</ref> Meşe-Ardahan Türkmenleri atalarının “Maraş-altından’’ buralara [[Akkoyunlular|Akkoyunlu]] hükûmdarı [[Uzun Hasan]] zamanında kendilerinin “Gurculuk” «Gürcülük» dediği ([[Gürcistan Kıpçakları|Kıpçak]] Atabekleri Hükûmeti çağı yani ''Atabek Yurdu'' [[Gürcüce]] ''Sa-Atabago'' denen bölgedeki Çaldır/Çıldır Atabekleri ya da Hıristiyan Atabekler Hükümeti-I (1268-1578)<ref>Kırzıoğlu, M. Fahrettin (2008), [http://www.ahiska.org.tr/wp_pdf/sayi10/parcali/14_sirali-1.pdf “Ahıska-Ardahan-Artvin ve Oltu’da Hıristiyan Atabekler Hükümeti-I (1268-1578)”], ''Bizim Ahıska'', Yıl: 4, Sayı: 10, Bahar 2008.</ref>) zamanında geldiklerini söylerler.<ref name="refKutluayerdoğan"/><ref name="refKırzıoğlutürkmanlar">Kırzıoğlu, M. Fahrettin (1964), “Kars-Ardahan Türkmanları”, ''Türk Folklor Araştırmaları Dergisi'', Ağustos 1964, Sayı: 181, sayfa: 3495-97.</ref> Gerçekten de bunlar, [[Akkoyunlular]]ın güç kaynağı “Boz-Ulus” adlı ulu Türkmen uruğunun “Maraş-Türkmanı” da denilen “Dulkadırlı” boyundan gelmedirler.<ref name="refKutluayerdoğan"/><ref name="refKırzıoğlutürkmanlar"/> Dadali Türkmenleri biri Bektaşi Kolu ve diğeri Hüseyinli Kolu olmak üzere iki koldan oluşurlar. Aşağıda ismi sayılan köylerin halkı her iki kolun karışımından meydana gelmiş olup, bir arada yaşarlar. Bektaşi ve Hüseyinli Dadali Türkmenlerinin dedeleri ayrı ayrıdır ve dedelerin akait içerikli tutumlarında bazı farklılıklar görülür. Bektaşi Dadali Türkmenlerinin dedeleri Çorum, Sivas ve yöresinden gelirlerken, Hüseyinli kolunun dedeleri, Gaziantep ve Maraş’tan gelirler.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Bektaşi inançlı Dadaliler, camiye gider, vakit namazlarını kılar, oruç tutarlar. Hüseyni inançlı Dadali kesimde namaz kılınma ve oruç tutulması pek görülmez. Bunlarda Muharrem Orucu 3-12 gün olarak tutulur.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Dadali Türkmenlerinde Nevruz/Yenigün kutlamaları geleneği yoktur.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Tandır kullanmaya alışık değillerdir; ekmeklerini sacda pişirirler. Göçerliklerini öne çıkarıp yaz gelince çoluk çocuk yaylalara çıkarlar. Köyler ıssız bir biçimde, bekçi ile kalır. Ekicilikleri iyi değildir. Ektikleri arpa ve buğday kışa dahi kalır.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Ardahan Türkmenleri Kılık kıyafetleriyle eskiyi yaşatırlar ve bu kıyafetleri Damallı bir hanım “Damal Bebekleri” adı ile üreterek tanıtmıştır.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Damalın ünlü bebekleri, bölgenin folklorik özelikleri ile donatılmışlardır.<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> 1960 nüfus sayımına göre Ardahan Türkmenlerinin sayısı 13.000 civarında idi.<ref name="refKırzıoğlutürkmanlar"/>

*Damal'ın bütün köyleri: [[Aşağıgündeş, Damal|Aşağıgündeş]], [[Burmadere, Damal|Burmadere]], [[Dereköy, Damal|Dereköy]], [[Eskikılıç, Damal|Eskikılıç]], [[İkizdere, Damal|İkizdere]], [[Kalenderdere, Damal|Kalenderdere]], [[Obrucak, Damal|Obrucak]], [[Otağlı, Damal|Otağlı]], [[Seyitören, Damal|Seyitören]], [[Tepeköy, Damal|Tepeköy]], [[Üçdere, Damal|Üçdere]], [[Yukarıgündeş, Damal|Yukarıgündeş]] ve Damal ilçe merkezine katılan köyler (Yukarı Damal, Aşağı Damal, Küçük Damal).<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/>
*Hanak'taki 8 köy: [[Çatköy, Hanak|Çatköy]], [[Çavdarlı, Hanak|Çavdarlı]], [[Çiçeklidağ, Hanak|Çiçeklidağ]], [[Çimliçayır, Hanak|Çimliçayır]], [[Güneşgören, Hanak|Güneşgören]], [[İncedere, Hanak|İncedere]], [[Koyunpınarı, Hanak|Koyunpınarı]], [[Serinkuyu, Hanak|Serinkuyu]].<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/>

Alevi Türkmenler, sık aralıklarla Maraş, Orta Anadolu ve Kars yöreleri arasında göçlere maruz kalmışlardır.<ref name="refMuratküçükuğurlu"/> [[Cumhuriyet Halk Partisi|CHP]] Bölge Müfettişi [[Ahmet Esat Uras]] tarafından hazırlanan 1930 tarihli raporda bu Türkmenlerin Çorum, Yozgat ve Sivas yörelerinden geldikleri yazılmıştır:<ref name="refMuratküçükuğurlu"/>
:[[Çorum]], [[Alaca, Çorum|Alaca]] (''Hüseyinabad'')'dan gelenler: Yukarı Damal, Aşağı Damal, Aşağıgündeş, Yukarıgündeş, Burmadere ('Sors''), Dereköy, Eskikılıç (''Kirpeşin''), Kalenderdere, Obrucak (''Çikora''), Otağlı (''Erzede''), Seyitören, Tepeköy, ''Külekçi'', ''Samathev''
:[[Sivas]], [[Divriği]]’den gelenler: Hanak'ın Çavdarlı (''Virane Nakala''), Güneşgören (''Kerkeden''), Koyunpınarı (''Saskara''), Serinkuyu (''Deneden'') köylerine yerleşmiştir.
:[[Yozgat]]’tan gelenler: Hanak'ın Çatköy, Çiçeklidağ (''Fayatlı'' < ''Bayatlı''), Çimliçayır köylerine yerleşmiştir.

'''Ardahan Türkmen şivesi''': Bu Türkmenler İstanbul Türkçesine uygun bir ağızla konuşmaktadırlar.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Dadali Türkmenlerinin ana dilleri tamamen öz Türkçedir: ''ban'' « ben», ''bene'' «bana», ''naluk edeyirsin'' «ne yapıyorsun».<ref name="refYaşarkalafatdadalitürk"/> Dilleri Fırat doğusunda hiç görülmeyen “-yor” ekini kullanarak “geliyorum-gidiyorum” şeklindedir.<ref name="refKutluayerdoğan"/> Art damak n’si ([[ñ]]), [[Anadolu ağızları|Batı Grubu]] ağızlarının temel seslerindendir ve bu gruba giren ağızları, diğer ağız gruplarından ayıran özelliklerden biridir. Dil bilimci Türkolog [[Ahmet Bican Ercilasun]], bu ''ñ'' ünsüzünün Kuzeydoğu Grubu Anadolu ağızlarında olduğu gibi Kars ve Ardahan-Posof yerli ağzında da kendisini muhafaza edemeyip ''[[n]]''’ye, Hanak Türkmenleri ağzında kendisini muhafaza edemeyip ''[[ğ]]''’ye dönüştüğünü, Kars Azerileri ve [[Terekemeler]]i (Karapapaklar) ağzında ise muhafaza edildiğini belirtir.<ref>Ercilasun, Ahmet Bican (2002). ''Kars İli Ağızları, Ses Bilgisi'', TDK Yayınları, Ankara, sayfa: 99</ref>

=== Karakeçililer ===
{{ana|Karakeçili aşireti}}

=== Manavlar ===
{{ana|Manavlar}}
'''[[Manavlar]]''' ('''Manav Türkmenleri'''), kuzeybatı Anadolu'da yaşayan göçebeliği asırlar önce bırakmış [[Hanefi]] [[Sünni]] yerleşik Türkmenlerdir.<ref>Altun, Işıl ( 2003 ); ''Kocaeli-Kandıra Türkmenlerinde (Manavlar) Geçiş Dönemleri (Doğum, Evlenme, Ölüm)'', SAÜ, SBE Sakarya, Haziran 2003. (Danışman: Yrd. Doç. Dr. Türker Eroğlu, Yayımlanmamış Doktora Tezi ).</ref><ref>Aktaş, Ali (2002). “Sakarya’da Yaşayan Manavlar”, ''Irmak Kültür Sanat Dergisi'', 14.,15. Sayıları, Sakarya 2002 .</ref><ref>İyiyol, Fatih (2003). ''Sakarya Türkmenleri (Manavları)’nde İnanışlar (Tavuklar, B. Esence Köyü Örneği)'', Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.</ref><ref>Gülensoy, Tuncer (1995). “Manavların Türklüğü ve Gökbörüler”, ''Yesevi Dergisi'', Ankara 1995, s. 39.</ref><ref>[http://www.dunyaturkleri.org.tr/bolum.asp?goster=dos&id=48 Dünya Türkleri Akraba Toplulukları Hizmet Derneği: Manav Türkleri]</ref> Osmanlı kaynaklarında ''Manavlar'', ''Manavlı (Manavlu)'', ''Manavlar Parakendesi'' biçiminde Yörükân Taifesi’ne bağlı bir topluluk olarak gösterilmektedir.<ref>Türkay, Cevdet (1979). ''Başbakanlık Arşiv Belgelerine Göre: Osmanlı İmparatorluğu'nda Oymak, Aşiret ve Cemaatlar''. Tercüman Kaynak Eserler Dizisi: I, İstanbul, 1979, s.576</ref> Manavlar için yöredeki Yörükler ''yórúğúŋ yörümeẽnǐne manav deriS'' («Yörüğün yürümeyenine Manav deriz») demektedir.<ref name="refÖçalanmuharremmanav">Öçalan, Muharrem (2006). [http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/muharrem_ocalan_sakarya.pdf “Sakarya- İzmit Yöresi Yerleşik Türkmenleri (Manav) Ağızlarında Ötümsüz Patlayıcı Ünsüz Değişmeleri”]. I. Uluslararası Kocaeli ve Çevresi Kültür Sempozyumu,, 20-22 Nisan, 2006, Kocaeli Üniversitesi.</ref> [[Adapazarı]], [[Bilecik]], [[Balıkesir]], [[Bursa]], [[Çanakkale]], [[Kastamonu]], [[Kocaeli]], [[Eskişehir]], [[Afyonkarahisar|Afyon]] ve [[Zonguldak]]'ta yoğun olarak yaşayan Türkmenlere ''Yerli'' veya ''Manav'' denilmektedir.<ref>Sümeyye Köktürk Gergerlioğlu, [http://kandiralilar.org/Yazi.aspx?ID=3 Kocaeli Türkmenleri (Manavlar)]. Kocaeli Kandıralılar Derneği, 18 Aralık 2011</ref> Yerleşik Türkmenler (Manavlar), Sakarya ve İzmit illerindeki nüfusun % 60’ını, Balkan-Rumeli bölgelerinden ve [[Kafkaslar]]'dan göç eden Türkler, nüfusun %2 0’sini, iç göçle başka kentlerden bölgeye gelenler ise nüfusun % 20’sini oluşturmaktadır.<ref name="refÖçalanmuharremmanav"/>

'''Manavların şivesi''': Manav adıyla anılan Türkmen ağızlarında [[Eski Türkçe]]nin ''[[ŋ]]'' ([[ñ]] = ng) ve ''[[ń]]'' (ny) sesleri ile bunlardan ikincisinin ayrışmasının sonucu olan ''y''’li biçimler varlığını sürdürmektedir: ''pazılıyasıń'', ''sāvoluŋ'' («sağolun»), ''attıy'' («attın») vb. Bazı Manav Türkmen ağızlarında [[Gagauz Türkçesi]] ile Rumeli ağızlarındaki (ilk hecede) ''o > u'' ve ''ö > ü'' daralmaları da görülmektedir: ''undan'' («ondan»), ''kǖde'' («mahallede») vb. Bu durum çoğunlukla [[Kıpçak Türkçesi]]nin Oğuz Türkçesine etkisi olarak açıklanır. Öte yandan bölge ağızlarında görülen ''ḳ > ġ'' ötümlüleşmesi de tam bir Oğuz özelliğidir: ''ġarış'' («karış»), ''ġavrā'' vb. Bu ağızlar Eski Türkçede bulunup Türkiye Türkçesinin yazı dilinde değişmiş olan bazı unsurları korumaktadır. ''Yavuz'' kelimesinin ilk biçimi olan ''yabız''’ın olumsuz anlamıyla Kandıra’da yaşaması ile bugünkü ''demek'' ve ''yemek'' fiillerinin Düzce ve Balıkesir Gönen’de ilk biçimlerindeki gibi ''i''’li kullanımı, bunun iki örneğidir. Düzce Çilimli’deki ''verüdük'' («verirdik»), ''yapduktan'' («yaptıktan») vb. yuvarlak ünlülü şekiller, Batı Karadeniz ağızlarının; Balıkesir Gönen’deki ''alcā'' («alacağız»), ''gelcek'' («gelecek») vb. ''a/e''’siz gelecek zaman şekilleri ise Batı Anadolu Yörük Türkmen ağızlarının izlerini taşımaktadır.<ref>Acar, Kenan (2010). [http://www.fed.sakarya.edu.tr/arsiv/yayinlenmis_dergiler/2010_2/makale_1.pdf Kuzeybatı Anadolu Manav Türkmen Ağızları Üzerine Birkaç Not]. ''SAÜ Fen Fakültesi Dergisi'' 2010 (II)</ref>

'''Kaçarlar'''

Türkiye'de Kaçar Türkmenlerinin yerleştiği yerler ve nüfusları.

Van'ın cenubunda,12 Bin nüfus

Diyarbekir'in Şarkında,38 bin Nüfus

Musul Vilayeti'nin merkezinde,23 Bin nüfus

Bağdat Vilayeti'nin şimal-i şarkisinde,13 Bin Nüfus

Bağdat'ın merkezinde,4 bin nüfus [243]<ref>Dr. Frayliç , Mühendis Ravlig,Türkmen Aşiretleri,Aşina Kitaplar,2008,s.51.</ref>

== Türkiye dışı Anadolu Türkmenleri ==
=== Rumeli Türkmenleri ===
==== Rumeli'nin Türkmenleştirilmesi ====
[[Dosya:Dobrogea-cadrilater.png|thumb|right|260px|[[Dobruca]]'nın bölüşülmesi: {{legend|#FCBE00|[[Romanya]] : [[Boğazköy (Dobruca)|Boğazköy]], [[Köstence]], [[Mecidiye]], [[Mankalya]], [[Tulça]], [[Babadağ (Dobruca)|Babadağ]]|border=1px solid #AAAAAA}}{{legend|#FFFF00|[[Bulgaristan]] : [[Dobriç]], [[Silistre]]|border=1px solid #AAAAAA}}]]

'''Selçuklu dönemi (Dobruca Türkmenleri)''': Anadolu Türkmenlerinin [[Balkanlar]]'daki ilk iskânı [[Anadolu Selçuklu Devleti|Selçuklu]] döneminde [[Dobruca]]'ya yapılmıştır.<ref name="refAhmetyaşarocak">Ocak, Ahmet Yaşar (2002). ''Sarı Saltık: Popüler İslam'ın Balkanlar'daki Destanı Öncüsü (XIII. Yüzyıl)''. Ankara 2002. → Mustafa Uyar tarafından yapılan [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/29/222.pdf tanıtma yazısı]</ref> 1243 yılında yapılan [[Kösedağ Muharebesi]]'nde [[Moğollar|Moğol]] komutanı [[Baycu Noyan]]'a yenilerek [[Antalya]]'ya kaçan ve 1246 yılında orada ölen Selçuklu sultanı [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]]'in büyük oğlu olan ve Anadolu'nun [[Kızılırmak]] nehrinin batısında kalan Selçuklu topraklarını yöneten [[II. İzzeddin Keykavus]] ailesi ile birlikte 1261'de [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] imparatoru [[VIII. Mikhail Palaiologos|VIII. Mihail Paleologos]]'a sığınmış ve ardından imparatordan Türkmenlerin yaşam tarzına uygun biçimde yaşayacakları bir yerin kendilerine tahsis edilmesini istemiş ve bunun üzerine de Dobruca gösterilerek yerleşilmiştir.<ref name="refAhmetyaşarocak"/> VIII. Mihail tarafından İzzeddin ve adamlarına Dobruca'nın tahsis edilme sebebi [[Deşt-i Kıpçak]] Tatarlarının saldırılarına karşı bir savunma hattı oluşturmaktır.<ref name="refAhmetyaşarocak"/> [[Hicrî takvim|Hicrî]] 662 ([[Miladî takvim|Miladî]] 1263-64) tarihinde Kuzey Dobruca'ya gerçekleşen bu Türkmen göçü [[Sarı Saltuk]]'un oğlu [[İsmail Saltuk]] önderliğindeki<ref name="refVelisaltık">Saltık, Veli (2006). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/34-11-31.pdf Sarı Saltuk ve Saltuklular]. Hacı Bektaş Velî Dergisi Yıl: 2005, Sayı: 34</ref> 10-12 bin kişilik bir [[Çepni boyu|Çepni]] grubu tarafından yapılmıştır.<ref name="refAhmetyaşarocak"/> İzzeddin'in imparator tarafından kendisine ve Türkmenlerine tahsis edilen yer olan Dobruca'ya gitmeyerek [[Konstantinopolis]]'te (İstanbul'da) kalması, imparatoru kuşkulandırmış ve kendisini [[Enez]] kalesine hapsetmiştir. [[Alaeddin Keykubad]]'ın kızı Melike Hatun'la evlenerek Anadolu Selçuklu sarayına damat olan [[Altın Orda Devleti|Altın Ordu]] hanı [[Berke Han (Altınorda hanı)|Berke Han]] ve 20 bin kişilik ordusu tarafından Enez'de tutulduğu kaleden kurtarılan İzzeddin iki yıl yaşadığı Konstantinopolis'ten alınıp ailesi ve Dobruca'daki Türkmenlerle birlikte Deşt-i Kıpçak'a götürülmüştür.<ref name="refAhmetyaşarocak"/> 15 yıl burada ikamet eden Deşt-i Kıpçak'taki Türkmenler İzzeddin'in 1279 yılında ölümünden sonra Dobruca'ya dönmüş ve Sarı Saltık'ın ölümüne kadar burada kalmışlardır.<ref name="refAhmetyaşarocak"/> Altınordu hanı [[Nogay Han]] ile birlikte 1281 yılında Kırım'dan Dobruca'ya geçip, Tuna boylarını alan İsmail Saltuk, Dobruca bölgesine yerleşerek 1281-1299 yılları arasında Dobruca'da varlık gösteren kısa ömürlü bir Türkmen beyliği olan [[Dobruca Beyliği]]ni kurmuştur. Başlangıçta, Müslüman [[Altın Ordu]] emiri güçlü Nogay Han'ın himayesi altına giren bu Anadolu Türkmen grubu, burada Baba-Saltuk kasabası ile başka kasabalar kurmuşlardır. 1332'de buradan geçen [[İbn Battuta]], Baba kasabasını "Türklerin oturduğu bir şehir" olarak anar.<ref name="refHalilinancık">İnalcık, Halil (2005). [http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/halil_inalcik_turkler_ve_balkanlar.pdf Türkler ve Balkanlar]. Balkan Türkoloji Araştırmaları Merkezi, BAL-TAM Türklük Bilgisi 3, Prizren, Eylül- 2005</ref> Nogay 1300 yılında ölünce yerine geçen putperest Moğol hanları zamanında Türkmenlerden bir bölüğü 1301 yılında Anadolu'ya geri dönmek için göç etmiş; kalanlar ise yerli [[Kumanlar]] arasında Hristiyarılığı kabul etmişler ve tarihçi [[Halil İnalcık]]'a (ve [[Paul Wittek]]'e<ref>{{Dergi kaynağı|last =Wittek|first =Paul|title =Yazijio<u>gh</u>lu 'Ali on the Christian Turks of the Dobruja|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|volume =14|issue =3|pages =639–668|publisher =Cambridge University Press on behalf of School of Oriental and African Studies|year =1952|issn=0041-977X|doi =10.1017/S0041977X00088595|jstor=609124}}</ref>) göre Keykavus'un (كيكاوس Keykaus) halkı anlamına Gagavuz (Gagauz) adıyla günümüze kadar gelmişlerdir.<ref name="refHalilinancık"/><ref name="Ahmetcebecigagauz">Cebeci, Ahmet. [http://www.gefad.gazi.edu.tr/window/dosyapdf/2009/4/11.pdf Gagauzların atası Uzlar ve göç yolları]</ref> Gagavuzların kökenlerinden birinin de bu Türkmenler olabileceği varsayılmaktadır.<ref name="refAhmetyaşarocak"/>
::'''[[Gagavuzlar]]''', Türk dünyasının batı ucunda [[Moldova]]'da yaşayan [[Ortodoks]] Hıristiyanlığı benimsemiş Oğuz kolundan bir Türk topluluğu olsa da ''Türkmen'' olarak nitelendirilmezler ve adlarına ilk olarak 1817 tarihli Rus nüfus sayımındaki belgelerde rastlanmaktadır.<ref name="refGagavuztürkleri">[http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-18398/h/gagavuzturkleri.pdf Gagavuz Türkleri]</ref> Türkiye'de ilk olarak İstoyan Cansızov'un "Balkan Şib-i Ceziresinde Türkler" (Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, c.17, İstanbul 1328) adlı makalesinde Gagavuzlardan bahsedilmiştir.<ref name="refGagavuztürkleri"/> Gagavuzlar hakkında ilk önemli bilgileri veren [[Yaşar Nabi Nayır]], Türk Gagauzlar olarak kaydettiği Gagauz adının, Gök kelimesinden gelen Gaga sözüyle Oğuz adının birleşmesinden meydana geldiğini, bunun için de bu Türklere Gök-Oğuz denilebileceğini söyler.<ref name="refGagavuztürkleri"/><ref>Nayır, Yaşar Nabi (1936). ''Balkanlar ve Türklük'', Ankara 1936, sayfa: 89</ref> Gagavuzların Hıristiyanlığı diğer Hıristiyanlara göre oldukça farklı özelliklere sahiptir ve Hıristiyanlık ve İslamlık inancı pek çok bakımdan iç içe girmiş durumdadır; zira, Hıristiyanlıkta olmadığı hâlde [[kurban]] kesilmesi, fakirlere yardım edilmesi, hayır için yol, köprü, çeşme yaptırılması, ölülerin yıkanması, [[domuz]]un pis kabul edilmesi gibi hususlar, Gagavuzların dinî gelenekleri arasında yer alan İslamî unsurlardır.<ref name="refGagavuztürkleri"/>
:::'''[[Gacallar]]''', [[Bulgaristan]]'da [[Deliorman]] yöresinde ve Türkiye'de [[Trakya]] bölgesinde yaşayan, Gagauzlara benzeyen fakat Müslüman olan Türklerdir ve Oğuz/Kıpçak özellikler de gösterdikleri için ''Türkmen'' olarak nitelendirilmezler. Gagauzların “Merkez Diyalekti” diye adlandırdıkları Komrat ve Çadır yöresinde konuşulan Deliorman ağzına da “Gacal diyalekti” ve bu ağzı konuşan Gagauzlara da “Gacal” denir.<ref name="Ahmetcebecigagauz"/>

'''Beylikler dönemi''': [[Anadolu Beylikleri|Beylikler]] döneminde Rumeli’de [[Saruhanoğulları]], [[Karesioğulları]] ve [[Aydınoğulları]] faaliyet göstermişlerdir. Özellikle Karesioğullarından Ece Halil ve Aydınoğlu Gazi Umur Bey bu faaliyetlerde öne çıkmışlardır.<ref name="refSalihpay">Pay, Salih (2009). [http://home.uludag.edu.tr/users/ucmaz/PDF/ilh/2009-18%281%29/M13.pdf Rumeli Fatihi Osmanlı Şehzadesi: Gazi Süleyman Paşa]. T.C. Uludağ Üniversitesi, İlâhiyat fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 1, 2009, sayfa: 279-297</ref>

'''Osmanlılar dönemi''': Rumeli’nin kalıcı olarak İslâm dünyasına kazandırılması [[Osmanlılar]] döneminde Gazi [[Süleyman Paşa (Orhan Gazi'nin oğlu)|Süleyman Paşa]]’nın gayretleriyle gerçekleştirilmiştir.<ref name="refSalihpay"/> Rumeli Fatihi olarak da adlandırılan Süleyman Paşa, bu coğrafyada kalıcı olabilmek için babası [[Orhan Gazi]]’den buralarda iskân edilmek üzere Anadolu’dan Müslüman Türk halkının nakledilmesini ve bunun yanında, fetihlerin devamı için de sürekli takviye kuvvet gönderilmesini istemiş ve Osmanoğulları'na ilk katılan beylik olan [[Karesioğulları Beyliği]] topraklarında kurulan [[Karesi Sancağı|Karesi]] bölgesinden konar-göçer Türkmen halkı hızlı bir şekilde göçe tabi tutularak Rumeli’ye yerleştirilmeye başlanmıştır.<ref name="refHakandoğan">Doğan, Hakan (2009). [http://www.gefad.gazi.edu.tr/window/dosyapdf/2009/4/39.pdf Osmanlı Devleti'nin Rumeli'nin İskânında Uyguladığı Yöntem ve Stratejiler]. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Reşat Genç Özel Sayısı-I, cilt: 29, Ankara, 2009, sayfa: 657-674.</ref> Yeni fethedilen Rumeli topraklarını Türkleştirmek için Anadolu'dan getirilen Türk nüfusu arasında Karasi ilinden gelenler, [[Gelibolu]] yarımadasına yerleştirildiler.<ref name="refSalihpay"/><ref>{{Dergi kaynağı| yazarlink = Münir Aktepe | son = Aktepe| ilk =M. Münir | başlık = XIV ve XV. Asırlarda Rumeli'nin Türkler tarafından İskânına Dair| dergi = Türkiyat Mecmuası| cilt = X (İstanbul 1953)| sayfalar = sayfa 300 | id =}}</ref> Rumeli’deki yerleşme Anadolu’dakinden farklı olup, Osmanlı Devleti’nin iskân politikasına uygun olarak gelişmiştir.<ref name="refHakandoğan"/> Osmanlıların uyguladığı politikalar, Rumeli’deki fetihlerin geçici bir macera ve çapulcu hareketi değil, aksine kesin bir yerleşme ve yurt tutma amacını taşıdığının en önemli göstergesidir.<ref name="refHakandoğan"/>

==== Rumeli Türkmen grupları ====
===== Bulgaristan Türkmenleri =====
{{ana|Bulgaristan Türkleri}}
[[Dosya:TurksInBGPercent2011.svg|thumb|right|260px|Günümüzde [[Bulgaristan]]'da Türk nüfusun yoğun olduğu bölgeler]]

===== Makedonya Türkmenleri =====
{{ana|Makedonya Türkleri}}
[[Dosya:Macedonia ethnic2002 03.png|thumb|right|260px|{{legend|#7CFC00|[[Makedonya]] Türkleri|border=1px solid #AAAAAA}}]]

1340 larda Bizans’taki taht kavgaları sırasında varislerden [[Kantakuzen]] lehine taraf olarak birkaç kez bölgeye gelen [[Aydınoğulları]]ndan [[Umur Bey]] [[Rodoplar]] ve [[Makedonya]] bölgelerine en az yüz bin Türkmen getirerek burada kalmalarını sağlamış, ardından Aydın’daki [[Çaka Bey]], [[Semadirek]] ve [[Dedeağaç]] çevrelerinde fiili egemenlik kurduktan sonra yaklaşık 54 bin Türkmeni Dedeağaç ve [[Kavala]] üzerinden Orta Rodoplar’a göndererek orada yerleşmelerine yolaçmıştır. 1065-1340’lı yıllar arasında sadece Anadolu’dan getirilerek [[Batı Trakya]], [[Rodop Dağları|Rodoplar]] ve [[Makedonya (bölge)|Makedonya]] bölgelerine yerleşen Türkmen sayısı 200 bin civarına ulaşmıştır. Son olarak Osmanlı döneminde Anadolu’dan nakledilen Türkmen aşiretleri sayesinde Balkanlar’ın bütün bölgeleri gibi Yugoslavya-Makedonya toprakları da Müslüman ve Türk karakteri almıştır.<ref>Çavuşoğlu, Halim (2007). [http://yayinlar.yesevi.edu.tr/files/article/87.pdf “Yugoslavya-Makedonya” Topraklarından Türkiye’ye Göçler ve Nedenleri]. ''bilig'', Bahar / 2007, sayı 41, sayfa: 123-154</ref>

=== Kıbrıs Türkmenleri ===
{{ana|Kıbrıs Türkleri}}
'''Kıbrıs Türkmenleri''': [[Kıbrıs (ada)|Kıbrıs]] adasında yaşayan [[Türkiye Türkleri|Türklerden]], [[Osmanlı İmparatorluğu]]'nun 1571 yılındaki Kıbrıs adasını ele geçirmesinden sonra [[Anadolu]]'dan Kıbrıs adasına göç etmiş<ref name=aturkfederasyon>{{Web kaynağı | url = http://www.turkfederasyon.com/altsayfadetay.php?dokuman_kod=270 | başlık = Kıbırs'ta Türk İdaresi | erişimtarihi = 2009-05-14 | yayımcı = Türk Federasyon | ilk = Nejat | son = Göyünç | arşivurl = http://web.archive.org/web/20120111082819/http://www.turkfederasyon.com/altsayfadetay.php?dokuman_kod=270 | arşivtarihi = 11 Ocak 2012}}</ref> ve 1974 yılından sonra da çoğunluğu [[Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti|KKTC]]'de yaşamını sürdüren Türkmenlerdir. Kıbrıs’ın fethi üzerine buraya İçel Türkmenleri ile [[Karaman Eyaleti|Karamanlılar]] ([[Rauf Denktaş]], Karamanlı soyundandır) iskân edilmiştir.<ref name="refAvsarobasikıbrıs">[http://www.avsarobasi.com/diger-avsarlar/kibris-avsarlari.html avsarobasi.com: Kıbrıs Avşarları]</ref> 18. yüzyılda Osmanlı Devleti tarafından aşiretlerin sürgün metodu ile iskân edilmeye çalışıldıkları yerlerden birisi de Kıbrıs’tır ve adaya 1706, 1713 ve 1732 yıllarında olmak üzere toplam üç sürgün teşebbüsü vardır.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs">Erdönmez, Celâl (2007). [http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/15/15_4.pdf "Kıbrıs Tarihi Ders Kitaplarında Osmanlı Devrinde Kıbrıs'a Yapılan Sürgünlerle İlgili Bazı Tespitler"], ''Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi'', Sayı XV, Isparta 2007, s. 65-90.</ref> Bunlara ilaveten, 1703 yılında İçil, Alâiye ve Teke sancaklarından bir kısım Türkmen asiretleri “nakl ü irsâl” edilmiştir.<ref name="refCelalerdönmezkıbrıs"/>

'''[[Kıbrıs Türkçesi]]''' ya da '''Kıbrıs Türk Ağızları'''<ref>Yükselen Abdurrezzak Peler, Gökçe (2012). [http://www.academia.edu/1967175/Kibrista_Turklerin_Konustugu_Lisanin_Adi_Ne_Olmalidir Kıbrıs'ta Türkler tarafından konuşulan lisanın adı ne olmalıdır?]. ''Diyalektolog'' yaz 2012, sayı 4, sayfa: 89-103</ref>: Türkçenin [[Anadolu ağızları]]ndan köken alan ve onlardan farklı gelişen ağızlarıdır.<ref>Gümüşatam, Gürkan (2009). [http://turkishstudies.net/DergiPdfDetay.aspx?ID=815 Kıbrıs ağzı üzerine hazırlanan sözlükler ve bu sözlüklerdeki yöntem sorunları]</ref><ref>Erdoğan Saracoğlu (2005), [http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/erdogan_saracoglu_bir_kibris_masali_kibris_agzi_fonetik_ozellik.pdf Bir Kıbrıs Masalında Kıbrıs Ağzı'nın Fonetik Özellikleri]</ref><ref>Nurettin Demir, [http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/nurettin_demir_kibris.pdf Kıbrıs Ağızları Üzerine Notlar]</ref><ref>[http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/nurettin_demir_kibris_turkce.pdf Nurettin Demir, Kıbrıs'ta Türkçe]</ref><ref>Saadettin Yıldız, [http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20EDEBIYATI/sadettin_yildiz_kibris.pdf "Kıbrıs Türk Edebiyatı" Kavramından ne Anlamalıyız?]</ref><ref>Nadejda Chirli ve Ahmet Pehlivan, [http://www.iudergi.com/index.php/ispanyolitalyan/article/view/1540/1406 Kıbrıs Türk Ağzında İtalyanca Sözcükler]</ref><ref>Rıdvan Öztürk, [http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s18/ozturk.pdf Kıbrıs Rumcasındaki Türkçe ve Türkçe Yolu İle Girmiş Alıntı Kelimeler]</ref> Kıbrıs ağızlarıyla ilgili ilk bilimsel çalışma [[Hasan Eren]]’in 1963 yılındaki bildirisidir<ref>Hasan Eren (1963), "Kıbrıs'ta Türkler ve Türk Dili", Onuncu Türk Dili Kurultayı Bildirileri, Ankara, s. 37-50.</ref>. Eren 1959 yılında adada yapmış olduğu üç aylık bir araştırma gezisi sırasında bazı köylerden derlediği malzeme yardımıyla Kıbrıs ağzının kökeni meselesini ele almıştır. Eren’in görüşüne göre Kıbrıs ağzının oluşumunda önce Konya ve yöresi, sonra da Antalya, İçel, Alanya gibi yerlerden yapılan göçler rol oynamıştır. Bu durum, adanın fethinden sonra Kıbrıs’a gönderilen Türk nüfus hakkındaki tarihi belgelerle de örtüşür.<ref>Nurettin Demir, [http://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/nurettin_demir_kibris_imis.pdf Kıbrıs Ağızlarında ''imiş'' Hakkında]</ref>

==== Kıbrıs Avşarları====
'''Kıbrıs Avşarları''', adanın 1571 yılında fethiyle buraya yerleştirilen obalar ile 18. yüzyıldan sonra Osmanlıların sürgün ettiği obalardan oluşmaktadır. Kıbrıs’ın fethi üzerine buraya İçel Türkmenlerinin önemli bir kısmı iskan edilmiştir. Daha sonra sürgün vasıtasıyla birçok Türkmen toplulukları adaya gönderilmiştir ki bunlar genelde İçel Yörükleri idi. Bu Yörükler arasında Avşarlar önemli bir nüfusa sahipti. Avşar obaları arasında ise Zekeriyalıların önemli bir kolu olan Kara Hacılılar, Şamlı, Sindel, Horzum, Deliler, Köseli ve Sülü Beğli sayılabilir. 17. yüzyıl sonlarından itibaren girişilen sürgünümsü iskânlarda soyu [[Kayseri]]'den getirilen Avşarlara dayanan [[Alparslan Türkeş]], [[Fazıl Küçük]], [[Osman Örek]] ve [[Derviş Eroğlu]] sayılabilir.<ref name="refAvsarobasikıbrıs"/>

=== Suriye Türkmenleri ===
{{ana|Suriye Türkleri}}
<center>{{Suriye}}</center>

'''[[Suriye Türkmenleri]]''' (ya da '''Suriye Türkleri''', [[Arapça]] '''التركمان''', تركمان سوريا , تركمان سورية), [[Suriye]]'de yaşayan çoğu Sünni Hanefi, ufak bir kısmı da Alevi Türkmen oymaklarıdır. Arapça ve Türkiye Türkçesine çok yakın bir Türkçe konuşan bu Türkler, ülkenin diğer toplulukları tarafından da “Türkmenler” olarak adlandırılırlar. 7. yüzyıldan itibaren Oğuz akıncılarının Irak ve Suriye’de görünmeye başladığı ve yoğun Türk göçlerinin 10. ve 11. yüzyıllarda gerçekleştiği bilinmektedir. Suriye’ye yerleşen Oğuz boyları iki koldan ilerlemiştir. Birinci kol; [[Halep]], [[Hama]], [[Humus, Suriye|Humus]] ve [[Şam]] yöresine yerleşmiştir. Bunlar daha çok Bayat, Avşar, Beğdili, Döğer boyuna mensup oymaklardır. Diğer kol [[Lazkiye]] ve [[Trablusşam]] istikametinde [[Ensariye dağları]]nın batısına yerleşen Türk boylarıdır. Sekizinci [[Abbasi]] halifesi [[Mutasım (Abbasi)|Mutasım]] döneminde Şam ve Mısır’a vali olarak tayin edilen [[Eşnas el Türki]] ile beraber bölge daha yoğun olarak Türklerle tanışmaya başlamıştır. [[Tolunoğulları]] ile başlayan Türklerin yerleşimi 11. yüzyılda Selçukluların bölgeye gelmesi ile devam etmiştir. [[Yavuz Sultan Selim]], 1516 yılında [[Mercidabık]]’ta [[Memluklular]]ı yenerek bugünkü Suriye topraklarını Osmanlılara bağlamıştır. Osmanlı Devleti’ne geçen bölge 1918 yılına kadar kesintisiz olarak 402 yıl boyunca Türklerin hakimiyeti altında kalmıştır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan">Öztürkmen, Ali ve Oytun Orhan (2011). [http://www.orsam.org.tr/tr/trUploads/Yazilar/Dosyalar/2011113_inceleme4.pdf Suriye’de Değişimin Gündeme Taşıdığı Toplum: Suriye Türkmenleri]. Ortadoğu Analiz, Kasım 2011 - Cilt: 3 - Sayı: 35, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi ([[ORSAM]]</ref>

1906’da yayınlanan Halep Vilayeti Salnamesinde, Halep’te yer alan Türk mahallelerinin adları sayılmakta ve Halep dışında 350 Türk mahallesinin varlığı yer almaktadır. Salnamede Halep şehri ve çevresinde 200 bin, Lazkiye bölgesinde 150 bin, Telkere civarında 50 bin, Kuneytra (Golan) bölgesinde 100 bin ve diğer bölgelerde 300 bine yakın, toplamda 20. yüzyılın başlarında Suriye’de 1 milyona yakın Türk’ün yaşadığı anlaşılmaktadır. Günümüzde Suriye Türkmenlerinin nüfusuna ilişkin resmi veya bilimsel araştırmalara dayalı rakamlar bulunmamaktadır. Son resmi sayıma göre Suriye’nin nüfusu yaklaşık 23 milyondur. Bu nüfus içinde Türkmen nüfusuna ilişkin farklı rakamlar verilmektedir. Suriye Türkmenlerinin ifadelerine göre Türkçe konuşan Türkmen sayısının yaklaşık bir buçuk milyon, Türkçeyi unutmuş Türkmenlerle beraber sayının 3,5 milyon civarında olduğu belirtilmektedir. Suriye’de büyük gruplar halinde yaşayan Türkmenler, milli benliklerini koruyabildikleri halde küçük gruplar halinde yaşayanlar önemli ölçüde Araplaşmıştır. Suriye Arap Cumhuriyeti’nde azınlık olarak sadece [[Ermeniler]] kabul edilmekte, diğer topluluklar Suriye Arap vatandaşı olarak görüldüğü için, yönetim Türkmen ya da diğer toplumlara örgütlenme izni vermemiştir.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

Anadolu’da [[Türk Kurtuluş Savaşı|milli mücadele]] sürerken Suriye’de de [[Kuvayı Milliye]] birlikleri kuran Türkmenler, sonrasında Fransızlara karşı verilen bağımsızlık mücadelesinde de öne çıkmışlar ve [[Fransız Suriye ve Lübnan Mandası|Fransız mandasından]] sonra göreve gelen cumhurbaşkanları arasında Türkmenler de bulunmuş, Fransız işgali sona erdikten sonra Suriye’deki Türkmen etkisi 25 yıl sürmüş, 1971’de [[Hafız Esed]]’in iktidara gelmesiyle Türkmenler yönetim mekanizmalarından büyük ölçüde tasfiye edilmişlerdir.<ref name="refHüseyinraşityılmaz">Yılmaz, Hüseyin Raşit (2012). [http://www.tepav.org.tr/upload/files/1349246469-4.Turkiye_nin_Turkmen_Politikasi_ve_Suriye_Turkmenleri.pdf Türkiye'nin Türkmen Politikası ve Suriye Türkmenleri] Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı. Ekim 2012</ref>

Suriye’de Beydilli (Kadirli, Arapli, Begmişli, Ulaşlı, Karaşıhlı, Güneçbayraktar, Gazlı), Elbeyli (Gavurılli, Şahveli, Tırıklı, Tavli, Ferizli, Kara Taşlı, Doğanlı), Barak (Tabur, Kasımlı, Torun, İsallı, Tiryaki, Gökbakan, Mahmutlu), Bayat, Bayındırlı, Budak, Karkin, Karamanlı, Sallur, İsabeğli, Karakeçili, Musabeğli, Avşar, Bayındır, Berilli, Torun, Yörük, İse Beyli, Karamanlı, Şark Evli, Gızıklı, Bozgeyikli Dede, Karakoyunlu, Sincar gibi Türkmen boyları yaşamaktadır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Rakka Türkmenleri ====
'''Rakka Türkmenleri''': Bugün [[Rakka (il)|Rakka]] sınırları içinde il merkezinden Türkiye sınırına kadar olan bölgede Türkmen yerleşimi yoktur ve Rakka'nın diğer bölgelerinde Türkmenlerin 21 köy ve kasabası bulunmaktadır Bu Türkmenler Dulkadiroğulları Devletini kuran Türkmen beylerinin torunlarıdır. Osmanlı döneminde; Rakka veya Budak adı ile bilinen bölgeye ve Halep ile Rakka arasında yer alan Gulap isimli yerleşim yerine çok sayıda Türkmen boyu yerleştirilmiştir. Özelikle 1679 yılında İskan Beyi Feriz Bey komutasında Sivas, Yozgat ve Maraş bölgelerinden çok sayıda Türkmen boyu getirilmiştir.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

Halep ve Rakka bölgesindeki Türkmenlere Halep veya Culap Türkmeni denir.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Halep Türkmenleri ====
'''Halep Türkmenleri''': Anadolu’dan daha önce Türkleşen bir şehir olan [[Halep]]'te günümüzde çok sayıda Türkmen yaşamakta ve sokaklarında Türkçe de konuşulmaktadır. Bölge nüfus, kültür yapısı itibarıyla Güneydoğu Anadolu bölgesinin devamı niteliğindedir. Şehir merkezinde Hüllük, Kadı Asker, Hayderiyye ve Eşrefiyye önemli Türkmen mahalleleridir. Şehir merkezinde bulunan mahallelere ilaveten; Kurdağı, Azez, Bab, Münbiç, Carablus Kazalarında olmak üzere Halep Bölgesinde toplam 145 Türkmen mahallesi mevcuttur.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== İdlib Türkmenleri ====
'''İdlib Türkmenleri''': [[İdlip (il)|İdlib]]’in [[Cisr eş-Şuğur]] ilçesinde, şehir merkezinde yer alan Türkmen semtinde ve vilayetin kırsalında Türkmenler yaşamaktadır. Idlib Türkmenleri Reyhanlı Türkmenlerinin uzantısıdır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Bayır-Bucak (Lazkiye) Türkmenleri ====
'''Bayır-Bucak Türkmenleri''' ya da '''Lazkiye Türkmenleri''': Bayır-Bucak, [[Hatay]] sınırlarından başlayıp [[Lazkiye (il)|Lazkiye]] sınırlarına kadar uzanan 60 km kadar derinlikte coğrafi yapısı itibari ile [[Amanos Dağları]]’nın devamı olan bölgenin adıdır. Hatay’ın [[Yayladağı]] ilçesi dahil olmak üzere Lazkiye’ye kadar uzanan bölgede tamamıyla Bayır-Bucak Türkmenleri yaşamaktadır ve bunlar [[Karamanoğlu]] Türkmenlerinden olup Osmanlı döneminde İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinden getirilip yerleştirilmiştir. Günümüzde Suriye’nin Akdeniz kıyılarında, başta Lazkiye şehir merkezindeki Ali Cemmel Haresi (Türkmen Mahallesi) olmak üzere Basit, Bayır, Kesap nahiye ve köylerinde yaşamakta ve çoğunlukla çiftçilik, rençperlik ve tarımla uğraşmaktadırlar.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Tartus Türkmenleri ====
'''Tartus Türkmenleri''': [[Tartus (il)|Tartus]]'ta daha çok vilayetin kırsalında 3 mahallede yaşamaktadırlar.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Humus Türkmenleri ====
'''Humus Türkmenleri''': Günümüzde [[Humus (il)|Humus]]’ta yaşayan birçok Türkmen Araplaşmıştır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

Osmanlı döneminde Humus ve Hama’ya yerleştirilen oymaklar: Kara Avşar, İnallu, Döğer Oğlanı, Hama Değeri Mustafa Kethüda, Hama Düğeri Tabi-i Derviş Kethüda, Şam Beğmişlüsü, Hüccetlü, Kapuuşak, Eymir-i Dündvarlu, Çozlu Çerkezoğulları, İdris Kethüdaya tabi Abalu, Tokuz han Harbendelüsü, Kara Tohtemürlü, Köse Kethüdaya bağlı Şerefli, Uşak obası, Beşiroğulları obası, Eymir-i Sincarlu, Bozlu, Ebu Derda’ya bağlı olan Bozlu, Tohtemürlüsü, Salur (Sellüriyye) Türkmenleri, Dindaşoğlu İsmail Bozulus’a bağlı olan Genceli Avşarı, Kızıl Ali, Danişmendlü’ye tabi Kara Halil.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Hama Türkmenleri ====
'''Hama Türkmenleri''': [[Hama]] şehri ve köylerinde önemli sayıda Türkmen yaşamaktadır ve bunlar Humus Türkmenlerinin uzantısıdır. Şehir merkezinde yaşayan Türkmenler Araplaşsa da köylerinde Türkmence konuşulmaya devam edilmektedir.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Şam Türkmenleri ====
'''Şam Türkmenleri''': [[Şam]]’da farklı geçmişe sahip üç ayrı Türkmen topluluğu bulunmaktadır. Birincisi Osmanlı döneminden kalmış zengin Türkmen ailelerdir ve bunlar Türklüklerini unutmamış olmalarına rağmen Türkçeyi unutmuş ve devletle yakın ilişkiler geliştirmiştir. İkincisi Golan Tepeleri’nin İsrail tarafından işgal edilmesinin ardından bölgeden göç etmek zorunda kalarak Şam’a yerleşen Türkmenlerdir. Üçüncü grup ise Türkiye’deki Cumhuriyet'in ilk yıllarında devrimleri kabul etmeyip Suriye’ye göç eden Türkmenlerdir ve bunların sayıları net olmamakla birlikte on bin civarında olup [[Muhyiddin Arabi]]’nin türbesinin etrafında yoğunlaşan yerleşim birimi Suriye’de “Türk Mahallesi” olarak bilinir ve bunun yanı sıra Şam’ın Mesekin Berze, Muhayyem, Hacer Esved, Kadem, Işşıl Verver ve Cobar Hırmallı mahallelerinde yaşamaktadırlar. Şam’ın kırsalında da az sayıda Türkmen yaşamaktadır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Golan (Kuneytra) Türkmenleri ====
'''Golan Türkmenleri''' ya da '''Kuneytra Türkmenleri''' ([[Arapça]] '''تركمان الجوﻻن''' <ref name="refGolanturkmanlari">http://golanturkmanlare.ahlamountada.com/t556-topic</ref>): Suriye'nin güneybatı, [[İsrail]]'in kuzeydoğu ucundaki tepelik bölge olan [[Kuneytire (il)|Kuneytire]] ilindeki [[Golan Tepeleri]] (Culan Tepeleri) İsrail işgali altındadır. Türkmenlerin yanı sıra Arap ve [[Çerkesler]]in oluşturduğu Golan'da Türkmenlerin sayısı 100 bin civarındaydı ve Golan nüfusunun %25’ini oluşturmaktaydı. Golan’da toplam 20 Türkmen mahallesi bulunmaktaydı. 1967 [[Altı Gün Savaşı]] sonrasında İsrail işgaline giren bölgedeki tüm topluluklar göçe zorlanmıştır. Halen Suriye’de Golan’dan çıkarılmış 40 bin civarında Türkmen yaşamaktadır. Bu topluluğun bir kısmı Şam merkez geri kalan kısmı da Şam vilayetinin kırsal bölgelerine ve bir kısmı da Humus, Halep illerine yerleşmiştir.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

'''Filistin Türkmenleri''' ([[Arapça]] '''تركمان فلسطين''' <ref name="refGolanturkmanlari"/>: Kunteyra bölgesinde yaşayan Türkmenlerle akrabadırlar.<ref>Ulya El-Hatip, Filistin Türkmenleri, Turan, Turancı fikir düşünce ve siyaset dergisi, Ocak 2005</ref><ref>Mehmet Çağrı, Filistin Türkmenleri, Fuzûlî Aylık Edebiyat sanat Kültür ve Folklor Dergisi, sayı: 4-5, Tennuz-Ağustos 1987</ref> 1069-1070 yıllarında ise Kurlu ve Atsız Beyler, Güney Suriye’yi tamamen ele geçirmiştir. Selçuklu zamanında [[Alp Arslan]] Halep şehrini Türkmen komutanlardan [[Ok Oğlu Atsız]]’a bırakmıştır. Ok Oğlu Atsız Halep şehrini teslim alır almaz Suriye, Lübnan ve [[Filistin]]’i [[Fatımi]] hakimiyetinden almaya çalışmıştır. Şam’ı kuşatıp fethedemeyince Golan bölgesinde Türkmen boylarını toparlayarak Filistin’e doğru yürümüştür. Filistin’deki Fatımileri bozguna uğratarak Ramle, Tabariye ve Kudüs’ü ele geçirmiştir. Ok Oğlu Atsız idare ettiği Türkmen beyliğinin merkezini Kudüs şehri ilan ederek sonrasında Şam’ı kuşatmıştır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

==== Dera Türkmenleri ====
'''Dera Türkmenleri''': [[Dera (il)|Dera]]'ya Türkmen yerleştirilmesi [[Hac]] yolunun güvenliğini sağlamak için Osmanlılarca yapılmıştır. [[Dera]] şehir merkezinde Türkmenler bulunmaktadır. Dera Türkmenlerinin büyük çoğunluğu Araplaşmıştır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

'''Ürdün Türkmenleri''': Dera Türkmenlerinin uzantıları Ürdün’ün içlerine kadar gitmekte ve orada da yerleşik Türkmen köyleri bulunmaktadır.<ref name="refAliöztürkmenoytunorhan"/>

=== Lübnan Türkmenleri ===
{{ana|Lübnan Türkleri}}
'''[[Lübnan Türkmenleri]]''', [[Lübnan]]'nın birkaç mahallesinde yerleşik yaşayan ve nüfusu 9 bin olan Sünni Türkmenlerdir. Lübnan’ın her yerinde olduğu gibi Türkmenler arasında da mezhepçilik son derece güçlü olup mezhep kimliği etnik kimliklerinin önüne geçmektedir; kimliklerinin belirleyici öğesi Sünniliktir.<ref name="refOytunorhanlübnan">Orhan, Oytun (2009). [http://www.orsam.org.tr/tr/trUploads/Yazilar/Dosyalar/2009912_oytunmak.sonint.pdf Saha çalışmasına dayalı bir araştırma: Lübnan Türkmenleri]. Ortadoğu Analiz, Eylül’09 Cilt 1 - Sayı 9, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi ([[ORSAM]])</ref><ref>Orhan, Oytun (2010). [http://www.lubnanturkcemiyeti.org/wp-content/uploads/2011/11/2010615_ORSAMrapor11Unutulan-Turkler-Lubnan.pdf Unutulan Türkler: Lübnan'da Türk Varlığı]. ORSAM Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi, Rapor No: 11, Şubat 2010</ref> Günümüz Lübnan’ındaki Türkmenlerin varlığının, iddia edildiği gibi [[Yavuz Sultan Selim]] tarafından 1516 yılında [[Mısır Seferi]] sırasında şu anda bulundukları bölgelere yerleştirilmesi olasılığı düşüktür. Osmanlı bölgeyi ele geçirmeden çok önce bölgede zaten Türkmen boylarının olduğu ve bunların [[Memlûk Sultanlığı]] tarafından yerleştirildiği tarih kitaplarında<ref>Charles Winslow, Lebanon: War and Politics in a Fragmented Society, London and New York: Routledge Pub., s. 15’ten aktaran, Veysel Ayhan, Özlem Tür; Lübnan Sorunu ve Türkiye: Savaş, Barış ve Direniş, Ankara: ORSAM Yay., 2009, (Baskıda)</ref><ref>Salibi, Kamal (2005), A House of Many Mansions: The History of Lebanon Reconsidered, I. B. Tauris, Londra, sayfa: 103.</ref> açık şekilde yer almaktadır. Lübnan Türkmenlerinin 12. yüzyılda bölgeye yerleşen Türkmen boylarının devamı olmaları olasılığı daha güçlü gözükmektedir.<ref name="refOytunorhanlübnan"/>

Türkiye, Lübnan Türkmenlerinden ilk kez 1989 yılında haberdar olmuştur. Lübnan ordusunda askerlik görevi yürüten Kavaşra mahallesinden Halit Esad, 1989 yılında görevi sırasında Türkçe konuşurken subayı tarafından fark edilir. Subayın Halit Esad’ı Türkiye Büyükelçiliği’ne götürmesi ile ilk ilişki kurulmuştur. Bu ilk tanışmadan sonra Beyrut’a atanan yeni büyükelçinin Akkar bölgesindeki iki Türkmen mahalleninü ziyaret etmesi gelenek haline gelmiştir. Uzun yıllar Lübnan Türkmenlerinin sadece Akkar bölgesinde yaşayanlardan
ibaret olduğu sanılmıştır. Kavaşra mahallesinin yönlendirmesi ile Baalbek şehri yakınındaki Türkmenlerle de 2007 yılında ilişki kurulmuştur.<ref name="refOytunorhanlübnan"/>

==== Akkar Türkmenleri ====
'''Akkar Türkmenleri''': [[Şimal İli|Kuzey Vilayeti]] Akkar bölgesinde Kobayat yakınındaki [[Kavaşra]] ve [[Aydamun]] adlı iki mahallede yaşayan Sünni Türkmenlerdir ve toplam nüfusları 5.050 kişidir.<ref name="refOytunorhanlübnan"/>

==== Baalbek Türkmenleri ====
'''Baalbek Türkmenleri''': Doğu Lübnan’da [[Bekaa ili|Bekaa vilayeti]] içinde yer alan [[Baalbek]] şehri çevresindeki Sünni Türkmenlerdir ve toplam nüfusları 3.800 kişidir. Bu bölgedeki Türkmenler Baalbek şehri yakınlarına dağılmış ve birbirlerine yaklaşık 15’er dakikalık mesafede bulunan 5 Türkmen mahallesi ([[Şeymiye]], [[Duris]], [[Nananiye]], [[Addus]], [[Hadidiye]]) ile onlardan uzak izole coğrafyada Hermel şehri yakınındaki bir mahalleden ([[Al Kaa]]) oluşmaktadır. Baalbek Türkmenleri yaşam tarzı, kültür, sosyo-ekonomik düzey ve Türkçeyi kullanma gibi unsurlar açısından Akkar Türkmenlerinden farklılık taşımaktadır. Baalbek Türkmenleri daha dışa kapalı bir toplumdur ve aşiret olarak örgütlenmiştir. Türkiye’nin Baalbek Türkmenleri ile tanışması Akkar Türkmenlerinin yönlendirmesi ile 2007 yılında gerçekleşmiştir.<ref name="refOytunorhanlübnan"/>

==== Girit Türkleri ====
'''Girit Türkleri'''<ref name="refOytunorhanlübnan"/> ya da '''Girit Türkmenleri'''<ref>[http://www.belgeselyayincilik.com/gezi-yazilari/yurt-disi-gezi-yazilari/lubnanda-devr-i-alem Lübnan’da Devr-i Alem]</ref>: [[Girit Adası]]’nın Osmanlı’dan Yunan hâkimiyetine geçmesi ve Giritli Türklere yönelik saldırıların artması ile adadaki Türklerin o dönemde Osmanlı hâkimiyetindeki bölgelere yerleştirilmesi çerçevesinde Suriye ve Lübnan’a getirilen ve Trablus’ta yaşayan Türklerdir. İlk nesil Rumca ve Türkçe bilmekle beraber yeni nesiller her iki dili de unutmuştur. Aradan geçen 110 yıllık sürede büyük oranda asimile olmuşlardır. Sadece adetler ve bazı gelenekler açısından Türk kültürünün izleri devam etmektedir. Trablusluların bir kısmı kendini Giritli Türk olarak adlandırırken, Hamidiye’dekiler kendini Giritli Türk olarak değil Giritli Müslüman veya Osmanlı olarak tanımlamaktadır. On bin civarında Giritli Türkün Lübnan’da yaşadığı tahmin edilmektedir.<ref name="refOytunorhanlübnan"/>

== Din ==
{{ana|Hanefilik|Kızılbaşlık|Alevilik|Bektaşilik}}
Türkmenlerde [[din]] esas olarak [[İslam]]dır ve [[Hanefi]] [[Sünnilik]] ile [[Alevilik]] olmak üzere iki ana mezhep görülür. Mezhepler tarihçisi [[Ethem Ruhi Fığlalı]], Alevilik için ''Türkmen Sünniliği'' tabirini kullanır.<ref>Fığlalı, Ethem Ruhi (1996). ''Türkiye'de Alevîlik, Bektaşîlik'', İstanbul 1990, sayfa: 387</ref> Fakat, Aleviler hem ''Sünnilik'' içinde değerlendirildiği hem de [[Zazalar]] ve [[Kürtler]] gibi Türkmen dışı Aleviler de bulunduğu için bu tabirin kullanılmasına karşı çıkarlar.<ref>Bolay, Süleyman Hayri (2000). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/13-137-152.pdf Günümüz Türkiye'sinde Aleviliğin ve Bektaşiliğin Başlıca Problemleri Üzerine Bir Deneme]. ''Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'', sayı: 13, sayı: 13, s. 137-152</ref>

[[Kızılbaşlık]], Türk tarihinin en önemli göç dalgalarından birisinin sonucu olarak ortaya çıkmış olan, temelinde Türk kültürü, vahdet-i vücud görüşünü benimseyen, fazla mezhep kaygısı taşımayan sufilikle yoğrulmuş yüzeysel bir Müslümanlık ve yoğun [[Ehl-i Beyt]] sevgisi olan, sosyal ve siyasi bir örgütlenme hareketidir.<ref name="refHasanonat">Onat, Hasan (2003). [http://www.hasanonat.net/New/Yazilar/kizilbaslik.pdf Kızılbaşlık Farklılaşması Üzerine]. ''İslamiyat'', 6 (3) Temmuz-Ağustos, Ankara</ref> Bir zümreyi ifade için ilk defa Pers (İran) [[Safevi Devleti]]nin kuruluşuna giden süreçte, [[Şah İsmail]]’in babası olan [[Şeyh Haydar]] (1488) zamanında kullanılmaya başlanmıştır.<ref name="refHasanonat"/> Safevî Devleti'nin oluşumu için en önemli koşullardan birini oluşturan askeri potansiyel, Kızılbaş olarak adlandırılan unsurlardan meydana gelmiştir ve bu unsurların büyük çoğunluğu ise Türkmen askerlerinden oluşuyordu.<ref name="Hansroemerharunyıldız">Hans R. Roemer (yazan), Harun Yıldız (çeviren). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/05%20harun_yildiz.pdf Kızılbaş Türkmenler: Safevî teokrasisinin kurucuları ve kurbanları]. ''Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'', XXXVIII, 81-92, (2006). Orijinal ismi “The Qizilbash Turcomans: Founders and Victims of the Safavid Theocracy” olan bu makale, editörlüğünü M. M. Mazzaoui ile V. B. Moreen‟in yapmış olduğu Intellectual Studies in Islam isimli çalışmanın içerisinde 27-39. sayfaları arasında yayınlanmıştır. (Utah, 1990).</ref> Safevî Devleti'nin kuruluşunda önemli rol oynayan ve Anadolu’dan gelen Alevi-Kızılbaş Türkmen oymakları arasında [[Rumlular|Rumlu]] (Sivas-Tokat-Amasya), [[Ustaclu]] (Sivas-Tokat-Amasya bölgesinde yaşayan Uluyörük topluluğu), [[Teke Türkmenleri|Tekelü]] (Antalya-İsparta-Burdur), [[Şamlular|Şamlu]] (Halep Türkmenlerinden), [[Dulkadirli]] (Maraş-Yozgat), [[Varsaklar|Varsak]] (Tarsus), [[Çepniler|Çepni]], [[Arapgirlü]] (Malatya-Arapgir), [[Turgudlu]] (Karaman), [[Bozcalu]] (Halep Türkmenlerinden), [[Acirlü]] (Halep Türkmenlerinden), [[Hınıslu]] (Erzurum-Hınıs) ve [[Çemişezeklü]] (Tunceli-Çemişkezek) oymakları sayılır ve bu oymaklar arasında en kalabalık olanları Şamlu ve Ustaclulardır.<ref name="Sinantavukçu">Tavukçu, Sinan (2009). [http://www.haber10.com/makale/14277/#.UUif6FdINe0 Alevi Türkmenlerin aşiretten cemaate dönüştürülmesi-III]. 28 Ocak 2009</ref> Kızılbaşlığı kabul etmelerine rağmen ilk dönemlerde önemli mevkiler elde edemeyen ve Anadolu kökenli olmayan oymaklar arasında ise [[Karakoyunlu]] ve [[Akkoyunlu]] mensubu olan [[Kaçar]], [[Karamanlu]], Türkmen ve [[Afşar]] oymakları sayılır.<ref name="Sinantavukçu"/> Şah İsmail’le birlikte Kızılbaş kavramı, bir anlamda Şah İsmaili ve İranlı Safevileri destekleyen Türklerin ortak adı haline gelmiştir. Osmanlılar da, Safevi taraftarı olan, onları açıkça destekleyen bütün toplulukları öncelikle “Kızılbaş” olarak adlandırmışlardır. Osmanlılar Safevi Devletini “Devlet-i Kızılbaş”, askerlerini de “Leşker-i Kızılbaş” olarak adlandırmışlardır. Safevi döneminde halk tarafından konuşulan Türkçeye ise ''Kızılbaşça'' adı verilmişti.<ref>Veliyeva, Zülfiyye (2007). [http://www.arastirmax.com/system/files/dergiler/91826/makaleler/12/1-2/arastirmax_16936_pp_332-344.pdf Safevilerin menşei ve Kızılbaşça]. ''Khazar Journal of Humanities and Social Sciences'', cilt: 12, sayı: 1-2, sayfa: 332-344, Xəzər Universitəsi</ref> Safevi Devletinde hanedan, komutanlar ve vezirler ağırlıklı olarak Türkmen kökenli olsa da, yaklaşık iki asırlık yönetim sürecinin son yıllarında bürokratikleşme hareketi ve başkentin [[Tebriz]]’den [[İsfahan]]<ref>[[İsfahan]]</ref>’a taşınması sebebiyle hâkim Türkmen özellikleri yerini İranlılaşmaya bırakmıştır.<ref name="refCemildoğaçipek">İpek, Cemil Doğaç (2012). [http://tdae.ege.edu.tr/files/dergi_12/11.pdf Güney Azerbaycan Türklerinde kimlik sorunu]. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, XII/1 (Yaz 2012), sayfa: 267-283.</ref> 19. asrın sonlarından itibaren Kızılbaş adı yerini, “Alevi” adına bırakmıştır.<ref name="refHasanonat"/> [[Faruk Sümer]]'e göre [[Şiilik|Şiiliği]] [[İran]]’a getiren unsur Safevi devletini kuran ve Kızılbaş adı ile anılan Anadolu Türkmenleridir.<ref>{{Kitap kaynağı| son = Sümer| ilk = Faruk| yıl = 1992| başlık = Safevî devletinin kuruluşu ve gelişmesinde Anadolu Türklerinin rolü: Şah İsmail ile halefleri ve Anadolu Türkleri| yayımcı= Türk Tarih Kurumu| yer = | dil = Türk| id = ISBN 975-16-0446-X, ISBN 978-975-16-0446-0| url = http://books.google.com/books?id=quNtAAAAMAAJ}}</ref> Safevî Devleti’ni kuran ve [[Şiâ]]’yı resmi mezhep olarak kabul eden Şah İsmail’in inandığı Şiilik ile, bugün İran’da resmi mezhep konumunda olan [[İmamiye Şiası]] arasında bir fark olmamakla birlikte, onu iktidara taşıyan Anadolu Türkmenlerinin inançları arasında ayrılık bulunmaktadır.<ref name="Sayındalkıran">Dalkıran, Sayın (2002). [http://e-dergi.atauni.edu.tr/index.php/ilahiyat/article/viewFile/3040/2934 İran Safevî Devleti'nin kuruluşuna Şiî inançların etkisi ve Osmanlı'nın İran'a bakışı]. ''Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi'', sayı: 18</ref>

== Dil ve edebiyat ==
[[Oğuz dilleri]] (ya da Oğuzca) tarihî evrelerine göre şöyle sıralanır:
:'''Eski Oğuzca''': [[Eski Çağ]]'da [[Eski Türkçe]] dönemi Oğuzların dilini kapsar
:'''Orta Oğuzca''': [[Orta Çağ]]'da [[Orta Türkçe]] dönemi Oğuzların dilini kapsar. [[Büyük Selçuklu Devleti]] zamanına denk gelen Orta Türkçe dönemindeki Türk lehçelerinin sözlüğü olan [[Divânu Lügati't-Türk]]'te [[Kâşgarlı Mahmud]] tarafından Oğuz ya da Türkmen olarak belirtilenlerdir. Kaşgarlı‟nın XI. yüzyılın 2. yarısında Oğuzca için verdiği bilgiler, o dönemde Karahanlıların batı kesimini oluşturan Oğuzların Seyhun bölgesinde kurdukları izolasyona uğramış Yabgu Devleti ile o bölgedeki göçebe Oğuzların dili olmalıdır.<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/>
::'''Harezm Oğuzcası''': Gerçi [[Harezm Türkçesi]] döneminde doğrudan doğruya Oğuz Türkçesi ile yazılmış eser yoktur; ancak, Harezm Türkçesiyle kaleme alınan eserlerde kimi Oğuzca şekiller bulunmaktadır.<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/>
::'''Selçuklu Oğuzcası (Selçuklu Türkçesi, Selçuklu Türkmencesi)''': Horasan Selçukluları dönemini temsil eden Oğuzca, [[Zeynep Korkmaz]] tarafından “Selçuklu Oğuzcası” veya “Doğu Oğuzcası” olarak da adlandırılmıştır.<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/> Büyük Selçuklu Devletinin resmi dili [[Farsça]] aynı zamanda edebiyat dili olarak kullanılırken<ref name="ReferenceA">Savory, R. M. and Roger Savory, ''Introduction to Islamic civilisation'', (Cambridge University Press, 1976 ), 82.</ref><ref>Black, Edwin, ''Banking on Baghdad: inside Iraq's 7,000-year history of war, profit and conflict'', (John Wiley and sons, 2004), 38.</ref><ref name="Bosworth">C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: "While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkish must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time)</ref>, [[Arapça]] din ve bilim dili olarak<ref name="ReferenceA"/><ref name="Bosworth">C.E. Bosworth, "Turkish Expansion towards the west" in UNESCO HISTORY OF HUMANITY, Volume IV, titled "From the Seventh to the Sixteenth Century", UNESCO Publishing / Routledge</ref>, Oğuzca ise halkın dilidir.<ref name="Bosworth" /><ref>''Concise encyclopedia of languages of the world'', Ed. Keith Brown, Sarah Ogilvie, (Elsevier Ltd., 2009), 1110;''Oghuz Turkic is first represented by Old Anatolian Turkish which was a subordinate written medium until the end of the Seljuk rule.".</ref> [[Ethnologue]]'da İran'da [slq] koduyla yer alan [[:en:Salchuq language|Salchuq]] dilinin tükendiği ve muhtemelen [[Güney Azericesi]]nin [azb] diyalekti olduğu yazılıdır.<ref>http://www.ethnologue.com/language/slq</ref> Anadolu versiyonu Eski Anadolu Türkçesi içinde ele alınır.
::'''Eski Anadolu Türkçesi, Eski Anadolu Oğuzcası''': Kimileri ''Eski Anadolu Oğuzcası, Eski Türkiye Türkçesi, Eski Oğuzca, Eski Oğuz Türkçesi'' olarak da adlandırır.<ref name="refMustafauğurlu"/>
:::'''Selçuklu dönemi Türkçesi<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/>, Selçukluca''': [[Anadolu Selçuklu Devleti]]nin resmi ve edebiyat dili Farsça<ref>Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes: A History of Central Asia'', (Rutgers University Press, 2002), 157; "...the Seljuk court at Konya adopted Persian as its official language.".</ref> iken, ahalinin kullanım dili Türkçedir.<ref>Encyclopedia Britannica: "Modern Turkish is the descendant of Ottoman Turkish and its predecessor, so-called Old Anatolian Turkish, which was introduced into Anatolia by the Seljuq Turks in the late 11th century ad." [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/426768/Old-Anatolian-Turkish-language]</ref>
:::'''Beylikler dönemi Türkçesi, Beylik Türkçesi''': Anadolu'da eski Doğu Türkçesinin kalıntılarından da ayıklanmış Oğuzcaya dayalı yepyeni bir yazı dilinin kuruluş dönemidir. Anadolu Selçuklu Devletinin parçalanmasıyla (1307) oluşan [[Anadolu Beylikleri]] dönemini temsil eder. Zaman bakımından XIII. yüzyıl sonlarından XV. yüzyıl başlarına, yani [[Osmanlı Beyliği]]'nin öteki Beyliklerin varlığına son veren güçlü bir devlet durumuna geçişine kadar uzanır. Ancak, Selçuklu Türkçesinin bitişi ile Beylikler dönemi Türkçesinin başlangıcını birbirinden kesin sınırlarla ayırmak mümkün değildir; XIII. yüzyıl sonu, bu iki dönemi birbirine kaynaştıran bir halka durumunundadır.<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/>
:::'''Osmanlıcaya geçiş dönemi Türkçesi''': Anadolu Beyliklerinin siyasi varlıklarına son verilip Osmanlı idaresinde birleştirildikleri dönemdir.<ref name="refZeynepkorkmaz2010"/>
:::'''Yeni Oğuzca''': [[Yeni Çağ]]'da [[Yeni Türkçe]] dönemi Oğuzların dilini kapsar. Pratikte ''Batı Oğuzcası'' (Türkiye, Gagauz, Azeri) ve ''Doğu Oğuzcası'' (Türkmenistan, Horasan, Güney Harezm Oguzcası) olarak ikiye ayıranlar<ref name="refMseldaçoban">Çoban, M. Selda (2005). [http://acikarsiv.ankara.edu.tr/browse/2383/3064.pdf Divānu Luġati’t-Türk’te ‘Oguzca’ Kayıtlı Dil Malzemesi], AÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Eski Türk Dili Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç.Dr. A. Melek Özyetgin, ss. VII+163.</ref><ref name="refSüereker">Eker, Süer (2008). [http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/suer_eker_farsca_guney_azerbaycan_turkcesi.pdf Farsçanın kıskacında Güney Azerbaycan Türkçesi]. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü ''Türkiyat Araştırmaları'' sayı 9, Güz 2008, sayfa: 183-197</ref> bulunsa da en geniş sınıflandırmayı yapan [[Gerhard Doerfer]], dilbilimsel anlamda bugün sekiz Türk “dilini” (Oğuzca, Kıpçakça, Uygurca, Güney Sibiryaca, Yakutça, Halaçça ve Bolgarca) ayırt etmekte ve bunlardan biri olan Oğuzca'yı 5 (daha önce 3: Batı, Orta, Kuzey) lehçeye ayırmaktadır:<ref name="refGerharddoerferirandatürkler">Doerfer, Gerhard (1987). [http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/doerfer.pdf İran'da Türkler]. 23 Kasım 1987 günü [[Türk Dil Kurumu]]nda yapılan konuşma'dan: Türk Dili, TDK Yay., Sayı: 431, Kasım 1987</ref><ref>Tulu, Sultan (2006). kitap tanıtımı: [http://www.arastirmax.com/system/files/dergiler/64470/makaleler/5/1/arastirmax_10993_pp_117-122.pdf?fumiotdxbjccvhom ''Gerhard Doerfer/Wolfram Hesche. Türkische Folklore-Texte aus Chorasan, Turcologica 38, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1998, XIV + 504 S. + 2 harita.''] Çankaya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Journal of Arts and Sciences Sayı: 5, Mayıs 2006</ref>
:::'''Batı Oğuzca''' = [[Türkçe|Türkiye Türkçesi]]
:::'''Orta Oğuzca''' = [[Azerice|Azerbaycan Türkçesi]] ve [[Anadolu ağızları|Doğu Anadolu Türkçesi]]
:::'''Güney Oğuzca''' = [[Kaşkayca]] ve akraba ağızlar (İran)
:::'''Kuzey Oğuzca, Kuzeybatı Oğuzca''' = [[Türkmence]] (Türkmenistan)
:::'''Doğu Oğuzca, Kuzeydoğu Oğuzca''' = [[Horasan Türkçesi]] (İran; ve Özbekistan'daki ''Özbek Oğuzcası'' dahil)
:::[[Faruk Kadri Timurtaş]]'a göre günümüzde Yeni Oğuzcanın Doğu kolunu [[Türkmence|Türkmenistan Türkmencesi]], Batı kolunu [[Azerice]] ve [[Türkiye Türkçesi]] teşkil etmektedir ve Türkiye Türkçesinin tarihi dönemleri ve o dönemlerin temsilcileri şöyle sınıflandırılır:<ref name="refFarukkadritimurtaş1977">Timurtaş, Faruk Kadri (1977). [http://www.journals.istanbul.edu.tr/tr/index.php/turkdili/article/download/18000/17235 Türkiye Türkçesi'nin ana hatları]. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, c. 23, 1977-1979, sayfa: 175-202</ref>
:::I. '''Tarihî Türkiye Türkçesi''' (XIII.-XX yy.)
:::1. '''[[Eski Anadolu Türkçesi|Eski Anadolu (Türkiye) Türkçesi]]''' (XIII.-XV. yy.)
::::a. '''Selçuklu Türkçesi''' → [[Sultan Veled]], [[Ahmet Fakih]] (Çarhnâme, Kitâbu Evsâfı Mesâcidi'ş-Şerîfe), [[Şeyyad Hamza]] (Yusuf ve Züleyha, Dâstân-ı Sultan Mahmud) ve [[Hoca Dehhâni|Dehhâni]] ile [[Yunus Emre]]'nin Selçuklu zamanı Türkçesinin hususiyetlerini de gösteren manzumeleri
::::b. '''Eski Osmanlıca''' → XIV. yüzyılda yetişen [[Âşık Paşa]] ([[Garibnâme]]), [[Kadı Burhaneddin]] (Divan), [[Mesud bin Ahmed]] (Süheyl ü Nevbahar, Ferhengname-i Sadi Tercümesi, Cemşid ü Hurşid) ve XV. yüzyılda yaşayan [[Süleyman Çelebi (edebiyatçı)|Süleyman Çelebi]] (Mevlid), [[Ahmed-i Dâ'i]] (Divan, Çengname), [[Yazıcızâde Mehmed]] (Muhammediyye), [[Mercimek Ahmet|Mercimek Ahmed]] (Kabusnâme), [[Şeyhî]] (Divan, Harnâme, Hüsrev ü Şirin), [[Âşıkpaşazâde]] ([[Tevarih-i Al-i Osman|Tevârîh-i Âl-i Osman]]), [[Ahmed Paşa (şair)|Ahmed Paşa]] (Divan), Sinan Paşa (Tazarrunâme, Maarifnâme, Tezkiretül-Evliya), [[Hamdullah Hamdi]] (Yusuf u Züleyha), [[Necâtî]] (Divan) gibi edebiyatçılar
::::2. '''[[Osmanlıca|Osmanlı Türkçesi]]''' (XVI.-XX yy.)
::::::a. '''Klâsik (Orta) Osmanlıca''' (XVI.-XIX yy. ortası) → XVI yüzyılda Divan edebiyatının dilidir. [[Bâki (şair)|Bâki]], [[Fuzûlî]], [[Hayâlî (şair)|Hayâlî]], [[Taşlıcalı Yahya Bey|Taşlıcalı Yahya]], [[Nef'i]], [[Şeyhülislam Yahya]], [[Nâ'ilî]], [[Nâbi]], [[Nedim]], [[Şeyh Galib]], [[Evliya Çelebi]], [[Naima]]
::::::b. '''Yeni Osmanlıca''' (XIX. yüz yıl ortası - XX. yy. başı) → 1839 Tanzimat hareketinden sonra : [[Şinasi]], [[Ziya Paşa]] ve [[Namık Kemal]] ile başlar XIX yy sonundaki [[Servet-i Fünun]] ile devam eder: [[Tevfik Fikret]], [[Cenap Şahabettin]], [[Halid Ziya Uşaklıgil|Halid Ziya]]
::::::II. '''Modern (Yeni) Türkiye Türkçesi''' (XX. yy.)

:::a. '''[[Türkçe|Yazı dili (Yeni Türkçe)]]''' → günümüz Türkiyesi yazı dili
:::b. '''[[Anadolu ağızları|Anadolu halk ağızları]]''' → günümüz Türkiyesi halk dili

{{SAlıntı|center|''Türk diline kimsene bakmaz-ıdı<br />Türklere hergiz gönül akmaz-ıdı<br />Türk dahı bilmez-idi ol dilleri<br />İnce yolı ol ulu menzilleri<br />''|[[Âşık Paşa]] ([[Garibnâme]] 1329)|<ref>[http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-275439/h/garib-name.pdf Âşık Paşa Garib-Nâme I/1, 1/2], hazırlayan: Kemal Yavuz, İstanbul, 2000</ref>}}

Anadolu (Türkiye) Türkmenlerinin diline ait veriler esas olarak üç dönemde yapılan derleme seferberliğiyle ortaya konmuştur: ''Birinci dönem'', [[Kurtuluş Savaşı]] yıllarında [[Rıza Nur]]’un Maarif Vekilliği döneminde, [[Besim Atalay]] gözetiminde [[Ahmet Saffet]], [[Veled Çelebi]] ve [[Hasan Fehmi]] beylerin çalışmalarıyla yapılmış; 1929-30 yıllarında [[Ragıp Hulusi]] tarafından devam ettirilmiş ve malzemeler [[Hamit Zübeyr]] (Koşay) ile [[İshak Refet]] tarafından değerlendirilerek 1932 yılında [[Anadilden Derlemeler]] adıyla bir sözlük olarak yayımlanmıştır ve bu sözlüğün ikinci bölümü ''Anadilden Derlemeler II'' (Ankara 1952) adıyla Hamit Zübeyr Koşay ve [[Orhan Acıpayamlı]] tarafından hazırlanmıştır; ''İkinci dönem'', Yine köy köy gezilerek hazırlanan ve 1939 - 1957 yılları arasında [[Türk Dil Kurumu]] tarafından yayımlanan 7 ciltlik [[Söz Derleme Dergisi]]'dir; ''Üçüncü dönem'', 1960'lı yıllarda köy köy gezilerek yapılan ikinci derleme ile Söz Derleme Dergisi verileri birleştirilerek oluşturulan ve 1963-1982 yılları arasında Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan 12 ciltlik [[Derleme Sözlüğü]]'dür. Bu üç dönem dışında kişisel derlemeler ve monografik çalışmalar da bir hayli fazladır.<ref>Karahan, Leylâ (1996). ''Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması'', Türk Dil Kurumu Yayınları: 630, Ankara.</ref><ref>Büyükakkaş, Ahmet (2009). [http://www.turkishstudies.net/sayilar/sayi17/buyukakkasahmet.pdf Türkiye Türkçesi Ağız Sözlükleri Üzerine Bir Deneme]. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 4/4 Summer 2009</ref> Derlenen bu çalışmalar dilcilerce zaman zaman kullanılarak değişik Oğuz boylarının lehçe ve ağızlarına dair izler yaşayan Anadolu ağızlarında tespit edilmeye çalışılmaktadır.<ref>Eratalay, Sevda (2011). [http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1207079432_eratalaysevda.pdf Kınık boyunun Alaşehir ağızlarına etkileri]. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, terature and History of Turkish or Turkic, Volume 6/1 Winter 2011, p. 1039-1056, Turkey</ref><ref>Atmaca, Emine (2007). [http://www.dilarastirmalari.com/files/Dil_Arastirmalari_sayi01_Atmaca_115_154.pdf Antalya’nın Korkuteli İlçesi Ağzında Görülen Belirgin Ses Hâdiseleri]. ''Dil Araştırmaları Dergisi'', Cilt: 1 Sayı: 1 Güz 2007, sayfa: 115-155</ref>

Selçuklu dönemi ve devamında [[Konya]] ve o yüzyıllarda ona bağlı olan [[Kırşehir]] Anadolu'nun en önemli eğitim ve kültür merkezleri olup asırlar boyunca özellikle Konya'da yüzlerce eser kaleme alınmıştır. Konya ve Kırşehir, [[Eski Anadolu Türkçesi]] yazı diline ait ilk eserlerin verildiği yerlerdir ve bu açıdan bakıldığında ve dönemin şartları dikkate alındığında bu yörelerin ağızlarının yazı diline kaynaklık etmemesi neredeyse imkânsız gibi görünmektedir.<ref>Erdem, Mehmet Dursun (2005). [http://www.karam.org.tr/Makaleler/899497956_erdem.pdf Kırşehir ve Konya ağızlarının Eski Anadolu Türkçesi yazı dilinin oluşumuna etkisi]. ''Karadeniz Araştırmaları'', Sayı: 8, Kış 2005, sayfa: 56-65</ref>

== Kültür ==
Türkmenlerde görülen [[evlilik]] esas olarak iç evliliktir. Antalya Yörüklerinde evlenen erkek çocuklar iki üç çocuk babası olana kadar babadan ayrılmaz, aynı çadırda yaşardı.<ref>Kılınç, Nurdan (2010). [http://eprints.sdu.edu.tr/773/1/TS00837.pdf Antalya yöresi Yörük fıkraları üzerine bir araştırma]. T:C. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, danışman: Mehmet Özçelik, Isparta 2010</ref> Alevi Türkmenlerle Sünni Türkmenler arasında evlilik hoş karşılanmaz ve Alevilerde kız alışverişi yapanlar düşkün ilân edilebilmektedir.<ref name="Aslıbüyükokutan">Aslı, Büyükokutan (2007). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/44-55-80.pdf Muğla yöresi Alevi Türkmenlerde evlilikle ilgili inanç ve pratikler]. ''Hacı Bektaş Velî Dergisi'', yıl: 2007, sayı: 44.</ref>

Velâyet hakkının kız babasından damada geçişini sembolize eden ''koltuğa alma'' ile ''kırmızı kuşak bağlama'' geleneği, diğer Türklerde olduğu gibi, Türkiye Türkmenlerinde de görülür. Kırmızı kuşak (gayret kuşağı), gelinin beline kendisinden küçük erkek kardeşi ya da ağabeyi tarafından bağlanır.<ref>Demir, Cihangir (2010). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/cihangir_demir_turk_topluluklarinda_evlenme.pdf Türk topluluklarında evlenme ile ilgili bazı uygulamaların Kütahya-Simav yöresiyle karşılaştırılması]</ref> Düğünün son günü baba evinden getirilip attan indirilen gelin damadın koluna girmez, damat gelinin koluna girer; zira, damat gelini “koltuklayarak” onun bütün sorumluluğunu babasından devralarak yüklenmiş olur. Bugün Anadolu’da koltuğa alma adeti, genellikle Batı Anadolu’da, Güney Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde görülmektedir.<ref>Tuna, Sibel Turhan (2006). [http://www.yesevi.edu.tr/files/article/38.pdf Türk Dünyasındaki Düğünlerde Koltuklama ve Kırmızı Kuşak Bağlama Geleneği]. ''bilig'', sayı: 38, yaz'06, sayfa: 149-160</ref>

=== Kara çadır ===
'''Yörük çadırı''' ya da '''kara çadır''': Konar-göçer Türkmenlerin (Yörüklerin) yaz kış [[ev]] olarak kullandıkları tek [[barınak]] tipi olup genelde ''ev'' olarak adlandırılır. [[Kıl keçisi]] ve [[Honamlı keçisi]] adı verilen keçi ırklarından kırkılan [[yün]]ler burularak (''burma'') [[eğirmen]]lerde eğirilir ve iki ip birleştirilir (''bükme''). Bükülmüş bu ipler [[ısdar]] adı verilen dokuma tezgahında 5-6 metre uzunlukta yolluklar (''kanat'') hâlinde kadınlarca dokunur. Bir çadır en az beş, çadır büyüklüğüne göre altı yedi kanattan olur. Bu kanatlar yan yana getirilip dikilir ve birkaç (1-7) direk üstüne gerilir. Oymak başının, aşiret başkanının çadırı en çok direği bulunan çadırdır. Çadırın içi yatılacak, oturulacak, yemek yenilecek bölümler olarak düzenlenmiştir.<ref name="refMersinbelediyesiyörük"/><ref name="refHonamlıkeçisi"/>

=== Giyim kuşam ===
[[Dosya:Balıkesir yörükkızı.JPG|thumb|right|250px|Balıkesir Yörük kızının kıyafeti]]
[[Dosya:Selcuk woman edit.JPG|thumb|left|150px|[[Selçuk]]'ta kadın şalvarı]]
[[Dosya:Schalwari in Bulgaria PD 4.JPG|thumb|left|150px|[[Bulgaristan]]'da kadın şalvarı]]

Tarzlarına göre [[giyim]] dört ana kategoride ele alınır: 1) sarma giyim; 2) bağcıklı giyim; 3) yarı kuplu giyim; 4) tam kuplu giyim (ilikli, düğmeli, pantalonlu, jaketli, mintanlı, çizmeli). Giyim tarihçilerinin (kostüm bilginlerinin) "atlı göçebe giyimi" dedikleri sonuncu tarz giyim yani yarı kuplu giyim, Türkmen ve Yörüklerde rastlanan giyim tarzıdır.<ref name="Sabihatansuğ">Tansuğ, Sabiha (1990). [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_1/tansug.pdf Karacaoğlan ve kadın giyimi]. 1. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu Bildirileri. Arif Ofset, 21-23 Kasım 1990, Adana</ref> Türkmen şairi [[Karacaoğlan]]'ın şiirlerinde geçen Türkmen giyim kuşam terimleri araştırmalara konu olmaktadır.<ref name="Sabihatansuğ"/><ref>Altun, Işıl (2007). [http://e-dergi.atauni.edu.tr/index.php/taed/article/viewFile/1882/1879 Karacaoğlan'da şiirsel bir imge olarak giyim, kuşam]. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı 35, sayfa: 217-228, Erzurum 2007.</ref><ref>Arı, Bülent (2006). [http://www.hbvdergisi.gazi.edu.tr/ui/dergiler/06%20bulent_ari.pdf Karacaoğlan'ın şiirlerinde sevgilinin giyim kuşamı]. ''Hacı Bektaş Velî Dergisi'', yıl: 2006, sayı: 38</ref><ref>Tansuğ, Sabiha (1991). [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/tansug.pdf Karacaoğlan ve Türk giyiminde düğmeler]. II. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu , 20-24 Kasım 1991, Adana</ref> Yörük ve Türkmenlerde el dokumacılığı gelişmiştir. En tipik kadın giyimi [[üç etek]] denilen ve eteği üç parçalı entaridir. Yörük kadınları da üç etek adı verilen elbise giyip altına da göz alıcı renklerden yapılmış [[şalvar]] çeker; bulûz yerine ceket kullanıp başlarına da kalın dokuma renkli poşu bağlarlar.<ref name="refMersinbelediyesiyörük">http://www.mersin.bel.tr/mersin/kultur.html</ref> Yörük veya Türkmen poşusu kırmızı, beyaz, yeşil, mavi ve sarı çubuksu desenlidir. Kimileri poşunun altına, alnı kapatacak biçimde, kimileri de üstüne yağlık bağlarlar. Ak, mavi ya da sarı, uzunlamasına çizgili [[göynek]] (gömlek) giyilir. Yaz mevsiminde erkekler pantolon veya şalvar üzerine gömlek giyerler. Dağ köylerinde bu gömlekler üzerine yün kazaklar giyilir.<ref name="refMersinbelediyesiyörük"/>

Yazlık giysiler ince ve boyanmamış ipliklerden dokunurken, kışlıklar dokunduktan sonra sıklaşması için suda çiğnenir (''depme'') sonra karaya boyanır. Giysiler parçalar katlanarak değil de, üst üste getirilerek dikilir.<ref name="refMersinbelediyesiyörük"/>

Türkmen (Avşar, Barak ...) kızları eskiden [[bel]]lerine [[gümüş]] kakmalı kalın [[Kemer (giyim)|kemerler]] takarlar ve kemerin “kaş”larına [tokalarına] güneş vurduğunda da parıl parıl parlardı.<ref>Görkem, İsmail (2005). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/gorkem.pdf Güney Türkmenlerine ait 'Yazıcıoğlu ile Senem' türkülü hikayesinin anlam ve nesne dünyası]. ''Türkbilig/Türkoloji Araştırmaları'', sayı: 2005/9, sayfa: 40-66</ref>

[[Ayakkabı]] olarak eskiden [[çarık]], [[edik]] çizme, [[çetik]] (çedik, iç edik), [[yemeni]] kullanlırdı.

[[Toros Dağları|Toroslar]]da yaşayan Türkmen ve Yörükler başlık olarak keçeden yapılan 15 cm yüksekliğinde [[fes]] ve ''tepelik'' de denen som gümüşten ''taç'', ince ve seyrek pamuklu dokumadan kenarları [[oya]]lı [[yazma]] ve oyalı [[tülbent]] kullanırlar. Genç kız başlığı örtüsüz yalın olup ''dalfes'' adını alır ve kızlar saçlarını uzun tutarlar ve kırk örgü yapar ve her örgüye ''belik'' denir. Gelinlerde ise beliklerin şakak kısmına gelen örgülerden bir kısmı kısaltılarak [[zülüf]] (ya da kâkül, kekil) yapılır. Evli kadınlar ise ''efe'' adı verilen bir başlık kullanırlar. [[Dul]] kadınlar göz alıcı parlak renklerde değil siyah ve mor gibi koyu renkte başlık kullanırlar. Kadın giysileri, [[fistan]], üçetek, [[dolama]], [[cepken]], [[yelek]], şalvar, don, kolçak, bağış, yemeni, edik ve çoraptan oluşur. Erkekler, başlık olarak beyaz keçeden yapılan ve etrafına kefiye sarılan [[börk]], kefiyeli fes ve poşu sarılı terlik kullanılır. Erkek giysileri gömlek, şalvar, yelek, aba, kuşak, yemeni ve körüklü çizmeden oluşur.<ref name="Muzaffersümbül">Sümbül, Muzaffer (2001). [http://egitim.cukurova.edu.tr/myfiles/open.aspx?file=2046.doc Adana giyim-kuşam kültürü]. ''Folklor Halkbilim Dergisi'', Cilt:5, Sayı: 49, Kasım 2001, sayfa 8-13</ref>

[[Aydın]] yöresindeki Alevi Türkmenlerin kadın baş bağlama şekli ve kullanılan malzemeler diğer Yörük köylerine göre farklı olup bağlanış şekli de özel bir ustalık gerektirir. Başa ''tennik'' (< ''terlik'') denen ter emici kumaş takke giyilir ve kalıbın önüne de ''penez'' denen altın dikilir. Tennik üzerine giyilen ''keten kulak'' saçları ve kulakları örten keten kumaştan yapılan baş örtüsüdür ve çene altından dolanarak tepede birleştirilir ve işlemeli kulakları arkaya salınır ve kaymaması için de ''yırtma'' tabir olunan tülbent bezle bağlanır. Yırtmanın üzerine ''uzun al'' ya da ''uzun çeki'' denen [[kırkyama]] rengarenk bağ sarılarak arkada fiyonk yapılır ve kaymaması için de uzun alın üstüne ''kısa al'' denen bağcık kullanılır. Bunların üzerine ''tomaka'' ya da ''ilmeçel'' denen gümüş, zincir ve paralardan oluşan alınlık takılır ve yanlardan kulak üstüne kadar iner. Bu baş bağlarının üstüne mevsimine göre saplarından canlı [[çiçek]] iliştirilir. Kadınların üst giyimi olarak ''ten gömleği'' (ya da ''bürümcük gömlek'') denen kolları [[bürümcük]] ve kol uçları oyalı göynek giyilir. Ten gömleği üzerine boyun altından genişleyerek bele kadar inen ''göğüslük'' giyilir. Kadınları esas giysisi üç etek zıbındır. Üçetek üzerine ya da doğrudan gömlek ve göğüslük üzerine ''fermile'' ya da ''cepken'' denen kısa yelek giyilir. Bele ''şal kuşak'' takılır. Etek olarak iş yaparken ''önlük'' kullanılır. Şalvar bağı olarak [[uçkur]] (''uşgur'') kullanılır. Kadınların bacak giyimi olarak ''kocadon'' ya da ''şalvar'' kullanılır. Ayaklara yün çorap giyilir. Ayakkabı olarak kullanılan [[pabuç]]lar dayanıklı ve sade olup siyah deriden topuksuz yapılır.<ref name="Mukadderaksoy">Aksoy, Mukadder (2004). [http://www.aydinfolkloru.com/kitappdf/kitap3/3_3.pdf Aydın yöresi Yörük-Türkmen- (Alevi) kadın giysi ve takıları, araç ve gereçleri, giyim kuşamı]. Aydın.</ref>

[[Adana]]-[[Osmaniye]] bölgesi giyim kültüründe kadın başlıkları oldukça çok çeşit ve biçim arz etmekte ve kullandığı başlık kadının medeni ve ekonomik durumunu yansıtmaktadır.<ref>Sümbül, Muzaffer 82006). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/muzaffer_sumbul_adana_osmaniye_giyim_kulturu_kadin_basliklari.pdf Adana-Osmaniye Bölgesi Giyim Kültüründe ve Halk Oyunları Ekiplerinin Giysi Tercihlerinde Kadın Başlıkları]. Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerçekleştirilen ”Halk Kültüründe Giyim-Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu” 15-17 Aralık 2006 Eskişehir Yayınlanmamış kongre bildirisi</ref>

[[Muğla]] ilinin [[Milas]] ilçesine bağlı [[Çomakdağkızılağaç, Milas|Çomaklıdağ-Kızılağaç]] birleşik mahallesinde kadınlar günümüzde bile hâlâ gündelik yaşamda geleneksel kıyafetleri (üçetek, göynek, uzun çatal don, öncek ve süslü baş) giymekte ve başlarına doğal çiçekleri takmaktadırlar.<ref>Özdemir, Melda (2012), [http://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/95/031.pdf Muğla ili Milas ilçesi Çomakdağ mahallesi geleneksel kadın kıyafeti]. ''Millî Folklor'', 2012, yıl 24, sayı 95, sayfa: 345-355</ref>

=== Halı ===
Anadolu’da Türkmen ve Yörük [[halı]]larında her rengin bir dili ve bildirisi bulunur: [[kırmızı]] renk dostluğu, sevgiyi; [[mavi]] umudu; [[yeşil]] ayrılığı; [[sarı]] nazarı dile getirir. Türkmen halılarında kırmızı renk egemendir ve güneşi temsil eder. [[Balıkesir]]'de [[Yağcıbedir halıları]]nın [[çözgü]] ve [[atkı]]sı yün iplik olup, halılarda, lacivert, kırmızı, bordo (koyu kırmızı), beyaz ve az da olsa siyah renkler kullanılmaktadır; Türkmenler bu halıların ipliklerini boyamada parlak kırmızı rengi kullanırlar, Yörükler, koyu fes rengini seçerler, Avşar’lar ise gül kırmızısını tercih ederler. Türkmen sarısı ile Yörük sarısı, Avşar yeşili farklı tonlardadır.<ref>Ölmez, Filiz Nurhan (2010). [http://edergi.sdu.edu.tr/index.php/tsad/article/viewFile/2118/2110 Tekstillerde renkler üzerine simgesel ve alegorik bir değerlendirme]. ''Türk Sanatları Araştırmaları Dergisi'', sayı 1/Cilt 1 (2010)</ref>

=== Mutfak ===
{{ana|Türk mutfağı}}
[[Dosya:Beypazarı Sofrası.jpg|thumb|200px|Geleneksel bir sofra düzeni. ([[Beypazarı]])]]
Türkmenlerde geleneksel olarak [[yemek]]ler, yer sofrasında [[sini]] üzerinde aynı [[tabak]]tan yenir. Ana [[ekmek]] türü [[yufka]] olsa da, [[bazlama]] ve [[kömbe]] de görülür. Yufka aynı zamanda kaşık çatal olarak da (''banak'') kullanılır. [[Konya]]'nın [[Çumra]] ve [[Karapınar]] ilçelerinde yaşayan Türkmenlerdeki [[çorba]]lar arasında un çorbası, yumurta yemekleri arasında akıtma ve [[çılbır]], et yemekleri arasında [[kavurma]], mülükü (mıkla), sulu köfte ve soğanlama öncelikli yemeklerdir.<ref>Erkoyuncu, Nermin (2006). [http://www.belgeler.com/blg/rji/konya-ili-umra-ve-karapinar-ilelerinde-trkmen-yemekleri-ve-yemek-kltr-zerine-bir-aratirma-the-turkmen-meals-and-turkmen-meals-culture-in-cumra-and-karapinar-country-borough-of-konya Konya ili Çumra ve Karapınar ilçelerinde Türkmen yemekleri ve yemek kültürü üzerine bir araştırma]. T.C. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Anabilim Dalı, Beslenme Eğitim Bilim dalı, yüksek lisans tezi. Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nermin IŞIK</ref>

[[Konya Ovası]] Türkmenlerinde, hayvani gıdalar ([[yağ]], [[yoğurt]], [[peynir]], [[çökelek]]) ve sebzelerin mayıs-ekim ayları arası yaz mevsiminin yakıcı sıcağından uzun süre ekşimeden, kokmadan saklandığı ve üzerleri alta sıcak geçirmeyecek nitelikteki dokuma eşyalarla bastırılarak örtüldüğü yöntem olarak kullanılan [[bastırık]] (''basdırık, basdırak''), evlerin güneşi en geç ve en az gören kuzey ve batı taraflarında yerden 30–40 cm yükseklikte ve 2x3 m boyutunda yapılmış, toprak ve saman karışımı çamurla sıvalı bir tür [[buzhane]] olup genellikle geçimini hayvancılıkla sağlayan Türkmenlerin koruma ve saklama geleneğinin ortaya çıkardığı bir mekândır.<ref>Yakıcı, Ali (2011). [http://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/91/15-.pdf Konya Ovasında yaşayan Türkmenlerde modern teknolojiden geleneksele dönüşün adı: Bastırık]. ''Millî Folklor'', 2011, yıl 23, sayı 91</ref>

=== Müzik ===
{{ana|Türk halk müziği}}
Orta Asya’daki halk müziğinin, Anadolu [[Türk halk müziği]]nin temellerini oluşturması incelenirken, Oğuz ve Kıpçak müziklerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir; çünkü bu boylara ait ses sistemleri yalnızca Anadolu’da büyük ölçüde birleşmiştir. Kıpçak müziği [[pentatonik]] iken, Oğuz müziği pentatonik değildir. Fakat, İdil-Ural bölgesinden daha batıdaki Kıpçakların müzikleri pentatonik olmamakla beraber makamlar ve ritmik yapı bakımından Oğuz müziğinden ayrılır. Anadolu’da Kıpçak halk müziği dizilerinin en yoğun olarak görüldüğü bölge Orta ve Batı Karadeniz bölgesidir.<ref>Gürdal, İrfan. [http://www.irfangurdal.com/yazi.aspx?id=4 Anadolu Türk Halk Müziğinde Pentatonizm Sorunu]</ref>

Anadolu halk müziğinin sözlü ezgilerinin seslendirilmesinde, yerel dil, şive, ağız gibi özellikler ve bunların bütünü içindeki ‘yöresel söyleme üslûbu’ önem taşır. Sözlü seslendirmeye ilişkin bu özellikler bir ezginin hangi yöreye âit olduğunu belirleyen önemli kodlardır.<ref name="Seyityöre2012">Yöre, Seyit (2012). [http://insanbilimleri.com/ojs/index.php/uib/article/download/1908/874 Kırşehir yöresi halk müziği kültürünün kodları ve temsiliyeti]. ''Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi'', cilt: 9, sayı: 1, yıl: 2012</ref> Güney Türkmenlerinin saz şairleri (ki en güçlüsü [[Karacaoğlan]]'dır), Ankara-Elmadağ’dan Suriye’nin Rakka vilâyetine kadar olan coğrafyada asırlardır yaşanmış olan hayatı, eserleriyle ebedîleştirmiştir.<ref>Görkem, İsmail (2006). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/gorkem_04.pdf Türk göçer şairlerine ait eserlerin derleme, inceleme ve değerlendirme sorunları (Dadaloğlu’nun “Kalktı Göç Eyledi” Türküsünden Hareketle)]. II. Kayseri ve Yöresi Kültür, Sanat, Edebiyat bilgi Şöleni, 10-12 Nisan 2006, Kayseri 2007</ref>

[[Dosya:Verbreitungskarte der türkischen Volkstänze.png|thumb|500px|Türkiye ana halk oyunları dağılım haritası]]

[[Türkü]]ler yapı bakımından uzun hava ve kırık hava diye iki grupta incelenir. [[Uzun hava]] türküler içinde bozlak, maya, garip, kerem, hoyrat, divan, kesik, yanık, müstezat, aydost, türkmeni ve ağıtlar gibi doğaçlamalar bulunur. Kırık hava türküleri doğaçlama değil, belli kalıplar çerçevesinde icra edilir.<ref name="Halukyücel2011"/> Günümüzde [[türkü]]lerin icrasında kullanılan başlıca tavırlar şunlardır: ''Zeybek Tavrı, Sürmeli Tavrı (Yozgat Tavrı), Kayseri Tavrı, Konya Tavrı, Silifke Tavrı, Azeri Tavrı, Ankara Tavrı, Âşıklama Tavrı, Karadeniz Tavrı, Rumeli Tavrı, Karşılama, Teke Tavrı''.<ref>[http://hbogm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/kursprogramlari/muzik_aletleri/moduller/usul_ve_tavirlar.pdf Müzik aletleri yapımı, usul ve tavırlar]</ref>

'''Abdal müziği''': Ezgilerinde Anadolu`ya ait tarihî ve kültürel doku ile Türkmen dilinin duru inceliklerinin bulunduğu Abdal müziği, Çingenelerle karıştırılan [[Abdallar]] tarafından icra edilir.<ref name="Erolparlak2012"/> Abdallar, aşiret ve iskân olaylarını anlatan türkülerin yaşatılmasında önemli katkıları bulunan bir Türkmen topluluğudur.<ref name="Fatihtekel">Tekel, Fatih (2007). [http://www.belgeler.com/blg/1aqv/iklik-gelenei-iinde-keskinli-haci-taan-hayati-sanati-eserleri-haci-taan-from-keskin-his-life-art-works-in-the-minstrelsy-tradition Âşıklık geleneği içinde Keskinli Hacı Taşan, hayatı, sanatı, eserleri]. TC. gazi üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi. Danışman: Fatma Ahsen Turan, Ankara</ref> Ege müziğinin [[zeybek]]ler başta olmak üzere en seçkin örneklerini, davul zurnalarıyla Aydın ve çevresi Abdalları; Anadolu’nun [[caz]]`ı olarak görülen [[bozlak]]ları, ilginç form ve ses özellikleriyle halayları, türküleri, oyun havaları, deyişleri, Orta Anadolu Abdalları; âşıklık geleneğinin incelikli söylemlerini, yanık Barak havalarını, [[yiğitleme]]leri, Çukurova ve Barak Abdalları emek ve özveri ile yaşatmaktadırlar.<ref name="Erolparlak2012"/> Orta Anadolu Abdal Müziğinin ve [[Kırşehir]] ile [[Keskin]] [[bozlak]]larının (Abdal Düzeni ya da Teber Ağzı) temsilcileri arasında [[Yağmurlulu Yusuf Usta]], [[Muharrem Ertaş]], [[Çekiç Ali]], [[Neşet Ertaş]], [[Hacı Taşan]] sayılabilir.<ref name="Fatihtekel"/> Abdal müziği kısa sürede kent insanını da etkilemiş, farklı birçok müzik tarzına esin kaynağı olmuştur. [[Anadolu pop]], [[Anadolu rock]] hatta [[arabesk müziği]]n temel kaynaklarından biri Neşet Ertaş ile rafine olmuş Abdal müziğidir.<ref name="Erolparlak2012"/> Kırşehir yöresi halk müziği kültürünün ağırlıklı yaratıcı etnisitesini Türkmen-Abdalların oluşturduğu görülür ve daha çok erkeklerce icra edilir.<ref name="Seyityöre2012"/>

[[Bozlak]]: [[deve]]lerin yüksek sesle acı acı bağırmaları için kullanılan ''bozlamak/bozulamak'' fiilinden türetilen ''bozlak'', serbest ritimli (uzun hava) ezgiler olup, daha çok Orta Anadolu Bölgesi ve Güney Anadolu Toroslar'ında yaşayan Yörük, Türkmen ve Avşar oymaklarınca kullanılır.<ref name="Oğuzkarakayahamitönal">Karakaya, Oğuz & Hamit Önal. [http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s27/29oguz.pdf Türk halk müziğinde bir uzun hava türü olarak bozlak]. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sayfa: 709-726</ref> [[Musa Eroğlu]]'na göre bozlakların Doğu Anadolu'daki karşılığı [[hoyrat]]lardır.<ref name="Oğuzkarakayahamitönal"/> Bozlaklar diğer halk türküleri gibi aşk, yiğitlik, mertlik, ayrılık,
gurbet, sıla özlemi gibi konularla birlikte, özellikle Çukurova'ya has bir konu olan aşiret kavgaları üzerine söylenmekte olup, sözlerinin birçoğu [[Karacaoğlan]], [[Dadaloğlu]], [[Deli Boran]], [[Elbeylioğlu]] gibi bölgede tanınmış saz şairlerine aittir.<ref name="Fatmagülaymirzaoğlu">Mirzaoğlu, Fatma Gülay (1998). [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/makaleler/gulay_mirzaoglu_cukurovadan_yankilanan_ses_bozlak.pdf Toroslar'dan Çukurova'ya yankılanan ses: "Bozlak"]. ''Folkloristik: Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı'', (Ed. M. Özarslan, Ö. Çobanoğlu), Ankara, sayfa: 408-418.</ref> Her Türkmen oymağının [[davul]]-[[zurna]] çalan Abdalları vardır ve bu yüzden Avşar ve Türkmen oymaklarına ait Abdallar, bozlak geleneğinin günümüze kadar ulaşmasında önemli bir rol üstlenmişlerdir. Avşarlar ve Türkmenlerle başlayan bozlak kültürü, sonraki dönemlerde bu boylarla etkileşimde bulunan Abdallar tarafından da benimsenmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır. Abdallar, âşıklık ve ozanlık geleneğini de çabuk benimsemiş ve aralarından önemli halk ozanları ve âşıklar yetişmiştir.<ref name="Oğuzkarakayahamitönal"/>

[[Çukurova]] dolaylarına ([[Adana]] ve [[Mersin (il)|İçel/Mersin]] illerinin tamamı, [[Kahramanmaraş]]'ın batı ve güney sınırları, [[Sivas (il)|Sivas]], [[Kayseri]] illerinin güney kıyıları, [[Niğde (il)|Niğde]]'nin doğu-güney sınırları) özgü [[ezgi]]ler, bütün Anadolu ezgileri üzerinde elde edilen bilgilere göre pek bir ayrılığı olmamasına karşın, bölgenin arazi ve iklimi yaşam koşullarına ağır ve zor gelmesi sebebiyle, ister istemez değişik farklar doğurmuştur. Özellikle ezgilerin yaylak (dağlık) yörelerde [[tiz]]den, yazlak yörelerde de pestten başlaması buna en canlı örnekleri olup, iklim farkına göre soğuk yörelerde söz ve seste "sert" bir yapı, sıcak yörelerde de "yumuşak" bir yapı göze çarpmaktadır. Bu durum, ezgi sözlerine de etkide bulunmuştur; sert sessiz harfler yumuşak sessizlere, sesli harfler de daha koyu bir renge bürünmüştür.<ref>Seyhan, Özcan (1993). [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/seyhan.pdf Çukurova dolaylarında halk müziğinin söz ve ses yapısı]. II. UKÇHKS, Adana, 1993, sayfa: 505-512</ref> Çukurova türkülerini bozlaklar (uzun havalar) ve topuk havalan (kırık havalar) olmak üzere iki grupta toplamak mümkündür.<ref>Atılgan, Halil (1991). [http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/atilgan.pdf Çukurova türkülerinin müzik yapısı]. II. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu 20–22 Mayıs 1991 Adana</ref> [[Osmaniye (il)|Osmaniye]]'de ezgiler, Maraş ağzı, Senir ağzı, Varsağı, Gâvur Dağı ağzı, Elbeyli ağzı, Avşar ağzı, Türkmeni ve İskan havası olarak adlandırılmaktadır.<ref>Sümbül, Muzaffer (2004). [http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/muzaffer_sumbul_oyun_kulturu_osmaniye_halk_oyunlari.pdf Oyun kültürü bağlamında Osmaniye halk oyunları]. T.C. Osmaniye Valiliği Karacaoğlan'dan Bela Bartok'a Dadaloğlu'ndan Feymani'ye Osmaniye Kültür-Sanat ve Folklor Sempozyumu. Matsa Basımevi, 22-24 Kasım 2004, sayfa: 285-294, Osmaniye,</ref>

[[İç Anadolu Bölgesi]]nde eskiden düzenlenen içkili, yemekli, kadın oyunculu (çengili), müzikli, oyunlu eğlenceye (âleme) Kırşehir’de “muhabbet”, Ankara’da “cümbüş”, Konya’da “oturak” denir.<ref name="Fatihtekel"/>

==== Oyunlar ====
'''[[Kaşık oyunları]]''': Orta-Güney Anadolu bölgesine (Konya, Antalya, Mersin illeri) has her elde çifte [[kaşık]] ile ritm verilen oyunlar olup türleri arasında ''sallanma, meşeli, keklik, sekme sektirme, keklik mengisi'' sayılabilir.Aynı zamanda ateş etrafında oynanan ''sinsin'' oyunu da verilebilecek en güzel örneklerdendir.<ref name="Halukyücel2011">Yücel, Haluk (20119. [http://www.akademikbakis.org/26/13.pdf Türk halk müziği üzerine bir inceleme]. ''Akademik Bakış Dergisi'', sayı: 26, Eylül-Ekim 2011, İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi, Türk Dünyası Kırgız – Türk Sosyal Bilimler Enstitüsü, Celalabat–Kırgızistan</ref>

==== Çalgılar ====
[[Sipsi]], Türk halk müziği nefesli çalgıları içinde en küçük tiz sese sahip olan çalgılardan biridir. Batı Akdeniz'de Burdur başta olmak üzere Teke yöresinde çalınan sipsi çeşitleri olarak ''Burdur sipsisi, kemik sipsi, çifte sipsi, demli çifte sipsi'' sayılabilir.<ref>Bedel, Mehmet (2005). [http://kavalustasi.com/images/11,7.pdf Teke yöresi nefesli halk çalgılarından sipsi ve kaval]. I. Burdur Sempozyumu, 16-19 Kasım 2005, Burdur (I. Burdur Sempozyumu 16-19 Kasım 2005 Bildiriler C.2 Ağustos 2007, s.1230-1237)</ref> Burdur ve başka yörelerde sazlıklarda yetişen [[kamış]]lardan yapılan sipsi, [[Manavgat]] yöresinde [[dut]] ve [[gül]] dalından yapılmaktadır. Sipsi ve zurnanın birleşiminden yapılan ve ''sipzur'' adı verilen müzik aleti yeni icatlardan biridir.

== Dernekler ==
*Yörük-Türkmen Kültürüne Hizmet, İlim, Sağlık, Eğitim, Araştırma, Kalkınma ve Dayanışma Vakfı (YÖRTÜRK)<ref>[http://www.yorturkvakfi.com/turkish/modules.php?name=YorturkVakfi&file=bilgi YÖRTÜRK Yörük-Türkmen Kültürüne Hizmet, ilim, Sağlık, Eğitim, Araştırma, Kalkınma ve Dayanışma Vakfı]</ref>
*Dünya Yörük Türkmen Dernekleri Birliği Federasyonu
*Akdeniz Yörük Türkmen Dernekleri Federasyonu
*Serik Yörük Türkmen Derneği
*Adana Yörük Türkmen Derneği
*Çukurova Yörük Türkmen Derneği
*Kütahya Yörük ve Türkmenler Derneği
*Yörükler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği (Antalya)<ref>[http://www.yoruklerdernegi.org.tr/MenuDetay.aspx?mid=10 Yörükler Kültür Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği (Antalya)]</ref>
*Mersin Yörükler Türkmenler Kültür Derneği
*Talas Avşar Türkmenleri Derneği
*Honamlı Yörükleri Kültür ve Dayanışma Derneği (HOY-DER 1999)<ref>http://www.honamliyorukleri.org.tr/</ref>
*Balıkesir Oğuz boyları Karasi Yörük Türkmen Turizm Kültür Derneği

== Ayrıca bakınız ==
* [[Irak Türkmenleri]]
* [[Anadolu beylikleri]]
* [[Anadolu ağızları]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça|3}}

== Dış bağlantılar ==
*[[ORSAM]] [http://www.orsam.org.tr/tr/ortadoguturkmenleri/sayfalar.aspx?id=1 Ortadoğu Türkmenleri Programı]

[[Kategori:Türkiye Türkmenleri| ]]

Yörüks

2017-05-24T18:02:24Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Infobox ethnic group|group=Yörüks |popplace=Anatolia, Balkans |rels=Sunni Islam and Alevism |langs=Turkish |related=Turkish people and o..."

{{Infobox ethnic group|group=Yörüks
|popplace=[[Anatolia]], [[Balkans]]
|rels=[[Sunni Islam]] and [[Alevism]]
|langs=[[Turkish language|Turkish]]
|related=[[Turkish people]] and other [[Turkic peoples]]
}}
{{Turkish people}}
The '''Yörüks''', also '''Yuruks''' or '''Yorouks''' ({{lang-tr|Yörükler}}; {{Lang-el|Γιουρούκοι}}, ''Youroúkoi''; {{lang-bg|юруци}}; {{lang-mk|Јуруци}}, ''juruci''), are a [[Turkish people|Turkish]] ethnic group,<ref>Vakalopoulos, Apostolos Euangelou. "'' Origins of the Greek Nation: The Byzantine Period, 1204-1461''". [[Rutgers University Press]], 1970. [https://books.google.com/books?id=y_ceAAAAMAAJ&dq=kailar+yuruks&hl=tr&pgis=1 ''web link''], [https://books.google.com/books?lr=&hl=tr&q=kailar+yuruks ''p. 163''], [https://books.google.com/books?hl=tr&q=%22On+the+Balkan%22+%22who+had+settled%22+Yuruks&btnG=Kitaplar%C4%B1+Ara ''p. 330'']</ref> some of whom are [[nomad]]ic, primarily inhabiting the mountains of [[Anatolia]], and partly in the [[Balkan peninsula]]. Their name derives from the Turkish verb yürü- (''yürümek'' in [[infinitive]]), which means "to walk", with the word ''yörük'' or ''yürük'' designating "those who walk on the hindlegs, walkers".<ref>[[Turkish Language Association]] - ''TDK Online Dictionary''. [http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%b6r%c3%bck ''Yorouk''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090404021912/http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%b6r%c3%bck |date=April 4, 2009 }}, [http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%bcr%c3%bck ''yorouk''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090404021912/http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=y%c3%bcr%c3%bck |date=April 4, 2009 }} {{tr icon}}</ref><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/yuruk "yuruk."] ''Webster's Third New International Dictionary, Unabridged.'' [[Merriam-Webster]]. 2002.</ref> Yörüks lived within the Yörük Sanjak ({{lang-tr|Yörük Sancağı}}) which was not a territorial unit like other [[sanjak]]s but a separate organisational unit of the [[Ottoman Empire]].<ref name="ЋирковићМихаљчић1999">{{cite book|author1=Сима Ћирковић|author2=Раде Михаљчић|title=Лексикон српског средњег века|url=https://books.google.com/books?id=AypYAAAAMAAJ|accessdate=23 March 2013|year=1999|publisher=Knowledge|page=645|quote=Посебни санџак-бегови управљали су санџаци- ма који нису представљали територијалне, него само организационе јединице неких војничких и друштвених редова (војнуци, акинџије, Јуруци, Цигани)}}</ref><ref name="Matkovski1983">{{cite book|author=Aleksandar Matkovski|title=Otpor na Makedonija vo vremeto na turskoto vladeenje|url=https://books.google.com/books?id=IHBIAQAAIAAJ|accessdate=23 March 2013|year=1983|publisher=Misla|page=372|quote=Нај-голема организациона единица на таквите општествени редови како што биле војнуци, акинџии, Јуруци, Роми, Власи кои имале своја посебна организација и [...]}}</ref>

==Yörüks in Anatolia==
[[File:AlaDaglarYoruk.jpg|thumb|right|300px|Yörük shepherd in the [[Taurus Mountains]] in 2002.]]
Historians and ethnologists often use the additional appellative 'Yörük [[Oghuz Turks|Turcoman]]' or 'Turkmens' to describe the Yörüks of [[Anatolia]]. In Turkey's general parlance today, the terms "Türkmen" and "Yörük" indicate the gradual degrees of preserved attachment with the former semi-nomadic lifestyle of the populations concerned, with the "[[Turkmen people|Turkmen]]" now leading a fully sedentary life, while keeping parts of their heritage through folklore and traditions, in arts like carpet-weaving, with the continued habit of keeping a ''yayla'' house for the summers, sometimes in relation to the [[Alevi]] community etc. and with Yörüks maintaining a yet stronger association with nomadism. These names ultimately hint to their [[Oghuz Turks|Oghuz]] [[Turkic peoples|Turkish]] roots. The remaining transhumant or "true" Yörüks of today's Anatolian region traditionally use the camel{{Citation needed|reason=Deserts?|date=October 2016}} as a means of transportation, though these are steadily being replaced by trucks.

The Yörüks are divided in a large number of named endogamous patrilineal tribes (aşiret). Among recent tribes mentioned in the literature are Aksigirli, Ali Efendi, Bahsıs, Cakallar, Coşlu, Qekli, Gacar, Güzelbeyli, Horzum, Karaevli, Karahacılı, Karakoyunlu, Karakayalı, Karalar, Karakecili, Manavlı, Melemenci, San Agalı, Sanhacılı, Sarıkeçili, Tekeli and Yeni Osmanlı. The tribes are splittered in clans or lineages, i.e. ''kabile'', ''sülale'' or ''oba''.<ref>Materialia Turcica, vol. 5-8, Studienverlag Brockmeyer., 1981, p.25</ref>

==Yörüks in the Balkans==

In 1911, the Yörük were distinct segment of the population of [[Macedonia (region)|Macedonia]] and [[Thrace]] where they settled as early as the 14th century.{{sfn|Bourchier|1911|p=217}} An earlier offshoot of the Yörüks, the Kailar or Kayılar Turks, were amongst the first settlements in Europe.{{citation needed|date=December 2016|reason=this second sentence was covered by a citation to "Bourchier 1911" (EB1911), but it does not support this sentence.}}

===Yörüks and Sarakatsani===
Their nomadic way of life and the fact that they spread through the Balkans led [[Arnold van Gennep]] to try to establish a connection between the Yörüks and the ethnically [[Greeks|Greek]] [[Sarakatsani]] ({{Lang-el|Σαρακατσάνοι}}) or Karakachans of [[Greece]].<ref>Ethnic groups worldwide: a ready reference handbook By David Levinson page 41 :” Sarakatsani are Greek-speaking people in northwestern Greece and southern Bulgaria. They number less than 100 thousand , are ethnically Greek, speak Greek, and are Greek orthodox.”</ref> However, the Sarakatsani when for the first time mentioned under this name were [[Orthodox Christian]]s and speaking [[Greek language|Greek]]. While there are no actual linguistic or religious links to the Yörük, there are nevertheless connections and similarities as to the transhumant, nomadic way of life.<ref name="gennep">{{cite book| last=Kavadias| first=Georges B.| year=1965| title=Pasteurs-Nomades Mediterraneens: Les Saracatsans de Grèce| publisher=Gauthier-Villars| language=French| url=https://books.google.com/books?id=ID4BAAAAMAAJ| accessdate=2008-11-17| quote=Gennep T, les considère (mais à titre d'hypothèse) comme des descendants des Turcs, installés dans le pays.| page=6}}</ref>

===Kayılar Yörüks===
[[File:Kailar First Settlers.jpg|thumb|right|180px|The first settlements of Kayılar Yörüks in Erdemuş]]
The [[Kailar]] Turks formerly inhabited parts of [[Thessaly]] and [[Macedonia (Greece)|Macedonia]] (especially near the town of [[Kozani]] and modern [[Ptolemaida]]). Before 1360, large numbers of nomad shepherds, or Yörüks, from the district of [[Konya]], in [[Asia Minor]], had settled in the country; their descendants are still known as "Konariotes" in Greek. Further immigration from this region took place from time to time up to the middle of the 18th century. After the establishment of the feudal system in 1397 many of the Seljuk noble families came over from Asia Minor; some of the beys or Muslim landowners in southern Macedonia before the Balkan Wars may have been their descendants.<{{sfn|Bourchier|1911|p=217}}

==Yörüks in Iran==
Clans closely related to the Yörüks are scattered throughout the Anatolian peninsula and beyond its boundaries, particularly around the chain of [[Taurus Mountains]] and further east around the shores of the [[Caspian sea]]. Of the Turcomans of [[Iran]], the Yomuts come the closest to the definition of the Yörüks. An interesting offshoot of the Yörük mass are the Tahtadji of the mountainous regions of Western Anatolia who, as their name implies, have been occupied with forestry work and wood craftsmanship for centuries. Despite this, they share similar traditions (with markedly matriarchal tones in their society structure) with their other Yörük cousins. The [[Qashqai people|Qashqai]] people of southern Iran are also worthy of mention due to their shared characteristics.{{what|date=July 2014}}

==Gallery==
<gallery>
|[[Lütfullah Kayalar]], a [[bey]] family of Yörüks of [[Kailar]]
File:Kailar baby.jpg|Kailar (Kayılar), Yörük baby in traditional ''taç''
File:DAVIS(1879) p010 YOUROUK ENCAMPMENT IN THE TAURUS.jpg|Yörük camp in the [[Taurus Mountains]], c. 1879
File:PSM V43 D200 Yuruk encampment.jpg|Yörük encampment, c. 1893
File:II.selim tugra.jpg|Sultan [[Selim II]]'s [[tughra]] for Kailar Yörüks in the [[Ottoman Archives]]
File:Kayalar ilk meskunları (firs stalments of Kailar).jpg|The first settlements of Kailar Yörüks in Erdemuş
File:Kayalar merkez cuma pzrı ilk yerleşenler.jpg|Kailar Yörüks in center of Kailar as a formal name of Cuma Pazarı
File:Ferman iki sayfa.jpg|Sultan [[Selim II]]'s [[firman (decree)|firman]] for Kailar Yörüks
</gallery>

==See also==
* [[Qashqai people]]

==Notes==
{{Refimprove|date=November 2007}}
{{Reflist}}

==References==
* Brailsford, H.N. ''Macedonia: Its Races and Their Future''. Methuen & Co., London, 1906. [http://www.promacedonia.org/en/hb/hb_4_6.html ''Kailar Turks'']
* Cribb, Roger. [https://books.google.com/books?id=TFnE3YQ6VjsC&pg=PP1&dq=Nomads+in+Archaeology&sig=F-KD57LpUwUYIogpk9SQQAJWp6Y ''Nomads in Archaeology.''] [[Cambridge University Press]], 2004.

'''Attribution'''
*{{EB1911 |last=Bourchier |first=James David |wstitle=Macedonia |volume=17 |pages=216–222}}

==External links==
{{Wiktionary|yörük}}
{{commons category|Yörük}}
*[http://www.yorukler.com Web portal for information sharing on and between Yörüks]
*[https://groups.yahoo.com/group/turkc-l/message/97 The disappearing Yörük and their music]
*[http://www.yorturkvakfi.com Foundation of Yörüks in Turkey]

{{DEFAULTSORT:Yorouk}}

[[Category:History of the Turkic peoples]]
[[Category:Pastoralists]]
[[Category:Ethnic Turkish people]]
[[Category:Turkic tribes]]

Yörükler

2017-05-24T17:59:42Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{yönlendirme|Yörük}} Yörük çobanı, Ala Dağlar, Adana- Kayseri- Niğde, Türkiye Dosya:Yoruk-map.gif|thumb|200px|Günümüzde Yör..."

{{yönlendirme|Yörük}}
[[Dosya:AlaDaglarYoruk.jpg|200px|thumb|Yörük çobanı, Ala Dağlar, Adana- Kayseri- Niğde, Türkiye]]
[[Dosya:Yoruk-map.gif|thumb|200px|Günümüzde Yörük hayatının yaşandığı bölgeler]]
[[Dosya:Yoeruek18.jpg|thumb|200px|Göçebe yörük kervanı [[Konya]]]]
'''Yörük''', [[göçebe]] yaşam tarzını seçmiş [[Türkiye Türkmenleri|Türkmen]]lerdir. [[Anadolu]]'da [[yaylak]]-[[kışlak]] hayatı yaşayan Türkmen [[aşiret]]leri (''obaları'') için de kullanılır. Anadolu halkının çok önemli nüfus çoğunluğunu
oluştururlar. [[Balkanlar]]'daki Türkler arasında da yüksek miktarda Yörük bulunmaktadır. [[Rumeli]] Yörükleri: Kocacık Yörükleri, Naldöken Yörükleri, Vize Yörükleri vb gruplara ayrılmaktadır. Bugün [[Bulgaristan]], [[Yunanistan]] ve [[Makedonya]]'nın dağ köylerinde yaşamaktadırlar.

== Etimoloji ==
[[Türkçe]]'deki yürümek kelimesinden türetilmiştir. Sıfat olarak Meninski sözlüğünde geçer.<ref>[http://www.nisanyansozluk.com/?k=y%C3%B6r%C3%BCk&x=0&y=0 ''"gezgin, berduş, sabit konutu olmayan"'' Meninski, Thesaurus, 1680]</ref>

== Tarihte Yörükler ==
[[Osmanlı İmparatorluğu]] tüm [[Balkanlar]]'da elde ettiği topraklara sahip olunması için sadece Türkmen/Yörükleri göndermiş ve görevlendirmiştir. Yörükler Anadolu ve Rumeli’de göçebe olarak yaşayan, geçimlerini hayvancılıkla sağlayan ve mevsimlere göre ova veya yaylalarda kurdukları çadırlarda oturan Oğuz Türklerine verilen ad. Bunlara, Türkmenler adı da verilir. “Cesur, muhârip, iyi yürüyen, eli ayağı sağlam” gibi mânâları ifade eden “Yörük” kelimesi yerine, “yürük” kelimesi de kullanılır. Umumî olarak konar-göçer hayat yaşayan bütün topluluklar için kullanılan bu isim, daha çok göçebe Oğuz boyları için alem (özel isim) olmuştur. 11. yüzyılda Orta Asya’dan göç eden ve göçebe hayat yaşayan Oğuzlar, İran’dan geçerek, Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu’ya geldiler. Burada da eski hayat tarzlarını aynen devam ettirdiler. İlk zamanlar Türkmen adıyla anılan Oğuzların bir kısmı yerleşik hayata geçti. Anadolu’nun İslâmlaştırılıp Türkleştirilmesi sırasında, Oğuz boyları, Anadolu’nun her tarafına yayıldı. Bir kısmı yerleşik hayata geçerek Türkmen adını aldı, bir kısmı da göçebe hayatını sürdürüp Yörük ismiyle anıldı. Osmanlıların Rumeli’ye geçişinden sonra, Yörüklerin önemli bir bölümü de Rumeli’ye göç ettirildi.

Yörükler'in başlıca geçim kaynakları koyun ve keçi idi çünkü göç sırasında küçükbaş hayvanlarla yer değiştirmek daha kolaydır.Yörük aşiretleri ve obaları isimlerinde genellikle koyun ve keçi kelimelerini barındırırlar. "[[Karakeçili]]", "[[Sarıkeçili]]" gibi.Aynı zamanda Koyunlu Yörükler diye bilinen [[Akkoyunlu]] ve [[Karakoyunlu]] aşiretlerinin isimleri, bu obaların nerede yaşadıklarını da belli eder.<ref>[http://www.durmusyilmaz.com/icerikoku.asp?ids=86] Yörüklerin Hayat Tarzı ve Aşiretler</ref>

== Günümüzde Yörükler ==
Türkiye'de, Osmanlı döneminde 19. yüzyıldan sonra aşayiş ve devlet otoritesinin temini için mecburi iskan ettirilerek göçebe yaşam tarzından vazgeçirtilen gruplar da kendilerini "'''Yörük Türkmenler'''" olarak tanımlarlar.{{fact}} Yörükler de yavaş yavaş yerleşik hayat tarzına geçtikleri için, günümüzde özellikle [[Toros Dağları|Toroslar'da]] göçebe Yörükler kalmıştır. Ancak göçebe yörüklere (fazla olmasa da) Türkiye'nin pek çok bölgesinde rastlanmaktadır. Günümüzde yörüklerin büyük bölümü ise tam yerleşik yaşam biçimine geçmişlerdir. Ancak [[panayır]], [[keşkek]], kıl çadırı, kilim, hasır ve [[deve güreşi|deve güreşleri]] gibi bazı göçebe alışkanlıklarını halen devam ettirirler. Antalya'nın Kumluca ve Muğla'nın Fethiye ilçesinde tarım ve seracılık şenliklerinde temsili Yörük göçü ve gelenekleri sergilenmekte ve deve güreşleri yapılmaktadır.

Osmanlı devletinin zorunlu iskan politikaları sebebiyle yerlerinden yurtların edilen [[Avşar]], Yörük, [[Türkmen]] tayfası bu duruma sessiz kalmamış, [[Dadaloğlu]] ve [[Karacaoğlan]] şiirlerinde ve ağıtlarında buna karşı çıkmış ve günümüze ulaşan "''ferman padişahınsa dağlar bizimdir''" deyimini söylemişlerdir.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Sarıkeçili]]
* [[Karakeçili aşireti|Karakeçili]]
*[[Honamlı Yörükleri]]

==Kaynakça==
{{Kaynakça}}

[[Kategori:Türk tarihi]]
[[Kategori:Türkiye'deki etnik gruplar]]
[[Kategori:Göçebeler]]
[[Kategori:Türkiye Türkmenleri]]

Gorgan

2017-05-19T14:12:29Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{other places}} {{redirect|Astarabad}} {{Infobox settlement |official_name = Gorgan |native_name = {{lang|fa|گرگان}} |motto = | im..."

{{other places}}
{{redirect|Astarabad}}
{{Infobox settlement
|official_name = Gorgan
|native_name = {{lang|fa|گرگان}}
|motto =
| image_skyline =Gorgan tower.jpg
|imagesize = 200px
|image_caption = Basij Tower
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Iran 
|pushpin_label_position = bottom 
|pushpin_map_caption =
|pushpin_mapsize =
|subdivision_type = [[List of countries|Country]]
|subdivision_name = {{flag|Iran}}
|subdivision_type1 =[[Provinces of Iran|Province]]
|subdivision_name1 =[[Golestan Province|Golestan]]
|subdivision_type2 =[[Counties of Iran|County]]
|subdivision_name2 =[[Gorgan County|Gorgan]]
|subdivision_type3 =[[Bakhsh]]
|subdivision_name3 =[[Central District (Gorgan County)|Central]]
|established_title =
|established_date =
|area_magnitude =
|area_total_km2 = 1700
|area_total_sq_mi = 656
|area_footnotes ={{Citation needed|date=August 2011}}
|area_land_km2 =
|area_land_sq_mi =
|area_water_km2 =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2011
|population_note =
|population_total = 329536<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/Iran-MajorCities.html|title=Iran: Major Cities - Population Statistics in Maps and Charts|publisher=}}</ref>
|population_metro =
|population_urban =
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi = auto
|timezone = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset = +03:30
|timezone_DST = [[Iran Standard Time|IDST]]
|utc_offset_DST = +04:30
|coordinates = {{coord|36|50|19|N|54|26|05|E|region:IR|display=inline,title}}
|elevation_m = 1350
|elevation_ft =
|footnotes = {{GEOnet2|32FA880A453D3774E0440003BA962ED3}}
}}

'''Gorgan''' {{pronunciation|Gorgan.ogg}} ({{lang-fa|گرگان}};<ref>Also [[Romanization of Persian|Romanize]]d as ''Gorgān'', ''Gurgān'', and ''Gurgan''. {{IPA-fa|goɾˈgɒn}}</ref> formerly '''Astrabad''' or '''Astarabad''' ({{lang|fa|استرآباد}})<ref>Also [[Romanization of Persian|Romanize]]d as ''Astarābād'', ''Asterabad'', and ''Esterabad''. {{IPA-fa|ʔæsˌtæɾɒːˈbɒːd}}</ref><ref>{{GEOnet3|-3064853}}</ref> is the capital of [[Golestan Province]], [[Iran]]. It lies approximately {{convert|400|km|mi|abbr=on×}} to the north east of [[Tehran]], some {{convert|30|km|mi|abbr=on}} away from the [[Caspian Sea]]. In the 2006 census; its population was 269,226, in 73,702 families.<ref>{{IranCensus2006|27}}</ref>

==Name==
The [[Persian language|Modern Persian]] word ''Gorgān'' ({{lang|fa|[[wikt:گرگان|گرگان]]}}) is derived from [[Middle Persian]] ''Gurgān'' ({{lang|pal|[[wikt:𐭢𐭥𐭫𐭢𐭠𐭭|𐭢𐭥𐭫𐭢𐭠𐭭]]}}), itself from [[Old Persian]] ''Varkāna'' ({{lang|peo|[[wikt:𐎺𐎼𐎣𐎠𐎴|𐎺𐎼𐎣𐎠𐎴]]}}), the [[Achaemenid Empire|Achaemenid]] [[satrapy]] southeast of [[Caspian Sea]] (encompassed all of the present day Golestan Province, as well as some eastern parts of the [[Mazandaran]] province, and some southern parts of the modern-day [[Turkmenistan]]), which is reflected in [[Ancient Greek|Greek]] sources as ''[[Hyrcania]]'' ({{lang|grc|[[wikt:Ὑρκανία|Ὑρκανία]]}}), ''Hyrcani'' or ''Hyrcana''. The region is also mentioned in [[Avesta]] as ''Vəhrkāna'' ({{lang|ae|[[wikt:𐬬𐬆𐬵𐬭𐬐𐬁𐬥𐬀|𐬬𐬆𐬵𐬭𐬐𐬁𐬥𐬀]]}}). The name is derived from the [[Proto-Iranian]] word *vrka-, meaning "wolf".

In [[post-Islamic Persia]] the city was known as ''Jurjān'' ({{lang|fa|جرجان}}), the [[Arabic language|Arabized]] form of the Persian word.

The [[Caspian languages|Caspian]] form of the name is ''Wergen''.

In modern times and until 1937, the city used to be known as ''Astarābād'' or ''Estarābād'' ({{lang|fa|استرآباد}}), which also can be read as ''Ester-ābād'' ("City of Esther"), based on which some has theorized that it refers to [[Esther]], wife of the Persian King [[Xerxes I]].

==History==
{{Main|Hyrcania}}
There are several archaeological sites near Gorgan, including [[Tureng Tepe]] and [[Shah Tepe]], in which there are remains dating to the Neolithic and Chalcolithic eras.
[[File:علایم بتونی دیوار تاریخی گرگان که زیر خاک مدفون شده است.jpg|thumb|left|Historic wall of Gorgan signs]]
According to the Greek historian [[Arrian]], Zadracarta was the largest city of [[Hyrcania]] and site of the "royal palace".<ref>{{cite book |last=[[Arrian]] |first= |date=1884 |title=[[s:The Anabasis of Alexander|The Anabasis of Alexander]] |location=London |publisher=Hodder and Stoughton |chapter=[[s:The Anabasis of Alexander/Book III/Chapter XXV|Chapter XXV: March to Bactra.—Bessus Aided by Satibaezanes.]]|page=[[s:The Anabasis of Alexander/Book III/Chapter XXV#191|191–193]]|volume=3 |others=Translated by E.J. Chinnock}}</ref> The term means "the yellow city", and it was given to it from the great number of oranges, lemons, and other fruit trees which grew in the outskirts of that city.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gorgan-v|title=GORGAN v. Pre-Islamic history – Encyclopaedia Iranica|first=|last=electricpulp.com|publisher=}}</ref>

Hyrcania became part of the [[Achaemenid Empire]] during the reign of [[Cyrus the Great]] (559-530 BC), its founder, or his successor [[Cambyses]] (530-522 BC).

The [[Great Wall of Gorgan]], the second biggest defensive wall in the world, was built in the [[Parthian Empire|Parthian]] and [[Sassanian Empire|Sassanian]] periods.

At the time of the [[Sassanids]], "Gurgan" appeared as the name of a city, province capital, and province.<ref name="Iranica-Bivar">Bivar, A.D.H. "Gorgan" [[Encyclopædia Iranica]] [http://www.iranicaonline.org online]</ref>

Gurgan maintained its independence as a Zoroastrian state even after Persia was conquered by [[Muslim conquest of Persia|the invading Arab Muslims]] in 8th century.

In 1210, the city was invaded and sacked by the army of [[Kingdom of Georgia]] under command of the brothers [[Mkhargrdzeli]].<ref>{{cite book |last=Yar-Shater |first=Ehsan |date=2010 |title=Encyclopaedia Iranica, Volume 2, Parts 5-8 |url=https://books.google.ge/books?id=1kQOAQAAMAAJ |location=Abingdon, United Kingdom |publisher=Routledge & Kegan Paul |page=892 |isbn=}}</ref><ref>{{cite book |last=Brosset |first=Marie-Felicite |date=1858 |title=Histoire de la Géorgie depuis l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle |url= |location=France |publisher=imprimerie de l'Académie Impériale des sciences |page=468-472 |isbn=}}</ref>

The "Old Gorgan" was destroyed during the [[Mongol invasion of Khwarezmia and Eastern Iran|Mongol invasion]] in the 13th century, and the center of the region was moved to what was called "Astarabad", which is currently called "Gorgan".

Gurgan with its surrounding regions was sometimes considered as part of the [[Parthia]] (the [[Greater Khorasan]]) or the [[Tabaristan]] regions.

Astarabad was an important political and religious city during the [[Qajar dynasty]].

==Geography and climate==

The wide [[Dasht Gorgan (disambiguation)|Dasht-e Gorgan]] (Plains of Gorgan) are located north of the city and geographically bounded by 37°00' - 37°30' north latitude and 54°00' - 54°30' east longitude, covering an area of about {{convert|1700|km2|sqmi|}}.

Some {{convert|150|km|mi|abbr=on}} east of Gorgan is the [[Golestan National Park]], home to a big portion of the [[fauna of Iran]].

According to [[Köppen climate classification]], Gorgan has a ''Cfa'' [[humid subtropical climate]]. In general, Golestan has a moderate and humid climate known as "the moderate Caspian climate." The effective factors behind such a climate are: [[Alborz]] mountain range, direction of the mountains, height of the area, neighborhood to the sea, vegetation surface, local winds, altitude and weather fronts. As a result of the above factors, three different climates exist in the region: plain moderate, mountainous, and semi-arid. Gorgan valley has a semi-arid climate. The average annual temperature is {{convert|17.7|°C|°F}} and the annual rainfall is {{convert|601|mm}}.

<div style="width:86%;">
{{Weather box
|location = Gorgan
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan record high C = 29
|Feb record high C = 32.4
|Mar record high C = 35
|Apr record high C = 39
|May record high C = 43
|Jun record high C = 45
|Jul record high C = 44
|Aug record high C = 44
|Sep record high C = 41.6
|Oct record high C = 39
|Nov record high C = 36
|Dec record high C = 29.2
|Jan high C = 12.4
|Feb high C = 13.1
|Mar high C = 15.3
|Apr high C = 21.2
|May high C = 26.9
|Jun high C = 30.9
|Jul high C = 32.6
|Aug high C = 32.7
|Sep high C = 29.9
|Oct high C = 24.8
|Nov high C = 18.8
|Dec high C = 14.3
|Jan low C = 3.4
|Feb low C = 3.8
|Mar low C = 6.1
|Apr low C = 10.7
|May low C = 15.5
|Jun low C = 19.9
|Jul low C = 22.8
|Aug low C = 22.9
|Sep low C = 19.6
|Oct low C = 13.9
|Nov low C = 8.9
|Dec low C = 5.2
|Jan record low C = −10
|Feb record low C = −6
|Mar record low C = −3.2
|Apr record low C = 0
|May record low C = 2.8
|Jun record low C = 10
|Jul record low C = 15
|Aug record low C = 13
|Sep record low C = 9
|Oct record low C = 3
|Nov record low C = −2
|Dec record low C = −7
|precipitation colour=green
|Jan precipitation mm = 55.0
|Feb precipitation mm = 55.8
|Mar precipitation mm = 79.4
|Apr precipitation mm = 52.8
|May precipitation mm = 44.1
|Jun precipitation mm = 33.4
|Jul precipitation mm = 22.2
|Aug precipitation mm = 27.3
|Sep precipitation mm = 38.9
|Oct precipitation mm = 66.1
|Nov precipitation mm = 68.5
|Dec precipitation mm = 57.5
|Jan precipitation days = 7.4
|Feb precipitation days = 8.0
|Mar precipitation days = 10.5
|Apr precipitation days = 8.0
|May precipitation days = 6.1
|Jun precipitation days = 4.2
|Jul precipitation days = 3.7
|Aug precipitation days = 4.2
|Sep precipitation days = 5.2
|Oct precipitation days = 5.7
|Nov precipitation days = 6.7
|Dec precipitation days = 6.8
|unit precipitation days = 1.0 mm
|Jan humidity = 73
|Feb humidity = 73
|Mar humidity = 74
|Apr humidity = 72
|May humidity = 67
|Jun humidity = 64
|Jul humidity = 65
|Aug humidity = 68
|Sep humidity = 69
|Oct humidity = 70
|Nov humidity = 73
|Dec humidity = 74
|Jan sun = 135.3
|Feb sun = 128.1
|Mar sun = 132.3
|Apr sun = 164.6
|May sun = 207.6
|Jun sun = 220.4
|Jul sun = 221.9
|Aug sun = 220.5
|Sep sun = 196.3
|Oct sun = 196.4
|Nov sun = 151.1
|Dec sun = 132.8
|source 1 = [http://irimo.ir/english/monthly&annual/admin2.asp?CODE=55 Synoptic Stations Statistics]
|date=November 2011
}}
</div>

==Demographics==
The population of the city has been 329,536 as of 2011.

Majority of people of Gorgan speak [[Persian language|Persian]]. A big portion of the city are migrants from nearby regions, including [[Mazanderani people|Mazanderanis]], [[Iranian Azerbaijanis|Azeris]], people from [[Semnan Province|Semnan]] and [[Khorasan Province|Khorasan]] provinces, as well as some [[Iranian Turkmen|Turkmens]], and [[Iranian Kazakhs|a small population of Kazakhs]].

[[Gorgani dialect|Gorgani]], a dialect of [[Mazanderani language]], was formerly spoken in the city, but it is extinct now, and only several of its words have remained in the accent of the Persian-speakers of the city.

===Notable people===
{{See also|List of people from Gorgan}}

====Historical figures====
[[File:Asaad-karkani.jpg|thumb|150px|Bust of [[Fakhruddin As'ad Gurgani]]]]
[[Image:Astarabadi and Nader.JPG|thumbnail|right|Picture showing [[Mirza Mehdi Khan Astarabadi]] in pink clothes and Nader Shah Afshar on horseback.]]
* [[House of Karen]], an aristocratic feudal family first attested in the Arsacid era, belonged to the region of Hyrcania.
* [[Fakhroddin Asaad Gorgani]], Persian poet and the composer of ''[[Vis and Ramin]]''.
* [[Abu Sa'id al-Darir al-Jurjani]], 9th century astronomer and mathematician
* [[Al-Masihi]], 10th century physician and teacher of [[Avicenna]]
* [[Abd al-Qāhir al-Jurjānī]], 11th century grammarian and literary theorist
* [[Zayn al-Din al-Jurjani]], 12th century royal physician
* [[Fazlallah Astarabadi (Naimi)]], 14th century mystic and founder of [[Hurufism]]
* [[Rustam Gorgani]], 16th century physician
* [[Mir Fendereski]], philosopher, poet and mysti
* [[Mir Damad]], 17th century Islamic scholar and Neoplatonic philosopher
* [[Mirza Mehdi Khan Astarabadi]], 18th century chief minister to [[Nader Shah]]
* [[Bibi Khatoon Astarabadi]], a notable writer, satirist, and one of the pioneering figures of the women's movement of Iran
* [[Firishta]], historian
* [[Sardar Rafie Yanehsari]], Governor of Astarabad

====Contemporary figures====
[[File:Mohammad reza Lotfi-Young2.jpg|100px|thumb|[[Mohammad Reza Lotfi]]]]
*[[Mohammad Reza Lotfi]], Traditional Persian musician
*[[Nader Ebrahimi]], author, poet, director, and researcher
*[[Maryam Zandi]], photographer

==Culture and art==
Gorgan (as well as the whole Golestan province) has a world-famous carpet and rug industry, the [[Turkmen rug]], made by [[Turkmen people]]. The patterns of these carpets are derived from the ancient Persian city of [[Bukhara]], which is now in modern-day [[Uzbekistan]].

<gallery>
File:Gorgan chinaware tabriz museum.jpg|Ceramic bowl from the [[Seljuk Empire|Seljuk]] period
File:Ceramic compound vessel- 12-13th century - Gorgan - inventory number 83 - Abgineh Museum of Tehran.JPG|Ceramic compound vessel, 12-13th century, Gorgan,Abgineh Museum of Tehran
File:Fpgorgan.jpg|[[Farah Pahlavi]] visiting [[Turkmen rug]]s in Gorgan
File:Baqeri06.jpg|[[Baqeri House]] ([[:fa:خانه باقری (گرگان)|fa]]), a traditional house built in Pahlavi era
</gallery>

==Entertainment locations==
* [[Nahar Khoran]] Forest ({{lang|fa|ناهارخوران}})
* Alangdare Forest ({{lang|fa|النگدره}})
* [[Ziarat Village]] ({{lang|fa|روستای زیارت}})
* Hezarpich Hill ({{lang|fa|هزارپیچ}})
* Emadiyyeh School
* Sorkhankalateh Hill ({{lang|fa|سرخنکلاته}})
* Ismail Shirine Sorkhankalateh
* Qajar era underground bathroom, Sorkhankalateh

<gallery>
File:Naharkhoran2.JPG|[[Nahar Khoran]] Forest
File:نهارخوران گرگان.JPG|Alangdarreh Forest
File:Ziyarat Gorgan.jpg|[[Ziarat Village]]
File:آبشار زیارت گرگان.jpg|Ziarat Waterfall, Ziarat Village
</gallery>

;Cinemas
Capri Cinema ({{lang|fa|کاپری}}), Bahman Cinema ({{lang|fa|سینما بهمن}}), and Asr-e Jadid Cinema ({{lang|fa|سینما غصر جدید}}), formerly called Moulin-Rouge Cinema ({{lang|fa|سینما مولن‌روژ}}), are among the oldest cinemas in Gorgan.

==Education==
[[File:Mirdamad102.jpg|thumb|Mirdamad Cultural Institute (MCI)]]

*[[Islamic Azad University of Gorgan]]
*Golestan University of Medical Sciences<ref>{{cite web|url=http://www.goums.ac.ir/ |title=Golestan University of Medical Sciences- دانشگاه علوم پزشكي گلستان - Golestan University of Medical Sciences - دانشگاه علوم پزشكي گلستان |publisher=GOUMS |date= |accessdate=2013-01-26}}</ref>
*[[Gorgan University|Gorgan University of Agricultural Sciences & Natural Resources]]
*Mirdamad Institute of Higher Education
*Lamei Gorgani Institute of Higher Education
*Hakeem Jorjani Institute of Higher Education

==Transportation==
[[File:Gorgan Railway Station.JPG|thumb|Gorgan Railway Station]]

There is [[Gorgan Airport|an international airport]] near the city.

==Sports==
[[Shahrdari Gorgan BC]], which compete in the [[Iranian Basketball Super League]], is particularly popular in Gorgan.

Currently the main football team of Gorgan is [[Etka Gorgan F.C.]], which competes in the [[Azadegan League]].

==Sister cities==
* {{flagicon|Kazakhstan}} [[Aktau]], [[Kazakhstan]]<ref>[http://www.kz-today.kz/index.php?lang=rus&uin=1138536468&chapter=1153399502 KZ-Today] September 11, 2006</ref>
*{{flagicon|Turkey}} [[Samsun]], [[Turkey]] (2006)

==See also==
*[[Gorgan International Airport]]
*[[al-Jurjani]]
*[[Gorganrud River|Gorgan-rud River]]
*[[Gurganj]]
*[[Gorgan Gulf]]

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
{{Golestan Province}}
{{Gorgan County}}

[[Category:Hyrcania]]
[[Category:Cities in Golestan Province]]
[[Category:Iranian provincial capitals]]

Gurgan

2017-05-19T14:12:15Z

95.96.224.186: Gorgan sayfasına yönlendirildi

#REDIRECT [[Gorgan]]

Gol Chul

2017-05-19T14:11:02Z

95.96.224.186: Yeni sayfa: "{{Infobox settlement |official_name =Gol Chul |native_name =گل چول |settlement_type = village |pushpin_map =Iran |mapsize =150px |subdivision_t..."

{{Infobox settlement
|official_name =Gol Chul
|native_name =گل چول
|settlement_type = village
|pushpin_map =Iran
|mapsize =150px
|subdivision_type = [[List of countries|Country]]
|subdivision_name = {{flag|Iran}}
|subdivision_type1 =[[Provinces of Iran|Province]]
|subdivision_name1 =[[East Azerbaijan Province|East Azerbaijan]]
|subdivision_type2 =[[Counties of Iran|County]]
|subdivision_name2 = [[Varzaqan County|Varzaqan]]
|subdivision_type3 =[[Bakhsh]]
|subdivision_name3 =[[Kharvana District|Kharvana]]
|subdivision_type4 =[[Rural Districts of Iran|Rural District]]
|subdivision_name4 =[[Jushin Rural District|Jushin]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|area_footnotes =
|population_as_of = 2006
|population_total =172
|population_density_km2 =auto
|timezone = [[Iran Standard Time|IRST]]
|utc_offset = +3:30
|timezone_DST = [[Iran Daylight Time|IRDT]]
|utc_offset_DST = +4:30
|coordinates = {{coord|38|36|24|N|46|26|07|E|region:IR|display=inline,title}}
|elevation_m =
|area_code =
|website =
|footnotes =
}}
'''Gol Chul''' ({{lang-fa|گل چول}}, also [[Romanize]]d as '''Gol Chūl'''; also known as '''Gāl''', '''Galoo''', '''Galow''', '''Galū''', '''Geyāl''', '''Giāl''', '''Gyal''', and '''Kalū''')<ref>{{GEOnet3|-3063301|Gol Chul}}</ref> is a village in [[Jushin Rural District]], [[Kharvana District]], [[Varzaqan County]], [[East Azerbaijan Province]], [[Iran]]. At the 2006 census, its population was 172, in 33 families.<ref>{{IranCensus2006|03}}</ref>

== References ==
{{reflist}}

{{Varzaqan County}}

{{Portal|Iran}}

[[Category:Populated places in Varzaqan County]]

{{Varzaqan-geo-stub}}