Admin: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Oymak}} '''Oymak''', ulusun ayrıldığı bölümlerden her biri. "Oymak" sözcüğü, Türkiye Türkçesi dışındaki Altay, Tele..."

2017-03-26T11:21:02Z

Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Oymak}} '''Oymak''', ulusun ayrıldığı bölümlerden her biri. "Oymak" sözcüğü, Türkiye Türkçesi dışındaki Altay, Tele..."

Yeni sayfa

{{Diğer anlamı2|Oymak}}
'''Oymak''', [[ulus]]un ayrıldığı bölümlerden her biri. "Oymak" sözcüğü, [[Türkiye Türkçesi]] dışındaki [[Altay Cumhuriyeti|Altay]], [[Teleüt]], [[Kazakistan|Kazak]], [[Kırgızistan|Kırgız]] vb. dillerde ''aymak'' şeklindedir. Bu şivelerde kelime şu anlamlara gelir: [[Halk]], kavim, [[boy]], [[soy]], [[aile]], [[köy]], yabancı, yabancı göçebe, memleket vb. [[Moğolca]]'da "'''büyük kavim birlikleri'''" anlamını taşır. Moğol teşkilat bölümlerinde '''''ulus'''''lar '''''utuk'''''lara, utuklar da '''''ayımag'''''lara (oymak) ayrılırdı. Batı Anadolu ile Güneybatı Anadolu'daki göçebe ve yarı göçebe [[Türkmen]] boylarına "oymak" deniyordu. Bunlar [[16. yüzyıl]]<nowiki/>dan sonra ''yörük'' adını aldılar, bir süre bunlara ''cemaat'' ve ''aşiret'' de dendi.

Bir boydan ayrılmış, zamanla türeyerek sayıları dörtten on altıya çıkan veya daha fazla olan oymaklar vardır. Bunlar genellikle reislerinin adlarını alırlar. [[Safevi Devleti]] ise askerî bakımdan [[Türk]] oymaklarına dayanıyordu. Oymak beyi devletin en yüksek askerî mevkilerine çıkabiliyordu. Oymaklar, [[Osmanlı]] devrinde riayet, yani [[vergi]] veren halktan sayıldı. Osmanlı Devleti, Devşirme Ocağı önemini kaybettiği ve [[asker]] sıkıntısı çekmeye başladığı zaman bunlardan yararlandı. Oymaklar mali bakımdan hanedana bağlandı. Devlet özellikle, Halep Türkmenlerinden asker topladı. 16. yüzyılda bu Türkmen topluluğu başlıca şu oymaklardan kuruluydu: [[Beğdili]], [[Hurbendelü]], [[Bayat]], [[İnallu]], [[Karkın]], [[Kızık]], [[Eymur]]ve [[Bahadurlu]]. [[Mersin|İçel]]'de oymak teşkilatını muhafaza eden yörüklerin bir kısmı [[Kıbrıs]]'ın alınmasından sonra, zaman zaman bu adaya göçmen olarak gönderildi. [[Tecirli]], [[Bozdoğan]], [[Melemenci]], [[Sırkıntı]], [[Karsantı]], [[Kara Hacılı]] gibi oymaklar [[Çukurova]]'da; [[Menteşe]], [[Aydın]], [[Kütahya]] ve [[Ankara]] [[sancak]]larında [[Türkiye Türkmenleri|Türkmen boyları]] yaşadılar ve [[yörük]] kuruluşlarını meydana getirdiler. Bu oymaklar bugün de yerleştikleri yerlerde toprağa bağlı bir durumda, oymak adı altında yaşarlar.

== Sosyal hayat ==

Oymaklar, mevsimden mevsime yaylak ve kışlak arasında sürekli olarak hareket ederler. [[Yaylak]] ve [[kışlak]] bölgeleri bazen birbirinden çok uzakta bulunur. [[Erzurum Yaylası]]'na, [[Fırat Nehri]]'nin çıktığı yerlere yaylamağa giden bir oymak, kışlık için [[Suriye]] [[çöl]]lerine kadar iner. Genellikle [[hayvancılık]]la geçinirler ve sürülerine otlak bulmak için zamanlarının önemli kısmını değişik yerlerde geçirirler. Yurt veya ev denilen [[çadır]]ları çabuk kurulup çabuk kaldırılacak türdendir.

Türk oymaklarında genellikle üç türlü çadır vardır:
# [[Keçi]] [[kıl]]ından el tezgâhı işi dokunmuş sonra birbirine dikilmiş direkli kara çadır,
# [[Pamuk]]tan dokunmuş veya keçeden yapılmış devirli çadır,
# Koyun kılından döverek yapılan keçe çadır, bunlara ''alaçık'' veya ''alaycık'' da denir.

Çadırların direklerine ''cağ'', erzağın konulduğu yere ''sitil'' denir. Çadırın özel bir iç bölümü vardır. Çadırlar, sonradan yerleşik hayata geçtikleri zaman bazılarının kurdukları [[ev]]ler için bir model olmuştur.

Oymakların yaşayışında binek ve taşıt [[hayvan]]ları önemli bir yer tutar. Oymak halkı gömleğinden çuvalına kadar her şeyini kendi dokur. Kendi kendine yeter ve oymak içinde kapalı bir iktisadi hayat sürerler. Çobanlık ve çeşitli [[sanat]]larla da uğraşırlar. [[Konya]] bölgesindeki Türk oymakları [[Karamanoğulları]] ve Osmanlılar devrinde her yerde aranan [[at]]lar yetiştirirlerdi. Bunlar önceleri vergilerini, yetiştirdikleri atlardan verdiklerinden ''atçeken'' adını aldılar.

== Yönetim ==
Oymakların başında bir [[bey]] bulunur. Beyler [[kethüda]] ve ihtiyarların oyları alınarak hükûmet tarafından onaylanır, beylik beraatı verilirdi. Kethüdalar, bey tarafından tayin edilirdi. Kethüdalara oymak halkının kefil olması gerekirdi. Bu yetkililer, kanunen tayin edilmiş olan vergileri has voyvodalarına vermekle görevliydiler. Oymağı yönetmek ve vergi toplamakta ihmalleri görülürse, oymak halkının şikâyeti ve has [[voyvoda]]larının onayıyla azledilerek yerlerine yenileri seçilirdi.

[[Kategori:Türk tarihi]]
[[Kategori:Göçebelik]]
[[Kategori:Göçebeler]]

Oymak - Değişiklik geçmişi

Admin: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Oymak}} '''Oymak''', ulusun ayrıldığı bölümlerden her biri. "Oymak" sözcüğü, Türkiye Türkçesi dışındaki Altay, Tele..."