http://www.ekizceliler.com/wiki/index.php?action=history&feed=atom&title=Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AEReşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî - Değişiklik geçmişi2026-04-06T09:20:40ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.26.4http://www.ekizceliler.com/wiki/index.php?title=Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AE&diff=526&oldid=prevAdmin: Yeni sayfa: "{{Kişi bilgi kutusu | isim = Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî | resim = Rashid-al-Din Hamadani.jpg | resim_boyutu = 200px | başlık = | doğum_tarihi = 1249 |..."2017-03-26T22:33:15Z<p>Yeni sayfa: "{{Kişi bilgi kutusu | isim = Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî | resim = Rashid-al-Din Hamadani.jpg | resim_boyutu = 200px | başlık = | doğum_tarihi = <a href="/wiki/index.php?title=1249&action=edit&redlink=1" class="new" title="1249 (sayfa mevcut değil)">1249</a> |..."</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>{{Kişi bilgi kutusu<br />
| isim = Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî<br />
| resim = Rashid-al-Din Hamadani.jpg<br />
| resim_boyutu = 200px<br />
| başlık = <br />
| doğum_tarihi = [[1249]]<br />
| uyruk = <br />
| doğum_adı = <small>Ebü’l-Hayr (Ebü’l-Fazl) Hâce Reşîdüddîn Fazlullāh b. İmâdiddevle Ebi’l-Hayr b. Muvaffakiddevle Âlî et-Tabîb el-Hemedânî </small><br />
| doğum_yeri = [[Hamedan]]<br />
| ölüm_tarihi = [[1318]]<br />
| ölüm_yeri = [[Tebriz]]<br />
| ikamet = <br />
| çocukları = <br />
| diğer_isimleri = <br />
| eğitim = <br />
| meslek = [[hekim]], [[yazar]], [[tarihçi]] ve [[vezir]]<br />
| imza = <br />
| ödülleri = <br />
| website = <br />
| dipnotlar = <br />
}}<br />
'''Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî''' (1247 ila 1250, Hemedan - 1318, Tebriz)<ref>http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=350019</ref>, [[Parsim|Pers Yahudisi]] kökenli [[Müslüman]] [[hekim]]<ref name="apr">[http://www.britannica.com/eb/article-9062730 "Rashid ad-Din"]. Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. Accessed 11 April 2007.</ref>, [[yazar]], [[tarihçi]] ve [[İlhanlılar]]'ın bir [[vezir]]idir.<br />
<br />
== Hayatı ==<br />
Reşidüddin Hamedani, [[Hamedan]]'da bir [[Yahudi]] aileden [[1247]] yılında doğmuştur.<ref name="apr" />. Reşidüddin Fazlullah'ın büyükbabası bir nedim (''saray mensubu'') olarak İlhanlı İmparatorluğu'nun kurucusu [[Hülagû Han]]'a hizmet etmiştir. Babası ise saray eczacısıdır. Bir eczacı oğlu olan Reşidüddin Fazlullah, hekimlik öğrenimini yapar ve bir eğitilmiş hekim olarak [[Hülagû Han]]'nın oğlu [[Abaka Han]]'a hizmet vermeye başlar. Otuz yaşında iken [[İslam]] dinine geçmiştir. Reşidüddin Fazlullah'ın siyasi itibarı çabuk yükselir, [[Kazvin (şehir)|Kazvin]] yakınındaki [[Sultaniye]]'de İlhanlı Büyük Vezir (''Sadr-ı Azam'', ''Sadrazam'') sarayında görev verilir. Reşidüddin bir vezir ve hekim olarak İlhanlı hanları [[Mahmud Gazan]] ve Muhammed Hüdabende'ye ([[Olcaytu]]) hizmet etmiştir.<br />
<br />
Reşidüddin, [[Mahmud Gazan]]'ın kardeşi Olcaytu'nun 1304 yılında İlhanlı tahtına geçmesinden sonra vezir olarak kalır. [[1312]]'de işler kötüye gitmeye başlar. Onun meslektaşı Sa'd al-Dawla yetkisinden düşürülür yerine Ali Şah geçer, ve çok geçmeden Reşideddin Fazlullah aşağıya doğru düşmeye başlar. Olcaytu [[Ehl-i Sünnet|Sunnilik]] yerine [[Şiilik|Şiiliği]] benimseyince 1316 yılında öldürülür ve yerine oğlu [[Ebu Said Bahadır|Abu Said Bahadur]] geçer.<br />
<br />
Bu dönemde sarayda oluşan Moğol-Şii hüküm savaşı sırasında [[1316]] yılında Reşidüddin Fazlullah Olcaytu'yu öldürdüğü gerekçesiyle tutuklanır, iki yıl sonra oğlu ile birlikte asılır.<br />
<br />
[[1407]] yılında Timur'un oğlu Miranşah tarafından cesedi mezardan çıkarılmış ve [[Tebriz]]'de bir Yahudi mezarlığına tekrar gömülmüştür.<br />
<br />
== Eserleri ==<br />
* ''Cami’üt-Tevarih'' ([[Arapça]]: '''جامع التواريخ'''; ''ǧāmiʿu t-tawārīḫ'')<br />
* Šuʿab-i panǧgāna ismindeki el yazması kitabı İstanbul'da bulunmakta ve şimdiye kadar hiç yayınlanmamıştır. Bu el yazması [[Arap]], [[Yahudi]], [[Moğol]], [[Frenk]] ve [[Çinliler]]in soyağaclarını (''şecere'') içerir.<br />
<br />
=== Cami’üt-Tevarih ===<br />
[[Dosya:Mohammed kaaba 1315.jpg|thumb|right|150px|Reşidüddin Hamedani'nin ''Cami’üt-Tevarih'inden'' bir minyatür, (yak. 1335), 605 yılında [[Muhammed bin Abdullah]]'ın [[Hacerü'l-Esved]]'i [[Kabe]]'ye yerleştirme hikayesini tasvir eder.]]<br />
{{ana|Cami’üt-Tevarih}}<br />
<br />
Bu ansiklopedik, [[Mahmud Gazan]]'dan, Moğollar ve onların hanedanlığını, sonraları [[Âdem]]'den Reşideddin Fazlullah'ın yaşadığı döneme kadar olan tüm tarihi kayıtları içerir. Bu kitabın ikinci cildinde yer alan "''Tarih-i Oğuzân ve Türkân''" adlı bölümüne dayanılarak [[Zeki Velidi Togan]] tarafından "[[Oğuz Destanı]]" adıyla yayımlanmıştır. Reşideddin Fazlullah, bu eserinde Uygurca Oğuz Kağan’dan istifade etmemiştir. Reşideddin kendisine yazılı olarak verilen Tarih-i Oğuzan’ı değiştirmemiş, yalnızca [[Kur’an]]’dan ayetler, bazı tarihi kayıtlar, İran edebiyatından ve [[Şehname]]’den şiirlerle süslemiştir. Kendisince bilinen bazı isimlere ekler yapmaktan hoşlanmıştır. Destanın eski zamanlara ait kısımlarında [[Orta Asya]]’nın [[Çin]] ile münasebetleri derin bir bilgiye dayandırılmıştır. Bu bir kitaptan alınmamış, halkın hatırında yaşayan rivayetlerden çıkarılmış olabilir. [[İnal Yabgu]] zamanından önceki hanlara ait kısmının ravilerin hafızasından ziyade, rivayetlere dayandığını gösteren izler vardır. Oğuz Kağan’nın seferleri arasında en dikkat çekeni Önasya ([[İran]], [[Mezopotamya]]) seferidir.<br />
<br />
=== Hattatlık çalışma alanı: Rab' i-Rashidi ===<br />
Reşideddin Fazlullah, [[Kazvin (şehir)|Kazvin]]'de çok sayıda [[hattat]] ve çizim yapan kimselerden oluşan ekiple, resimli kitapları üretmek için büyük bir yazıhane düzenler. Burada eski kitaplar tam bir doğrulukla kopyelenmiştir.<br />
<br />
=== Tarihsel önemi ===<br />
İki cilti günümüze kadar ulaşan ansiklopedi'nin, Cilt II ve III, [[İlhanlılar]]ı araştırmada çok değerlidir. İkinci ciltte [[Cengiz Han]]'dan sonra gelen hanları, buna karşın üçüncü ciltte [[İran]]'da hüküm süren [[İlhanlılar]]ı anlatır. [[Möngke|Möngke Han]]'ın saltanat dönemini anlatımında [[Alaaddin Ata Melik Cüveynî]]'nin ''Ta' rīkh-i jahān-gushā'' ismindeki eseri Reşideddin Fazlullah'a büyük kaynak olmuştur.<br />
<br />
== Notlar ==<br />
{{Kaynakça}}<br />
<br />
== Kaynakça ==<br />
* [[Zeki Velidi Togan]], ''The composition of the History of the Mongols by Rashīd al-Dīn'', Central Asian Journal 7 (1962) {{en}}<br />
* ''Encyclopaedia Judaica'', Jerusalem 1971, Band 13, sayfa 1365 {{en}}<br />
* ''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. VIII.443. Brill, Leiden {{en}}<br />
<br />
== Dış bağlantılar ==<br />
* [http://weekly.ahram.org.eg/2003/634/_sup31.htm The Mongol siege of Mosul from a manuscript of Rashid Al-Din's Jami' Al-Tawarikh, 14th century] {{en}}<br />
<br />
{{İranlı-taslak}}<br />
{{tarihçi-taslak}}<br />
<br />
[[Kategori:Hamedan (şehir) doğumlular]]<br />
[[Kategori:14. yüzyıl bilim insanları]]<br />
[[Kategori:Yahudi tarihçiler]]<br />
[[Kategori:Orta Çağ Müslüman hekimleri]]<br />
[[Kategori:Yahudi hekimler]]<br />
[[Kategori:Yahudi kökenli Müslümanlar]]</div>Admin